Sigorta başlangıç tarihinin düzeltilerek emeklilik işlemlerinin bu tarih esas alınarak yapılması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, 2925 sayılı Kanun çerçevesinde sigortalılık başlangıç tarihinin 1/4/1999 olarak düzeltilmesini ve bu tarihin emeklilik işlemlerinde esas alınmasını talep etmiştir. Başvurusu üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sigorta başlangıç tarihi 01/01/2000 olarak belirlenmiş ve emekliye ayrılabileceği tarih 04/10/2020 olarak bildirilmiştir. Başvuran, bu duruma itiraz ederek, sigorta başlangıç tarihinin düzeltilmesini istemektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın dosyasını inceledikten sonra, 2925 sayılı Kanun’a göre sigortalılığının 01/01/2000 tarihinde başladığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın 05/03/1999 tarihinde yaptığı başvuruya istinaden sigortalılığının 01/04/1999 tarihinden itibaren başlaması gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın sigortalılığını 01/01/2000 tarihinde başlatması, normlar hiyerarşisine aykırı bir işlem olarak değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sigortalılık tescilinin 01/04/1999 tarihinden itibaren yapılmasını ve emeklilik talebinin bu tarih üzerinden değerlendirilmesini önererek, Sosyal Güvenlik Kurumu’na tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu karar üzerine 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/31784-S.20.36646

BAŞVURU NO : 2019/22562

KARAR TARİHİ : 12/06/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Başvuranın, 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık

BAŞVURUNUN KONUSU :

başlangıç tarihinin 1/4/1999 olarak düzeltilerek emeklilik işlemlerinde bu tarihin esas alınması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık için 05/03/1999 tarihinde başvuruda bulunduğunu ve 01/04/1999 tarihinde sigortalılığının başladığını, ancak emeklilik talebi üzerine 2008/81 sayılı Genelge hükmü gerekçe gösterilerek sigorta başlangıç tarihinin 01/01/2000, emekliye ayrılabileceği tarihin de 04/10/2020 tarihi olarak İdarece belirtildiğinden bahisle, sigorta başlangıç tarihinin düzeltilerek emekliye ayrılmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Kurumumuzun 08/01/2020 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca bilgi-belge gönderilmemiş olup Kurumumuzca yazılan 21/04/2020 tarihli ve S sayılı tekid yazısına da 1/6/2020 tarih ve E sayılı yazı ile cevap verilmiştir.

2.1.Söz konusu yazıda; sigortalı ın dosyası incelendiğinde, 2925 sayılı

Kanuna tabi sigortalılık için 05/03/1999 tarihinde yaptığı başvuru neticesinde o tarihte geçerli mevzuat hükümlerine göre sigortalılığının 01/01/2000 tarihinde başlatıldığı, yeniden yazılı bir talebin varlığı söz konusu ise sigortalılığın 01/10/1999 tarihinde başlatılması gerekirken ünite tarafından 1/4/1999 tarihinde başlatıldığı ve primlerin tahsil edildiği, 2.2.2013/11 sayılı Genelge hükmü uyarınca “bunlardan yeniden yazılı talepte bulunanlar” ifadesiyle açıklanan yeniden sigortalı olma iradesinin, 01/04/1999 tarihinden itibaren primlerin yatırılması suretiyle gösterildiği mütalaa edilmekte olup ’ın 2925 sayılı

Kanuna tabi sigortalılık başlangıç tarihi 01/10/1999 olarak düzeltildiği, 2.3.Başvuranın, sigorta başlangıç tarihinin 01/04/1999 olması halinde yaşlılık aylığına 04/10/2021 tarihinde, 1/10/1999 olarak belirlenmesi halinde ise 04/10/2023 tarihinde hak kazanabileceği, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3.18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.

4. Mülkiyet hakkı” başlıklı 35’inci maddesi;

“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”

5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.

6.Mülga Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunun “Sigortalılığın başlangıcı” başlıklı 5’inci maddesi; “Bu Kanun kapsamına girenler, yazılı istekte bulundukları tarihi izleyen yılbaşından itibaren sigortalı sayılırlar.” hükmünde olup söz konusu madde 31/05/2006 kabul tarihli, 16/06/2006 tarih ve 26200 sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanan 5510 sayılı Kanunun 106’ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılarak aşağıdaki düzenlemeye kavuşturulmuştur.

6.1“Bu Kanun kapsamına girenler, yazılı istekte bulundukları tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı sayılırlar.” 7.10/9/2008 tarihli ve 2925 sayılı Kanun Uygulamaları başlıklı 2008/81 sayılı Genelgenin, I-A 2925 Sayılı Kanuna Tabi Sigortalılığın Başladığı Tarihteki Çakışmalar başlıklı birinci maddesi;

1) 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık;

a) 1984 yılı içinde başvuranların, istek tarihini takip eden ay başından, b) 01/01/1985 ile 31/12/1998 tarihleri arasında başvuranların istek tarihini izleyen yılbaşından, c) 01/01/1999-07/09/1999 (hariç) tarihleri arasında başvuranların 01/01/2000 tarihinden, bunlardan yeniden yazılı talepte bulunanların ise 01/10/1999 tarihinden itibaren, d) 08/09/1999 tarihinden sonra başvuranların istek tarihini takip eden aybaşından, itibaren başlamaktadır.

Bu itibarla, tarım sigortalılığının başladığı tarihte 506 veya 1479 sayılı kanunlara tabi çalışmasının bulunduğu tespit edilenlerin sigortalılık başlangıç tarihleri bu kanunlara tabi çalışmanın sona erdiği tarihe göre yukarıdaki sigortalılık başlangıç tarihleri göz önüne alınarak belirlenecektir. Belirlenen sigortalılık başlangıç tarihinden önce 2925 sayılı Kanuna tabi ödenen primler ise iptal edilecektir.

hükmünü amirdir.

IV.KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Karar

Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9.Başvuran özetle; 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılık için 05/03/1999 tarihinde başvuruda bulunduğunu ve 01/04/1999 tarihinde sigortalılığının başladığını ancak emeklilik talebi üzerine

2008 tarihli ve 2008/81 sayılı Genelge gerekçe gösterilerek sigorta başlangıç tarihinin

01/01/2000 olarak belirlendiği ve emekliye ayrılabileceği tarihin de 04/10/2020 tarihi olarak belirtildiğinden bahisle, sigorta başlangıç tarihinin düzeltilerek emekliye ayrılmayı talep etmektedir.

10.Başvurana ait bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde başvuranın 22/11/1999 tarihinde 1999 yılının 2, 3 ve 4. dönemlerine ilişkin toplam 113.284,00 TL prim tutarına ödeyerek ilgili makbuzları idareye ibraz ettiği tespit edilmiş olup söz konusu prim ödemeleri doğrultusunda da 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı idare tarafından 01/04/1999 tarihinde başlatılmıştır.

11.İdare, başvuranın 12/12/2019 tarihli müracaatı üzerine sigortalılık hizmetleri ve dosyası üzerinde yaptığı inceleme neticesinde 10/9/2008 tarihli ve 2008/81 sayılı Genelgenin 2925

Sayılı Kanuna Tabi Sigortalılığın Başladığı Tarihteki Çakışmalar başlıklı birinci madde hükmünde yer alan ve 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın, 01/01/1999-07/09/1999 (hariç)

tarihleri arasında başvuranların, sigortalılığının 01/01/2000 tarihinden itibaren başlatılır hükmüne istinaden 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılığını 01/01/2000 tarihinde başlatmış ve başvuranın 1999 yılının 2, 3 ve 4. dönemlerine ilişkin ödediği primleri iptal etmiştir.

12.İdare, başvuranın ödediği primlerin iptali suretiyle 2925 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığını 2008/11 sayılı Genelge uyarınca tesis etmiştir. Ancak 2925 sayılı Kanunun sigortalılığın başlangıcına ilişkin beşinci maddesi ilk haliyle sigortalılığın, yazılı istekte bulunulan tarihi izleyen yılbaşından itibaren başlayacağını düzenlemiş olup bu hüküm 4447 sayılı Kanunun 56/B maddesi ile “ay başından” olarak değiştirilmiştir. Anılan düzenleme 08/09/1999 tarihinde yürürlüğe girmiş olup söz konusu hüküm 5510 sayılı Kanunun 106’ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılarak, bu Kanun kapsamına girenler, yazılı istekte bulundukları tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı sayılırlar hükmüne tabi tutulmuştur.

13.Sosyal Güvenlik Hukuku, kamu düzenine ilişkin olup kanunların geriye yürümezliği ilkesinin istisnası, bu alanda kazanılmış hak oluşturmayan ve tamamlanmamış hukuki işlemlerde sigortalılar lehine düzenleme içeren kanun değişikliklerinin ani etkisi ve derhal uygulanırlılığını zorunlu kılmaktadır.

14.İdare başvuranın 05/03/1999 tarih ve sayılı başvurusuna istinaden yukarıda zikredilen ve başvuran lehine hüküm içeren yasal değişikliği uygulayarak başvuranın 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığını 01/04/1999 başlatmıştır.

15.Ancak, idare bu kez başvuranın 12/12/2019 tarihli müracaatı üzerine sigortalılık hizmetleri ve dosyası üzerinde yaptığı inceleme neticesinde Kanunda yer almayan ve başvuran aleyhine hüküm ihtiva eden ayrıca başvuranın idareye sigortalılık tescili için yaptığı 05/03/1999 tarihinde var olmayan 10/09/2008 tarihli ve 2008/81 sayılı Genelge hükümlerini geriye uygulamak suretiyle başvuranın 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığını 01/01/2000 tarihinde başlatmıştır.

16.İdare başvuranın 2925 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığını Kanun hükmüne rağmen 01/04/1999 yerine Genelge hükmüne istinaden 01/01/2000 tarihinde başlatarak, normlar hiyerarjisine aykırı davranmış ayrıca primi ödenen süreler için sigortalılık bahşetmeyerek ve söz konusu prim tutarlarını uzun süre kullandıktan sonra iptal ederek de iyi niyet kuralına aykırı davranmıştır. İdare tesis ettiği işlemle başvuranın emeklilik hakkını ileri bir tarihe ötelemiş ve başvuranın mülkiyet hakkının ihlaline sebebiyet vermiştir.

17.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 2925 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılık tescilinin idarenin ilk tesis ettiği işlem gibi 01/04/1999 tarihinden itibaren başlatarak emeklilik talebinin bu tescil tarihi baz alınarak değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18.28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderilmediği, tekid yazıldığı bu nedenle

“makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verilmediği verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

19.14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup; Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tescilinin 01/04/1999 tarihinde yapılarak emeklilik talebine ilişkin başvurusunun ve emeklilik işlemlerinin bu tarih baz alınarak değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği hususunda SOSYAL GÜVENLİK

KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SOSYAL GÜVENLİK

KURUMUNCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi