|
ÖZET: Yeditepe Üniversitesi Hastanesi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile imzaladığı sağlık hizmeti satın alım sözleşmesinin 8.2. maddesine dayanarak, hastane hekimlerinin % 80 oranında sağlık hizmeti sunulmasını talep etmiştir. Ancak SGK’nın özel sağlık hizmeti sunucuları için belirlediği % 60 oranı, Yeditepe Üniversitesi’nin talebini karşılamamaktadır. Başvuran, SGK’nın bu uygulamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ve keyfi bir takdir yetkisi kullandığını iddia etmiştir.
Danıştay, SGK ile sağlık hizmeti sunucuları arasında imzalanan sözleşmelerin özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olduğunu vurgulayarak, idarenin sağlık hizmeti alımında farklı sözleşme tipleri düzenleme yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir. İdarenin, sağlık hizmeti sunucularına yönelik belirlediği oranların, kamu yararı gözetilerek ve yasal çerçevede belirlendiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Yeditepe Üniversitesi’nin % 60 oranında sağlık hizmeti sunulması talebi, hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmamış ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, idarenin takdir yetkisini keyfi kullanmadığını göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/14332-S.21.22945
BAŞVURU NO : 2021/9296
KARAR TARİHİ : 06/10/2021
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kurumumuza Yeditepe Üniversitesi adına Avukat tarafından yapılan başvuruda başvuran; müvekkil hastane hekimleri için % 60 üzerinden sağlık hizmeti sunulması talebinin SGK tarafından kabul edilmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 07/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza Yeditepe Üniversitesi adına Avukat tarafından yapılan başvuruda; Müvekkil
Yeditepe Üniversitesi Hastanesi ile ilgili idare arasında “Sosyal Güvenlik Kurumu ile Vakıf Üniversiteleri
Arasında Kısmi Branş/Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi” bulunduğu, Sözleşmenin 8.2. maddesinde ise “SHS, Kurumla sözleşme yaptığı Ek-1 de yer alan her bir branş/sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm hekimlerin %80’i üzerinden hizmet sunmak zorundadır” denildiği, ancak ilgili idare ile özel hastaneler arasında yapılan sözleşme incelendiğinde “Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından
Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi” 9.2.1. maddesinde “SHSH’de hizmet sunan hekimler SHS, Kurumla yaptığı sözleşme kapsamında yer alan her bir branş/ sağlık hizmetinde ayrı ayrı olmak üzere görev yapan hekimlerin (acil serviste görev yapan hekimler hariç olmak üzere) en az % 60’ı üzerinden hizmet sunmak zorundadır” şeklinde hüküm bulunduğu, öyle ki örnek teşkil edecek nitelikte olan TOBB ETÜ Tıp Fakültesi
Hastanesi hekimlerinin % 60’ı üzerinden oranla sağlık hizmeti verdiği bilindiği, müvekkil hastane açısından oluşan eşitsizliğin giderilmesi için ilgili idareye yaptıkları başvurunun olumsuz neticelendiği,
şikayet konusu olayda ilgili idare eşitlik ilkesi bir tarafa takdir yetkisini keyfi olarak kullanarak işlem tesis ettiği belirtilerek; müvekkil hastane hekimleri için % 60 üzerinden sağlık hizmeti sunulması hususunun ilgili idare tarafından kabul görmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından 28/05/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünün 18/06/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Kurumumuz ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi arasında 2016 yılında imzalanan sözleşmede: “ 8.2. SHS, Kurumla sözleşme yaptığı Ek-1 de yer alan her bir branş/sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm hekimlerin %80’i üzerinden hizmet sunmak zorundadır. Hizmet sunmak zorunda olunan hekim sayısının hesaplanmasında, yarım ve üzerindeki küsuratlar yukarı, altındaki küsuratlar ise aşağı tamamlanır. Bu hekimler sözleşme başvurusu sırasında Kuruma bildirilir. Daha sonra göreve başlayacak hekimler ise başlangıç tarihinden itibaren 5 (beş) is günü içinde Kuruma bildirilmek zorundadır.
Bildirildiği tarihi izleyen 5 (beş) is günü içinde bu hekimler MEDULA’da aktif hale getirilir.” hükmü mevcut olup, yazıda iddia edildiği gibi “hekimlerin % 60’ı üzerinden oranla sağlık hizmeti verdiği bilindiği” iddiasının gerçeği yansıtmadığı, 2.2. Kurumun, sağlık hizmeti sunucularının sınıfına göre ayrı ayrı “tip sözleşme” metni düzenleme yetkisi çerçevesinde hazırlanan “Sosyal Güvenlik Kurumu ile Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/ Sağlık
Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi” ilk kez 2013 yılında, Yeditepe Üniversitesi ile (tarafların karşılıklı görüşmeleri ve mutabakatı sonucu) imzalanmış olup, herhangi bir ihtiyaç olmaması nedeniyle de bugüne kadar revizyon planlanmadığı, 2.3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi ” başlıklı 72 nci maddesinde: “65 inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma
Komisyonu yetkilidir. Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir. Komisyon, 63 üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin
Kurumca ödenecek bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir.”, “Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73 üncü maddesinde: “Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.” hükümleri mevcut olup, Kurumumuzun, sağlık hizmeti sunucusunun bulunduğu her bir sınıf (devlet üniversitesi, vakıf üniversitesi, özel SHS vs.) için ayrı ayrı tip sözleşme yapmaya yetkili olduğu ve söz konusu sağlık hizmeti alım sözleşmelerinin de Kurum ve sağlık hizmeti sunucusunun karşılıklı imzası ile yürürlüğe alındığı, şeklinde belirtildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sağlık hizmetlerinin sağlanma
yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73’üncü maddesinin birinci fıkrası ile son fıkrası:
“Bu Kanuna göre sağlık hizmetleri, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanır.”,…..
Sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”, 6. 26/03/2016 tarih ve 29665 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık
Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin
Yönetmelik’in; 6.1. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesi: “ (1) Bu Yönetmelikte geçen;….
g) Sağlık Hizmeti Sunucusu (SHS): Sağlık hizmeti sunumu, tedariki, üretimi konularında faaliyet gösteren; Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış, Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık hizmeti sunucuları hariç olmak üzere kamu ve/veya özel hukuk tüzel kişileri ve bunların tüzel kişiliği olmayan şubeleri ile gerçek kişileri, ğ) Sözleşme/protokol: Kurum ile Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış, Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık hizmeti sunucuları hariç olmak üzere sağlık hizmeti sunucuları arasında imzalanan sağlık hizmeti satın alımına/teminine/tedarik edilmesine ilişkin metni, ifade eder.”, 6.2. “Genel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi: “ (1) Finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri; Kurum ile yurt içindeki ve/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanır.
(2) Sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacak sağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013 tarihli ve
28597 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde
tanımlanan sağlık hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satın alımına ilişkin kurallar Kurum tarafından belirlenir.
(3) Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS’lere ilgili mevzuat ile sözleşmelerde/protokollerde belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapar. , …”, 6.3. “Sözleşmelerin/protokollerin hazırlanması” başlıklı 6’ncı maddesi: “ (1) Sözleşmeler/protokoller, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafından hazırlanır.
(2) Kamu idareleri sağlık hizmeti sunucuları ile yapılacak sözleşmeler/protokoller, Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayı ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanır. …..”, hükümlerini ihtiva etmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuruda özetle; Müvekkil Yeditepe Üniversitesi Hastanesi ile ilgili idare arasında “Sosyal Güvenlik Kurumu ile Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/Sağlık
Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi” bulunduğu, Sözleşmenin 8.2. maddesinde ise “SHS, Kurumla sözleşme yaptığı Ek-1 de yer alan her bir branş/sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm hekimlerin %80’i üzerinden hizmet sunmak zorundadır” denildiği, ancak “Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti
Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi” 9.2.1. maddesinde “…en az % 60’ı üzerinden hizmet sunmak zorundadır” şeklinde denildiği, örnek teşkil edecek nitelikte olan TOBB ETÜ Tıp Fakültesi
Hastanesi hekimlerinin % 60’ı üzerinden oranla sağlık hizmeti verdiği bilindiği, müvekkil hastane açısından oluşan eşitsizliğin giderilmesi için ilgili idareye yaptıkları başvurunun olumsuz neticelendiği, şikayet konusu olayda ilgili idarenin takdir yetkisini keyfi olarak kullandığı belirtilerek; müvekkil hastane hekimleri için % 60 üzerinden sağlık hizmeti sunulması hususunun ilgili idare tarafından kabul görmesi talep edilmektedir.
9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73’üncü maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanuna göre sağlık hizmetlerinin, Kurum ile yurt içindeki veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler yoluyla ve/veya bu Kanun hükümlerine uygun olarak genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularından satın aldıkları sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi suretiyle sağlanacağı; son fıkrasında ise, sağlık hizmeti satın alma sözleşmelerinin hazırlanması ve akdedilmesi, sağlık hizmeti giderlerinin ödenmesi ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esasların, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiş olup, bu madde uyarınca çıkarılan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/
Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelikte, bu sözleşmelerin hazırlanmasına ve akdedilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/Protokollerinin
Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, Sağlık
Hizmeti Sunucusu (SHS); Sağlık hizmeti sunumu, tedariki, üretimi konularında faaliyet gösteren; Sağlık
Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış, Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık hizmeti sunucuları hariç olmak üzere kamu ve/veya özel hukuk tüzel kişileri ve bunların tüzel kişiliği olmayan şubeleri ile gerçek kişileri şeklinde tanımlanmıştır.
11. Anılan Yönetmeliğin “Genel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin; Kurum ile yurt içindeki ve/veya yurt dışındaki sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanacağı; ikinci fıkrasında ise sözleşmeler/protokoller yoluyla satın alınacak sağlık hizmetleri, bu hizmetlerin 24/3/2013 tarihli ve 28597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde tanımlanan sağlık hizmeti sunucularının hangilerinden karşılanacağı ile sağlık hizmetlerinin satın alımına ilişkin kuralların SGK tarafından belirleneceği düzenlenerek idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
12. Yine, bahse konu Yönetmeliğin 6’ncı maddesiyle; sözleşmeler/protokollerin, kanunlarla tanımlanmış istisnalar hariç olmak üzere Kurum tarafından hazırlanacağı; yapılacak sözleşmelerin/protokollerin, /
Kurum ve kamu idaresi yetkili makamının onayı ve taraflarca imzalanması ile geçerlilik kazanacağı kurala bağlanmıştır.
13. Bu bağlamda, anılan Kanun ve Yönetmeliğin verdiği yetki çerçevesinde idare tarafından, sağlık hizmeti sunucularından sağlık hizmeti alınması için kullanılmak üzere, çeşitli tip sözleşmelerin/protokollerin hazırlandığı, bu kapsamda da vakıf üniversite hastanelerinden alınacak sağlık hizmetine ilişkin usul ve esaslarının belirlendiği Sosyal Güvenlik Kurumu İle Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/ Sağlık
Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi düzenlendiği anlaşılmaktadır.
14. Diğer yandan, uyuşmazlığın çözümü açısından, davalı idare ile sağlık hizmet sunucuları (SHS) arasında akdedilen sözleşmenin hukuki niteliğinin açıklığa kavuşturulması gereklidir. Bu konuda Danıştay 15.
Dairesi bir kararında; “….Uyuşmazlık Mahkemesinin 08.04.2013 tarihli ve E:2012/162, K:2012/473 sayılı kararında da belirtildiği üzere Sosyal Güvenlik Kurumu ile sağlık hizmet sunucuları arasında imzalanan sözleşmeler özel hukuk sözleşmeleridir. Sözleşmenin, taraflara karşılıklı olarak çeşitli hak ve yükümlülükler getirdiği, tarafların serbest iradelerine dayandığı, ticari nitelikli olduğu, Kamu
Hukukunun ve dolayısıyla kamu gücünün bu sözleşmede yerinin bulunmadığı; Protokolde, tarafların karşılıklı fesih yetkilerinin bulunduğu görülmektedir. Bu durum karşısında, sözleşme kamu hukuku ağırlıklı değil, tarafların serbest iradesi ile oluşmaktadır. İdarenin sözleşmedeki fesih ve diğer yetkilerinin karşı taraftan fazla bulunması, bu sözleşmenin özel sözleşme niteliğini etkilemediği gibi; kamu hizmetine ilişkin bulunsa da idarenin üstün yetkilerle donatıldığı sonucunu doğurmamaktadır….” şeklinde bir hukuki değerlendirme bulunarak, SGK ile Sağlık Hizmeti Sunucuları (SHS) arasında imzalanan sözleşmelerin tarafların serbest iradelerine dayanan özel hukuk sözleşmeleri olduğuna vurgu yapmıştır (Danıştay 15.Daire, E:2016/5381, K:2018/5618, 06/06/2018 tarih).
15. Bu çerçevede, başvuruya konu idare ile (SGK) ile başvuran arasında 27/12/2012 tarihinde imzalanan
Sosyal Güvenlik Kurumu İle Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/Sağlık Hizmeti Satın Alım
Sözleşmesinin, yukarıda bahsedilen Danıştay kararında da vurgulandığı üzere özel hukuk sözleşmesi niteliğinde olduğu ve tarafların serbest iradesiyle imzalandığı anlaşılmaktadır.
16. Bu minvalde, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Yeditepe Üniversitesi arasında 27/12/2012 tarihinde imzalanan Sosyal Güvenlik Kurumu İle Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/ Sağlık Hizmeti Satın
Alım Sözleşmesinin; 16.1. KONU başlıklı 3 numaralı maddesi: “Bu sözleşmenin konusu; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlık yardımları karşılanan kişilere, Yeditepe Üniversitesi’nin (EK-l)’de yer alan branş/sağlık hizmetlerinde vermeyi kabul ve taahhüt ettiği hizmetlerle sınırlı olmak üzere, sağlık hizmetlerinin sağlanmasının usul ve esasları ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerin belirlenmesidir.”,
16.2. Kurumun (SGK) Hak ve Yükümlülüklerinin düzenlendiği kısımda yer alan 6.1.1. numaralı maddesi:
“Kurum, sunulan sağlık hizmetleri karşılığında, SHS’ye ilgili mevzuat ile sözleşmede belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda ödeme yapmakla yükümlüdür.”, 16.3. Sağlık Hizmeti Sunucusun (SHS) Hak ve Yükümlülüklerinin düzenlendiği kısımda yer alan 6.2.1 numaralı maddesi: “SHS, Kurum tarafından çıkarılan mevzuat hükümleri ile faaliyetleriyle ilgili olarak
Sağlık Bakanlığı ve YÖK tarafından çıkarılan mevzuat hükümlerine uymakla yükümlüdür.”, 16.4. PERSONELE İLİŞKİN HÜKÜMLER başlıklı kısımda yer alan 8.2 numaralı maddesi: “SHS, Kurumla sözleşme yaptığı Ek-1 de yer alan her bir branş/sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm hekimlerin %80’i üzerinden hizmet sunmak zorundadır. Bu hekimler sözleşme başvurusu sırasında
Kuruma bildirilir. Daha sonra göreve başlayacak hekimler ise başlangıç tarihinden itibaren 3 (üç) iş günü içinde Kuruma bildirilmek zorundadır. Bildirildiği tarihi izleyen 5 (beş) iş günü içinde bu hekimler
MEDULA’da aktif hale getirilir.”,
16.5. Sözleşmenin Feshine İlişkin Hükümler başlıklı kısımda yer alan 11.2.1 numaralı maddesi: “Taraflar
30 gün önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Sözleşmenin SHS
tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi halinde 6 (altı) ay süreyle SHS ile tekrar sözleşme yapılmaz. SHS ile bu sürenin bitiminden sonra tekrar sözleşme yapılması durumunda daha önceki dönemlere ilişkin fesihle ilgili hükümlerin uygulanmasında bu madde kapsamında geçen süreler dikkate alınmaz.”,
16.6. SÖZLEŞMEYE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR başlıklı kısımda yer alan 12.1 numaralı maddesi:
“SHS, tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkına sahip olduğunu ve yapılan değişikliklere aynen uymayı kabul ve taahhüt eder. Kurum sözleşme şartlarında zeyilname ile sağlık hizmeti bedellerinde ise zeyilname gerektirmeden değişiklik yapabilir. SHS sözleşmenin yürütümü sırasında yapılan değişikliklerin gereğini belirlenen süreler içerisinde yerine getirmekle ve talep edilmişse durumu Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Aksi halde SHS gerekli bildirimleri yapana kadar MEDULA’da pasif hale getirilir.”, 16.7. YÜRÜRLÜK başlıklı kısımda yer alan 16.2 numaralı maddesi: “Sözleşmede belirtilen istisnalar dışında, her takvim yılının 15 Aralık günü mesai saati bitimine kadar taraflardan biri feshi ihbar etmediği takdirde sözleşme aynı şartlarla bir yıl daha uzamış sayılır.”, hükümlerini içerdiği görülmüştür.
17. Ayrıca, bahse konu Sözleşmesinin Ek-1 kısmında SHS tarafından: KVC (Erişkin, Çocuk), Kardiyoloji (Erişkin, Çocuk), Tıbbi Onkoloji (Erişkin, Çocuk), Doku ve Organ Nakli, Acil, Radyasyon Onkolojisi, özellik işlemler (Gammaknife/Cyberknife) hizmet verilmesi kabul edilen Kısmi Branş/Sağlık Hizmeti olarak listelendiği tespit edilmiştir.
18. Bu doğrultuda, taraflarca 27/12/2012 tarihinde imzalanan ve 04/03/2013 tarihinde yürürlüğe konulan bahse konu sözleşmeye bakıldığında; sağlık hizmetlerinin sağlanmasının usul ve esaslarının yanı sıra tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin neler olduğunun belirlendiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, sözleşmeye göre, tarafların 30 gün önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla sözleşmeyi her zaman feshedebilme hakları bulunmaktadır. Yine, sağlık hizmeti sunucusunun, tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkına sahip olduğu ve yapılan değişikliklere aynen uymayı kabul ve taahhüt ettiği, Kurumun (SGK) ise sözleşme şartlarında zeyilname ile sağlık hizmeti bedellerinde ise zeyilname gerektirmeden değişiklik yapabileceği hususu sözleşmede yer almaktadır. Nitekim, 2013 ve 2014 yıllarında iki zeyilname ile sözleşmeye ilişkin bazı hükümlerde değişiklik yapıldığı incelenen belgelerden tespit edilmiştir.
Bahsedilenlerin dışında, tarafların daha sonra sözleşmede herhangi bir değişiklik talebi olduğuna ya da sözleşme hükümlerinde değişiklik yapıldığına ilişkin bir bilgiye Kurumumuza sunulan belgelerde rastlanılmamıştır.
19. Diğer yandan, sözleşmenin personele ilişkin hükümlerin bulunduğu şikayet konu olan 8.2 numaralı maddesine bakıldığında ise “SHS, Kurumla sözleşme yaptığı Ek-1 de yer alan her bir branş/sağlık hizmetlerinde görev yapan tüm hekimlerin %80’i üzerinden hizmet sunmak zorundadır” hükmünün yer aldığı görülmektedir. Kararımızın (11) ile (13) numaralı paragraflarında belirtildiği üzere, finansmanı SGK tarafından sağlanan sağlık hizmetleri, sağlık hizmeti sunucuları arasında yapılan sözleşmeler/protokoller yoluyla sağlanmakta ve buna ilişkin kuralları belirleme noktasında idareye bir takdir hakkı tanınmaktadır.
Dolayısıyla, bahse konu sözleşmenin 8.2 numaralı paragrafında geçen %80 oranının idarenin takdir yetkisi çerçevesinde belirlendiği açık olmanın yanında sözleşmenin diğer tarafınca da bu husus kabul edilerek sözleşmenin imzalandığı anlaşılmaktadır.
20. Şüphesiz, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü
/
amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204).
21. Somut olay açısından bu durum değerlendirildiğinde, takdir yetkisinin keyfi ve kamu yararı dışında kullanıldığına ilişkin bilgi ve belgeye rastlanılmadığından, bu yönüyle somut olayda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
22. Diğer taraftan, başvuran Yeditepe Üniversitesi ile SGK arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Kurumu
İle Vakıf Üniversiteleri Arasında Kısmi Branş/ Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 8.2 numaralı paragrafında hastane hekimlerinin %80’i oranında sağlık hizmeti sunulacağı belirlenmişken Sosyal
Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 9.2.1 numaralı paragrafında bu oranın %60 olarak belirlendiği, bu çerçevede de örnek olarak TOBB Ekonomi ve
Teknoloji Üniversitesinin tüm hekimlerin %60’ı üzerinden hizmet sunduğu iddia edilmiştir.
23. Ancak, 01/07/2003 tarih ve 25155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4909 sayılı Yükseköğretim
Kurumları Teşkilatı Kanununa Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun ile 2809 sayılı Yükseköğretim
Kurumları Teşkilatı Kanununa eklenen Ek Madde 55 ile Ankara’da Türkiye Odalar ve Borsalar Eğitim ve
Kültür Vakfı tarafından 2547 sayılı Kanunun vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlerine tâbi olmak üzere, kamu tüzel kişiliğine sahip TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi adıyla bir vakıf üniversitesi kurulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, TOBB ETÜ hastanesinin de vakıf hastanesi statüsünde olduğu, bu sebeple SGK ile imzalanacak hizmet alım sözleşmesinde Özel Sağlık Hizmeti Sunucuları için hazırlanan tip sözleşmesi yerine Vakıf Üniversite hastaneleri için hazırlanan tip sözleşmeye bakılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, İdare de Sosyal Güvenlik Kurumu İle Vakıf Üniversiteleri
Arasında Kısmi Branş/ Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesiyle hastane hekimlerinin %80’i oranında sağlık hizmeti sunulmasını sözleşme şartı olarak belirlemiştir. Bu konuda, ikisi de vakıf üniversite hastanesi konumunda olan iki sağlık hizmeti sunucusu için sözleşmede aynı şartların belirlendiği, dolayısıyla iddia edildiği gibi eşitliğe aykırı bir durumun söz konusu olmadığı görülmüştür. Kaldı ki, kararımızın (2.1)
numaralı paragrafında belirtildiği üzere, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi hastanesinin de hekimlerin %80’i üzerinden hizmet verdiği idare tarafından ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuruda da bunun aksini gösterecek somut bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır. Dolayısıyla, başvuranın bu iddiasının da yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
24. Bu kapsamda; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; müvekkil hastane hekimleri için % 60’ı üzerinden sağlık hizmeti sunulması talebinin reddi yönündeki idarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde iyi yönetim ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
/
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Celile Özlem TUNÇAK
Kamu Başdenetçisi V.