|
ÖZET: Bu Yargıtay kararı, davacının 17.11.1992 tarihinde davalı işveren yanında 1 gün süreyle sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin tespitine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı, işveren tarafından sigortalı çalışmasının bildirilmediğini ve bu durumun yaşlılık aylığına hak kazanmasını engellediğini ileri sürerek, sigorta başlangıç tarihinin 17.11.1992 olarak kabul edilmesini talep etmiştir. Davalı taraf ise, davanın kanunda belirtilen süre içerisinde açılmadığını ve sigortasız geçen hizmetlerin tespitinin özel bir özen gerektirdiğini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesi, davacının işe giriş bildirgesinin varlığını ve davalı iş yerinde çalıştığını tespit ederek davanın kabulüne karar vermiştir. Daire, temyiz incelemesi sonucunda, davacının Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurusunun reddedildiğini belirterek, bu durumun tespitini sağlamış ve davanın kabulü yönünde karar vermiştir. Temyiz itirazları ise, hukuka uygunluk açısından değerlendirilmiş ve reddedilmiştir. Sonuç olarak, Yargıtay, davacının 17.11.1992 tarihinde sigortalı çalıştığını ve sigorta başlangıç tarihinin bu tarih olduğunu tespit eden İlk Derece Mahkemesi kararını onayarak, davanın kabulüne yönelik hükmü kesinleştirmiştir. Bu karar, sigortalı çalışmanın tespiti ve sosyal güvenlik haklarının korunması açısından önemli bir içtihat oluşturmaktadır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/10092 E. , 2024/10543 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/48 E., 2024/110 K.
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, 17.11.1992 tarihinde davalı iş veren …’in yanında hamal olarak çalışmaya başladığını, müvekkil adına 17.11.1992 tarihli sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma gönderildiği, ancak sigortalı çalışmasının bildirilmediğini, müvekkilin işverenin yanında eylemli çalışmasına rağmen sigortasının Kuruma bildirilmemesinin müvekkilin yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının oluşmasına mani olduğundan, müvekkilin 17.11.1992 tarihinde davalı …’in yanında 1 günlük çalıştığının kabulü ile sigortalılık başlangıç tarihinin 17.11.1992 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili, davacının tespitini talep ettiği süreler nazara alındığında davanın kanunda belirtilen süre içerisinde açılmadığından öncelikle hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, hizmet tespitine yönelik açılmış bulunan iş bu davanın kamu düzenini ilgilendirdiği, bu tip davaların özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekli olup sigortasız geçen hizmetlerin tespiti amacıyla, davacı tarafından kurum ve işveren aleyhine çalıştığı iddia edilen dönemin tespitinde, çalışıldığı iddia edilen döneme ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediğinin veya çalışmanın müvekkil Kurum tarafından tespit edilip edilmediğinin araştırılmasının gerektiği bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2020 tarihli ve 2018/161 E., 2020/66 K. sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının davalı yanında 17.11.1992 tarihinde asgari ücret ile 1 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 20.12.2023 tarihli ve 2023/13673 E. 2023/13188 K. sayılı ilamında, davacıya 7036 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, “.. davacı, davalı iş veren …’in yanında hamal olarak çalışmasına ve adına 17.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesi davalı Kuruma verilmesine rağmen, davalı Kurum tarafından talebinin reddedildiğini belirterek, 17.11.1992 tarihinde davalı … iş yerinde 1 (bir) gün çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 17.11.1992 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacının, davalı Kuruma başvurusunun, davalı Kurum tarafından, davalı iş yerinin ilgili döneme ait bordrosuna rastlanmadığından reddedildiği anlaşılmaktadır. Eldeki davada, davacının, 23.03.1972 doğumlu olduğu, ilk sigortalılığının 01.03.2006 tarihinde başladığı, davalı Kurum kayıtlarına 72542 sicil numaralı … tarafından 17.11.1992 tarih 342798 varide numarası ile verilen ve dosyada bir örneği mevcut 17.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesindeki sicil numarasının davacının sigorta sicil numarası ile aynı olduğu, bildirgede bulunan kimlik bilgilerinin davacının bilgileri ile uyumlu olduğu, davacının 26.11.1992-27.06.1994 tarihleri arasında askerlik yaptığı, işverenin Çukoyem Fabrikası/Mersin adresinde faaliyet gösteren … unvanlı işyeri olduğu, dava dışı Çukoyem işyeri çalışanlarının davalı … iş yerinin Çukoyem fabrikasında taşeron olduğunu ve davacının davalı yanında çalıştığını beyan ettikleri anlaşıldığından, davacının, davalı iş yerinde, işe giriş bildirgesinde bildirilen 17.11.1992 tarihinde en az 1 (bir) gün süre ile fiili olarak çalıştığının anlaşıldığı…” gerekçesiyle,
Davanın kabulü ile davacının … sicil sayılı … unvanlı iş yerinde 17.11.1992 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak bir gün çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 17.11.1992 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 17.11.1992 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 150 inci, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2, 6, 9, 79 ve 108 inci maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
06.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.