|
ÖZET: Bu karar, emekli ikramiyesi üzerinde haciz bulunan bir borçluya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) yaptığı işlemlerin hukuka uygunluğunu incelemektedir. Başvuran vekili, borçlunun maaşı üzerinde 11 ayrı haciz bulunmasına rağmen SGK’nın emekli ikramiyesini ödemesi nedeniyle müvekkilinin ve diğer alacaklıların hak kaybına uğradığını iddia ederek toplam 43.052,16 TL alacaklarının ödenmesini talep etmiştir.
Yapılan değerlendirmede, SGK’ya Aydın İl Emniyet Müdürlüğü tarafından iki müzekkere gönderildiği, ancak SGK’nın bu müzekkelere herhangi bir işlem yapmadığı ve borçlunun emekli ikramiyesinin ödenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. SGK’nın, haciz kararları ile ilgili gerekli bilgileri almadığı ve bu nedenle emekli ikramiyesinin ödenmesinde bir hata yapmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17011-17011 |sayi|95802452- -E.95802452- -E.
BAŞVURU NO : 2018/4596 2018/ 4596
KARAR TARİHİ : 10/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Üzerinde haciz bulunan emekli ikramiyesinin ödenmesi nedeniyle mağduriyet yaşandığı iddiası hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 13/04/2018 13.4.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili Avukat özetle :
1.1. Müvekkili tarafından alacaklı olduğu kişi hakkında Aydın İcra Müdürlüğünün 3 ( / 3736) ve (Aydın 2. İcra Müdürlüğü ) sayılı dosyaları üzerinden icra takibi başlatıldığını, 1.2. Borçlunun Aydın İl Emniyet Müdürlüğü personeli olması sebebiyle, maaşına her iki dosyadan da haciz konulduğunu; Aydın İl Emniyet Müdürlüğüne yazılan haciz müzekkerelerinde borçlunun emekli olması halinde alacağı tazminata da haciz konulduğunun açıkça belirtildiğini, 1.3. Borçlunun 17/ 04/ 2017 tarihi itibarıyla emekliye ayrıldığını; bunun üzerine Aydın İl Emniyet
Müdürlüğü tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen 18/ 04/ 2017 tarihli yazıyla, borçluya emekli ikramiyesi ödemesi yapılırken söz konusu icra dosyalarının dikkate alınması hususunda bilgi verildiğini,
1 / 51.4. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, icra kesintisi listesinin UYAP Sistemi üzerinden
ilgili icra dairesince intikali halinde işlem yapılmasının mümkün olacağının belirtildiğini ve bu gerekçe ile mezkûr bilgi yazısının 04/ 05/ 2017 tarihli yazıyla iade edildiğini, 1.5. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen söz konusu yazının 09/ 05/ 2017 tarihinde icra dosyasına girdiğini; borçlunun maaşı üzerinde 11 haciz bulunduğu bildirilmesine rağmen Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından emekli ikramiyesinin ödendiğini ve bu durumun müvekkili ile birlikte
11 alacaklının hak kaybına uğramasına sebep olduğunu,
Belirtilmiş, 1.6. Müvekkilinin her iki icra dosyasından toplam 43.052,16 TL alacağının, taleplerinin şikâyet edilen kuruma ulaştığı tarihten itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte ödenmesinin sağlanması istemiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 06/ 07/ 2018 tarihli yazısında özetle :
2.1. Sosyal Güvenlik Kurumu ile Adalet Bakanlığı arasında 14/ 05/ 2012 tarihinde imzalanan Haciz
İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin İşbirliği Protokolü uyarınca, Sosyal Güvenlik
Kurumuna ait Mali Otomasyon Sisteminde (MOSİP) kullanılmakta olan kesinti programları web servisinin UYAP Bilişim Sistemi ile bütünleşmiş hale getirildiği, 2.2. Bu bağlamda, hakkında icra takibi yapılan kişilerin kimlik bilgilerinin UYAP Bilişim Sistemi tarafından sorgulanması, varsa alacağına haciz konulması ve haczin kaldırılması işlemlerinin elektronik ortamda yapılmaya başlandığı, 2.3. Emekliye sevk edilen devlet memurlarının maaşları ve emekli ikramiyeleri üzerinde tesis edilmiş bulunan haciz kararlarının anılan Protokol kapsamında elektronik ortamda (UYAP kayıtlarının MOSİP’e doğrudan yansıması sağlanarak) yapılması gerektiği, 2.4. Haciz kararlarının fiziki ortamda yazışma yapılarak Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilmesi halinde hiçbir işlem yapılmayarak bu yazıların gönderen Kuruma iade edildiği; diğer yandan bahse konu Protokolden önce ilgili icra müdürlükleri tarafından borçluya ait gönderilmiş olan herhangi bir müzekkereye rastlanmadığı ; yine Protokol kapsamında UYAP sistemine girilmiş herhangi bir haciz kaydının da bulunmadığı; bu sebeple borçlunun emekli ikramiyesinin ödendiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca :
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin
2 / 5işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca :
Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .
5. Adalet Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Arasında Veri Erişim, Paylaşım ve
Kullanım Esaslarına Dair Ek Protokol’ün,
5.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesi uyarınca :
Bu protokolün amacı, SGK’ya ait Mali Otomasyon Sistemi (MOSİP) ile UYAP arasında web servis bağlantısı kurularak icra müdürlüklerince, UYAP’a girilen icra borçlarının MOSİP’e girişinin yapılarak SGK nezdindeki maaş ve alacaklara doğrudan haciz konulmasına dair kâğıt ortamındaki yazıların ortadan kaldırılmasını sağlamaktır .
5.2. “İdari Esaslar” başlıklı 3’üncü maddesinin ilgili hükümleri uyarınca :
[…]3.1. İcra müdürlükleri tarafından verilen ve UYAP’a girilen haciz kararlarının MOSİP’e doğrudan yansıması sağlanacak, ayrıca fiziki yazışma yapılmayacaktır . Ancak zorunlu nedenlerle bu şekilde yapılamayan işlemler için fiziki yazışma yapılabilecektir . Ayrıca, UYAP üzerinden yapılmayan geçmiş dönemdeki haciz işlemlerinin fiziki ortamda yapılmasına devam edilecektir .[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gerekli dikkat ve özen gösterilmeyerek üzerinde haciz bulunan emekli ikramiyesinin ödenmesi suretiyle hizmetin kötü işletildiği ve hizmet kusuruna sebebiyet verildiği gerekçesiyle
Başvuranın zararının giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılması hususunda Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığına Tavsiye Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. ( 1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere Başvuran vekili, ilgili borçlunun maaşı üzerinde 11 ayrı haciz bulunduğunun bildirilmiş olmasına rağmen Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emekli ikramiyesi ödemesinin yapıldığı ve bu sebeple müvekkili ile birlikte 11 alacaklının hak kaybına uğratıldığı gerekçesiyle, müvekkilinin her iki icra dosyasından toplam 43.052,16 TL alacağının yasal faiziyle birlikte taraflarına ödenmesini talep etmiştir .
8. Gerek Başvuran vekili gerekse İdare tarafından sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere, 8.1. Başvuran tarafından borçluya yönelik toplam iki icra takip işlemi başlatılmış olup, takip
3 / 5dosyaları kapsamında alınan haciz kararlarına ilişkin olarak, borçlunun çalıştığı kurum olan Aydın İl
Emniyet Müdürlüğüne müzekkereler gönderilmiştir . Söz konusu müzekkerelerde özetle, borçlunun almakta olduğu maaşının ¼’ünün haczine, emekli olması halinde ise alacağı tazminatın borç miktarı kadarının haczine karar verildiği, borçlunun memuriyet durumunda bir değişiklik olduğu takdirde durumun derhal dairelerine bildirilmesi gerektiği ibarelerine yer verilmiştir .
8.2. Sosyal Güvenlik Kurumuna bu safhada gönderilen her hangi bir müzekkereye dosya içerisinde rastlanmamış olup , Başvuran vekili tarafından da bu yönde bir iddia ileri sürülmemiştir; keza Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan cevap yazısında da (bkz . paragraf 2.4), ilgili icra müdürlüklerince Kurumlarına gönderilen bir müzekkereye rastlanmadığı açıkça belirtilmiştir .
8.3. Diğer yandan borçlunun emeklilik işlemlerinin başlatılmasını müteakip keyfiyet, Aydın İl
Emniyet Müdürlüğünün ilgili icra müdürlüklerine muhatap 19/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile bildirilmiş, söz konusu yazının bir örneği de bilgi için Sosyal Güvenlik Kurumuna iletilmiştir . Bu aşamayı müteakip ilgili icra müdürlükleri üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilen bir müzekkereye yine dosya içerisinde rastlanmamıştır .
8.4. Söz konusu yazı, Sosyal Güvenlik Kurumunun 04/ 05/ 2017 tarihli yazısıyla, icra dairesinden gönderilenler dışında başka bir kurumdan intikal eden icra işlemlerinin uygulanma imkânı bulunmadığı, ilgi yazıları ekinde alınan icra kesinti listesinin ilgili icra dairesi tarafından
Kurumlarına intikali halinde işlem yapılmasının mümkün olacağı belirtilerek , Aydın İl Emniyet
Müdürlüğüne iade edilmiş ve mezkûr yazının bir örneği de bilgi için ilgili icra müdürlüklerine gönderilmiştir .
8.5. Sonuç itibarıyla, 08/ 05/ 2017 tarihinde borçluya emekli ikramiyesi tahakkuk ettirilmiş ve borçlunun ikramiyesi 11/ 05/ 2017 tarihinde kendisine ödenmek üzere gönderilmiştir .
9. Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, takip dosyaları kapsamında alınan haciz kararlarına ilişkin olarak, borçlunun çalıştığı kurum olan Aydın İl Emniyet Müdürlüğüne iki adet müzekkere gönderildiği; ancak gerek bu safhada gerekse Aydın İl Emniyet
Müdürlüğünün ilgili icra müdürlüklerine muhatap 19/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumuna her hangi bir müzekkere gönderilmediği ; Sosyal Güvenlik
Kurumunun ise, 19/ 04/ 2017 tarihli yazı ile durumdan haberdar olması üzerine 04/ 05/ 2017 tarihli yazı ile gerekli açıklamayı yaparak anılan yazıyı derhal iade ettiği hususları göz önüne alındığında, Sosyal Güvenlik Kurumunca yürütülen başvuru konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 10. İyi yönetim ilkeleri, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde sayılmış olup; İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması
.
4 / 5önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
11. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi