|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından verilen idari para cezasının iptali ve denetim yetkisinin durdurulması talebini içermektedir. Şikayetçi, “Seyahat Acentası İşletme Belgesi olmadan faaliyette bulunmak” gerekçesiyle kesilen cezanın hukuksuz olduğunu savunmakta ve denetim yetkisinin de geçersiz olduğunu iddia etmektedir. İlgili idare, seyahat acentalarının faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunu denetlemenin yanı sıra, belgesiz faaliyetlerin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, seyahat acentalığı faaliyetlerinin yürütülmesi için işletme belgesinin alınmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, denetim yetkisinin valiliklere verildiği ve bu yetkinin kullanılması sırasında mevzuata aykırı fiillerin tespit edilmesi durumunda idari para cezası uygulanabileceği ifade edilmiştir. Başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları değerlendirildiğinde, idari para cezasının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ve Kocaeli Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3686-S.20.5911
BAŞVURU NO : 2019/15702
KARAR TARİHİ : 09/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
KOCAELİ VALİLİĞİ (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : İlgili idare tarafından verilen idari para cezasının iptali ile idarenin denetim yetkisinin durdurulması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi, “Seyahat Acentası İşletme Belgesi Olmadan Faaliyette Bulunmak” iddiası ile 1618
sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun 30 uncu maddesi uyarınca idari para cezası kesildiğini, aracına ait Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınmış D2 yetki belgesi ve
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden alınmış Güzergâh Kullanım İzin Belgesi olduğunu, İl
Turizm Müdürlüğü ekiplerinin D2 ve A1 yetki belgeli araçları denetim yetkisinin olmadığını iddia ederek, söz konusu hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezasının iptalini, İl Turizm
Müdürlüğü denetimlerinin durdurulmasını ve denetim yetkisi ile ilgili valilik kararının iptaline karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında Kültür ve Turizm Bakanlığının 22/10/2019 tarihli ve
… sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Bakanlık tarafından, bir taraftan Bakanlıktan işletme belgesi almış seyahat acentalarının
faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılmasının ve diğer önlemlerin alınmasının gerektiği,
2.2) Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde “transfer” sadece seyahat
acentalarına yapılacak münhasır hizmet arasında sayıldığı, ancak, bu münhasırlık durumunun, taşıma aracında bulunanların bireysel olarak taşımacı ile taşıma sözleşmesine taraf olmadığı, seyahat Acentaları tarafından münhasıran yapılan tur ve/veya paket tur kapsamındaki taşımacılık hizmetleri olduğu, seyahat acentalarının bu hizmeti, D2 Yetki Belgesi sahibi olan taşımacılık firmasından hizmet satın almak suretiyle yapabildikleri,
2.3) Ülkemizde seyahat acentalığı faaliyeti gösterebilmek için Bakanlıktan seyahat acentası
işletme belgesi alınmasının zorunlu olduğu seyahat acentalarına münhasır hizmetlerden herhangi birisinin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması veya satış taahhüdünde bulunulmasının ise yasaklandığını, bu yasağa uymayanlar hakkında yine aynı
Kanunun 29 ve 30 uncu maddeleri kapsamında mülki amirliklerce cezai işlem uygulandığı,
2.4) Bu kapsamda, Bakanlığın 04/03/2015 tarihli ve 2015/02 no.lu genelgesinde de belirtildiği
üzere; 1618 sayılı Kanun ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinde tanımlanan tur, paket tur ve transfer kapsamında giren veya münhasır hizmet olarak belirlenen faaliyetlerden herhangi birisinin Bakanlıktan seyahat acentası işletme belgesi almaksızın yürütülmesinin mümkün olmadığı, yine bu genelge ile Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın 1618 sayılı Kanun ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin hükümleri kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabilecek, mevzuata aykırı fiillerin tespiti halinde ise ceza işlemi uygulanabileceği,
2.5) Sonuç olarak; tarihi, doğal, kültürel ve turistik amaçlı yapılan tanıtma ile birlikte ulaşımı
da kapsaması halinde söz konusu faaliyetlerin belgeli seyahat Acentaları aracılığıyla yapılabileceği, gerçek kişiler ve sivil toplum kuruluşlarınca organize edilen şenlik, doğa yürüyüşü, festival gibi katılımcılardan kar elde etmek amacına yönelik olmayan etkinliklerden yaralananların ise sadece kendi araçları ile katılım sağlayabileceği, yine bu etkinliklerde ulaşımı sağlamak için araç kiralama hizmeti satın alınacaksa bu hizmetin Bakanlıktan belgeli seyahat acentalarından temin edilmesi gerektiği ayrıca; Bakanlık mevzuatı haricinde kalan ulaşım/taşımacılık konularında ise yine de diğer kurum ve kuruluşların denetim yükümlülüklerinin devam ettiği, bu kapsamda, ilgili Valilik Oluru ile görevlendirilen denetim personelinin her bir somut olayı ayrı ayrı inceleyerek ilgili mevzuat hükümleri uyarınca değerlendirmeye tabi tutarak denetim tutanağı düzenlediği,
3) Kocaeli Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 25/10/2019 tarihli ve … sayılı
cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Ülkemizde seyahat acentalık faaliyetinin 14/09/1972 tarihinde kabul edilen ve 28/09/1972
tarihli ve 14320 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1618 Seyahat Acentaları ve Seyahat
Acentaları Birliği Kanunu ve buna bağlı yönetmeliklere göre yürütüldüğünü, kanun gereğince yürütme yetkisinin kamu adına Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Birlik adına Türkiye seyahat
Acentaları Birliğine (TÜRSAB) verildiği,
3.2) 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 29 uncu maddesinde
yer alan “Geçici işletme veya işletme belgesiz olarak seyahat acentalığı faaliyetinde bulunan seyahat acentaları bulundukları yerlerin en büyük mülki amirleri tarafından derhal faaliyetten men edilir.” Hükmü gereğince valiliklere verilen denetim yetkisinin kanun gereği olduğu
3.3) Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 5 inci maddesi gereğince tur ve transferlerin seyahat
acentalarına münhasır hizmetler arasında yer aldığı,
3.4) Ayrıca ilgili Kanun ve Yönetmelikler kapsamında işlemlerin, Kültür ve Turizm
Bakanlığının 04/03/2015 tarihli ve 43057 sayılı 2015/02 Genelgesi çerçevesinde gerçekleştirildiği
3.5) Şikâyetçinin başvurusunda bahsi geçen, Müdürlüğün ve Türkiye Seyahat Acentaları Birliği
İzmit-Körfez Bölge Temsil Kurulu denetim görevlileri tarafından 02/05/2019 tarihinde saat 11.20’de Kocaeli İli Gebze İlçesi … mevkiinde müştereken gerçekleştirilen denetim esnasında
… plakalı aracın durdurularak tur ile ilgili 1618 sayılı Kanun kapsamında zorunlu olarak araçta bulunması ve ibraz edilmesi gereken belgeler istenmesine rağmen denetim görevlilerine ibraz edilmesi gereken “Seyahat Acentası işletme Belgesinin Onaylı Sureti, TÜRSAB Araç Plakası, Yolcu Listesi, Tur Programı, Taşıt Kiralama Sözleşmesi (araç kiralık ise), Seyahat Sigortası
Poliçe Sureti (paket tur ise)” ibraz edilmediğinden ve ayrıca Müdürlüğe de olay sonrasında herhangi bir belge sunulmadığından turu gerçekleştirildiği tespit edilen ilgili şahıs hakkında tutanak tutulduğu ve daha sonra 08/05/2019 tarihli ve … sayılı Makam Oluru ile bahsi geçen tutanak işleme konularak ilgili şahsa idari para cezası verildiği, 14/05/2019 tarihli ve … sayılı idari yaptırım Karar Tutanağı düzenlenerek verilen idari para cezasının 21/05/2019 tarihinde ilgili şahsa tebliğ edildiği,
3.6) D2 belgesinin yolcu taşımak için gerekli bir belge olup 1618 sayılı Kanunda tanımlanmış
olan tur veya transfer gerçekleştirmek için yeterli olmadığı,
3.7) İşletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyetinde bulunduğu tespit edilen itiraz eden taraf
hakkında idari para cezası düzenlenmesinin hukuka ve mevzuata uygun olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 14/09/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği
Kanununun 1 inci maddesinde; “ … b) Birlik: Seyahat Acentaları Birliğini, c) İşletme belgesi:
Bakanlıkça verilen seyahat acentası belgesini, d) Tur: Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan ticarî faaliyeti, e) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtası ile pazarlayabilen ticarî kuruluşu, ifade eder,”
6.1) “İşletme belgeleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Türkiye’de seyahat acentalığı
faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur. İşletme belgesi almak isteyenlerin başvurularına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikle belirlenir. İşletme belgeleri bir işletmeye mahsus olmak üzere tüzel kişilere verilir. İşletme belgeleri devredilemez. Yurt dışında ve/veya yurt içinde yolcu taşımacılığı yapan otobüs işletmelerinin hizmetleri nakliyecilik hizmeti niteliğinde olup, bu Kanun hükümlerine tâbi değildir. Seyahat acentaları, işletme belgesi almak sureti ile seyahat acentalığı faaliyeti yapabilirler. 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanunu hükümleri saklıdır.”
6.2) “Denetim” başlıklı 24 üncü maddesinde “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri,
bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasiyle seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisini haizdir. Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği personeli denetim sırasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeleri göstermekle yükümlüdürler.”
6.3) “Ceza” başlıklı 30 uncu maddesinde; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca
seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından ikibin Türk Lirasından beşbin
Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur. (1) Bakanlıktan belge almaksızın rehberlik faaliyetinde bulunanlar hakkında, mülki amir tarafından beşyüz Türk Lirasından ikibin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.(1) Seyahat acentaları ve anlaşmalı rehberlerin müşterilerine verdikleri hizmetler sırasında, müşteri ile yapılan sözleşmede açıkça taahhüt edilen ve verilen hizmetle doğrudan ilgili olanlar hariç olmak üzere ve müşterinin bilgisi dışında, müşterilerin yaptıkları alışveriş veya müşterilerin sözleşmede belirtilenler dışında belli bir işletmeye gönderilmeleri karşılığında herhangi bir menfaat temin etmeleri halinde, seyahat acentalarının ve rehberlerin belgeleri Bakanlıkça iptal edilir ve bunlar beş yıl süreyle seyahat acentacılığı veya rehberlik yapamaz.”
7) 05/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Seyahat Acentaları
Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…ğ) Seyahat acentası: Kar amacı ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticari kuruluşu,… i) Transfer: Turistin; düzenlenen paket tur veya turun başlangıç noktasına kadar, herhangi bir safhasında veya sonunda, sınır giriş ve çıkış kapıları, marinalar, şehirlerarası veya uluslararası ulaşım hizmetlerinin sunulduğu otogar, gar, liman, havalimanı gibi yerlerden konaklama yapacağı tesise veya tesisten bu ulaşım hizmetlerinin sunulduğu yerlere veya programın başladığı yerleşim yerinden konaklama tesisine veya programın bitiminde, tesisten yerleşim yerine bir araçla bir tarifeye bağlı kalmaksızın seyahat acentası tarafından verilen ulaşım hizmetini,… j) Tur: Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan veya konaklama içermeyen ticari faaliyeti,…”
7.1) “Seyahat acentalarının hizmetleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Seyahat
acentalarının hizmetleri şunlardır:
a) Seyahat acentalığı faaliyetleri, Kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir.
Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması
yasaktır. Seyahat acentalarına münhasır hizmetler şunlardır:
1) Münferit veya gruplar için bir programa bağlı ya da programsız gecelemeli veya gecelemesiz
yurt içi/yurt dışı tur veya paket turları tanıtır, oluşturur, pazarlar veya satar,
2) Kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin rezervasyonunu
yapar, biletlerini satar,
3) Seyahat acentalarının ürettiği hizmetlerin tamamını ya da bir kısmını ürün sahibi seyahat
acentası tarafından yetki verilmek suretiyle satar,
4) Transfer yapar,
5) Kar amacıyla konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence sağlayan, sportif faaliyetler,
kongre-konferans, dini, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel ve mesleki inceleme, teşvik veya destek amaçlı seyahat ve bunun içinde yer alan hizmetleri organize etmeyi, sağlamayı, pazarlamayı, gerçekleştirmeyi içeren paket tur veya turları düzenler, satar,
6) Kar amacıyla ikram, teşvik veya destek amaçlı olarak bedelsiz sunulmak üzere bedelini bizzat
ödeyen kişi ya da kuruluşun yapacakları hizmetleri oluşturur, pazarlar veya satar… ”
7.2) “İstenilen belgelerin ibrazı” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Bu Yönetmelikte sayılan
hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin, istendiğinde denetimi yapanlara gösterilmesi zorunludur.”
7.3) “Paket tur ve turlarda bulundurulması gereken belgeler” başlıklı 40 ıncı
maddesinde; “Paket tur ve turlarda seyahat acentası yetkilisinin aşağıdaki belgeleri bulundurması zorunludur.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Paket tur veya tura katılan müşterilerin listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti, d) Başlangıç noktasının da belirtildiği paket tur veya tur programı, e) Paket tur zorunlu sigorta poliçe sertifikası sureti.”
7.4) “Transfer araçlarında bulundurulacak belgeler” başlıklı 41 inci maddesinde; “1)
Seyahat acentasının transfer faaliyetinde aşağıdaki belgelerin transfer elemanında bulunması zorunludur.
a) Seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylanmış sureti, b) Transferi yapılan yolcu listesi, c) TÜRSAB araç plakası, ç) Transfer elemanı kimlik kartı, d) Araç, seyahat acentası tarafından kiralanmış ise sözleşme sureti.”
7.5) “Faaliyet denetimleri” başlıklı 55 inci maddesinde; “Seyahat acentasının işyeri
niteliklerinin korunup korunmadığı faaliyetlerinin ilgili mevzuat ile meslek ilkelerine uygun olup olmadığı Bakanlık ve TÜRSAB yetkililerince denetlenebilir.”
8) T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının Seyahat Acentalığı Faaliyetlerine ilişkin
04/03/2015 tarih ve 43057 sayılı Genelgesinde; “1- Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri), Bakanlık talimatına gerek olmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları
Yönetmeliğinin 55 inci maddeleri kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabilecektir.(…)
3- Tutanaklardaki aykırı fiillere Valilikler (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) tarafından cezai işlem uygulanması gerekiyor ise, cezai işlemler fiilin tespitini yapan ve tutanağı düzenleyen
Valiliklerce (İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri) yerine getirecektir.(…)
4- Denetimlerde aksama yaşanmaması ve belgesiz faaliyetlerle etkin mücadele için, denetime katılacak personel yeterli sayıda olmak üzere en yüksek mülki amirin onayı ile yıllık olarak görevlendirecektir.(…)
7- İhtiyaç duyulması halinde, etkin ve güvenli bir denetim için kolluk kuvvetlerinden ve vergi dairelerinden destek alınacaktır.(…)” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, “Seyahat Acentası İşletme Belgesi
Olmadan Faaliyette Bulunmak” gerekçesiyle 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat
Acentaları Birliği Kanununun 30 uncu maddesi uyarınca düzenlenen para cezasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğunu, ayrıca Turizm İl Müdürlüklerinin D2 ve A1 yeki belgeli araçları denetleme ve yaptırımda bulunma yetkisi olmadığını iddia ederek idari para cezasının iptali ile
İl Turizm Müdürlüğü’nün denetim yetkisinin durdurulmasını talep etmektedir.
11) İlgili idare tarafından, turizm sektörünün ülkemizde son yıllarda hızla büyüyen ve gelişen,
oluşturduğu istihdam ve cari açığı azaltıcı etkileri başta olmak üzere, ülke ekonomisine çok önemli katkılar sağlayan ve önümüzdeki dönemde de bu büyüme ve gelişme potansiyeline bağlı olarak ekonomiye sağlayacağı katkının artarak devam etmesi ön görülen çok önemli bir sektör konumunda olduğunu, turizm sektörünün ülkemiz açısından bu önemi, sektörün temel yapı taşlarından biri olan seyahat acentalığı faaliyetlerini de önemli hale getirdiği gibi, aynı zamanda bu faaliyetlerin mesleki anlamda da cazip hale gelmesine vesile olduğunu, son dönemde seyahat acentası işletme belgesi almak için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilen taleplerde önemli artışlar yaşandığını, seyahat acentalığı mesleğine olan bu olumlu ilginin bir takım sorunları da beraberinde getirdiğini ve işletme belgesi sahibi olmadan seyahat acentacılığı faaliyeti gösteren kişi ve kuruluşların sayısında hızlı bir artış olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
12) Bununla birlikte, dünya turizmindeki pazar payının artırılması, planlanmış hedeflere
ulaşılması ve turizm gelirlerindeki artışın kalıcı olabilmesi için ülkemiz turizmine zarar verecek eylemlerden kaçınılması, ortaya çıkabilecek olumsuzlukların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması ile yaşanan olumsuzluklar karşısında sorumlulukların layıkıyla yerine getirilmesinde herkese büyük görevler düştüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, bir taraftan işletme belgesi almış seyahat acentalarının faaliyetlerinin mevzuata uygunluğu denetlenirken, bir taraftan da haksız rekabete neden olan ve kayıt dışı ekonomi oluşturan belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi için gerekli denetimlerin yapılarak diğer önlemlerin alınmasının gerektiği, seyahat acentalığı faaliyeti gösterebilmek için Kültür ve Turizm
Bakanlığı’ndan seyahat acentası işletme belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, seyahat acentalarına münhasır hizmetlerden herhangi birisinin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması veya satış taahhüdünde bulunulmasının ise yasaklandığı, bu yasağa uymayanlar hakkında yine aynı Kanunun 29 ve 30 uncu maddeleri kapsamında mülki amirliklerce cezai işlemlerin uygulandığı ifade edilmiştir.
13) 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 4 üncü
maddesinde; Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almanın zorunlu olduğu belirtilmiştir, aynı Kanunun 24 üncü maddesinde; “Bakanlık, müfettişleri, uzman denetçileri, bölge müdürleri veya Bakanlıkça yetkili kılınacak diğer kişiler vasıtasıyla seyahat acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğini her zaman denetleme yetkisine haizdir.”, 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bakanlıktan belge almaksızın bu Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar hakkında, 29 uncu maddede belirtilen idarî soruşturmadan ayrı olarak, mülki amir tarafından iki bin Türk
Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezasına hükmolunur.” hükümleri ile birlikte, Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde “Seyahat acentalığı faaliyetleri, kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması yasaktır.” düzenlemesinin olduğu, ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2015/02 No’lu “(1)Valilikler (İl Kültür ve Turizm
Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve
Seyahat Acentaları Birliği Kanunun 24 üncü ve Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 55 inci maddesi kapsamında her zaman denetim yetkilerini kullanabileceklerdir.” şeklinde Genelgenin olduğu anlaşılmaktadır.
14) Dolayısıyla, 1618 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 4
üncü maddesinde tanımlanan tur, paket tur ve transfer kapsamına giren veya münhasır hizmet olarak belirlenen faaliyetlerden herhangi birisinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan belge almaksızın yürütülmesinin mümkün olmadığı, bunun yanı sıra Valiliklerin (İl Kültür ve Turizm
Müdürlükleri) Bakanlık talimatına gerek kalmaksızın Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında ve Genelge doğrultusunda her zaman denetim yetkilerini kullanabileceğini ve mevzuata aykırı fiillerin tespiti halinde ise idari para cezası uygulayabileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir.
15 ) Bu nedenle, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun
1, 4, 24 ve 30 uncu maddeleri; Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nin 5, 41 ve 55 inci maddeleri ve 2015/02 No’lu Genelgedeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin uygulamış olduğu idari para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilememiştir.
16) Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde şikâyetçinin
hukuksuz olduğunu iddia ettiği idari para cezası ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüklerinin denetim yetkisinin iptaline karar verilmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kocaeli Sulh Ceza
Hâkimliğine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ve Kocaeli Valiliği İl Kültür ve
Turizm Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi