Sınav sırasında giriş belgesine cevap yazmanın sınav geçersizliğine neden olup olmayacağı ve savunma hakkı tanınmaması hukuka aykırılık teşkil eder mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/7840-S.22.12038

BAŞVURU NO : 2022/3759

KARAR TARİHİ : 16/06/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : İptal edilen sınavın yeniden değerlendirilmesi ve sürecin üstten ders alma hakkına engel olmaması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; İstanbul Üniversitesinde ikinci üniversite kapsamında Çocuk Gelişimi okuduğunu, 13 Şubat

2022 tarihinde ilkokula hazırlık dersinden telafi sınavına girdiği halde sınava girmediniz denilerek sınav

sonucunun açıklanmadığını, sınav esnasında giriş belgesine sınav süresinde cevapları kontrol etmek amacı ile kendi cevaplarını yazdığını, sınavdan çıkarken sileceğini ve bu durumu gözetmene de açıkladığını, ancak gözetmenin giriş kağıdını aldığını ve sınava devam etmesini söylediğini, sınav esnasında ya da sınav çıkışında hakkında tutanak tutulmadığını ve kendisine hiçbir evrak imzalatılmadığını, tek taraflı olarak hazırlanan tutanak ile sınavının geçersiz sayılmasının hukuka aykırı olduğunu, sınav kurallarına göre soru ve cevapların dışarı çıkarılmasının yasak olduğunu ancak kendisinin dışarı çıkarma gibi bir teşebbüsü olmadığını, sınava girmedi olarak gözüktüğü için bahar döneminde üstten ders alamayacağını, senesinin uzayacağını belirtmekte olup savunması dahi alınmadan tutulan tutanak nedeni ile iptal edilen sınavın yeniden değerlendirilmesini ve sürecin üstten ders alma hakkına engel olmamasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim

Fakültesi Dekanlığının konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 27/05/2022 tarih E– – sayılı yazısı ve eklerinden özetle;

2.1. İlgili iptal işleminin kurallara uygun olarak gerçekleştirildiği, herhangi farklı bir uygulamanın sınav kuralları ile örtüşmeyeceğinin tespit edildiği, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi

Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde sınav kuralları belirlendiği,

2.2. Ayrıca sınavda uygulanacak kuralların öğrenciye sınav kitapçığı arka yüzünde belirtildiği, ilgili

Kuralların 11. maddesinde öğrencinin sınava ilişkin bilgileri yazmasının kurallara aykırı olduğunun belirtildiği,

2.3. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği madde 14/5 de üstten ders alma kurallarının belirlendiği, söz konusu hükme göre öğrencinin üstten ders alamadığı,

2.4. Salon başkanı ve diğer salon görevlileri tarafından doldurulmuş olan tutanağın ilgili görevlilerin yetkisi dahilinde olduğu, öğrenciye onaylatılması yada imzalatılması gerekliliğinin olmadığı, İlgili Sınav

Uygulama Yönergesinin; 1.10. Sınavda Uyulması Gereken Kurallar Maddesinin, 9 ve 10. Bendinde belirtildiği gibi “Sınav sırasında kopya çeken veya çekmeye teşebbüs eden, kopya veren ve kopya çekilmesine yardım edenlerin kimlik bilgileri Salon Sınav Tutanağına yazılır ve bu öğrencilerin sınavları geçersiz sayılır. Görevliler kopya çekmeye veya vermeye çalışanları uyarmak zorunda değildir, sorumluluk öğrenciye aittir.” İlgili içerikte sunulan yönerge ve yönetmeliğin AZUEF Web sayfasında kamuoyu ile paylaşıldığı,

2.5. Öğrencinin sınava katılım sağladığı, öğrencinin sınava girdiğine dair sınav salon tutanağının mevcut olduğu,

2.6. Kopya nedeniyle iptal edilen sınavlarda öğrencilerin İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim

Fakültesi’ne yaptıkları itirazların tamamının sonuçlandığı, herhangi bir dış kurumda devam eden ilgili talep kapsamında itiraz değerlendirmesi sürecinin tespit edilmediği,

Açıklamalarına yer verilmekle birlikte,

3. Öğrencinin sınav kurallarına aykırı hareket ettiğine dair tutulan tutanak ile öğrencinin sınav giriş belgesinin arkasındaki sınav ile ilgili bilgileri yazdığını gösteren belge Kurumumuza iletilmiştir.

3.1. Söz konusu tutanakta “Sınav başladıktan sonra numaralı öğrenci ile numaralı . isimli öğrenciler eldeki sınav giriş belgelerinin arkasına sınav sırasında yazdıkları tespit edilmiştir. Sınav giriş belgeleri alınmıştır. Sınava devam etmeleri sağlanmıştır.” hususları tespit edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.

6. 23/10/2018 tarihli ve 30574 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İstanbul Üniversitesi Açık ve

Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;

Mah. Zeytindalı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA

6.1. “Ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasında; “Lisans programlarında ikinci yarıyıldan ders alan öğrenci altıncı ve sekizinci yarıyıllardan; üçüncü yarıyıldan ders alan öğrenci yedinci yarıyıldan; dördüncü yarıyıldan ders alan öğrenci ise sekizinci yarıyıldan üstten ders alamaz”

6.2. “Sınavların geçersiz sayılması” başlıklı 20 nci maddesinde; “(1) Sınav kurallarına aykırı hareket eden öğrencilerin sınavları geçersiz sayılır ve öğrenci, o oturumdaki tüm derslerden 0 (sıfır) puan almış sayılır.”

7. Öğrencilere verilen kitapçığın arkasında bulunan “Sınavda Uygulanacak Kurallar” ın 11 inci maddesinde; “Soruları ve/veya bu sorulara verdiğiniz cevapları ayrı bir kâğıda yazıp bu kâğıdı dışarı çıkarmanız kesinlikle yasaktır.”

8. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sınav Uygulama Yönergesinin;

8.1. “Sınavda Uyulması Gereken Kurallar” başlıklı 1.10 numaralı maddesinde; “ Sınav sırasında kopya çeken veya çekmeye teşebbüs eden, kopya veren ve kopya çekilmesine yardım edenlerin kimlik bilgileri Salon Sınav Tutanağına yazılır ve bu öğrencilerin sınavları geçersiz sayılır.

Görevliler kopya çekmeye veya vermeye çalışanları uyarmak zorunda değildir, sorumluluk öğrenciye aittir.

Sorular ve/veya soruların seçenekleri, sorulara verilen cevaplar ayrı bir kâğıda yazılıp dışarı çıkarılamaz, bu tür bir teşebbüste bulunan öğrencinin sınavı geçersiz sayılır.”

8.2. “Salon Başkanı Tarafından Yapılması Gereken İşlemler” başlıklı 4.3. numaralı maddesinde; “

Kopya veya başka bir nedenle sınavı geçersiz sayılacaklar için salon sınav tutanağına öğrencinin bilgilerini yazmak, (…) Tutanaklarda Salon Başkanı ve Gözetmenlerin Unvanı, Ad ve Soyadları ile çalıştıkları kurum açıkça yazılmalı, tutanak salondaki bütün görevlilerce imzalanmalıdır.”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran, İstanbul Üniversitesinde ikinci üniversite kapsamında Çocuk Gelişimi okuduğunu, 13 Şubat

2022 tarihinde ilkokula hazırlık dersinden telafi sınavına girdiği halde sınava girmediniz denilerek sınav

sonucunun açıklanmadığını, sınav esnasında giriş belgesine sınav süresinde cevapları kontrol etmek amacı ile kendi cevaplarını yazdığını, sınavdan çıkarken sileceğini ve bu durumu gözetmene de açıkladığını, ancak gözetmenin giriş kağıdını aldığını ve sınava devam etmesini söylediğini, sınav esnasında ya da sınav çıkışında hakkında tutanak tutulmadığını ve kendisine hiçbir evrak imzalatılmadığını, tek taraflı olarak hazırlanan tutanak ile sınavının geçersiz sayılmasının hukuka aykırı olduğunu, sınav kurallarına göre soru ve cevapların dışarı çıkarılmasının yasak olduğunu ancak kendisinin dışarı çıkarma gibi bir teşebbüsü

olmadığını, sınava girmedi olarak gözüktüğü için bahar döneminde üstten ders alamayacağını, senesinin uzayacağını belirtmekte olup savunması dahi alınmadan tutulan tutanak nedeni ile iptal edilen sınavın yeniden değerlendirilmesini ve sürecin üstten ders alma hakkına engel olmamasını talep etmektedir.

11. Başvuranın talebine ilişkin ilk olarak 24/02/2022 tarihinde başvuruda bulunduğu, yapılan ön incelemede idari başvuru yolunun tüketilmediği anlaşıldığından ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde 28/02/2022 tarihli ve S.22.4096 sayılı Gönderme Kararı verilerek başvurunun İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne iletildiği, ilgili Üniversitenin 08/03/2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ile “Sınav kuralları gereği sınav soru ve cevaplarının dışarıya çıkarılması yasaktır. Buna teşebbüs eden öğrenci kopya çekmiş muamelesi görür. Bunun sonucu olarak ilgili oturumda girdiği sınavın sonucu geçersiz olur.

Fakültemiz Çocuk Gelişimi Lisans Programı (Açık öğretim) öğrencisi ‘ın sınav giriş belgesinin arka yüzüne sınav cevaplarını yazıp sınav salonundan çıkarmaya çalıştığı tespit edilip sınav tutanaklarında bu durum açıkça belirtilmiştir.” denmek suretiyle başvuranın talebinin reddedildiği; bunun üzerine başvuranın yeniden başvuruda bulunduğu görülmektedir.

12. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Sınav Uygulama Yönergesine bakıldığında; gerek salon başkanı gerek gözetmenlerin sınavların uygulanmasından, sınavların güvenli, düzenli bir biçimde yapılması ve sonuçlandırılması gibi hususlardan sorumlu oldukları açıktır. Söz konusu yönergede sınava katılan adayların sınav sırasında uymak zorunda oldukları kuralların kendilerine görevlilerce hatırlatılacağı, sınav sırasında kopya çeken veya çekmeye teşebbüs eden, kopya veren ve kopya çekilmesine yardım edenlerin kimlik bilgilerinin “Salon Sınav Tutanağına” yazılacağı ve bu öğrencilerin sınavlarının geçersiz sayılacağı, görevlilerin kopya çekmeye veya vermeye çalışanları uyarmak zorunda olmadığı, bu sorumluluğun öğrenciye ait olduğu, sorular ve/veya soruların seçeneklerinin, sorulara verilen cevapların ayrı bir kağıda yazılıp dışarı çıkarılamayacağı, bu tür bir teşebbüste bulunan öğrencinin sınavının geçersiz sayılacağı belirtilmiştir.

13. Başvuruya ilişkin olarak İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden anlaşılacağı üzere; sınavda uyulacak kuralların sınav yetkililerince sözlü olarak duyurulduğu, yukarıda belirtilen yönerge ve yönetmeliğin AZUEF web sayfasında kamuoyu ile paylaşıldığı, ancak başvuranın sınav esnasında eldeki sınav giriş belgelerinin arkasına yazdıkları tespit edildiğinden kopya çekme eyleminde bulunduğu, tutanakta belirtilen öğrencilerin sınav giriş belgelerinin alındığı, sınavda herhangi bir olumsuzluğun yaşanmaması ve diğer adayların rahatsız olmaması için başvuran ile ilgili tutanak tutulduğu, sınav kâğıdına müdahale edilmediği, yaşanılan durumun tutanak altına alınarak 3 sınav görevlisi tarafından imza edildiği, anlaşılmaktadır.

14. Yukarıda yer verilen Yönerge kapsamında genel olarak sınavlar bakımından adayların sınav kurallarına aykırılıklarının görevlilerce tutulacak tutanaklarla kayıt altına alınacağına yer verilmiş olup bu kapsamda, biri salon başkanı olmakla birlikte üç gözetmen tarafından imza altına alınan tutanağın incelenmesinden başvuranın sınav esnasında giriş belgesinin arkasına cevapları yazması nedeniyle sınavının geçersiz sayıldığı, sınav düzeninin bozulmaması için adayın sınav salonundan çıkarılmadığı anlaşılmıştır.

15. Başvuranın diğer bir talebi olan üstten ders alma hususunda ise idare tarafından gönderilen cevabi yazıda da belirtildiği üzere İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav

Yönetmeliğinin; “Ders kaydı” başlıklı 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasında; “Lisans programlarında ikinci yarıyıldan ders alan öğrenci altıncı ve sekizinci yarıyıllardan; üçüncü yarıyıldan ders alan öğrenci yedinci yarıyıldan; dördüncü yarıyıldan ders alan öğrenci ise sekizinci yarıyıldan üstten ders alamaz” hükmüne göre üstten ders alma imkanının bulunmağı görünmektedir.

16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; iptal edilen sınavın yeniden değerlendirilmesi ve sürecin üstten ders alma hakkına engel olmaması talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderilmediği böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranılmadığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvuran ve İstanbul Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi