Sigorta başlangıcının tespiti için asgari ücretle bir gün çalışmanın dikkate alınıp alınmayacağına ilişkin hukuki değerlendirme (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/8706 E.  ,  2024/12816 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/261 E., 2024/150 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı olduğunun ve sigorta başlangıcının tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair kararına karşı süresi içinde SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; verilen karara karşı davalı SGK vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı asil dava dilekçesinde özetle; davalı bünyesinde 01.03.1988 tarihinde işe başladığını, işe başlaması ile birlikte kesintisiz yaklaşık 3 yıl boyunca kapıcı olarak bir fiil çalıştığını, davalı apartmanın şahsının sigorta girişini yaptığını, ancak prim ödemelerini gerçekleştirmediğini, davalı apartmanın yapmış olduğu bu durumun şahsını mağdur ettiğini, geriye yönelik borçlanmasının da mümkün olmadığını, bu durumdan dolayı emekli işlemlerinde problem teşkil ettiğini, bu durum nedeni ile mağdur olduğunu, 01.03.1988’den itibaren 3 yıllık sigortalılık hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 22.11.2018 tarihli celsede; “Her ne kadar açılmış olan davamız dava dilekçesinde 01.03.1988 tarihinden itibaren 3 yıllık hizmet tespiti şeklinde açılmış ise de fazlaya ilişkin hakkımızı atiye terk ederek 01.03.1988 tarihinin sigortalılık başlangıcının tespitine karar verilmesini talep ediyoruz” şeklinde beyanda bulunmuştur.

II. CEVAP
1.Davalı … vekili cevap dilekçesinde, davacının ilgili işyerinde 3 yıl çalıştığını kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı … vekili 22.11.2018 tarihli celsede; davacının 01.03.1988 tarihinde işe başlayıp 1 gün çalıştığını beyan etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları olduğunu belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi 08.09.2022 tarihli ve 2021/59 E., 2022/249 K. sayılı kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 01.03.1988 tarihinde davalı … Apartmanı Yöneticiliğinde çalışmaya başladığının tespitine, davacı fazlaya dair taleplerine atiye terketmiş olduğundan fazlaya ilişkin talepler hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 15.03.2023 tarihli ve 2022/14641 E. 2023/2623 K. sayılı ilamında, davacının davaya konu çalışmasına ilişkin 01.03.1988 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği davalı … Apartmanında çalışmanın varlığına ilişkin olarak yeteri kadar kat maliki olmayan apartman sakini ayrıca komşu apartman iş yerlerinin bordroda kayıtlı çalışanları ile sözleşmeye konu dönemde servis hizmetlerinin satın alındığı market, kasap vs. tanık olarak dinlenilmeli, bu kişilerin çalışmalarına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle beyanları denetlenmeli, böylece eylemli çalışmanın var olup olmadığının toplanan deliller değerlendirilmek suretiyle belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Dosya kapsamına göre; tanık …’nın … Sokak, No:7 … Apartmanı ile davacının çalıştığını iddia ettiği, … Sokak, No: 12 adresinde bulunan apartmanın komşu oldukları, davacının işe giriş bildirgesinde işyeri adresi olarak apartman yöneticisi …’un adresinin bildirildiği, SGK tarafından gönderilen 08/12/2021 tarihli müzekkere cevabında işyerinin Ay dede Sokak, No: 12 Ayrancı adresinde olduğu belirtilmiş ise de, bu hususun sehven meydana geldiği … Apartmanının … Sokak, No:12 Aşağıayrancı adresinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bozma kararı doğrultusunda Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, kamu tanıkları tespit edilmesi istenmiş, yeni kamu tanıklarının tespit edilemediği anlaşılmış, davacı vekili tarafından da 13.05.2024 tarihli dilekçede, sunulacak yeni bir delillinin bulunmadığı bildirilmiştir.
… Tüm dosya kapsamı itibari ile davacı …’ın 01.03.1988 tarihinde davalı … Apartmanında kapıcı olarak çalışmaya başladığı, işveren tarafından SGK’ya işe giriş bildirgesi verildiği, davacının sigorta sicil numarasının 1988 yılı Ankara serilerinden olduğu, dinlenen kamu tanığı …’nın beyanı, işe giriş bildirgesi ve tüm dosya kapsamından anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulü cihetine gidilmiştir. …” gerekçesiyle

“Davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 01.03.1988 tarihinde davalı … Apartmanı Yöneticiliğinde çalışmaya başladığının tespitine, davacı fazlaya dair taleplerine atiye terketmiş olduğundan fazlaya ilişkin talepler hakkında karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 01.03.1988 tarihinde (1) gün süreyle çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Eldeki davada,bozma sonrası İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile davacının sigorta başlangıcının 01.03.1988 tarihi olduğuna dair verilen karar isabetli ise de sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacının 01.03.1988 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun yanı sıra 01.03.1988 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalıştığının tespitine dair hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

2.Ne var ki bu konunun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;
2.Davalı Kurumun temyiz itirazının kabulü ile
İlk Derece Mahkemesi Hükmünün
2 no.lu bendinin silinerek yerine, “..Davacının 01.03.1988 tarihinde davalı … Apartmanı Yöneticiliğinin … sicil no.lu işyerinde (1) gün süre ile 506 sayılı Kanun’a göre hizmet akdiyle asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.03.1988 tarihi olduğunun tespitine,” ibarelerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
11.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.