Sigortalılık İptali ve Haksız Bağ-Kur Prim İadesi: Maddi Hatanın Düzeltilmesi ile Emeklilik Şartlarının Geçerliliği (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/4927 E.  ,  2024/8088 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/25 E., 2024/43 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin emeklilik şartlarının sağlanması sebebi ile emekliliğe karar verilmesi ve emekli aylığına hak sahipliğinin belirlenmesi amacı ile ilk olarak 14.12.2012 tarihli dilekçesi ile davalı Kuruma başvuruda bulunduğunu, davalı Kurum tarafından şartların sağlanmadığı gerekçesi ile işlem yapılmayacağının belirtildiği, müvekkilinin yeniden 27.11.2013 tarihinde davalı Kuruma başvuruda bulunduğunu, davalı Kurumun 20.05.2014 tarihinde emeklilik şartları sağlanmadığı ve 10.01.2009-31.05.2012 tarihleri arasındaki … İletişim Makina ve Ticaret San.Tic. Ltd Şti’deki sigortalı çalışmalarının gerekçe gösterilmeksizin iptal edildiğini, müvekkilinin … İletişim Makina ve Ticaret San.Tic. Ltd. Şti. de kesintisiz olarak çalıştığını ve bu çalışmaları işverence davalı Kuruma bildirildiğini, çalışmaların iptal edilmesine yönelik ret yazısına istinaden yeniden dilekçe yazıldığı ancak Kurum tarafından cevap verilmediği, bu nedenlerden dolayı öncelikle … İletişim Makina ve Ticaret San.Tic. Ltd. Şti. de geçen ve Kuruma bildirilen ancak Kurum tarafından sonradan haksız şekilde kayıtlardan çıkartılan çalışmalarının tespiti ile 10.01.2009- 31.05.2012 tarihleri arasında müvekkilinin sigortaya kayıtlı olduğu ve primlerinin ödendiğine dair kayıtların düzeltilmesi, emekli olması gereken tarihin mahkemece belirlenerek tespit edilmesi ve haksız yere iptal edilen dönemler yönünden müvekkile ödettirilen Bağ-Kur prim borçlarının tespit edilerek ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak tahsiline müvekkilinin emekli olması gereken tarihten itibaren tahsilat tarihine kadar birikmiş emekli aylıkları toplamının her bir emekli aylığının ödeme gününden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2023 tarihli ve 2022/389 E. 2023/67 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli ve 2023/823 Esas, 2023/864 Karar sayılı kararıyla; yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere göre somut olayda, davacının 10.01.2009 – 31.05.2012 dönemine ilişkin talebi yönünden, … Bilişim Ltd. Şti. ye ait … 06 sicil nolu işyerinden bildirlen 1221 günlük süre, aynı tarihlerde yurt dışında (Avusturya’da) bulunduğu gerekçesi ile iptal edilmiş ise de Ocak/2009-Mayıs/2012 arası dönemde yurda giriş çıkış kayıtları incelendiğinde Türkiye’de toplam 1059 gün kaldığı, dinlenen tanıkların yurt içindeki fiili çalışmayı doğruladıkları ve Avusturya sigorta mercine ait yazıda davacının yurt dışı çalışmanın serbest çalışma olarak geçtiğinin belirtilmesi karşısında 10.01.2009 – 31.05.2012 tarihleri arasında … Bilişim Ltd. Şti.’ye ait … 06 sicil nolu işyerinden bildirilen 1221 günlük sürenin geçerli olduğu, 27.03.1956 doğumlu davacının 3600 prim gün sayısı şartını 20.09.2009 tarihinde tamamladığı, 58 yaşında aylığa hak kazanacağı, 58 yaşını ise 27.03.2014 tarihinde doldurduğu anlaşılmakla, Kurum işleminin iptaline konu tarih aralığının 10.01.2009- 31.05.2012 olmasına rağmen maddi hata yapılarak hükümde 20.09.2009- 31.05.2012 olarak yazılmasının Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi ve davanın niteliği gereği, infazda dikkate alınabileceği gözetilerek, istinaf eden sıfat ve nedenlerine göre yapılan incelemede, kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemiz 28.09.2023 tarihli ve 2023/7468 E.-2023/8890 K. sayılı ilamı ile “Somut olayda, davacının 10.01.2009 – 31.05.2012 dönemi sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali, haksız yere ödetilen Bağ-Kur primlerinin iadesi ve yaşlılık aylığı bağlanması isteminde bulunduğu, Mahkemece gerekçede davalı Kurumun 10.09.2009 – 31.05.2012 tarihleri arası çalışmaları iptal eden Kurum işleminin iptaline karar vermek gerektiği belirtilmesine rağmen hüküm kısmında davanın kısmen kabulü ile davalı Kurumun 20.09.2009- 31.05.2012 tarihleri arası davacının çalışmalarını iptal eden Kurum işleminin iptaline, davacıya tahsis talep tarihi olan 20.05.2014 tarihinin takip eden aybaşı olan 01.06.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine denilerek, hüküm içerisinde ve gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratılmıştır. İlk Derece Mahkemesince belirtilen şekilde çelişkili hüküm kurulması usul ve Kanun’a aykırı olup bozma nedenidir.
” gerekçeleri ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve dosya kapsamında davacı …’un 20.05.2014 tarihinde Kadıköy SGM ye tahsis talebinde bulunduğu, 27.03.1956 doğumlu davacının 58 yaşını 27.03.2014 tarihinde doldurmuş olduğu ve 20.05.2014 tahsis talebi tarihi itibariyle yaş şartını yerine getirmiş olduğu, 506 sayılı Kanun’un geçici 81 inci maddesinin C/A bendi uyarınca 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresinin kadın ise 50 erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malullük yaşlılık ölüm sigortası primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanacağı, geçici 81 inci maddesin C/B bendi uyarınca ise 23.05.2002 tarihinde geçici 81 inci maddenin C/A bendinde belirtilen şartların yerine getiremeyenlerden bu şartların 24.05.2002 ile 23.05.2005 tarihleri arasında yerine getiren kadın 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları, 24.05.2005 ile 23.05.2008 tarihleri arasında yerine getiren kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmalı, 24.05.2008 ile 23.05.2011 tarihleri arasına yerine getiren kadın ise 56 erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları, 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadın ise 58, 24.05.2011 ile 23.05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkek ise 59 yaşını doldurmuş şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabileceği, davacının 3600 günlük prim ödeme gün sayısını 20.09.2009 tarihinde tamamlandığını, ve 58 yaş koşulununda 27.03.2014 tarihinde tamamladığı dikkate alındığında tahsis talep tarihi olan 20.05.2014 tarihini takip eden aybaşı olan 01.06.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiği ve davalı Kurumun 20.09.2009 – 31.05.2012 tarihleri arası çalışmaları iptal eden Kurum işleminin iptaline karar vermek gerektiği yönünde Mahkemede kanaat oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne ;davalı Kurumun 20.09.2009- 31.05.2012 tarihleri arası davacının çalışmalarını iptal eden Kurum işleminin iptaline, davacıya tahsis talep tarihi olan 20.05.2014 tarihini takip eden aybaşı olan 01.06.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, davacının ödemiş olduğu bağkur priminin iadesine ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde yeterli inceleme yapmadığını beyan ederek, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 10.01.2009 – 31.05.2012 dönemi sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile haksız yere ödetilen Bağ-Kur primlerinin iadesi ve yaşlılık aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un Geçici 81 inci maddesidir.

3. Değerlendirme
1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararı incelendiğinde, dava konusu talebe göre Mahkemece gerekçede ve hükümde maddi hata yapılarak “10.01.2009 ” olması gereken tarihin “20.09.2009” şeklinde yazılması usul ve Kanun’a aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçe ve hüküm kısmında yer alan “20.09.2009 ” tarihinin silinerek yerine “10.01.2009” tarihinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.