|
ÖZET: Başvuran, 1 Şubat 2023 tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesi Film Tasarımı Doktora programı sınavına katıldığını, sınavın yazılı ve mülakat aşamalarından oluştuğunu belirtmiştir. Sınavda 5 aday yer almış ve başvuran, sınavın iyi geçtiğini ifade etmesine rağmen başarılı olamamıştır. Bu durumun haksızlık olduğunu savunarak, tüm adayların sınav belgelerinin yeniden incelenmesini talep etmiştir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü, sınav sürecinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve her aşamanın objektif kriterlere dayandığını açıklamıştır. Yazılı sınavda adayların kimlikleri gizlenerek değerlendirilmiş, mülakatlar ise sesli ve görüntülü kayıt altına alınmıştır. Başvuranın başarı notu, yazılı sınav, mülakat ve ALES puanlarının belirli oranlarda hesaplanmasıyla elde edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sınavda başarısız olduğu ve bu durumun hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi yönünde karar almış ve bu kararın başvurana tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, sınav süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi ve ilgili yönetmeliklerin uyumlu hale getirilmesi önerilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15987-S.23.25150
BAŞVURU NO : 2023/8831
KARAR TARİHİ : 15.12.2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sınav sonucuna itirazı hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 20.06.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, 01.02.2023 Dokuz Eylül Üniversitesi Film Tasarımı
Doktora programı sınavına girdiğini, sınavın yazılı ve mülakat olmak üzere iki etaptan oluştuğunu, sınava
5 kişinin girdiğini, sınavının çok iyi geçtiğini ancak kazanamadığını, ortada bir haksızlık olduğunu
belirterek, tüm 5 adayın sınav kâğıtlarının ve mülakat videolarının izlenmesini ve gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen – sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. İlgili mevzuata uygun olarak 1 Şubat 2023 tarihinde GSF Derslik 10’da sabah 10.00’da yazılı sınavın gerçekleştirildiği, sınavın başlamasından önce mevzuata uygun olarak tespit edilen 3 asil jüri üyesinin adaylara işleyişi hakkında duyuru yaptığı, adaylardan isim, soy ad ve aday numaralarını yazılı sınav kâğıtlarının sağ köşesinde bulunan mühürlü kısma yazmaları, sınav sonunda o kısımdaki isimlerinin gizleneceğinin belirtildiği,
2.2. Sınavda görevli olan Araştırma Görevlisinin yazılı sınavın ardından adayların bilgilerinin bulunduğu kısmı seloteyp bantla kapatarak jüri üyelerinin sınav kâğıtlarını okumadan önce adayların kimliği ile ilgili bir bilgilerinin olmamasını sağladığı,
2.3. Sınavın ardından DEÜ GSE Müdürlük odasında toplanarak aday isim ve numaraları kapalı olacak şekilde yazılı sınavları ayrı ayrı değerlendirdiği, her bir jüri üyesinin adayların notunu ayrı şekilde verdiği
ve sonrasında üç jüri üyesinin verdiği notların ortalamasının yazılı sınav notunu ayrı ayrı verdiği ve ortalamalarının yazılı sınav notu olarak ortaya çıktığı,
2.4. Aynı odada saat 13.00’dan itibaren bütün adayların sırayla Bilim Sınavı’nın mülakat kısmına çağrıldıkları ve sesli ve görüntülü kayıt alınarak mülakatların gerçekleştirildiği, ardından her bir jüri üyesinin ayrı ayrı olarak notlarını belirlediği ve ortalamalarının alınarak Bilim Sınavı Başarı Puanının belirlendiği,
2.5. Bunun ardından 2022-2023 Bahar Dönemi Doktora programında Kabul Koşullarınında belirtildiği haliyle adayların Başarı Puanının “Bilim Sınavı (%25)+ Genel Not Ort. (%25)+ ALES (%50) olacak şekilde hesaplanarak Dokuz Eylül Üniversitesi Öğrenci İşlerinin not giriş sistemine eklenerek ardında da notların kilitlendiği ve sonrasında oluşturulan Bilim Sınav Sonuç Listesinin yine üç jüri üyesi tarafından imza altına alındığı,
2.6. Sınav sürecinin mevzuata uygun olarak ve adayların kimliklerinden bağımsız olarak objektif, bilimsel ve akademik ölçütlerin göz önünde bulundurularak yürütüldüğü,
2.7. Yazılı sınavda adayların “Alan üzerine belli başlı kavramları ve kuramları ya da yönetmen ve sinema akımları ya da filmleri” ile ilgili bilgilerini ölçüldüğü, mülakatta ise yine adayların hem alandaki bilgilerinin hem de adayları tanımak adına doktora programına girmek isteme nedenleri, alan ve programa olan ilgileri ve beklentileri ve kendi yazılı sınav performanslarını nasıl ölçtüklerine dair soruların yöneltildiği,
2.8. Başvuranın başvurusu üzerine adayların hem yazılı sınav kağıtları hem de mülakat sınavı görsel ve işitsel kayıtlarının yeniden incelenerek değerlendirildiği ve sınav sonuçlarının hiçbir dış etmene maruz kalmaksızın, jüri üyelerinin her birisinin kendi bireysel inisiyatifi ile karara bağlandığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin; “Başvuru ve kabul” başlıklı 16 ncı maddesinde; “c) Lisans derecesiyle doktora programına başvuranların lisans mezuniyet not ortalamalarının 4 üzerinden en az 3 veya muadili bir puan olması ve ALES’ten başvurduğu programın puan türünde 80 puandan az olmamak koşuluyla senato tarafından belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir. Doktora programına başvuracak olanların programa kabulünde, ALES puanı yanı sıra yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme sınavı ve/veya mülakat sonucu ile yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için yüksek lisans not ortalaması da değerlendirilebilir. Bu değerlendirmeye ilişkin hususlar ile başvuru koşulları ve öğrenci kabulüne dair diğer hususlar ilgili senato tarafından düzenlenen yönetmelikle belirlenir.”
6. 15/8/2016 tarih ve 29802 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Dokuz Eylül
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin; 6.1. “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde; “1-b) Doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık/diş hekimliğinde uzmanlık/veteriner hekimliğinde uzmanlık/eczacılıkta uzmanlık mezunlarının yüksek lisans programlarına başvurularında, ALES şartı aranmaz… (4) Adaylar aldıkları değerlendirme notlarının % 25’i ile lisans kademesi not ortalamasının %25’inin toplamına ALES notunun % 50’sinin eklenmesi suretiyle belirlenen başarı notlarına göre en yüksek olandan başlanarak kontenjan sayısına göre başvurdukları programlara yerleştirilir.” 6.2. “Başvuru ve kabul” başlıklı 17 nci maddesinin; “(5) a) Enstitü yönetim kurulu, anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi de dikkate alınarak açılan her doktora programı için ilgili uzmanlık alanındaki öğretim üyeleri arasından en az üç kişilik asil ve iki yedek üyeden oluşan bir değerlendirme jürisi seçer. Değerlendirmede; ilgili öğretim programının özelliklerine göre mülakat ile birlikte yazılı, kompozisyon, yetenek-yeterlik sınavı, portfolyö incelemesi ve benzerlerinden biri veya bir kaçı dikkate alınabilir. Yabancı dilde öğretim yapan anabilim dallarına başvuran adayların değerlendirme/değerlendirmeleri öğretim verilen yabancı dilde yapılabilir. Adayın başarılı sayılabilmesi için bu değerlendirme/değerlendirmelerden 100 üzerinden en az 70 not almış olması gerekir.” 7. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Öğretim ve Sınav Uygulama Esaslarının; “Giriş
Sınavı, Jüri ve Değerlendirme” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Lisansüstü programlara başvuran adaylar, başvurduğu birimin sınav jürisi tarafından sınava alınır ve değerlendirilir. (2) (Değişik: SK17/04/2018-484/07) Lisansüstü programların sınav jürileri, anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu kararıyla en az üç (3) asil ve iki (2) yedek öğretim üyesinden oluşur. (3) Jüri, adayın başvuru belgelerini inceler ve öğrenciyi sınava alarak adayın başarı puanını, enstitü tarafından sınav öncesi anabilim/anasanat dalı başkanlığına sunulan değerlendirme formlarına aktarır. Sınav sonunda tüm jüri üyeleri tarafından imzalanan formlar, anabilim/anasanat dalı başkanı tarafından enstitüye teslim edilir. (4) Sınavda başarılı adaylar içinden bilimsel/sanatsal hazırlık programına alınacak olanlar, sınav sonuçlarının teslimi sırasında enstitüye bildirilir. (5) Adayların başarı notu, yüksek lisans programları için lisans, doktora/sanatta yeterlik programları için yüksek lisans not ortalamasının %50’si ile giriş sınavı notunun %50’sinin toplamından oluşur. (6) Giriş sınavı, ilgili programın özelliklerine göre sözlü görüşme, yazılı sınav, yetenek-yeterlik sınavı, çalgı performans değerlendirme, portfolyo incelemesi vb. den bir veya birkaçının bileşimi şeklinde yapılır.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, 01.02.2023 Dokuz Eylül Üniversitesi Film Tasarımı Doktora programı sınavına girdiğini, sınavın yazılı ve mülakat olmak üzere iki etaptan oluştuğunu, sınava 5 kişinin
girdiğini, sınavının çok iyi geçtiğini ancak kazanamadığını, ortada bir haksızlık olduğunu belirterek, tüm 5 adayın sınav kâğıtlarının ve mülakat videolarının izlenmesini ve gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
10. Başvuranın mezuniyet puanının 88.8, ALES puanının 69.527, Yazılı Sınav sonucunun 55, Mülakat sınav sonucunun 33.3, Bilim Sınavı notunun 46.32 ve sonuç olarak Başarı Notunun 68.54 ile başvuran 7 adaydan ve sınava katılan 5 adaydan 5. Sırada olduğu ve sınav sonucunun “KAZANMADI” olarak belirtildiği görülmektedir.
11. Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından sınav sürecine ilişkin olarak; sınavda görevli olan Araştırma
Görevlisinin yazılı sınavın ardından adayların bilgilerinin bulunduğu kısmı seloteyp bantla kapatarak jüri üyelerinin sınav kâğıtlarını okumadan önce adayların kimliği ile ilgili bir bilgilerinin olmamasını sağladığı, sınavın ardından DEÜ GSE Müdürlük odasında toplanarak aday isim ve numaraları kapalı olacak şekilde yazılı sınavları ayrı ayrı değerlendirdiği, her bir jüri üyesinin adayların notunu ayrı şekilde verdiği ve sonrasında üç jüri üyesinin verdiği notların ortalamasının yazılı sınav notunu ayrı ayrı verdiği ve ortalamalarının yazılı sınav notu olarak ortaya çıktığı, aynı odada saat 13.00’dan itibaren bütün adayların sırayla Bilim Sınavı’nın mülakat kısmına çağrıldıkları ve sesli ve görüntülü kayıt alınarak mülakatların gerçekleştirildiği, ardından her bir jüri üyesinin ayrı ayrı olarak notlarını belirlediği ve ortalamalarının alınarak Bilim Sınavı Başarı Puanının belirlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
12. Adayların Başarı Puanının “Bilim Sınavı (%25)+ Genel Not Ort. (%25)+ ALES (%50) olacak şekilde hesaplanarak Dokuz Eylül Üniversitesi Öğrenci İşlerinin not giriş sistemine eklenerek ardından da notların kilitlendiği ve sonrasında oluşturulan Bilim Sınav Sonuç Listesinin yine üç jüri üyesi tarafından imza altına alındığı belirtilmektedir.
13. Başvuru konusu ile ilgili olarak emsal teşkil eden Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve
E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında, sözlü sınavda “… değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
14. Somut olayda İdare tarafından sınav sürecinin başından itibaren izlenen usul ve uyulan kurallara ilişkin açıklamalara yer verildiği, bu kapsamda yazılı sınavların aday isim ve numaralarının kapatılması suretiyle her bir jüri üyesi tarafından ayrı ayrı değerlendirdiği ve notunu ayrı şekilde verdiği ve sonrasında üç jüri üyesinin verdiği notların ortalamasının alınarak yazılı notlarının ortaya çıktığı, yazılı sınavda “Alan üzerine belli başlı kavramları ve kuramları ya da yönetmen ve sinema akımları ya da filmleri” ile ilgili sorular yöneltildiği ve başvuranın 55 puan alarak sınava katılanlar arasında sıralamada son sırada yer aldığı görülmektedir.
15. Mülakat sınavına ilişkin ise belirlenen saat ve yerde mülakat sınavının gerçekleştirildiği, adayların hem alandaki bilgilerinin hem de adayları tanımak adına doktora programına girmek isteme nedenleri, alan ve programa olan ilgileri ve beklentileri ve kendi yazılı sınav performanslarını nasıl ölçtüklerine dair soruların
yöneltildiği, mülakat sınavlarının kamera ile görüntü altına alındığı, söz konusu kamera görüntülerinin
Kurumumuza gönderildiği anlaşılmaktadır.
16. Kurumumuza gönderilen bilgi, belge ve açıklamalar ile mülakat sınavı kamera görüntülerinin incelenmesinden, sınav değerlendirmesi yapılırken başvuran hakkında objektif olmayan bir değerlendirme yapıldığına dair bir hususa rastlanmadığı, bu kapsamda adaylar hakkında yapılan değerlendirme ve sonuçların jüri üyeleri tarafından yapılan bilimsel kıstas ve kanaatler ışığında belirlendiği değerlendirilmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel
Sanatlar Enstitüsü Film Tasarımı Doktora 2022-2023 Dönemi Bilim Sınavından mevzuatta belirtilen kıstasların değerlendirilmesi neticesinde başarısız olarak değerlendirilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği
ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
19. Ayrıca her ne kadar İdare tarafından “mülakat sınavında her bir jüri üyesinin ayrı ayrı olarak notlarını belirlediği ve ortalamalarının alınarak Bilim Sınavı Başarı Puanının belirlendiği” açıklamalarına yer verilmiş ise de, jüri üyeleri tarafından mülakat sınavına puan verme işlemlerinin ayrı ayrı yapıldığı hususu ve verilen puanların gerekçelerine ilişkin bilgilerin yazılı olarak tutanak altına alınması gerektiği, bu hususun şeffaflık ilkesinin bir gereği olduğu sebebiyle ilgili idarenin bu hususlara da uygun davranması önerilmektedir.
20. Dokuz Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 26/3-b maddesinde başarı notunun belirlenmesiyle ilgili olarak; “ Adaylar, aldıkları değerlendirme notlarının % 25’i ile lisans veya tezli yüksek lisans kademesi not ortalamasının % 25’inin toplamına ALES puanının % 50’sinin eklenmesi suretiyle belirlenen başarı notlarına göre, en yüksek olandan başlanarak kontenjan sayısına göre başvurdukları programlara yerleştirilir. Sıralamada eşitlik olması halinde, tezli yüksek mezunlarına, aynı düzeyde mezun adayların sıralamasında ise not ortalaması yüksek olan adaya öncelik tanınır.” hükmüne yer verildiği, ancak buna karşın Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Öğretim ve Sınav
Uygulama Esaslarının 9 uncu maddesinde ise Yönetmelik hükmünden farklı olarak; “(5) Adayların başarı notu, yüksek lisans programları için lisans, doktora/sanatta yeterlik programları için yüksek lisans not ortalamasının %50’si ile giriş sınavı notunun %50’sinin toplamından oluşur.” hükmüne yer verildiği görülmüş olup, söz konusu farklılığın hangi durumlarda uygulanacağı hususunun açıklığa kavuşturularak
Uygulama Esaslarının da Yönetmelik hükmüyle uyumlu hale getirilmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi