|
ÖZET: Başvuran, Sermaye Piyasası Kurulu’nun pay devirleri ve ortaklık yapısı değişiklikleriyle ilgili işlemlerine yönelik şikâyetini Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletmiştir. Başvurusunda, 18.01.2024 tarihinde yapılan başvurunun ardından alınan cevapta, belirli eşik değerleri aşmayan pay devirlerinin yalnızca bildirimle geçerli olacağı belirtilmiş, ancak başvurana özel bir durumun bulunmadığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, başvuran, Sermaye Piyasası Kurulu’nun uygulamalarının genel düzenleyici nitelikteki Kitle Fonlaması Tebliği’ne aykırı olduğunu iddia ederek inceleme talep etmiştir.
Sermaye Piyasası Kurulu, başvuranın talebini değerlendirirken, ortaklık yapısındaki değişikliklerin ve pay devirlerinin mevzuat çerçevesinde incelendiğini, başvuranın durumunun özel bir muamele gerektirmediğini belirtmiştir. Kurul, başvuranın iddialarının hukuka uygun olduğunu ve başvurunun reddedilmesinin gerekçelerini açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın, idarenin kararına itiraz edebileceği yargı yollarının açık olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından hukuki ve mevzuata uygun olarak reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddi yönünde öneride bulunmuş ve kararın ilgili taraflara tebliğ edilmesini sağlamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8614-S.24.13443
BAŞVURU NO : 2024/6138
KARAR TARİHİ : 15.08.2024
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Sermaye Piyasası Kurulunun pay devirleri ve ortaklık yapısı değişikliği işlemiyle ilgili şikâyeti hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza Anonim Şirketi adına başvuruda bulunan T.C Kimlik
Numaralı tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; 18.01.2024 tarihinde
Anonim Şirketi adına Sermaye Piyasası Kuruluna pay devirleri ve ortaklık yapısı değişiklikleri hususunda hakkında başvuruda bulunulduğunu, taraflarına iletilen cevabi yazıda; “eşik değerleri aşmaması nedeniyle bildirime tabi olacak şekilde yapılacak pay devirlerinde Kurulun olumlu görüşü olmaksızın pay defterine kayıt yapılmamasına” şeklinde karar verildiği, genel düzenleyici nitelikte olan Kitle Fonlaması Tebliği’nin 8 nci maddesinin 2. ve 4. fıkraları uyarınca oy haklarının %10, %20 veya
%50’sini aşması sonucunu veren pay edinimleri ile yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı payların devri Kurul onayına tabi olmakla birlikte bu oranlara ulaşmayan veya bu oranlar arasında kalan pay devirlerinin yalnızca bildirimle hüküm ifade etmesi gerektiğini, mezkûr Şirket açısından yukarıda zikredilen tebliğ hükmünün farklı uygulanmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığını belirterek genel düzenleyici nitelikte olan Kitle Fonlaması Tebliği’nin ilgili hükümlerinde pay devirleri hakkında bildirime ya da onaya tabi şekilde bir ayrım olmadığını, Şirketleri hakkında Sermaye Piyasası Kurulu tarafından özel
ve genel düzenleyici işlemin aksine bir işlem tesis edildiğini iddia ederek bu hususta inceleme yapılmasını
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığının 27.06.2024 tarihli ve – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın, 18.01.2024 tarihinde Anonim Şirketi adına Sermaye Piyasası
Kuruluna pay devirleri ve ortaklık yapısının değiştirilmesi hususunda başvuruda bulunduğu,
2.2 Başvuranın bu talebi üzerine Sermaye Piyasası Kurulunun 21.03.2024 tarih ve sayılı Kurul
kararında; Yapılması planlanan ortaklık yapısı değişikliği sonucunda yönetim kontrolünün değişmeyeceği, mevcut durumda mezkûr Şirket’in ortaklık yapısındaki belirsizlik nedeniyle genel kurul gerçekleştirilememesinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na aykırılık teşkil edeceği ve uzun süre genel kurul toplanamamasının organ yokluğu nedeniyle Şirket feshine yol açabileceği, ortaklık yapısı şeffaf olması gereken bir kitle fonlama platformunun, ortaklık yapısındaki belirsizliğin giderilmesinin girişimciler ve yatırımcılar bakımından belirlilik sağlayacağı hususları göz önünde bulundurularak Şirket’in 18.01.2024 tarihli yazısıyla Sermaye Piyasası Kuruluna bildirilen ortaklık yapısı değişikliğinden Kurul tarafından bilgi edinilmesine ve Şirketinin çok ortaklı pay sahipliği yapısının Kitle Fonlaması
Tebliğinin 8 inci maddesi ile düzenlenen şeffaflık ve açıklık hükmü karşısındaki durumu gözetilerek eşik değerleri aşmaması nedeniyle bildirime tabi olacak şekilde yapılacak pay devirlerinde Sermaye Piyasası
Kurulunun olumlu görüşü olmaksızın pay defterine kayıt yapılmaması gerektiğinin mezkûr Şirket’e bildirilmesine karar verildiği ve bu hususun 22.03.2024 tarih ve sayılı Sermaye Piyasası Kurulu yazısı ile başvurana bildirildiği,
2.3 Başvurana, Sermaye Piyasası Kanununun 35/A ve 99 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanan Kitle
Fonlaması Tebliğinin 8 inci maddesinin 2 nci ve 4 üncü fıkralarında belirtilen oranlara ulaşmayan veya bu oranlar arasında kalan pay devirlerinin yalnızca bildirimle hüküm ifade ettiği ve mezkûr Şirket bakımından bu hükümden farklı işlem uygulanmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığı belirtilerek yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri çerçevesinde birel nitelikte işlem yapıldığı,
2.4 Kitle Fonlaması Tebliğinin 8 inci maddesi ile ortaklık yapısı değişikliklerinde kitle fonlama
platformunda ilk kez pay sahibi olarak veya pay oranı artarak önemli etkiye sahip ortak konumuna gelecek veya yönetim kurulunda temsil etme hakkı veren imtiyazlı paylara sahip olacak kişiler ile bu şekilde bir etki veya imtiyaza sahip olmayacak kişilerin ayrılması ve bu kişilere yapılacak pay devirlerinin sonuçlandırılmasında pratiklik sağlanmasının amaçlandığı,
2.5 “Bildirim veya onaya tabi olmasına veya platform nezdinde önemli etkiye sahip olup olmadığına
bakılmaksızın bir kitle fonlama platformunda pay sahibi olacak kişinin Tebliğ’in “Platformun kurucuları, ortakları ve yönetim kurulu üyelerinde aranacak şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde düzenlenen şartları sağlaması gerektiği,”
2.6 Ortaklık yapısının ve pay devirlerindeki değişikliklerin bildirime tabi olması durumunda dahi Sermaye
Piyasası Kanununun 35/A maddesi uyarınca değerlendirilmesi hususundaki takdir yetkisinin Sermaye
Piyasası Kurulu uhdesinde olduğu ve başvuruların doğrudan kabul veya reddedileceği yönünde bağlayıcılığın bulunmadığı,
2.7 Mevzuatta pay devirleri ve ortaklık yapısı değişiklikleri hususunda belirtilen şartları sağlamayan veya
adli yargı ile devam eden uyuşmazlığı bulunması nedeniyle herhangi bir hukuki dayanağı bulunmayan ve mevzuatta düzenlenen eşik değerlerin aşılmaması sonucunu doğuran pay devirlerinden Sermaye Piyasası
Kurulunca bilgi edinilerek söz konusu pay devirlerine onay verilmesinin mümkün olmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2 “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu
haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
3.3 “Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, özel
teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.”,
3.4 “Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi” başlıklı 167 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun;
5.1 “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin,
istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesidir.”,
5.2 “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ Sermaye piyasası araçları, bu araçların
ihracı, ihraççılar, halka arz edenler, sermaye piyasası faaliyetleri, sermaye piyasası kurumları, borsalar ile sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü diğer teşkilatlanmış piyasalar, piyasa işleticileri, Türkiye
Sermaye Piyasaları Birliği, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, merkezî takas kuruluşları, merkezî saklama kuruluşları, Merkezî Kayıt Kuruluşu ve Sermaye Piyasası Kurulu bu Kanun hükümlerine tabidir.
Halka açık olmayan anonim ortaklıkların halka arz edilmeyen pay ihraçları, bu Kanun kapsamı dışındadır.”,
5.3 “Kitle Fonlama Platformları” başlıklı 35/A maddesinin ikinci fıkrasında: “Kitle fonlama
platformlarının kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunludur. Bu platformların kuruluşlarına, ortaklarına, pay devirlerine, çalışanlarına, her bir fon sağlayıcısı tarafından yatırılabilecek veya proje sahipleri ile girişim şirketleri tarafından toplanabilecek paranın azami limitine ve faaliyetleri sırasında uymaları gereken diğer ilke ve esaslar ile toplanan fonların ilan edilen amacına uygun olarak kullanıldığının kontrolü ve denetimine ilişkin esaslar Kurul tarafından belirlenir. (Ek cümle:20/2/2020-7222/30 md.) Payları kayden izlenen girişim şirketlerinin genel kurul toplantılarına 29 uncu madde ile 30 uncu maddenin ikinci ve beşinci fıkraları kıyasen Kurulun belirleyeceği esaslar çerçevesinde uygulanır.”, üçüncü fıkrasında; “Kitle fonlama platformlarının hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde uygulanacak tedbirler için bu Kanunun 96 ncı madde hükümleri kıyasen uygulanır.”,
5.4 “Denetim faaliyeti ve denetim yetkilileri” başlıklı 88 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kurul,
denetim faaliyetlerine ilişkin önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmelerinde dikkate alınacak
ölçütleri ve uygulama esaslarını belirler. Denetim faaliyeti, önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmeleri kapsamında Kurul Başkanı tarafından oluşturulacak program uyarınca yürütülür. Kurul
Başkanı, oluşturulan program dışında incelenmesini gerekli gördüğü hususlarda program dışı denetim yaptırabilir.”,
5.5 “Sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet veya işlemlerinde uygulanacak tedbirler”
başlıklı 96 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kurul, sermaye piyasası kurumlarının mevzuat, Kurulca belirlenen standartlar, esas sözleşme ve fon iç tüzüğü hükümlerine aykırı faaliyetlerinin tespit edilmesi hâlinde; ilgililerden aykırılıkların Kurulca belirlenen bir sürede giderilmesini ve kanuna, işletme amaç ve ilkelerine uygunluğun sağlanmasını istemeye ya da doğrudan bu kurumların faaliyetlerinin kapsamını sınırlandırmaya veya geçici olarak durdurmaya, tamamen veya belirli sermaye piyasası faaliyetleri itibarıyla yetkilerini iptal etmeye ya da öngöreceği diğer her türlü tedbiri almaya yetkilidir.”, 6. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1529 uncu maddesinde; “Halka açık anonim şirketlerde kurumsal yönetim ilkeleri, yönetim kurulunun buna ilişkin açıklamasının esasları ve şirketlerin bu yönden derecelendirme kural ve sonuçları Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenir.”, 7. 27.10.2021 tarih ve 31641 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kitle Fonlaması Tebliğinin; 7.1“Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde; “Kitle fonlaması: Projenin ihtiyaç duyduğu fonu sağlamak amacıyla Kurul tarafından belirlenen esaslar dâhilinde Kanunun yatırımcı tazminine ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın platformlar aracılığıyla halktan para toplanmasını,”,
7.2 “Platformun ortaklık yapısı değişiklikleri” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ; “Bir kişinin
platform sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak %10’u veya daha fazlasını temsil eden payları edinmek suretiyle platform ortağı olması veya bir ortağa ait payların platform sermayesinin veya oy haklarının %10, %20 veya %50’sini aşması sonucunu veren pay edinimleri ile bir ortağa ait payların yukarıdaki oranların altına düşmesi sonucunu veren pay devirleri Kurulun onayına tabidir. ”, dördüncü fıkrasında; “Platformun yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı paylarına sahip tüzel kişinin sermayesinde %10, %20 veya %50 oranlarının aşılması sonucunu doğuracak şekildeki ortaklık yapısı değişiklikleri Kurulun onayına tabidir. Platformların sermayesinin veya oy haklarının %10’undan fazlasına sahip tüzel kişilerin yönetim kurulunda temsil edilme imtiyazı veren paylarının devri de Kurulun onayına tabidir.”, yedinci fıkrasında; “Platformun ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması ve güncel ortaklık yapısı bilgisine daimi olarak platform internet sitesinde yer verilmesi zorunludur.”, sekizinci fıkrasında; “ Platformun önemli etkiye sahip tüzel kişi ortağının halka açık ortaklık olması halinde pay devirleri bu paylara bağlı temettü hariç ortaklık haklarının kullanılabilmesi bakımından Kurul onayına tabidir.”.
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, genel düzenleyici nitelikte olan Kitle Fonlaması Tebliği’nin 8 nci maddesinin 2. ve 4.fıkrası uyarınca oy haklarının %10, %20 veya %50’sini aşması sonucunu veren pay edinimleri ile yönetim kurulunda temsil edilme hakkı veren imtiyazlı payların devri Kurul onayına tabi olmakla birlikte bu oranlara ulaşmayan veya bu oranlar arasında kalan pay devirlerinin yalnızca bildirimle hüküm ifade etmesi
gerektiğini, mezkûr Şirket açısından yukarıda zikredilen tebliğ hükmünün farklı uygulanmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığını belirterek genel düzenleyici nitelikte olan Kitle Fonlaması
Tebliği’nin ilgili hükümlerinde pay devirleri hakkında bildirime ya da onaya tabi şekilde bir ayrım olmadığını, mezkûr Şirket hakkında Sermaye Piyasası Kurulunun taraflarına özel ve genel düzenleyici işlemin aksine bir işlem tesis edildiğini iddia ederek şikâyet konusu idari işlemin geri alınmasını ve uygulamanın düzeltilmesini talep etmektedir.
10. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, başvuranın talebinin ilgili idare tarafından, Sermaye Piyasası Kanununun 35/A maddesi ikinci fıkrasında belirtilen hükümler uyarınca ortaklık yapısındaki değişiklikler ve pay devirleri işlemlerinin eşik değerleri aşması veya aşmaması durumuna bakılmaksızın gerekli tüm inceleme ve kontrollerin Sermaye Piyasası Kurumunca yapıldığını, mevzuatta belirtilen eşik değerleri aşmayan pay devirleri ve ortaklık yapısı değişikliklerinin, Sermaye
Piyasası Kurulu tarafından incelenmesi gerektiği, başvuranın, şikâyet başvurusunda belirttiği başvurusunun bu gerekçeyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
11. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K.
2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.
12. Bilindiği üzere, bazı konularda hukuk düzeni, idareye, belirli şart ve durumların gerçekleşmesi halinde belli bir çözüm şeklini uygulama ödevi yükler. Bu durumda idarenin bağlı yetkisinden söz edilir. (Tahsin
Bekir Balta, İdare Hukukuna Giriş, TODAİE Yay. No:17, 1970, s.84.) Bu itibarla, bağlı yetki durumunda mevzuatla kendisine belirtilen kendisine çizilen sınırlar içerisinde karar vermek durumunda, idari işlemlerin beş unsurundan biri olan sebep ve konu unsuru arasında yasa koyucu tarafından oluşturulan zorunlu bağ doğrultusunda idari işlemi tesis etmek durumundadır.
13. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 35 inci maddesinde düzenlenen “mülkiyet hakkı” finansal piyasaların da unsuru olabilecek ve para ile ifade edilebilen her türlü ekonomik değeri kapsamaktadır.
Devlet, pozitif yükümlülüğü bağlamında, toplumsal ve ekonomik gelişmenin tesis edilmesi, sermaye piyasalarının sağlıklı ve etkin şekilde işleyebilmesi amacıyla idari ve mali önlemler alması, bununla ilgili tedbirler geliştirmesi ve takibatının yapılması, mülkiyet hakkının korunmasının temini bakımından önem arz etmektedir. Bahsedilen bu tedbirlerin alınmasında esas alınacak tek amaç ise kamu yararı olmak durumundadır.
14. Ülkemiz başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerde finansal piyasalardaki regülasyonlar, reel ekonominin sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesinin temel koşulunu oluşturur. Bu maksatla 1982 yılında faaliyete başlayan Sermaye Piyasası Kurulu gerek ilke kararları gerekse oluşturduğu ikincil mevzuatlar yoluyla finansal piyasaların regülasyonunda başlıca denetim görevini icra etmektedir.
15. Çeşitli yargı kararları ve bilimsel içtihatlara göre “kamu yararı” kavramının tanımı değişmekle birlikte genel itibariyle; “ Bireysel, öznel nitelikteki çıkarlardan ziyade kamunun geneli için fayda sağlama niteliğindeki, toplumsal yaşamın sürdürülebilirliğinin teminatı olan, yasama faaliyetlerinin ve idari işlemlerin nihai amacı durumundaki, hukuk devleti ilkesinin bir alt unsuru olan “hukuki belirlilik ilkesinin” temelinin tesis eden, sosyal adaleti sağlama amacına yönelik bir kavram olarak tanımlanmaktadır.
16. Konuya ilişkin mevzuata bakıldığında ise Sermaye Piyasası Kanununun 35/A maddesinin ikinci fıkrasında, kitle fonlama platformlarının; kuruluşu, ortaklık yapısı ve pay değişikliği işlemleri ve toplanan fonların amacı doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığı hususunda inceleme ve denetim yapma yetkisinin
Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığı uhdesinde olduğu açık biçimde belirtilmiş olup buna ilişkin denetim
esaslarını belirlemeye ve Kitle Fonlaması Tebliğinin de yukarıda anılan Kanun maddesine dayanılarak oluşturulması nedeniyle mezkûr İdarenin pay değişikliği ve ortaklık yapısı değişikliğinin bildiriminin usulünün belirlenmesinde yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
17. Kitle fonlama şirketleri, sermaye piyasası bağlamında yatırımcılar ile sermaye ihtiyacı olan girişimcilerin ortak bir platformda bir araya gelmelerini temin eden, geleneksel bankacılık hizmetlerinin kredi maliyetlerine alternatif olabilecek, girişimcilere uygun maliyetle fon tedarik ederek yeni proje ve yatırımlara imkân sağlayan ayrıca bu yolla istihdama da katkı sağlama fonksiyonu olan bir sermaye piyasası aracıdır. Bahsedilen bu özelliklere haiz olması ve çeşitli girişimcilik faaliyetlerine yatırım yapan tasarruf sahiplerinden para toplama suretiyle fon oluşturması nedeniyle yatırımcıların sermaye piyasasına olan güveninin sağlanması hususunda her türlü işlemlerinin hukukun genel ilkeleri ve mevzuat çerçevesinde etkin bir denetime tabi tutulması önem arz etmektedir.
18. Konuyla ilgili olarak yapılan bilimsel çalışmada; “Kitle Fonlama Hizmet Sağlayıcıların (KFHS) faaliyet esaslarından ikincisi, her ticari işletme bakımından geçerli olan, etkili ve basiretli yönetimdir. KFHS’nin yönetim organı, KFHS’nin etkili ve basiretli bir şekilde yönetilmesini temin etmek için, görev dağılımının yapılmasını, KFHS’nin faaliyetlerinin başarısız olması halinde işletmenin devamlılığının sağlanmasını ve çıkar çatışmalarının önlenmesini de içerecek şekilde, piyasa bütünlüğünün sağlanması ve müşterilerin menfaatlerinin gözetilmesi için gerekli usul ve esasları belirlemek ve KFHS tarafından bunlara uygun faaliyette bulunulduğunu gözetmekle yükümlüdür. KFHS’ler, kendilerine faaliyet izni veren yetkili otoritelerin denetimi altındadır. Dolayısıyla yetkili otoriteler, KFHS’lerin Tüzük’te belirtilen usul ve esaslara uygun olarak faaliyette bulunup bulunmadığını ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini denetlemekle görevlidir. (Şeref Özer,6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kitle fonlaması, Ankara
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022)” ifadelerine yer verilerek bu alandaki denetimde yetkili otorite olarak Sermaye Piyasası Kurulunun denetim fonksiyonuna atıf yapılmıştır.
19. Sermaye Piyasası Kanununun 35/A maddesinin üçüncü fıkrasında da; Kitle fonlama platformlarının hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde Kanunun 96 ncı madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir. İlgili maddede Kurulun; platformların mevzuata, Kurulca belirlenen standartlara, esas sözleşme ve fon iç tüzüğü hükümlerine aykırı faaliyetlerinin tespit edilmesi hâlinde uygulayacağı tedbirler sayılmış ve sayılan tedbirlerin yanı sıra Kurulun öngöreceği diğer her türlü tedbiri almaya yetkili olduğu açıkça ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi mülga Sermaye Piyasası Kanunu ile ilgili bir iptal davasında, “SPK’ya tanınan “her türlü tedbiri alma” yetkisinin, faaliyette bulunan ortaklığın mevzuat, esas sözleşme ve içtüzük hükümlerine uygun biçimde çalışmasını sağlamak maksadıyla kullanılacağını, Kanunda
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından alınacak tedbirlerin tek tek sayılmamasının, her somut olaya göre yatırımcıya tam bir koruma sağlayacak düzenleme yapılmasının mümkün olmamasından kaynaklandığını açıklamıştır.” (AYM, 26.12.2003, Es. 2000/8, Kar. 2003/104, RG, 19.12.2007/26735.) Söz konusu kararda tasarruf sahiplerinin hak ve çıkarlarının korunmasını sağlamak amacıyla kurulan Sermaye Piyasası
Kuruluna tanınan bu yetkilerin, Anayasa’nın 48/2 ve 167/1 maddeleri uyarınca bu konuda devlete görev olarak verilen önlem alma yükümlülüğünün gereği olduğu ifade edilmiştir.
20. Somut olayda, Anonim Şirketinin, 08.04.2021 tarihinde “paya dayalı kitle fonlama şirketi” olarak Sermaye Piyasası Kurulunca listeye alındığı, bu tarihten itibaren ortaklık yapısı değişikliği ve pay devirleri işlemlerinin yapıldığı ve bahsedilen işlemlerin Kitle Fonlaması Tebliği 8 inci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrasında belirtilen hükümler uyarınca Sermaye Piyasası Kurumuna bildirimde bulunma şartı gerektirmesine rağmen mezkûr İdareye bildirimde bulunulmadığı, bu hususla ilgili
Şirketinden savunma yapılmasının istendiği, Sermaye Piyasası Kurulunca
17.05.2023 tarih ve Karar ile şirketin savunmasının değerlendirilmesi sonucunda şirket hakkında
500.000 TL idari para cezası verildiği görülmüş olup ayrıca şirket tarafından Sermaye Piyasası Kurulu
kararları aleyhine dava açıldığı ve devam eden davalar nedeniyle mezkûr İdare ile ihtilaflı durumda olduğu
anlaşılmıştır. Bu çerçevede şirketin gerçekleştirdiği pay devri ve ortaklık yapısı değişikliği işlemleri için bildirim yapılmasının istendiği, yukarıda değinildiği üzere Kitle Fonlama Tebliği 8 inci maddesinde belirtilen oranlara ulaşılması durumunda dahi Sermaye Piyasası Kurulunun, Sermaye Piyasası Kanunu 35/A maddesi ikinci fıkrası uyarınca ilke kararı alarak mevzuatta yer alan oranlara ulaşan şirketler için pay devirleri ve ortaklık yapısı değişikliğinde bildirim yükümlülüğü şartı getirebileceği anlaşılmıştır.
21. Diğer taraftan başvuranın tarafına özel olarak ve genel düzenleyici işlemin aksine işlem tesis edildiği iddiasına ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinde; her şirketin durumunun somut olayın gereklilikleri doğrultusunda idarece değerlendirildiği ve bu minvalde Sermaye Piyasası Kanununca verilen yetki çerçevesinde idarece karar verildiği belirtilmiştir.
22. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte ele alındığında, Sermaye Piyasası Kurulunun, başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Sermaye
Piyasası Kurulu Başkanlığı istenilen bilgi ve belgeleri Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak göndererek zikredilen ilkelere uyduğu ancak mezkûr İdare tarafından başvurana gönderilen cevapta karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi