|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından, Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin SGK prim borcunun ödenmesiyle ilgili olarak ortaya çıkan zararın, müfettiş raporunda tespit edilen sorumlulardan tahsil edilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, mülga TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü döneminde, özel güvenlik hizmeti alımına dair ihale sürecinde yaşanan sorunlar nedeniyle toplam 471.679,95 TL borcun bulunduğunu ve bu borcun ödenmesi için gerekli belgelerin temin edilmediğini belirtmiştir. Müfettiş raporuna göre, ilgili süreçteki kontrollerin yetersizliği ve belgelerin usulüne uygun şekilde incelenmemesi nedeniyle 14 kişi kusurlu bulunmuş, ancak bu kişilerin sorumlulukları eşit olarak dağıtılmıştır.
İdarenin açıklamalarında, başvuranın görevde olduğu dönemde yapılan ödemelerin mevzuata uygun olmadığı ve SGK borcunun sorgulanmadığı ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talep ettiği zararın kişilere kusur oranında rücu ettirilmesi yönündeki isteği reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka aykırılık tespit edilmediği gerekçesiyle reddine karar vermiştir. Başvuranın, idari işlemlere karşı yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2185-S.22.3295
BAŞVURU NO : 2021/15580
KARAR TARİHİ : 16/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE RAYLI SİSTEM ARAÇLARI SANAYİİ ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Güvenlik Ltd. Şti.’nin SGK prim borcunun TÜDEMSAŞ hesaplarından ödenmesi sonucu ortaya çıkan zararın sorumlulukları
Müfettiş Raporu ile tespit edilmiş olan kişilerden tahsil edilmesi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13/09/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran özetle; Mülga TÜDEMSAŞ Genel
Müdürlüğünün 2018 yılı için ihtiyaç duyduğu Özel Güvenlik Hizmeti Alım İşinin iki parça halinde ihale edildiğini ve 01/03/2018-31/12/2018 dönemini kapsayan 10 aylık ikinci kısmın Açık İhale yöntemiyle ilk ihaleyi alan Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti. firmasına sipariş edildiğini, SGK Sivas İl
Müdürlüğü’nün 23/11/2018 tarihli ve sayılı yazısıyla firmanın ihale konusu 10 aylık işle ilgili olarak yasal ödeme süresi geçmiş toplam 471.679,95 TL borcunun bulunduğu ve mevzuat hükümlerine göre firma hak edişinden kesinti yapılarak Kuruma yatırılması gerektiğinin belirtilmesi üzerine, firmanın kalan aylardaki hak edişleri, Kesin Teminat Mektubu’nun nakde çevrilmesi gibi durumlardan hareketle firmanın borcuna karşılık SGK’ya ödemeler yapıldığını, fakat 26/06/2019 tarihine kadar mülga
TÜDEMSAŞ tarafından yapılan ödemelerin şirketin toplam prim, ceza ve faiz borç bakiyesini karşılamadığını, TÜRASAŞ Genel Müdürlüğü hesaplarından; anılan şirketin borcuna karşılık SGK Sivas
İl Müdürlüğüne 168.864,81 TL lik borç ödendiğinin müfettiş raporlarıyla tespit edildiğini, Müfettiş raporuna göre; hak ediş ödemelerinin yapıldığı 10 ay süresince SGK Prim borcu bulunduğu halde gerekli belgelerin temin edilmemesi, kontrollerin yapılmaması ve borç sorgulamaların usulüne uygun şekilde yapılmaması nedeniyle; Kontrol Teşkilatından başlamak üzere Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğü, Müdürlüğün bağlı olduğu ilgili Genel Müdür Yardımcılığı, Mali İşler Dairesi Başkanlığının evraklarda imzası bulunan ile ilgili personelleri (Memur, Şef, Şube Müdürü ve Daire Başkanı) kusurlu bulunduğunu,
Daire Başkanlığının bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcılığının kusurlu bulunduğunu, bu durum üzerine firmaya yapılan 7 aylık yersiz ödeme dosyasındaki evraklarda imzası bulunan toplam 18 kişiden 4 kişinin kusursuz sayıldığını, tüm sorumluluk ve kusurun aralarında şahsının da bulunduğu 14 kişiye yüklendiğini, hangi ayda kimlerin imzası olduğuna veya olmadığına bakılmaksızın, bazı aylarda evraklarda hiçbir şekilde imzası ve sorumluluğu bulunmayan kişilerin durumlarının dikkate alınmadan, yetki ve sorumluluk incelemesi yapılmadan 14 kişinin her ay için eşit oranda kusurlu sayıldığını belirterek, firmanın SGK borcunun kurum tarafından ödenmesi nedeniyle doğan 168.864,81 TL’lik zararda; firmaların aylık hak edişlerinin, her ay için ayrı ayrı hesaplandığı ve ödemelerinde yine her ay için ayrı ayrı yapıldığı düşünüldüğünde; Kurum zararı için aylık bazda hesap yapılmasını ve evraklarda imzası bulunan tüm ilgililerin sürece dahil edilerek, kişilerin kusur oranların yetki ve sorumluluklarına göre ay ay tespit edilmesini ve kurum zararının kişilere kusurları oranında ayına göre rücu ettirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 28/09/2021 tarihli ve – – sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii Anonim Şirketi Hukuk Müşavirliğinden alınan cevabi yazılar ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. Başvurucunun Mülga TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğüne 15/08/2007 tarihinde atandığı, Müfettiş unvanında görev yaptığı, 2.2. Mülga TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü’nün özel güvenlik hizmeti alım işini alan Güvenlik ve
Koruma Hiz. Tic. Ltd.Şti.’nin SGK Sivas İl Müdürlüğü’ne yapması gereken ödemeleri yapmadığı, TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğünce, Hizmet İşleri Kontrol Tutanaklarının Hazırlanması ve Hakediş
Evrakının Uygun Bulunarak Ödenmesi Hususunda “OLUR” verildiği, 2.3. Söz konusu ödemelerde, no.lu ve no.lu Özel Güvenlik Personeli Teknik
Şartnamelerinin, “Yüklenicinin Sorumlulukları” başlıklı 6 ncı maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması başlıklı 90 ıncı maddesine göre çıkartılan Sosyal Güvenlik
Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik
Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmeliğin Hakedişten Kesinti ve Mahsup başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilen hükümlerinin yerine getirilmediği, 2.4. 01/01/2018-31/01/2018 (Ocak Ayı) döneminden başlayarak 01/11/2018-30/11/2018 (Kasım Ayı)
dönemine kadar yüklenici firmaya yapılan ödeme evrakı ve eklerinde; Hizmet İşleri Kontrol Tutanağı ve ekinde eksik, yanlış bilgi ve belgeler bulunduğu, söz konusu aylar boyunca düzenlenen Özel Güvenlik
Hakediş Dokümanları içinde, firmanın çalıştırdığı güvenlik personelinin SGK Priminin ödendiğine ya da
SGK’ya borcu olmadığına dair herhangi bir belgenin bulunmadığının anlaşıldığı, 2.5. Kontrol Teşkilatı Üyelerince ve Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğünce imzalanan ilgili aylara ait
Hizmet İşleri Kontrol Tutanağının, aynı tarihte “OLUR” açılan Genel Müdür Yardımcıları tarafından da herhangi bir incelemeden geçirilmeden uygun bulunarak imzalandığı ve “OLUR” verildiğinin görüldüğü, 01/01/2018-30/11/2018 tarihleri arasında hazırlanan Hakediş Dokümanları, Hizmet İşleri Kontrol
Tutanakları ve ödeme yapılması hususunda verilen “OLUR” ların bu şekilde hazırlandığı ve imzalandığı, 2.6. Hizmet İşleri Kontrol Tutanağının hazırlanmasından hakediş evrakının uygun bulunarak ödenmesi hususunda “OLUR” verilmesine ve evrakın bu haliyle Mali İşler Dairesi Başkanlığına gönderilmesine
kadar Kontrol Teşkilatı Üyeleri, Koruma ve Güvenlik Şube Müdürü ve Genel Müdür Yardımcılarının sorumluluğunun bulunduğu, 2.7. Hakediş miktarının uygun bulunarak ödenmesi hususunda “OLUR” verilmiş Hakediş Evrakının
Tahakkuk Ettirilmesi ve Ödemenin Yapılması ile ilgili olarak; ilgili aylarda Koruma ve Güvenlik Şube
Müdürlüğünce yazılan ve aynı yazı üzerine Genel Müdür Yardımcılıklarınca “OLUR” verilmiş yazı ve ekleri gereğince ödemenin yapılması için Ticaret ve Pazarlama Dairesi Başkanlığı aracılığı ile Mali İşler
Dairesi Başkanlığına gönderildiği, 2.8. Mali İşler Dairesi Başkanlığınca, No.lu Mahsup ile bahse konu alacağın ilgili hesaplara aktarılarak muhasebe kaydının yapıldığı, söz konusu belgelerin Memur, İdari Şef, Şube Müdürü ve Mali
İşler Dairesi Başkanı ve Genel Müdür Yardımcısı tarafından imzalandığı, kurum hesaplarından
No.lu Mahsup Fişi ile Ödeme Emrine istinaden Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin gösterdiği bankadaki firma hesabına aktarıldığı, 2.9. İlgili şirkete yapılacak her hakediş ödemesinden önce elektronik ortamda işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan muaccel borçlarının bulunup bulunmadığı hususunda sorgulama yapma görevi ile yetkisinin ve bunun için gerekli şifrenin Mali İşler Dairesi Başkanlığında bulunduğu, Güvenlik ve
Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti. ile ilgili ihale neticesinde imzalanan sözleşmeye istinaden firmanın SGK nezdindeki no.lu İşyeri Numarasına göre SGK Online Sistemi üzerinden EBorç Sorgulaması yapılması, sorgu sonucunun ödeme evrakına eklenmesi ve buna göre ödeme yapılması gerekirken bunun yerine, firmanın yürürlükteki ihale ile ilgisi olmayan başka tescil numarası üzerinden ( no.lu İşyeri Numarasına göre) E-Borç Sorgulaması yapıldığı, bunun sonucuna göre hakediş ödemesinde bulunulduğu, dolayısıyla Yüklenici Firmanın başka işyeri no.lu SGK borcuna ve firma hesabına aktarıldığı, 2.10. Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken prim tutarlarının SGK yerine yüklenici firma hesaplarına aktarılması sebebiyle oluşan toplam borcun Sosyal Güvenlik Kurumu Sivas İl Müdürlüğünün
23.11.2018 tarih ve sayılı yazısına göre (21.11.2018’e kadar hesaplanan) 381.048,57-TL
Sigorta Primi, 41.410,71-TL İşsizlik Sigortası Primi, 202,30-TL Damga Vergisi ile bu borçlara ilişkin 49.018,37-TL Gecikme Zammı olmak üzere toplam 471.679,95-TL olduğu, 2.11. Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin SGK Prim Borcunun TÜDEMSAŞ Hesaplarından
Ödenmesi Hakkında biri ön rapor(disiplin hükümleri açısından) olmak üzere iki adet soruşturma raporu düzenlendiği, bahse konu raporların, Genel Müdürlük Makamının 23/10/2020 tarih, sayılı ve 08/06/2021 tarih, sayılı OLUR’u çerçevesinde onaylandığı, 2.12. Söz konusu işlemde kusuru olanlarla ilgili olarak asli ve sürekli görevi olan personelin tamamının işleme dahil edildiği, ancak Hizmet İşleri Kontrol Tutanaklarının Hazırlanması ve Hakediş Evrakının
Uygun Bulunarak Ödenmesi Hususunda “OLUR” verilmesi kısmında; önceki ve sonraki aylarda bu işlemi sürekli ve asli olarak yapan ilgili şahısların izinde olması veya başka görevde olması sebebiyle; asıl görevleri olmamasına rağmen söz konusu belgeleri imzalayan Memur . ., Memur . , İdari Şef
. . ve Maliyet Muh. Şb. Md. . . .’nin devamlılık arz etmeyen ve işlemi tekemmül ettirmek amacıyla atılan imzaları nedeniyle sorumluluk yüklemenin uygun olmayacağının Müfettişlikçe değerlendirildiği, 2.13. Teftiş Kurulu Başkanlığınca ve Müfettişlikçe yapılan değerlendirmeler ve incelemeler sonucunda zararının tüm kişilere kusurları oranında ayına göre rücu ettirilmesinin uygun bulunmadığı, /
2.14. Genel Müdürlük Makamının 08/06/2021 tarih ve sayılı Oluru ile başvuranın kusurlu olduğunun tespit edildiği ve mezkur raporda belirtilen meblağı ödemesi hususu 16/06/2021 tarih ve sayılı yazı ile başvuruna bildirildiği, ilgilinin 15/07/2021 tarihinde idareye başvuruda bulunarak taksit ve ödeme talebinde bulunduğu, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Prim ve İdari Para Cezası
Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması” başlıklı 90 ıncı maddesinde; “Kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
İşverenlerin hakedişleri, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir. Kesin teminatları ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edilir. İşverenlerin, kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, bankalar ve kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar nezdindeki her çeşit alacak, teminat ve hakedişleri üzerinde işçi ücreti alacakları hariç olmak üzere yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Kurum alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.
Hakedişlerin mahsubu ve ödenmesi ile teminatların prim ve idari para cezası borçlarına karşılık tutulmasına ilişkin işlemlerin usûl ve esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Valilikler, belediyeler, il özel idareleri ve ruhsat vermeye yetkili diğer merciler tarafından, geçici iskân veya yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce yapılan inşaat dolayısıyla, diğer kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ve bankaların ise Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenecek işlemlerinde Kuruma borçlarının bulunmadığına dair ilgililerden Kurumca düzenlenmiş bir belgenin istenmesi zorunludur.
Bu maddede belirtilen yükümlülükler yerine getirilmeden hak ediş ödenmesi, kesin teminatın iade edilmesi veya geçici iskân izin belgesi ve yapı kullanma izin belgesi verilmesi veya diğer işlemlerin gerçekleştirilmesi hallerinde, ilgililer hakkında genel hükümlere göre idarî ve cezaî işlem yapılır…” 6. Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmeliğin “Hakedişten Kesinti ve
Mahsup” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) İdarece işverenlerin hakedişleri, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir.
(2) İdare, işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce, işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığını, üniteden yazı ile sorar. Ünitece, işverenin ve varsa alt işverenlerinin muaccel borcunun bulunmadığı hususu idareye bir aylık süre içinde yazı ile bildirilir. Yazı ile bildirilmediği sürece, idare tarafından işverene hakediş ödenmez.
(3) İdare, yaptığı ihaleler sonucunda işverene ödeyeceği her hakediş ödemesinden önce işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının bulunup bulunmadığı hususunda sorgulama yapabilmek için
Kuruma yetki başvurusunda bulunabilir. Kurumca bu başvurunun uygun görülmesi halinde idarece, işverene yapılacak her hakediş ödemesinden önce elektronik ortamda işverenin ve varsa alt işverenlerinin Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan muaccel borçlarının bulunup bulunmadığı hususunda sorgulama yapılır. İşveren ve varsa alt işverenlerin Kuruma borcu yoksa, ayrıca Kuruma yazı ile sorulmaksızın hakediş ödemesi yapılır.”
Hükmüne amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran özetle; Mülga TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğünün
2018 yılı için ihtiyaç duyduğu Özel Güvenlik Hizmeti Alım İşinin iki parça halinde ihale edildiğini,
01/03/2018-31/12/2018 dönemini kapsayan 10 aylık ikinci kısmın Açık İhale yöntemiyle ilk ihaleyi alan
Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti. firmasına sipariş edildiğini, SGK Sivas İl Müdürlüğü’nün 23/11/2018 tarihli ve sayılı yazısıyla firmanın ihale konusu 10 aylık işle ilgili olarak yasal ödeme süresi geçmiş toplam 471.679,95 TL borcunun bulunduğu ve mevzuat hükümlerine göre firma hak edişinden kesinti yapılarak Kuruma yatırılması gerektiğinin belirtilmesi üzerine, Güvenlik ve Koruma
Hiz. Tic. Ltd.Şti.’nin borcuna karşılık SGK Sivas İl Müdürlüğü hesaplarına TÜRASAŞ tarafından 168.864,81 TL lik borç ödendiğinin müfettiş raporlarıyla tespit edildiğini, Müfettiş raporuna göre; tüm sorumluluk ve kusurun aralarında şahsının da bulunduğu 14 kişiye yüklendiğini, hangi ayda kimlerin imzası olduğuna veya olmadığına bakılmaksızın, bazı aylarda evraklarda hiçbir şekilde imzası ve sorumluluğu bulunmayan kişilerin durumlarının dikkate alınmadan, yetki ve sorumluluk incelemesi yapılmadan 14 kişinin her ay için eşit oranda kusurlu sayıldığını belirterek, firmanın SGK borcunun kurum tarafından ödenmesi nedeniyle doğan 168.864,81 TL’lik zararda; firmaların aylık hak edişlerinin, her ay için ayrı ayrı hesaplandığını ve ödemelerinde yine her ay için ayrı ayrı yapıldığını, Kurum zararı için aylık bazda hesap yapılmasını ve evraklarda imzası bulunan tüm ilgililerin sürece dahil edilerek, kişilerin kusur oranların yetki ve sorumluluklarına göre ay ay tespit edilmesini ve kurum zararının kişilere kusurları oranında ayına göre rücu ettirilmesini talep etmektedir.
9. İlgili idarelerden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Mülga
TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü’nün özel güvenlik hizmeti alım işini alan Güvenlik ve Koruma Hiz.
Tic. Ltd.Şti. ile ilgili ihale neticesinde imzalanan sözleşmeye istinaden firmanın Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki no.lu İşyeri Numarasına göre SGK Online Sistemi üzerinden EBorç Sorgulaması yapılması, sorgu sonucunun ödeme evrakına eklenmesi ve buna göre ödeme yapılması gerekirken yapılmaması neticesinde idarenin anılan şirketin hakedişinden kesilerek Sosyal Güvenlik
Kurumu’na ödenmesi gereken Sosyal Güvenlik Prim Tutarlarının SGK’ya ödenmeyerek yüklenici firmanın hesabına aktarılmasında Mali İşler Dairesi Başkanlığında bu işle görevli Şef, Şube Müdürü ve
Mali İşler Daire Başkanı ve Genel Müdür Yardımcısının sorumluluğunun bulunduğu, bu durum neticesinde; TÜDEMSAŞ Genel Müdür Yardımcısı, şimdiki TÜRASAŞ Müfettişi
‘in, Mayıs 2018 ve Ağustos 2018 aylarına dair hakediş ödemelerinin konuya ilişkin mevzuatın kontrol, denetim ve incelemeye dâir hükümlerini yerine getirmeden gerçekleştirilmesinde sorumluluğunun olduğu; görevi gereği ödeme işlemi gerçekleştirilmeden önce, yüklenici firmanın SGK borcu olup olmadığını kontrol etmesi, sorgulaması ve denetlemesi gereken ilgilinin, bu yükümlülüklerini yerine getirmediği; böylelikle, 657 sayılı DMK’ nın disiplin hükümleriyle ilgili 125/B-a maddesi gereği tarafına “verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde kusurlu davranmak” fiilini işlediği, bu kapsamda
“KINAMA” cezası verilmesinin önerildiği, ancak söz konusu fiillerin disiplin yönünden zamanaşımına uğradığı dikkate alınarak, adı geçenin yazılı olarak ikaz edildiği anlaşılmaktadır.
9.1. Ayrıca, Mayıs/2018 ayına ilişkin, 01/06/2018 tarihli Hizmet İşleri Kontrol tutanağında imzası bulunan ve bunun üst yazısında yer alan hak ediş ödemesine OLUR veren, Ağustos/2018 ayına ilişkin, no.lu Mahsup Fişi (fatura tarihi dikkate alınarak oluşturulan 31/08/2018 tarih ve no.lu), Model Mahsup Fişini T(04/09/2018 tarih ve no.lu) ve aynı tarihli sayılı
Ödeme Emrini imzalayan, bunun neticesinde Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti’ne ödemeye sebebiyet veren başvurucunun konuya ilişkin mevzuatın kontrol, denetim ve incelemeye dair hükümlerini yerine getirmeden gerçekleştirilmesinde sorumluluğunun olduğu; görevi gereği ödeme işlemi gerçekleştirilmeden önce, yüklenici firmanın SGK borcu olup olmadığını kontrol etmesi, sorgulaması ve denetlemesi gereken ilgilinin, yükümlülüklerini yerine getirmediği, ayrıca ilgilinin Genel Müdür
Yardımcısı görevinde iken, sadece Mayıs/2018 ayı değil sonraki aylarda da oluşan kamu zararının öne geçebileceği değerlendirildiğinden sadece imzasının bulunduğu aylara ilişkin sorumluluk atfedilmediği belirtilmiştir.
10. Diğer taraftan no.lu ve no.lu Özel Güvenlik Personeli Teknik Şartnamelerinin, “Yüklenicinin Sorumlulukları” başlıklı 6. Maddesinin 6.19. no.lu alt maddesinde, “Hak edişin ödenebilmesi için, her ay bitiminde hak edişin düzenlenmesi ile ilgili dilekçesine, çalıştırdığı güvenlik personelinin SGK priminin ödendiğine dair belge, SGK’dan borcu yoktur belgesi, hizmetlerin devamlılığı için güvenlik personelinin tahakkuk ettirilen ücret tediye bordrosunun bir suretini dilekçeye ekleyecektir.” şeklinde açıklama yapıldığı, söz konusu Teknik Şartnamenin 9- Cezai Şartlar başlıklı maddesinin 9.3. no.lu alt maddesinde, “Özel Güvenlik Personelinin ücretinden kesilen ve yüklenici tarafından ödenmesi gereken yasal kesintinin (SSK primi, gelir vergisi, damga vergisi vs.) zamanında ilgili kurum ve kuruluşlara ödenmemesi veya eksik ödenmesinin tespit edilmesi halinde ise; İdare, Yüklenicinin takip eden aylık istihkakını transfer edildiği banka hesabından ödenmeyen miktarı bloke etmeye, bloke edilen miktarın ilgili kurumlara ödenmesini sağlamaya, ayrıca gerektiğinde Özel Güvenlik
Personelinin net eline geçecek hizmet bedelini Özel Güvenlik Personelinin hesaplarına aktarmaya yetkilidir.” açıklamalarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
11. Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin SGK Prim Borcunun TÜDEMSAŞ Hesaplarından
Ödenmesi Hakkında Müfettiş . . tarafından hazırlanan 26/11/2019 tarihli ve / – Rapor No.lu
İnceleme Raporunda aşağıdaki açıklamalara yer verildiği anlaşılmaktadır.
11.1 Söz konusu raporun “G- Raporun bu kısmına kadar yer verilen iş ve işlemlerin nasıl ve neye
göre yapıldığının ortaya çıkarılması ile anlaşılmayan hususların açıklığa kavuşturulmasını teminen ilgililerin ifadelerine başvurulmuştur.” bölümünde;
“ 7-Genel Müdür Yardımcısı 22.03.2019 tarihli ifadesinde özetle:
Bakanlık Makamının olurları ve TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu kararı ile 03.05.2018 tarihinden itibaren Üretim Planlama Dairesi Başkanlığı görevinden Genel Müdür Yardımcılığı görevine
03.05.2018 tarih ve saydı yazı ile atamam yapılmıştır.
Göreve atandığım ilk ay olan Mayıs ayı içerisinde bir aylık süre ile bana bağlı olarak kalan Koruma ve
Güvenlik Şube Müdürlüğünce iş ve işlemleri yürütülen “Özel Güvenlik Hizmet Alımı hizmet alımının 2018 yılı ihalesi sonuçlanıncaya kadar ihtiyaç duyulan İşi” 01.01.2018-28.02.2018 dönemini içeren 2 aylık kısmı Pazarlık Usulü yöntemiyle GÜVENLİK VE KORUMA HİZ TİC. LTD. ŞTİ. den alınmış, 01.03.2018-31.12.2018 dönemini kapsayan 10 aylık kısma ait ihalesi de 08.01.2018 tarihinde gerçekleştirilerek, ihale üzerinde kalan GÜVENLİK VE KORUMA HİZ. TİC. L TD. ŞTİ. ile
28.02.2018 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşme imzalanmasını müteakip idarece hizmet işine ait sözleşme ve ekleri çerçevesinde Kontrol
Teşkilatı oluşturulmuştur.
Kontrol teşkilatı çalışmalarına haşlayarak, 2018 yılı Mart ve Nisan aylarına ait hakkedişleri düzenleyip, Koruma ve Güvenlik Şube Müdürlüğü ‘nün en üst birim amirinin imzasıyla bağlı bulunduğu Genel Müdür
Yardımcısı . . .’nin Olur’larına sunarak, sonrasında yürütülecek diğer işlemler içir, ilgili birimlere göndermiştir.
Bu rutin uygulama, 03.05.2018 tarihiyle birlikte göreve atanmam sonrası da devam etmiş. Koruma ve
Güvenlik Şube Müdürlüğü’nün şahsıma bağlı olarak görev yaptığı Mayıs ayma ait hakedişi de aynı şekilde kontrol teşkilatının düzenleyip imzaladığı dokümanlar üzerinden, birimin üst amirinin imzasıyla adıma OLUR’a sunulmuştur…
“Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi” hizmetine ait işlerin yürütülmesiyle ilgili olarak her türlü denetimi yapmak, ödeme miktarlarının tespit etmek, işlerin düzeltilmesi ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi konusunda talimat vermek ve uygulanmasını sağlamak gibi etkileri olan Kontrol Teşkilatının düzenleyerek imza altına aldığı; bu hizmet işini yürüten Koruma Güvenlik Şube Müdürlüğü üst amirince de incelenerek imzalanan ve OLUR’a sunulan evraklar tarafımca yüzeysel olarak incelenmiş, “yapılan işlerin kontrol edildiği” ve “,kontrol tutanağının kontrol teşkilatınca uygun görüldüğü” şeklindeki beyanlar görülmüş, bu hizmet işinin önceki aylardaki hakedişlerinde herhangi bir sorunun tespit edilmemiş olması ve verilecek OLUR sonrası Mayıs ayına ait hakediş evraklarının intikal edeceği diğer birimlerce mevzuata uygunluk yönünden ilave kontrollerin yapılacak olması da dikkate alınarak. Koruma
Güvenlik Şube Müdürlüğünden gelen 01.06.2018 tarih ve sayılı yazıya OLUR verilmiştir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.
11.2. Söz konusu raporun; “III-SONUÇ” bölümünde; “TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü özel
Güvenlik Hizmeti Alım İşi için 01.01.2018-28.02.2018 dönemini kapsayan 2 aylık ve 01.03.2018-
31.12.2018 dönemini kapsayan 10 aylık iki ihale neticesinde GÜVENLİK VE KORUMA HİZ. TİC.
LTD. ŞTİ. firması ile; 01.01.2018-28.02.2018 dönemini kapsayan (2 aylık) ihale için 28.12.2017 tarihli ve / / no.lu sözleşme, -01.03.2018-31.12.2018 dönemini kapsayan (10 aylık) ihale için 28.02.2018 tarihli ve / t/ no.lu sözleşme, imzalanmıştır.
Yüklenici firmanın Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki; -2 aylık ihale neticesinde imzalanan 28.12.2017 tarihli ve / / no.lu sözleşmeye istinaden İşyeri Numarasının , -10 aylık ihale için imzalanan 28.02.2018 tarihli ve / / no.lu sözleşmeye istinaden İşyeri
Numarasının , olduğu anlaşılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Sivas İl Müdürlüğünün 23.11.2018 tarih vc sayılı yazısına göre, TÜDEMSAŞ Genel Müdürlüğü Özel Güvenlik Hizmeti Alım İşi yüklenicisi GÜVENLİK VE
KORUMA HİZ. TİC LTD. Şİİ. Firmasının no.lu İşyeri Numarasından kaynaklanan yasal ödeme süresi geçmiş; 381.048,57-TL Sigorta Primi, 41.410,71-TL İşsizlik Sigortası
Primi, 202,30-TL Damga Vergisi ile bu borçlara ilişkin 49.018,37- TL Gecikme Zammı (21.11.2018’e kadar hesaplanan) olmak üzere toplam 471.679,95-TL borcunun bulunduğu tespit edilmiştir.” şeklinde açıklamalar yapıldığı anlaşılmaktadır.
12. Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin SGK Prim Borcunun TÜDEMSAŞ Hesaplarından
Ödenmesi Hakkında Müfettiş . ve . . tarafından hazırlanan 01/10/2020- tarihli, / – / – Rapor No.lu Soruşturma Raporunda aşağıdaki açıklamalara yer verildiği anlaşılmaktadır.
12.1 Söz konusu raporda; “…Konu olayda, bütün ilgililer, savunmalarında “borç sorgulamasının
yanlışlıkla Yüklenici Firmanın başka bir hesap numarası üzerinden yapıldığı, bu sebeple Firmanın
SGK’na olan borçlarının tespit edilemediğini” belirtmişlerdir. “Yanlış hesap numarası üzerinden sorgulama yapılması” ilgililerin sorumluluklarını ortadan kaldırmamaktadır. Daha da önemlisi, eğer ilgililer, “borç sorgulamasını” usulüne uygun olarak -yâni, Yüklenici Firmanın SGK’na bütün diğer işlerinden kaynaklanan borçlarının da tespit edilmesine imkân verecek şekilde-yapmış olsalardı, konu olay meydana gelmeyecek. Yüklenici Firmanın SGK’na olan borçları zamanında belirlenerek, hak edişlerinden mahsup edilebilecekti…
İlgililerin sorumluluklarıyla ilgili bir diğer husus, Daire Başkanı ve Genel Müdür Yardımcısı seviyesindeki ilgililerin sorumlulukları konusudur. Konu olay sırasında sözü edilen makamlarda görev yapan ilgililer, savunmalarında, umumiyetle, “sorumluluğun, söz konusu işlemleri gerçekleştiren personele ait olduğunu; kendilerinin, tevdi edilen belgeleri, söz konusu personele duydukları güvenden ötürü ayrıca incelemediklerini, incelemelerinin de mümkün olmadığını, belgeleri
“doğruluğunu incelemeden” onayladıklarını, bu sebeple konu olayda sorumluluklarının bulunmadığım” ileri sürmüşlerdir.
Bahis konusu kişilerin savunmalarının muteber kabul edilebilmesi mümkün değildir. İdare Hukukun yerleşmiş kural ve teamülleri gereğince, bir yetkili “imzalamak suretiyle” onaylamış olduğu belgenin sıhhatinden/doğruluğundan sorumludur. Aksi takdirde, söz konusu onay mekanizmasına
başvurulmasının bir anlamı kalmayacaktır. Bir yönetici, maiyetindeki çalışanların bütün işlemlerini sürekli ve ayrıntılı olarak elbette denetleyemez. Ancak, söz konusu yetkili, maiyetinde çalışanların gerçekleştirdikleri işlemlerin mevzuata uygunluğunu ve yerindeliğini denetlemek için, gerekli eğitim, denetim ve gözetim sistemini tesis etmek ve böylelikle, yapılan işlemlerin “uygunluğunu” ve
“yerindeliğini” sağlamakla yükümlüdür. Bu itibarla, adı geçenlerin “işbu raporun konusunu teşkil eden işlemlerde sorumluluklarının olmadığı” yönündeki beyanları tarafımızdan muteber bulunmamıştır…
Müfettiş (Eski Genel Müdür Yardımcısı)
Mayıs 2018 ve Ağustos 2018 aylarına dair hakediş ödemelerinin -konuya ilişkin mevzuatın kontrol, denetim ve incelemeye dâir hükümlerini yerine getirmeden- gerçekleştirilmesinde sorumluluğunun olduğu; görevi gereği ödeme işlemi gerçekleştirilmeden önce, yüklenici firmanın SGK borcu olup olmadığını kontrol etmesi, sorgulaması ve denetlemesi gereken ilgilinin, bu yükümlülüklerini yerine getirmediği; Böylelikle, 657 sayılı DMK’ nun disiplin hükümleriyle ilgili 125/B-a maddesi gereği
“verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde kusurlu davranmak” fiilini işlediği bu nedenle sorumluluğunun belirlendiği.
Önceki ve sonraki aylarda bu işlemi yapan ilgili Şahısların izinde olması veya başka görevde olması sebebiyle; işlemin usulen tekamül ettirilmesi amacı ile asıl görevleri olmamasına rağmen söz konusu belgeleri imzalayan . , Memur . , . ,, İdari Şef . ve Maliyet Muh. Şb. Md. . . .’nin devamlılık arz/etmeyen imzaları nedeniyle; sorumluluk yüklemenin uygun olmayacağı…” şeklinde açıklamalar yapıldığı anlaşılmaktadır.
13.TÜRESAŞ Genel Müdürlük Makamının 08/06/2021 tarih ve sayılı Oluru ile başvurucunun kusurlu olduğunun tespit edilmesi üzerine, mezkur raporda belirtilen meblağı ödemesi hususunun ilgiliye 16/06/2021 tarihli ve sayılı yazı ile bildirildiği, ilgilinin 15/07/2021 tarihinde idareye başvuruda bulunarak taksit ve ödeme talebinde bulunduğu anlaşılmakta olup, Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden 12 eşit taksitle belirlenen miktarı ödemeye başladığı anlaşılmaktadır. Bu sebeple başvurucu hakkında idarenin hukuki süreç başlatmadığı anlaşılmaktadır.
14. İlgili idarelerden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd. Şti.’ye hakediş ödemelerinin yapıldığı, soruşturmaya konu olan dönemlerde anılan şirketin SGK Prim borcu bulunduğu halde gerekli belgelerin temin edilmediği, kontrollerin yapılmadığı ve borç sorgulamaların usulüne uygun şekilde yapılmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple anılan idarenin Kontrol Teşkilatından başlamak üzere Koruma ve Güvenlik
Şube Müdürlüğü. Müdürlüğün bağlı olduğu ilgili Genel Müdür Yardımcılığı, Mali İşler Dairesi
Başkanlığının ilgili personeli tarafından gerçekleştirilen “ödemeye esas” işlemlerin, anılan birimlerin bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcılığı tarafından uygun bulunarak ödemelerin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, anılan Şirketin hakedişlerinden kesilerek ilgili aylardaki borçlara karşılık
Sosyal Güvenlik Kurumu hesaplarına aktarılması gereken ödemelerin yukarıda yer verilen kanun, yönetmelik, teknik şartname ve sözleşmelerin ilgili maddeleri gereği alınması gereken belgeler alınmadan, gereken kontroller yapılmadan, yüklenici firmanın SGK borcunun usulünce sorgulanmadan yüklenici firmaya ödendiği anlaşılmaktadır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme, yukarıda yer verilen mevzuat, açıklamalar ve anılan
Kurum Teftiş Kurulu Başkanlığınca yapılan İnceleme ve Soruşturma Raporları da dikkate
alınarak, Güvenlik ve Koruma Hiz. Tic. Ltd.Şti.’ye ait SGK prim borcunun TÜDEMSAŞ hesaplarından ödendiği anlaşılmakta olup, anılan kurum hesaplarından ödenmek zorunda kalınan 168.864.81 TL’nin kusurlu kabul edilen ve aralarında başvurucunun da bulunduğu 14 kişiden eşit şekilde tahsil edilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilmemiş olup, başvurucunun taleplerinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Sivas Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ile TÜRKİYE RAYLI SİSTEM ARAÇLARI SANAYİİ ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi