|
ÖZET: Uyuşmazlık, davacının 01.05.1987 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespit edilmesi istemine ilişkindir. Yargıtay, bir kişinin sigortalı sayılabilmesi için sadece işe giriş bildirgesinin yeterli olmadığını, aynı zamanda eylemli olarak çalışmasının da şart olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, sigortalılık başlangıç tespiti davasında, çalışmanın geçtiği işyerinin varlığı ve sigortalının gerçek çalışma durumunun ispatı gerekmektedir.
Mahkeme, davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığını yeterince araştırmamış, bu nedenle verilen hükmün eksik incelemeye dayandığı belirlenmiştir. Davacının işe giriş bildirgesinin varlığına rağmen, işyerinin kimliğinin ve sigortalı çalışmanın gerçekliğinin somut ve inandırıcı bilgilerle ortaya konması gerektiği ifade edilmiştir. Yargıtay, bu eksiklikler nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuş ve dosyanın yeniden incelenmesi için geri gönderilmesine karar vermiştir. |
10. Hukuk Dairesi 2024/1066 E. , 2024/2363 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1705 E., 2023/1114 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/222 E., 2022/262 K.
Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı fırında 1987 tarihinde 11917135 sicil numarası ile sigortalı olarak işe başladığı, 01.05.1987-15.05.1987 tarihleri arasında çalıştığı, Kuruma giriş bildirgesinin verildiği ancak bordro beyannamesi verilmemiş olduğundan çalışmış olduğu hizmetin sisteme girilmediği iddia etmiş, sigorta başlangıç tarihinin 01.05.1987 olarak tespiti ile sigorta hizmetlerinden faydalandırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı SGK Başkanlığı vekili; davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının … sicil numaralı işyerinde 01.05.1987 tarihinde 1 gün süre ile bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, davalılar …, … yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemlere dair Kurum kayıtlarında herhangi bir belge bulunmadığını, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu savunarak mahkeme hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Somut dosyada; davacı 3 numaralı celsede alınan beyanına göre muris …’a ait PTT fırını unvanlı işyerinde 01.05.1987 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının tespitini istemiş olup dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre ; 01.05.1969 doğumlu davacının, eldeki uyuşmazlığa ilişkin davalı Kuruma yapmış olduğu başvurunun Çukurova Sosyal Güvenlik Merkezinin 22.07.2016 tarihli yazısı ile reddedildiği, Kurum kayıtlarına 51162 sicil numaralı PTT fırını unvanlı işveren tarafından 09.06.1987 tarih 193923 varide numarası ile verilen 01.05.1987 tarihli işe giriş bildirgesindeki sigortalı bilgilerinin davacının bilgileri ile uyumlu olduğu, belirtilen sicil numarasının 197 yılı Adana serilerinden olduğu, 0101011917135 sicil numaralı davacının ilk sigortalılığının 1991 yılında başladığı, buna göre işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının (11917135) davacının sonraki sigortalılığında kullanıldığı, davacının 28.02.1989- 01.09.1990 tarihleri arasında askerlik yaptığı, 1986 ve 1987 tarihleri arasında 57937 sicil numaralı PTT Fırını unvanlı işyerinden bildirimi bulunan tanık …’ın davacının çalışmasını doğruladığı anlaşılmış olup tanık beyanı ve dosya kapsamında belirtilen hususlar nazara alınmakla İlk Derece Mahkemesinde davacının 01.05.1987 tarihinde davalıların murisine ait işyerinde çalıştığına yönelik kabulü yerindedir.
Davalı …, 27.06.2019 tarihinde vefat etmiş olup geriye eşi …. Çay ile çocukları …, …, …, … ve … ile … ve … kalmış olup … ve … murisin mirasını reddetmiştir. Mahkemece … ve … yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmakta olup mirasın reddi hizmet tespiti hükmü verilmesine engel değildir davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.. Nitekim Yargıtay 10. H.D. nin 2018/6134 E. 2020/246 K. sayılı ilamı da aynı yöndedir. Bu nedenle tüm davalılar yönünden davanın kabulü gerekir…” gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, davacının 51162.01 sicil numaralı işyerinde 01.05.1987 tarihinde 1 gün süre ile bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.05.1987 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun’un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun’un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun’lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, PTT Fırını ünvanlı işverenin …. sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.05.1987 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyeri adresinin PTT Fırını PTT Evleri işveren imzası olarak ise …. İltaş-şef görev ve yetkilisi olarak belirterek işveren adına bu şekilde imza edilmiş olduğu, PTT Fırını ünvanlı işyerinin işyeri tescil bilgilerinde 13.01.1986-31.10.1986 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğunun yazılı olduğu ancak işverenin hangi gerçek yada tüzel kişi olduğunun anlaşılamadığı, bu sicil no.lu işyerinden 1986/3 üncü yılına ait bordronun verildiği, bordronun üzerinde el yazısı ile davalılar murisi … yazılıp daha sonra üzeri çizilerek PTT Fırını yazılı olduğu, dava konusu 1987 yılında hiç bordro verilmediği,bu şekilde işverenin kim olduğunun tam olarak belirlenmediği, 1986/3 üncü dönemde bildirimi yapılan bir kısım çalışanların davacı tanığı olarak dinlendiği, öte yandan komşu işyeri araştırması olarak sadece emniyet aracılığıyla yapıldığı, daha geniş şekilde SGK, vergi, belediye aracılığyla yapılmadığı böylelikle eksik araştırmaya dayalı karar verildiği anlaşılmıştır.
3.Buna göre, davacı adına 01.05.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği …sicil sayılı PTT Fırını unvanı ile işe giriş bildirgesinde belirtilen iş yerinin hangi işverene ait olduğu açıkça belirlenmeli, belirlenecek işverenin vergi mükellefiyet dönemi de araştırılmalı, öte yandan belirlenen işverene ait işyerinin, SGK, l vergi ve belediye aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.