|
ÖZET: Bu karar, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde bir öğrencinin Sosyal Hizmet Uygulama I dersinin sınav puanına itirazı üzerine verilmiştir. Öğrenci, danışman hocasından gelen düzeltmelerin sınav sisteminin kapalı olduğu bir dönemde yapılması nedeniyle notunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. İdare, öğrencinin ara dönem sınav sonucuna itiraz etmediğini belirtse de, sınav sonuçlarının aynı tarihte açıklandığı ve öğrencinin itirazının kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
Değerlendirme sonucunda, öğrencinin düzeltme yapabilmesi için gerekli sürelerin verilmediği ve idarenin bu süreçteki hizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin, öğrencinin notunu hesaplama işlemi sırasında hukuka ve hakkaniyete uygun davranmadığı belirlenmiş ve öğrencinin sınav puanının yeniden hesaplanması için makul bir süre tanınması tavsiye edilmiştir. Bu durum, idarenin eğitim hakkını ihlal etmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11546-S.17877
BAŞVURU NO : 2019/11086
KARAR TARİHİ : 14/11/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Açıköğretim Fakültesinde almış olduğu Sosyal Hizmet
Uygulama I dersinin sınav puanına itiraz hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 12/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran …, Açıköğretim Fakültesi Sağlık Lisans Tamamlama Sosyal Hizmet Bölümü 2018
– 2019 güz dönemi Sosyal Hizmet Uygulama 1 dersinden 2,5 puan eksiği olduğu için döneminin uzadığını, girdiği vize sınav notunun çok geç açıklandığını ve puanını öğrenemediğini, uygulama döneminde bacağı kırık olmasına rağmen alçıyla uygulamaya devam ettiğini, uygulama evraklarını kurum Sosyal Hizmet Uzmanına danışarak eksiksiz ve gününde yolladığını, danışman hocası tarafından kendisine bir geri dönüş yapılmayınca bir eksiğinin olmadığını düşündüğünü, ancak danışman hocasının göndermiş olduğu formları değerlendirmesinin final sınavlarının bitimine denk geldiğini ve yaptığı eklemelerin de bu nedenle sistem kapalı olduğundan görünmediğini belirterek, notunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 27/6/2019 tarihinde Anadolu
Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Anadolu Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan … tarihli cevabi yazıda özetle; 2018
– 2019 öğretim yılı Güz döneminde “Sosyal Hizmet Uygulaması I” dersinin telafi haftasının raporların yüklenme tarihi olarak 19-24/11/2018 ile 07-14/01/2019 tarihlerinin olduğu, öğrencilere iki defa telafi haftası uygulamasının yapıldığı, bahsi geçen öğrencinin bu tarihler arasında herhangi bir düzeltme yapmadığı belirtilmiştir. Diğer taraftan, danışman Öğretim
Üyesi tarafından başvurana gönderilen düzeltmelerin log kayıtları da Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun,
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun,
5.1. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinin (a) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”, 5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinin (a) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.”,
hükümleri mevcuttur.
6. 03/9/2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;
6.1. “Dersler” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’nci fıkrasında; “Dersler; teorik derslerden ve atölye, laboratuvar, pratik çalışma, staj vb. uygulamalardan oluşur. Merkezî Açıköğretim, uzaktan öğretim ve yüz yüze öğretim yöntemleriyle dersler yapılabilir. Derslerin hangi yarıyılda açılacağı, ilgili birim kurulunun kararı ve Senatonun onayıyla belirlenir.”,
6.2. “Sınavlar” başlıklı 11’inci maddesinde; “Bir dönemde her ders için bir ara sınav ve dönem sonu sınavı düzenlenir. Sınavlar; gözetimli olarak yüz yüze ve/veya çevrimiçi yapılır; çoktan seçmeli, açık uçlu, kısa cevaplı, doğru-yanlış ve eşleştirme gibi farklı tip sorular içerebilir. Bununla birlikte dersin özelliğine göre ara sınav; yazılı, sözlü, ödev, uygulama, proje ve benzeri ölçme-değerlendirme araçlarıyla da yapılabilir. Sadece dönem sonu sınavı yapılan proje gibi derslerde, parçalı sınav uygulanır. Parçalı sınavların birleştirilmesiyle dönem sonu sınav notu oluşturulur ve bu notun, başarı notuna katkısı %100’dür. Ara ve dönem sonu sınavlarının tarihleri ve uygulama esasları, ilgili birim yönetim kurulu tarafından belirlenir ve öğretim yılı başında akademik takvimle birlikte ilan edilir.”,
6.3. “İtiraz” başlıklı 14’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; “Öğrenci, sınav sonuçlarının ilan edildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde sınav sonuçlarına öğrenci otomasyonu kanalıyla itiraz edebilir. Bu süre geçtikten sonra ve/veya farklı kanallardan yapılan itirazlar dikkate alınmaz.”,
düzenlemeleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, 1’inci paragrafta açıklandığı üzere, danışman öğretim üyesi tarafından Sosyal
Hizmet Uygulama dersinin uygulama formlarıyla ilgili olarak gönderilen düzeltmelerin sistem kapandıktan sonra gelmiş olması nedeniyle gerekli düzeltmeleri yapmasına imkan bulunmadığını belirterek notunun tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda, başvuranın ara dönem sınav sonucuna itiraz etmediği belirtilmesine rağmen, ara dönem ve final sınav sonuçlarının aynı tarihte yani 24/01/2019 tarihinde açıklandığı anlaşılmaktadır. Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin
“Sınavlar” başlıklı 11’inci maddesi incelendiğinde; “…Ara ve dönem sonu sınavlarının tarihleri ve uygulama esasları, ilgili birim yönetim kurulu tarafından belirlenir ve öğretim yılı başında akademik takvimle birlikte ilan edilir.” düzenlemesine yer verildiği, ancak sınav sonuçlarının açıklanmasına ilişkin bir düzenleme ihtiyacı duyulmadığı değerlendirilmektedir.
Nitekim ara sınav sonuçlarının dönem sonu sınav sonuçlarıyla birlikte açıklanmasının konu hakkında herhangi bir düzenleme ihtiyacı duyulmamasından kaynaklandığı düşünülmektedir.
Bununla birlikte, öğrenci tarafından sınav sonuçlarının açıklandığı tarihten 1 gün sonra (25/01/2019) gönderilen elektronik posta incelendiğinde, belirtilenin aksine öğrencinin hem ara dönem sınav sonucuna hem de dönem sonu sınav sonucuna itiraz ettiği, söz konusu itiraza
AÖF Sosyal Programlar Uygulama Koordinatörlüğü tarafından 28/01/2019 tarihinde cevap verildiği görülmektedir.
10. Diğer taraftan, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 2018 – 2019 Güz
Dönemi Etkinlik Takvimi incelendiğinde, Sorun Alanı İnceleme ve Değerlendirme Raporu I ve II’nin hazırlanarak sisteme yüklenmesinin ardından 19-24/11/2018 tarihleri arasında telafi haftasının bulunduğu, dolayısıyla öğrencilerin eksikliklerini bu tarihler arasında Danışman hocalar tarafından yapılan geri dönüşlerle gidermelerinin beklendiği, başvuranın Danışman hocası tarafından söz konusu raporlarla ilgili geri dönüşlerini ise 19-20/12/2018 tarihleri arasında yaptığı, yine Bireysel Görüşme Raporu I ve II için 07-14/01/2019 tarihleri arasında telafi haftasının bulunduğu, ancak danışman öğretim üyesi tarafından düzeltmelerin 16/01/2019 tarihinde sisteme yüklendiği anlaşılmaktadır.
11. Hizmet kusuru; idarenin yürüttüğü bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ve işleyişindeki bozukluk ve aksaklık olup, asli ve birinci derecede bir sorumluluk nedenidir.
Hizmet kusurunun bulunması durumunda idareyi sorumlu tutmak için başkaca bir neden aramaya gerek yoktur. Hizmet kusuru uygulamada 3 şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan hizmetin kötü işlemesi; hizmetin beklenen özen, dikkat ve kalitede yapılmaması, hizmetin gereği gibi yürütülmemesidir. Dolayısı ile idarenin konuyla ilgili hukuk kurallarına, oturmuş makul uygulamalara uymaması veya hizmetin gereklerini nesnel ölçüler içinde gözetmemesi, hizmeti beklenen dikkat ve özeni göstermeden yapması, hizmet personeli üzerinde nezaret ve denetlemenin gereğince yapılmamış olması durumlarında hizmetin kötü işlediği ve hizmet kusuru esasına göre de idarenin sorumlu olduğu kabul edilmektedir. (Bkz: Zehra OdyakmazÜmit Kaymak-İsmail Ercan, Anayasa Hukuku- İdare Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, 15.
Baskı, İstanbul, Ağustos 2012, s. 412-417)
12. Başvurunun çözümüne emsal olabilecek bir olayda; Ankara 16. İdare Mahkemesinin 28/05/2015 tarihli ve E:2015/736, K:2015/809 sayılı kararında, sınavlara girecek olan kişilerin, sınav için belirlenen kurallara ve talimatlara uymakla yükümlü olduğu, davacının da 15 Mart
2015 tarihinde uygulanan Yükseköğretime Geçiş Sınavında sınav bitiminde soru kitapçığını
salon görevlilerine teslim etmeyerek sıra üzerinde bıraktığı, bu nedenle sınav kurallarına aykırı davrandığı sabit olan davacının sınavının geçersiz sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği; söz konusu kararın temyizi sonucunda Danıştay 8. Dairesi’nin 26/10/2015 tarihli ve E:2015/9028, K:2015/10918 sayılı kararında; “… hem sınava giren adaylara, hem de sınav sorumlularına sınavla ilgili çeşitli yükümlülüklerin verildiği görülmektedir. Bu kurallardan, sınava ait evrakın toplanması, sınav güvenlik torbasına konulması ve sınavdan sonra sınav salonunu kontrol etme yükümlülüğü salon görevlilerine verilmiştir. Daha açık bir ifade ile sınav soru ve cevap anahtarının tutanak altına alınarak güvenli bir şekilde davalı idareye ulaştırılmasında ve sınav evrakının toplanmasında adayların değil sınav görevlilerinin birinci dereceden sorumlu olduğu tartışmasızdır. Aksine olayda olduğu gibi, sınav cevap kağıdı ve soru kitapçığının teslim edilmesi sorumluluğunun adaylara yüklenmesi ve yerine getirmeyenlere yaptırım uygulanmasının hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmayacağı gibi eğitim hakkının ihlaline de yol açabileceği ve ayrıca yukarıda yer verilen Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi’nin Ek 1 Protokolün ilgili maddeleri uyarınca adayın sınava ilişkin mağduriyetinin idarece giderilmesi, eğitim hakkının özüne ve amacına daha uygun olduğundan, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir… Açıklanan nedenlerle; temyiz isteminin kabulü ile Ankara 16. İdare Mahkemesinin temyize konu kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline. 26.10.2015 tarihinde oybirliği ile karar” verilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın her ne kadar ara sınav sonucunun düşük olduğu gerekçesiyle başarısız olduğu belirtilmişse de, Rektörlük tarafından gönderilen log kayıtlarının başvuranın iddiasını doğruladığı, danışman öğretim üyesi tarafından başvurana gönderilen mesajların, Akademik Takvim uyarınca kendisinden düzeltme beklenen tarihlerin sonrasına denk geldiği, dolayısıyla, söz konusu aksaklığın İdarenin sorumluluğunda olduğu ve başvurandan beklenen düzeltmelerin Akademik Takvimde belirtilen tarihler arasında gönderilememiş olmasının sorumluluğunun başvurana yüklenemeyeceği değerlendirildiğinden, başvurana tanınan düzeltme sürelerinin sonrasında sisteme eklenen düzeltmeleri öğrencinin yapmasının fiilen imkansız olduğu ve öğrencinin bu düzeltmeleri zamanında yapmadığı gerekçesiyle notunun buna göre hesaplanması işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Eskişehir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana gerekli düzeltmeleri yapması için makul bir süre tanınarak sınav puanının yeniden hesaplanması hususunda Anadolu Üniversitesi Rektörlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ANADOLU
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi