|
ÖZET: Başvuran, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) için yaptığı başvurunun ardından sınav tarihinin ertelenmesi nedeniyle yurt dışında olacağı için sınava katılamayacağını belirterek, ödediği başvuru ücretinin iadesini talep etmiştir. ÖSYM, başvuru ücretinin iadesinin mümkün olmadığını, çünkü sınav kılavuzunda, sınava girmeyen adayların ücretlerinin geri verilmeyeceğini açıkça belirttiğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, idarenin sınav ücretini tahsil etme gerekçesinin, sınavın düzenlenmesi için gerekli maliyetleri karşılamak olduğunu ve başvuranın bu konuda bilgilendirildiğini vurgulamıştır.
Sonuç olarak, başvurucunun sınav tarihinin ertelenmesinin olağanüstü hal nedeniyle zorunlu olduğunu ve idarenin bu durumda herhangi bir kusurunun bulunmadığını belirten Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, sınav kılavuzundaki düzenlemelere ve başvuranın kişisel tercihlerine dayanmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 1736-1736 86171061- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/3624 2016/ 3624
KARAR TARİHİ : 07/03/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Dikey geçiş sınavına (DGS) girmek için ödenen başvuru ücretinin iade edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 07/09/2016 7.9.2016
I. USUL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru, Kurumumuza elektronik ortamda gönderilen ve 08/ 09/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan, şikayet başvuru belgesi vasıtasıyla yapılmıştır . Şikayet başvurusunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 3/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 41 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş olup, 2016/ 3624 başvuru sayılı Ret Karar Önerisiyle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2. Yapılan ön incelemesi neticesinde başvuranın 05/ 08/ 2016 tarihli ilk başvurusunun diğer şartları taşıdığı ancak 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve ilgili Yönetmeliğin 12 nci maddesi uyarınca 06/ 01/ 1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru
.
1 / 8yollarının tüketilmemiş olduğu görüldüğünden başvuru ve eklerinin bahsi geçen Yönetmeliğin 20 nci
maddesinin ikinci fıkrasına göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına (ÖSYM)
gönderilmesine 12/ 08/ 2016 tarihinde karar verilmiştir . Gönderme kararı üzerine, idarece başvuruya 01/ 09/ 2016 tarihinde olumsuz cevap verilmesi üzerine başvuran bu kez 07/ 09/ 2016 tarihli başvuru dilekçesiyle Kurumumuza başvurmuştur . Kurumumuza yeniden yapılan başvurunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, gönderme kararı üzerine yapılan başvurunun süresinde olduğu ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Başvuran, ÖSYM tarafından yapılması planlanan ve sınav başvuru tarihi 31/ 07/ 2016 olarak açıklanan dikey geçiş sınavı (DGS) tarihinin başvurular tamamlandıktan sonra ve sınavın yapılmasına yakın bir tarihte ( 21/ 08/ 2016) ertelendiğini, sınavın yapılması için belirlenen yeni tarihte yurt dışında bulunacağından sınava katılamayacağını belirtmekte olup; sınav başvuru ücretinin iade edilmesi suretiyle mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları 4. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığından gelen 15/ 11/ 2016 tarihli ve
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle :
4.1. 31 Temmuz 2016 tarihinde yapılması gereken DGS’nin 21 Ağustos 2016 tarihine alınmasının
ÖSYM Başkanlığından kaynaklanan bir erteleme olmayıp ülkemizde yaşanan olağanüstü hal nedeniyle zorunlu olarak yapıldığı ve konu hakkında hazırlanan basın duyurusunun sayılı
Kanun’un 7 nci maddesinin beşinci fıkrası gereği kurumsal internet sayfasından yapılarak kamuoyuna açıklandığı; 4.2. Sınav ücreti ile ilgili olarak 2016 Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı Kılavuzu ile adaylara gerekli açıklamanın yapıldığı, söz konusu kılavuzun kapak sayfasında; “ … Başvurusunu veya tercihini yapmayan, başvurusu veya tercihi geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretleri geri verilmez/devredilmez .” şeklinde bilginin yer aldığı; açıklamalarına yer verilmiştir .
C. Olaylar
5. Başvuru belgesi ve ekleri ile idareler tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
neticesinde olaylar özetle şöyledir :
.
2 / 85.1. Başvuran, ÖSYM tarafından 31/ 08/ 2016 tarihinde yapılması planlanan DGS için başvuru ücreti
yatırmıştır . Ancak sınav tarihinin, başvurular tamamlandıktan sonra ve sınavın yapılmasına yakın bir zamanda ertelenmesi sonucunda ÖSYM tarafından 20 Temmuz 2016 tarihinde “ 2016 Sınav Takvimi
Güncelleme” başlığıyla yapılan duyuruyla yeni sınav tarihi belirlenmiştir . Söz konusu duyuruda
“31/ 07/ 2016 tarihinde yapılacağı duyurulan Dikey Geçiş Sınavının 21 Ağustos 2016 Pazar günü saat 14:30 ’da yapılmasına karar verilmiştir .” ifadelerine yer verilmiştir . Başvuran, belirlenen yeni tarihte yurt dışında bulunacağı için sınava katılamayacağından başvuru ücretinin iadesini talep etmiştir .
5.2. Başvuran, sınav başvuru ücretinin iadesi talebiyle 05/ 08/ 2016 tarihinde Kurumumuza başvurmuş, idari başvuru yolları tüketilmeksizin Kurumumuza yapılan başvuru hakkında ÖSYM
Başkanlığına 12/ 08/ 2016 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir .
5.3. Gönderme Kararı üzerine ÖSYM Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından talebin; “ … Merkezimizce uygulanan sınavlara ilişkin kılavuzlarda ve protokollerde de belirtildiği üzere, başvurusunu ve tercihini yapmayan, başvurusu veya tercihi geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapan adaylar ile hangi nedenle olursa olsun Merkezimiz sistemine aktarılan ücretlerin geri ödemesi, herhangi bir sınav ya da dönemlere aktarılması mümkün değildir .” gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle başvuran sınav başvuru ücretinin iadesi talebiyle 07/ 09/ 2016 tarihinde
Kurumumuza ikinci kez başvuruda bulunmuştur .
D. Kamu Denetçisi Arif DÜLGER’in İnceleme ve Araştırma Bulguları 6. Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere ÖSYM Başkanlığından bilgi belge ve görüş talep edilmiş olup, ilgili idare tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerine “İdarenin Başvuru
Konusuna İlişkin Açıklamaları” bölümünde yer verilmiştir .
E. Başvuru Konusu Uyuşmazlığın Çözümü İçin Yürütülen Uzlaşma Çalışmaları 7. ÖSYM Başkanlığı’na gönderilen bilgi-belge istemli yazıda; “şikayet başvurusunun çözümü için şikayet sahibine ücret iadesinin yapılması” hususunda Kurum görüşünün bildirilmesi talep edilmekle birlikte, başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünde İdare ile uzlaşma yoluna gidilememiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 8. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
3 / 89. Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komisyonu’nun 3 Mart 1992 tarihli 1992/ 54 sayılı
ve BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 1993 tarihli 48/ 134 sayılı kararıyla kabul edilen “İnsan
Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların Statüsüne İlişkin
İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler . … Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…” kararı yer almaktadır .
10. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
11. 28/ 03/ 2013 tarihli 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret
Kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde ; “İnceleme ve araştırma sonucunda şikayetin yerinde olmadığı kanaatine varılması halinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
12. 04/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yükseköğretim Kurulunun
Görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (e) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası
Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek” hükmü yer almaktadı .
13. 17/ 02/ 2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Kuruluş, görev yetkiler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde ; “ Sınav, ölçme, değerlendirme, yerleştirme, araştırma ve diğer hizmet bedellerini belirlemek .” “Başkan, Başkan Yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 4 üncü maddesinin on birinci fıkrasının (ç) bendinde ; “ Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek .” “Temel İlkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir .” hükümleri düzenlenmiştir .
14. 07/ 05/ 2014 tarihli 28993 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanan Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı Sınav Koordinatörlükleri ve Başvuru Merkezlerinin Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Hizmet bedelleri ve tahsilât” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; “( 1) Başkanlıkça belirlenen hizmetlerin dışında ÖSYM adına başka bir hizmet görülemez ve bedel alınamaz . Ücret alınmayacak hizmetler ile hangi hizmetten ne kadar ücret
.
4 / 8alınacağı Yönetim Kurulunca tespit edilir . Hizmet bedelleri uygun araçlarla duyurulur . Başkanlıkça
belirlenen hizmet bedeli dışında o hizmet için başka bir bedel alınamaz .” hükmüne yer verilmiştir .
15. 19/ 02/ 2002 tarihli ve 24676 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Meslek Yüksekokulları ve
Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında
Yönetmeliğin “Sınav Kılavuzu ve Başvuru İşlemleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) her yıl, meslek yüksekokulu ve açıköğretim önlisans mezunları ile o yıl son sınıfta olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirenlerin hangi lisans programlarına dikey geçiş için başvurabileceklerini, bu programların koşullarını ve bu programlara alınacak öğrenci sayılarını gösteren bir kılavuz hazırlar . Bu kılavuzda, adayların nasıl başvurabilecekleri, lisans programı tercihlerini nasıl yapacakları, sınav, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, meslek yüksekokulu müdürlükleri ve açıköğretim önlisans programlarının bağlı olduğu birimlerce yürütülecek işlemlerle ilgili ilke ve kurallar yer alır . Bu kılavuz, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer .” hükmü düzenlenmiştir .
16. 2016 Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim, Önlisans Programları Mezunlarının Lisans
Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda; 16.1. “Bu kılavuz, Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda hazırlanmıştır . Sınava başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar . ÖSYM tarafından sınav/yerleştirmelerle ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulacaktır . Bu nedenle ilgililerin
ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır . 6114 sayılı Kanun’un 7.
maddesinin 5. fıkrası gereği sınav/yerleştirme ile ilgili açıklama ve duyurular, Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasından yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir .” 16.2. “… Başvurusunu veya tercihini yapmayan, başvurusu veya tercihi geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler geri verilmez/devredilmez .” hükümleri yer almaktadır .
B. Kamu Denetçisi Arif DÜLGER’in Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi 17. Kamu Denetçisi tarafından, sınav kılavuzunda sınav ücretini ödedikten sonra sınava girmeyen veya giremeyen adayların ödedikleri ücretlerin geri verilemeyeceği hususunun açıkça düzenlendiği, başvurucunun ise bu konu hakkında kılavuz aracılığıyla bilgilendirildiği ve bu bilgilendirmenin tebliğ niteliğinde olduğu, ayrıca ertelenen sınav tarihinin de adaylara ÖSYM’nin kurumsal internet sayfasından yapılan duyuruyla iletildiği, yeni belirlenen tarihte başvurucunun sınava girememesi hususunun kendi kişisel tercihiyle ilgili olduğu ve idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşıldığından, şikayetin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5 / 818. Başvuran 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda özetle; ÖSYM tarafından 31/ 08/ 2016
tarihinde yapılması planlanan dikey geçiş sınavına başvuru yaparak sınav ücretini yatırdığını, ancak sınav tarihinin değişmesi nedeniyle belirlenen yeni tarihte yurt dışında olacağından sınava giremediğini belirterek, sınav için yatırmış olduğu başvuru ücretinin iade edilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
19. Her yıl binlerce adayın girmiş olduğu sınavların düzenlenmesi, sonuçlarının açıklanıp sonrasında yerleştirmelerin yapılmasından sorumlu olan ÖSYM’nin görevlerini ifa ederken bazı kurallar oluşturması zorunlu hale gelmektedir . ÖSYM, dikey geçiş sınavını yaparken aday sayısı kadar soru kitapçığı ve cevap anahtarının hazırlanması, salon görevlilerinin belirlenmesi ve hizmetlerinin ücretleri, sınav yerinin belirlenip düzenlenmesi, varsa salon ve yer kiralarının ödenmesi, sınav güvenliğinin sağlanması gibi konularda ortaya çıkan maliyeti karşılamakla sorumludur . Yukarıda değinilen sınav kılavuzunda; sınav ücretini ödedikten sonra başvurusunu yapamayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan adayların ödedikleri sınav ücretlerinin geri verilmeyeceği ve ücretlerin doğru yatırılması sorumluluğunun tamamen adaya ait olduğu hususları açıkça ifade edilmiştir .
20. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen 30/ 01/ 2014 tarihli Tavsiye Kararında;
“… Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının sınav başvurusunu veya tercihini tamamladığı halde;
– “sınava girmeyen veya giremeyen”, “sınava alınmayan veya sınavdan çıkartılan” “sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan adaylar” için yukarıda ayrıntıları belirtilen harcamaları gerçekleştirdiği, – Ancak “başvurusunu tamamlayamayan”, “başvuru yapmayan veya başvurusu geçersiz sayılan”, “ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran”, “aynı işlem için birden fazla ücret yatıran” adaylar için yukarıda ayrıntıları verilen harcamaları gerçekleştirmediğinden bu adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmemesi hakkaniyetle bağdaşmamaktadır . Bu sebeple ilgili mevzuatta, sınav kılavuzlarında ve otomasyon sisteminde gerekli değişiklik ve düzenlemelerin yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır . Aynı şekilde geçerli bir sınav başvurusu yaptığı halde idarenin hizmet kusurundan dolayı adayın sınava girememesi halinde de sınav ücretin iade edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz . Nitekim 02.2013/ 239 sayılı şikayet üzerine Kurumumuzca verilen 2013/ 97 sayılı Tavsiye Kararımızda, 2013 yılı Dikey Geçis Sınavı ile Mühendislik Tamamlama
Programı Giriş Sınavının aynı gün ve saatte yapılmasından dolayı iki sınava da geçerli başvuru yaptığı halde birisine girmek durumunda kalan adayların giremedikleri sınav ücretlerinin iade edilmesi gerektiğini belirtmiştik .” belirtilmektedir .
21. Kusur, mevcut bir ödevin yerine getirilmesindeki eksiklik olup; idareler gerektiği gibi davranmadıkları zaman kusurlu olurlar . (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku Cilt 2, 2009, s. 1061)
Somut olayda; 31/ 07/ 2016 tarihinde yapılması planlanan dikey geçiş sınavının 21/ 08/ 2016 tarihine ertelenmesinin ilgili idareden kaynaklanan keyfi bir durum olmayıp olağanüstü hal nedeniyle zorunlu olarak yapılmış olduğu görüldüğünden idarenin sınav ücretinin iade edilmesini reddetmesine
.
6 / 8ilişkin işlemde herhangi bir kusuru bulunmamaktadır . Diğer taraftan, idarenin sınav ücretini
öncelikle aday sayısını dikkate alarak maliyet esasına göre belirlediği, bu ücretleri çoğunlukla soru kitapçığı ve cevap anahtarının hazırlanması, salon görevlilerinin belirlenmesi ve hizmetlerinin ücretleri, sınav yerinin belirlenip düzenlenmesi, varsa salon ve yer kiralarının ödenmesi, sınav güvenliğinin sağlanması gibi kalemlere harcadığı dikkate alındığında, başvuran gibi sınav başvurusunu yapan ancak sınava girmeyen adaylar için de söz konusu kalemlerde harcama yapılmış olduğu, bu ücretlerin iade edilmesi halinde idarenin hem belirli bir mali külfete katlanacağı hem de sınav yapma hizmetini gereği gibi yerine getirmeyeceği anlaşılmaktadır .
22. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde , idarenin sınav yapma hizmetini yerine getirirken ortaya çıkan maliyeti karşılamak için sınav ücreti tahsil ettiği, sınav kılavuzunda sınav ücretini ödedikten sonra sınava girmeyen veya giremeyen adayların ödedikleri ücretlerin geri verilemeyeceği hususunun açıkça düzenlendiği, başvurucunun ise bu konu hakkında kılavuz aracılığıyla bilgilendirildiği ve bu bilgilendirmenin tebliğ niteliğinde olduğu, ayrıca ertelenen sınav tarihinin de adaylara ÖSYM’nin kurumsal internet sayfasından yapılan duyuruyla iletildiği, yeni belirlenen tarihte başvurucunun sınava girememesi hususunun kendi kişisel tercihiyle ilgili olduğu ve idarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı açık olup, başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 23. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
24.1. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan
.
7 / 8ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi
yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
“Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
24.2. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; idarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede karar verme, gerekçeli karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı , ancak başvurana verdiği cevapta gerekçeli karar verme ve işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı görülmüş olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 25. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 26. 2709 sayılı 1982 Anayasası’nın Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması Başlıklı 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden, varsa arta kalan süre içinde Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
V. KARAR
27. Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ (ÖSYM)
BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi