|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli Valiliği tarafından kesilen idari para cezasının iptali, İl Turizm Müdürlüğü denetimlerinin durdurulması ve denetim yetkisi ile ilgili Valilik kararının iptali talebini içermektedir. Başvuran, adına kayıtlı aracın yalnızca sahibi olduğunu, aracın şoför tarafından kullanıldığını ve denetimlerin hukuka aykırı olduğunu öne sürmektedir. İlgili idare, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın, seyahat acentalarının faaliyetlerini denetleme yetkisine sahip olduğunu ve belgesiz faaliyetlerin önlenmesi amacıyla gerekli denetimlerin yapılması gerektiğini belirtmiştir.
İdarenin açıklamalarında, seyahat acentalığı faaliyetinin yürütülmesi için Bakanlıktan işletme belgesi alınmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, denetimlerin Valilikler tarafından yapılabileceği ve mevzuata aykırı fiillerin tespiti halinde idari para cezası uygulanabileceği vurgulanmıştır. Başvuranın taleplerinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi kararı verilmiş, idari para cezasının iptali talebinin reddine, ancak mevzuatın netleştirilmesi için ilgili Bakanlıkların ortak toplantı yapması tavsiye edilmiştir. Bu karar, başvuran ve ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6350-S.20.10050
BAŞVURU NO : 2020/471
KARAR TARİHİ : 20/04/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ VALİLİĞİ
Şikayetçinin hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para
BAŞVURUNUN KONUSU :
cezasının iptali, İl Turizm Müdürlüğü denetimlerinin durdurulması ve denetim yetkisi ile ilgili Valilik kararının iptaline karar verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan … Turizm temsilcisi …, adına kayıtlı … plakalı araç
ile ilgili “Seyahat Acentası İşletme Belgesi Olmadan Faaliyette Bulunmak” ve “Bakanlıktan belge almaksızın rehberlik faaliyetinde bulunmak” iddiası ile 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca idari para cezası kesildiğini, aracına ait Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınmış D2 yetki belgesi ve İstanbul Büyükşehir
Belediyesi’nden alınmış Güzergah Kullanım İzin Belgesi olduğunu, kendisinin sadece aracın sahibi olduğunu ve aracın şoför tarafından kullanıldığını, verilen cezada suçun şahsiliği ilkesine uyulmadığını, İl Turizm Müdürlüğü ekiplerinin D2 ve A1 yetki belgeli araçları denetim yetkisinin olmadığını iddia ederek söz konusu hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezasının iptalini, İl Turizm Müdürlüğü denetimlerinin durdurulmasını ve denetim yetkisi ile ilgili valilik kararının iptaline karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kültür ve Turizm
Bakanlığından 24/2/2020 tarihli ve … sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığının 4/3/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) 1618 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Bakanlıkça ve Valiliklerce (İl Kültür ve Turizm
Müdürlüğü) verilen idari para cezasına/cezalarına, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Sulh Ceza Hakimliğine başvurulabildiği, bu süre içerisinde başvuru yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararının kesinleştiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.2) Bakanlık tarafından, bir taraftan Bakanlıktan işletme belgesi almış seyahat acentalarının
faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılmasının ve diğer önlemlerin alınmasının gerektiği,
2.3) Ülkemizde seyahat acentalığı faaliyetlerinin 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat
Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile bu Kanuna dayandırılarak hazırlanan ve 5/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları
Yönetmeliğinde yer alan hükümler çerçevesinde Bakanlıktan işletme belgeli seyahat acentaları tarafından yürütüldüğü,
2.4) Bakanlığın, bir taraftan işletme belgeli seyahat acentalarının faaliyetlerinin ilgili mevzuata
uygunluğunu denetlerken, bir taraftan da işletme belgesi olmaksızın seyahat acentalığı faaliyeti gösteren, bu faaliyetleri ile haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi yaratan kişi veya kuruluşların bu faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla gerekli denetimleri ve diğer önlemleri almakla yükümlü olduğu, diğer taraftan, Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde de “transfer” faaliyetinin münhasır hizmet olarak sadece seyahat acentalarınca yapılabileceğinin belirlendiği,
2.5) Seyahat acentalarına münhasır hizmet olarak belirlenen transfer faaliyetinin seyahat
acentaları tarafından münhasıran yapılan tur ve/veya paket tur kapsamındaki taşımacılık faaliyeti olup seyahat acentalarının bu hizmeti “Karayolu Taşıma” mevzuatında belirtilen yetki belgesine sahip olmaları halinde veya bu belgeye sahip taşımacılık firmasından hizmet satın alınması (taraflarca yapılacak sözleşme karşılığı) suretiyle de yapabildiği,
2.6) Bakanlık mevzuatından da açıkça anlaşılacağı üzere; ülkemizde seyahat acentalığı faaliyeti
gösterebilmek için Bakanlıktan seyahat acentası işletme belgesi alınması zorunlu olup seyahat acentalığına münhasır hizmetlerden herhangi birisinin seyahat acentası olmayan kişi veya kuruluşlar tarafından yürütülmesinin mümkün olmadığı,
2.7) Seyahat acentası işletme belgesi olmaksızın faaliyet gösterenlere yönelik denetimlerin
Bakanlığın ayrıca bir talimatına gerek kalmaksızın Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
tarafından yerine getirildiği, yapılan denetimlerde, 1618 sayılı Kanun hükümlerine aykırı fiillerin tespit edilmesi halinde Kanunun 29 ve 30 uncu maddeleri kapsamında gerekli cezai işlemlerin ilgili Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) tarafından uygulandığı,
2.8) 5326 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki “Temsilci sıfatıyla hareket eden
kişinin bu sıfatla bağlantılı olarak işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı temsil edilen gerçek kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir. Gerçek kişiye ait bir işte çalışan kişinin bu faaliyeti çerçevesinde işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı, iş sahibi kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir.” hükme göre araç sürücüsünün başka bir şahıs veya şirket adına
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
çalıştığını denetim esnasında beyan etmesi halinde idari yaptırım kararının araç sahibine uygulanabileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kocaeli Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 28/1/2020 tarihli ve E.85739 sayılı
cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Ülkemizde seyahat acentalık faaliyetinin 14/09/1972 tarihinde kabul edilen ve 28/09/1972
tarihli ve 14320 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1618 Seyahat Acentaları ve Seyahat
Acentaları Birliği Kanunu ve buna bağlı yönetmeliklere göre yürütüldüğünü, kanun gereğince yürütme yetkisinin kamu adına Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Birlik adına Türkiye Seyahat
Acentaları Birliğine (TÜRSAB) verildiği,
3.2) 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 29 uncu maddesinde
yer alan “Geçici işletme veya işletme belgesiz olarak seyahat acentalığı faaliyetinde bulunan seyahat acentaları bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edilir.” Hükmü gereğince valiliklere verilen denetim yetkisinin kanun gereği olduğu, Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 5 inci maddesi gereğince tur ve transferlerin seyahat acentalarına münhasır hizmetler arasında yer aldığı,
3.3) Ayrıca ilgili Kanun ve Yönetmelikler kapsamında işlemlerin, Kültür ve Turizm
Bakanlığının 04/03/2015 tarihli ve 43057 sayılı 2015/02 Genelgesi çerçevesinde gerçekleştirildiği, 2019 yılı için yeniden değerleme oranının uygulanması sonucu söz konusu cezanın alt sınırının 3.825 TL., üst sınırının ise 9.574 TL. olduğu,
3.4) Şikâyetçinin başvurusunda bahsi geçen, Müdürlüğün ve Türkiye Seyahat Acentaları Birliği
İzmit-Körfez Bölge Temsil Kurulu denetim görevlileri tarafından 21/6/2019 tarihinde saat 09.30’da … İli … İlçesi … mevkiinde müştereken gerçekleştirilen denetim esnasında … plakalı aracın durdurularak tur ile ilgili 1618 sayılı Kanun kapsamında zorunlu olarak araçta bulunması ve ibraz edilmesi gereken belgeler istenmesine rağmen denetim görevlilerine ibraz edilmesi gereken belgeler ibraz edilmediğinden ve ayrıca Müdürlüğe de olay sonrasında herhangi bir belge sunulmadığından turu gerçekleştirildiği tespit edilen ilgili şahıs hakkında tutanak tutulduğu ve daha sonra 01/07/2019 tarihli ve … sayılı Makam Oluru ile bahsi geçen tutanağın işleme konularak ilgili şahsa idari para cezası verildiği, 8/7/2019 tarihli ve … sayılı idari yaptırım Karar Tutanağı düzenlenerek verilen idari para cezasının 8/8/2019 tarihinde ilgili şahsa tebliğ edildiği,
3.5) D2 belgesinin yolcu taşımak için gerekli bir belge olduğu, 1618 sayılı Kanunda
tanımlanmış olan tur veya transfer gerçekleştirmek için yeterli olmadığı, işletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyetinde bulunduğu tespit edilen itiraz eden taraf hakkında idari para cezası düzenlenmesinin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, bu kapsamda şikayetçinin taleplerinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
4.1) “Yerleşme ve seyahat hürriyeti” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Herkes, yerleşme ve
seyahat hürriyetine sahiptir.
Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.
Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.”
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
“Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 14/09/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği
Kanununun 1 inci maddesinde; “ … b) Birlik: Seyahat Acentaları Birliğini, c) İşletme belgesi:
Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesini, d) Tur: Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan ticarî faaliyeti, e) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtası ile pazarlayabilen ticarî kuruluşu, ifade eder,”
6.1) “İşletme belgeleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Türkiye’de seyahat acentalığı
faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur. İşletme belgesi almak isteyenlerin başvurularına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir. İşletme belgeleri bir işletmeye mahsus olmak üzere tüzel kişilere verilir. İşletme belgeleri devredilemez. Yurt dışında ve/veya yurt içinde yolcu taşımacılığı yapan otobüs işletmelerinin hizmetleri nakliyecilik hizmeti niteliğinde olup, bu Kanun hükümlerine tâbi değildir. Seyahat acentaları, işletme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
belgesi almak sureti ile seyahat acentalığı faaliyeti yapabilirler. 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu hükümleri saklıdır.”
6.2) “Denetim” başlıklı 24 üncü maddesinde “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri,
bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasiyle seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisini haizdir. Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği personeli denetim sırasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeleri göstermekle yükümlüdürler.”
6.3) “Ceza” başlıklı 30 uncu maddesinde; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca
seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından ikibin Türk Lirasından beşbin
Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur. (1) Bakanlıktan belge almaksızın rehberlik faaliyetinde bulunanlar hakkında, mülki amir tarafından beşyüz Türk Lirasından ikibin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.(1) Seyahat acentaları ve anlaşmalı rehberlerin müşterilerine verdikleri hizmetler sırasında, müşteri ile yapılan sözleşmede açıkça taahhüt edilen ve verilen hizmetle doğrudan ilgili olanlar hariç olmak üzere ve müşterinin bilgisi dışında, müşterilerin yaptıkları alışveriş veya müşterilerin sözleşmede belirtilenler dışında belli bir işletmeye gönderilmeleri karşılığında herhangi bir menfaat temin etmeleri halinde, seyahat acentalarının ve rehberlerin belgeleri Bakanlıkça iptal edilir ve bunlar beş yıl süreyle seyahat acentacılığı veya rehberlik yapamaz.”
7) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun “Ceza uygulamaları” başlıklı 27 nci
maddesinde; “Bu Kanunda yazılı idari para cezalarını uygulamaya Ulaştırma Bakanının yetkilendirdiği Bakanlık personeli, trafik polisi ve zabıtası, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli, sınır kapılarında görev yapan gümrük muhafaza ve gümrük muayene memurları ile bunların amirleri, terminallerde görevli belediye zabıtası yetkilidir.
Bu Kanun kapsamında faaliyet gösterenlere hangi hallerde uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklinde idari müeyyideler uygulanacağına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal şeklindeki idari müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.”
8) 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Organ veya temsilcinin davranışından dolayı
sorumluluk” başlıklı 8 inci maddesinde; “(1) Organ veya temsilcilik görevi yapan ya da organ veya temsilci olmamakla birlikte, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen kişinin bu görevi kapsamında işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı tüzel kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir.
(2) Temsilci sıfatıyla hareket eden kişinin bu sıfatla bağlantılı olarak işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı temsil edilen gerçek kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir. Gerçek
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kişiye ait bir işte çalışan kişinin bu faaliyeti çerçevesinde işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı, iş sahibi kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir.
(3) Kanunun, organ veya temsilcide ya da temsil edilen kişide özel nitelikler aradığı hallerde de yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
(4) Birinci ve ikinci fıkra hükümleri, organ veya temsilcilik ya da hizmet ilişkisinin dayanağını oluşturan işlemin hukuken geçerli olmaması halinde de uygulanır.”
9) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında
kullanılması” başlıklı ek 2 nci maddesinde; “Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir
Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b)
bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye
1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten
menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.”
10) 05/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Seyahat Acentaları
Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…ğ) Seyahat acentası: Kar amacı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticari kuruluşu,… i) Transfer: Turistin; düzenlenen paket tur veya turun başlangıç noktasına kadar, herhangi bir safhasında veya sonunda, sınır giriş ve çıkış kapıları, marinalar, şehirlerarası veya uluslararası ulaşım hizmetlerinin sunulduğu otogar, gar, liman, havalimanı gibi yerlerden konaklama yapacağı tesise veya tesisten bu ulaşım hizmetlerinin sunulduğu yerlere veya programın başladığı yerleşim yerinden konaklama tesisine veya programın bitiminde, tesisten yerleşim yerine bir araçla bir tarifeye bağlı kalmaksızın seyahat acentası tarafından verilen ulaşım hizmetini,… j) Tur: Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan veya konaklama içermeyen ticari faaliyeti,…”
10.1) “Seyahat acentalarının hizmetleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Seyahat
acentalarının hizmetleri şunlardır:
a) Seyahat acentalığı faaliyetleri, Kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir.
Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması
yasaktır. Seyahat acentalarına münhasır hizmetler şunlardır:
1) Münferit veya gruplar için bir programa bağlı ya da programsız gecelemeli veya
gecelemesiz yurt içi/yurt dışı tur veya paket turları tanıtır, oluşturur, pazarlar veya satar,
2) Kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin
rezervasyonunu yapar, biletlerini satar,
3) Seyahat acentalarının ürettiği hizmetlerin tamamını ya da bir kısmını ürün sahibi
seyahat acentası tarafından yetki verilmek suretiyle satar, 4) Transfer yapar,
5) Kar amacıyla konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence sağlayan, sportif faaliyetler,
kongre-konferans, dini, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel ve mesleki inceleme, teşvik veya destek amaçlı seyahat ve bunun içinde yer alan hizmetleri organize etmeyi, sağlamayı, pazarlamayı, gerçekleştirmeyi içeren paket tur veya turları düzenler, satar,
6) Kar amacıyla ikram, teşvik veya destek amaçlı olarak bedelsiz sunulmak üzere bedelini
bizzat ödeyen kişi ya da kuruluşun yapacakları hizmetleri oluşturur, pazarlar veya satar… ”
10.2) “İstenilen belgelerin ibrazı” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bu Yönetmelikte sayılan
hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin, istendiğinde denetimi yapanlara gösterilmesi zorunludur.”
10.3) “Paket tur ve turlarda bulundurulması gereken belgeler” başlıklı 40 ıncı
maddesinde; “Paket tur ve turlarda seyahat acentası yetkilisinin aşağıdaki belgeleri bulundurması zorunludur.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Paket tur veya tura katılan müşterilerin listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti, d) Başlangıç noktasının da belirtildiği paket tur veya tur programı, e) Paket tur zorunlu sigorta poliçe sertifikası sureti.”
10.4) “Transfer araçlarında bulundurulacak belgeler” başlıklı 41 inci maddesinde; “1)
Seyahat acentasının transfer faaliyetinde aşağıdaki belgelerin transfer elemanında bulunması zorunludur.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Transferi yapılan yolcu listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Transfer elemanı kimlik kartı, d) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti.”
10.5) “Faaliyet denetimleri” başlıklı 55 inci maddesinde; “Seyahat acentasının işyeri
niteliklerinin korunup korunmadığı faaliyetlerinin ilgili mevzuat ile meslek ilkelerine uygun olup olmadığı Bakanlık ve TÜRSAB yetkililerince denetlenebilir.”
11) 08/01/2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma
Yönetmeliğinin;
11.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (ş) ve (ddd) bentlerinde; “ş) Grup yolcu:
Önceden planlanmış iş, gezi, toplantı, tören ve benzeri amaçla bir araya gelen ve bu amaçla gerçekleşecek seyahatin başlangıcından bitimine kadar birlikte hareket eden, taşıttaki şoför ve yardımcı personel haricindeki yolcu topluluğunu,
ddd) Tarifesiz yolcu taşıma: Önceden bir taşıma hattı ve taşıma güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin; grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek yapılan düzensiz ve grup yolcu taşımalarını,”
11.2) “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu
Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.”
11.3) “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında; “D türü yetki
belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Bu belgelere 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (m)
bendindeki şartları haiz otomobiller de kaydedilebilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere
ayrılır:
a) Dl yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara, verilir.”
11.4) “Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri” başlıklı 40 ıncı maddesinin
üçüncü fıkrasında; “A1, A2, B2 ve D2 yetki belgesi sahipleri, yapacakları arızi, grup veya mekik seferlerinde, sefere göndereceği taşıtın plakası ve ATS bilgileri, taşıtta görevli personel bilgileri ile birlikte yolculara ait, 37 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgileri, seyahatin başlangıç saatinden en geç 1 saat öncesine, seyahati yapamayan veya tamamlamayan yolcu bilgilerinin ise, bu durumun meydana geldiği saatten en geç 30 dakika sonrasına kadar
Bakanlığın U-ETDS sistemine işlemek/iletmek zorundadırlar. Yapılan denetimlerde, bu fıkrada belirtilen yükümlülüğün yerine getirildiğinin teyidi halinde, taşıma yapılan taşıttan taşıma sözleşmesinin ibrazı istenilmez.”
11.5) “Yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanların yükümlülükleri” başlıklı 41 inci
maddesinin üçüncü fıkrasında; “14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile 5/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliği hükümlerine göre kurulmuş seyahat acentalığı belgesine sahip olanların, yaptıkları organizasyonlarda verecekleri hizmetlerin kapsamına karayolu taşımacılığını da dahil etmeleri halinde; A1, A2, B1, B2, D1, D2 ve/veya D4 yetki belgesi alarak taşıma yapmaları veya bu taşımaları söz konusu yetki belgesi sahiplerine yaptırmaları şarttır. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır.”
12) T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının Seyahat Acentalığı Faaliyetlerine ilişkin
04/03/2015 tarih ve 43057 sayılı Genelgesinde; “1- Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri), Bakanlık talimatına gerek olmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları
Yönetmeliğinin 55 inci maddeleri kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabilecektir.(…)
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3- Tutanaklardaki aykırı fiillere Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) tarafından cezai işlem uygulanması gerekiyor ise, cezai işlemler fiilin tespitini yapan ve tutanağı düzenleyen Valiliklerce (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) yerine getirecektir.(…)
4- Denetimlerde aksama yaşanmaması ve belgesiz faaliyetlerle etkin mücadele için, denetime katılacak personel yeterli sayıda olmak üzere en yüksek mülki amirin onayı ile yıllık olarak görevlendirecektir.(…)
7- İhtiyaç duyulması halinde, etkin ve güvenli bir denetim için kolluk kuvvetlerinden ve vergi dairelerinden destek alınacaktır.(…)” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
13. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi” Kamu Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, adına kayıtlı araç ile ilgili “Seyahat
Acentası İşletme Belgesi Olmadan Faaliyette Bulunmak” ve “Bakanlıktan belge almaksızın rehberlik faaliyetinde bulunmak” fiilleri nedeniyle 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat
Acentaları Birliği Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca düzenlenen para cezasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu, aracına ait Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınmış D2 yetki belgesi ve
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınmış Güzergah Kullanım İzin Belgesi olduğunu, kendisinin sadece aracın sahibi olduğunu ve aracın şoför tarafından kullanıldığını, verilen cezada suçun şahsiliği ilkesine uyulmadığını, İl Turizm Müdürlüğü ekiplerinin D2 ve A1 yetki belgeli araçları denetim yetkisinin olmadığını iddia ederek söz konusu hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezasının iptalini, İl Turizm Müdürlüğü denetimlerinin durdurulmasını ve denetim yetkisi ile ilgili valilik kararının iptaline karar verilmesini talep etmektedir.
15) İlgili idare tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, bir taraftan işletme belgesi
almış seyahat acentalarının faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken, bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılarak diğer önlemlerin alınmasının gerektiği, seyahat acentalığı faaliyeti gösterebilmek için Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan seyahat acentası işletme belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, seyahat acentalarına münhasır hizmetlerden herhangi birisinin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması veya satış taahhüdünde bulunulmasının ise yasaklandığı, bu yasağa uymayanlar
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
hakkında yine aynı Kanunun 29 ve 30 uncu maddeleri kapsamında mülki amirliklerce cezai işlemlerin uygulandığı ifade edilmiştir.
16) 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 4 üncü
maddesinde; Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almanın zorunlu olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanunun 24 üncü maddesinde; “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri, bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasıyla seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisine haizdir.”, 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından iki bin Türk
Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.” hükümleri ile birlikte, Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde “Seyahat acentalığı faaliyetleri, kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması yasaktır.” düzenlemesinin olduğu, ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2015/02 No’lu “(1)Valilikler (İl Kültür ve Turizm
Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 55 inci maddesi kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabileceklerdir.” şeklinde Genelgenin olduğu anlaşılmaktadır.
17) Dolayısıyla, 1618 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 4
üncü maddesinde tanımlanan tur, paket tur ve transfer kapsamına giren veya münhasır hizmet olarak belirlenen faaliyetlerden herhangi birisinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan belge almaksızın yürütülmesinin mümkün olmadığı, bunun yanı sıra Valiliklerin (İl Kültür ve
Turizm Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında ve Genelge doğrultusunda her zaman denetim yetkilerini kullanabileceğini ve mevzuata aykırı fiillerin tespiti halinde ise idari para cezası uygulayabileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir.
18) Bu nedenle, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun
1, 4, 24 ve 30 uncu maddeleri; Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5, 41 ve 55 inci maddeleri ve 2015/02 No’lu Genelgedeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin uygulamış olduğu idari para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilememiştir.
19) Kurumumuz tarafından, incelenmekte olunan somut uyuşmazlık konusuyla benzer
yönleri bulunan bir başka şikayet başvurusu hakkında verilen 20/03/2020 tarih ve 2020/4412-S.20.7005 sayılı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı’nda; “Bu nedenlerle, valilik denetim ekiplerince yapılan denetim faaliyetlerinin, araç sahibine ve şoföre uygulanan idari para cezalarının hukuka aykırılığı tespit edilememiş olmakla birlikte, öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde mevzuat tanımlamaları ile görev ve yetki dağılımlarının netleştirilmesi ve gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bu hususta ortak çalışma yapması gerektiği” hususlarının tespit edildiği ve “Valilik ekiplerinin denetim faaliyetlerinin durdurulması ve uygulanan idari para cezalarının iptal edilmesi ve araç sahibine idari para cezası uygulanmamasına yönelik taleplerin REDDİNE, öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde mevzuat tanımlamaların, görev ve yetki dağılımlarının netleştirilmesi ile gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla ilgili Bakanlıkların bu hususta ortak toplantı yapması, yapılan toplantıya ilgili meslek birlikleri de dahil tüm paydaşların katılımının sağlanması ve toplantıda alınan kararların Kuruma iletilmesi hususunda KÜLTÜR ve TURİZM
BAKANLIĞI ile ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA ” karar verilmiştir.
20) Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikâyetçinin
hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezası ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerinin denetim yetkisinin iptaline karar verilmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememekle birlikte benzer şikayet konusu ve talepler hakkında Kurumumuza yapılan başvurular dikkate alındığında, öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde mevzuat tanımlamaları ile görev ve yetki dağılımlarının netleştirilmesi ve gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla Kültür ve Turizm
Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları
Birliği) tarafından bu hususta ortak çalışma yapması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kocaeli Sulh Ceza Hâkimliğine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezasının iptali, İl Turizm Müdürlüğü denetimlerinin durdurulması ve denetim yetkisi ile ilgili Valilik kararının iptaline karar verilmesi talebinin REDDİNE; Öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde mevzuat tanımlamaları ile görev ve yetki dağılımlarının netleştirilmesi ve gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla ilgili
Bakanlıkların bu hususta ortak toplantı yapması, yapılan toplantıya TÜRSAB ve ilgili meslek kuruluşları da dahil tüm paydaşların katılımının sağlanması ve toplantıda alınan kararların Kuruma iletilmesi hususunda KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI ile
ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar
üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın ŞİKAYETÇİYE, KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI, ULAŞTIRMA ve
ALTYAPI BAKANLIĞI ile KOCAELİ VALİLİĞİ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.