Sınav tarihinin ertelenmesi nedeniyle sınava katılamayan adayın ücret iadesi talebi kılavuz hükümleri çerçevesinde değerlendirilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/81472-S.20.88635

BAŞVURU NO : 2020/67283

KARAR TARİHİ : 12/10/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ

BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Sınav başvuru ücretinin iade edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran başvurusunda özetle; 23/03/2020 tarihinde 2020 ALES/1’e başvuru yaptığını ve başvuru ücretini ödediğini, belirlenen yeni sınav tarihinin kendisine uygun olmaması nedeniyle sınava katılamayacağını, ÖSYM Başkanlığına yeni sınav tarihi ilan edilince zaman kaybetmeden internet ve dilekçe ile sınav ücretinin iadesi talebiyle başvuruda bulunduğunu ancak olumlu bir netice elde edemediğini ifade ederek başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi

Başkanlığı Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 28/08/2020 tarih Sayı : 2020/81472-S.20.88635 – . yazısı ve eklerinden özetle;

2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların

Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim

Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (ğ) bendi uyarınca

“Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak.”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususlarında yetkili kılındığı,

2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un

“Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin

“Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, aynı Kanun’un “Sınav Güvenliği” kenar başlıklı 9. maddesinin beşinci fıkrasında adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşullarının yönetmelikle düzenleneceği belirtildiği,

2.3. Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ilgili başvuru, sınav ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesi esaslarını belirlemek üzere hazırlanan ve 13 Mart 2020 tarihinde

ÖSYM Başkanlığının internet sitesinde yayımlanan 2020 ALES Kılavuzunun Kapak sayfasında “Sınava başvuran adaylar, Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 5. fıkrası gereği sınav ile ilgili açıklama ve duyurular, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasında yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.

ÖSYM tarafından sınavlar ile ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulacaktır.

Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır. … Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez.” düzenlemesi ile adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı,

2.4. Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda

ÖSYM Yönetim Kurulu kararı ile ÖSYM Başkanlığınca yapılacak sınavların tarihlerinin güncellenerek Başkanlığın internet sayfasında ilan edilmek suretiyle tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara ve kamuoyuna duyurulduğu, bu kapsamda 3 Mayıs 2020 tarihinde yapılması planlanan 2020ALES/1 sınavının 16 Ağustos 2020 tarihine ertelendiği, söz konusu erteleme işleminin kamu yararı gereği tesis edildiği ve başvuranın sınava girme iradesi gösterip başvurusunu tamamlayarak 6114 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde tanımlı olan “aday” statüsüne girdiği dikkate alındığında başvuranın sınava girmek istememesine ilişkin subjektif durumunun esas alınarak bir kamu kurumu olan ÖSYM

Başkanlığınca genel düzenleyici işlem niteliğinde olan Kılavuz kurallarına aykırı bir işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmayacağı,

2.5. Nitekim benzer konuda e-YDS başvuru ücretinin iade edilmesi veya bu ücretin başka bir sınavda kullandırılması talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru ile ilgili olarak 08/07/2020 tarihli ve S.20.69542 sayılı Ret Kararı verildiği,

2.6. İlaveten ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2 Temmuz 2020 tarihli ve

“2020- ALES/1 Sınavı İçin Yeni Başvuru Alınması ve Sınav Merkezi Tercihlerinin

Güncellenmesi” başlıklı duyuru ile 2020-ALES/1 sınavına 13-23 Mart 2020 tarihleri arasında başvuru yapan adaylardan sınav merkezi tercihini değiştirmek isteyen adaylara 2-6 Temmuz

2020 tarihleri arasında ÖSYM Aday İşlemleri Sisteminden sınav merkezi tercihlerini

güncelleyebilme imkânı tanındığı,

2.7. Başvuranın 2020-ALES/1 sınavına girmemiş olup ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında sınavdan aylar öncesinde tebliğ hükmünde olmak üzere yayımlanan 2020 ALES

Kılavuzu uyarınca her ne sebeple olursa olsun adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği açıkça ifade edildiğinden ve sınav sürecinin yoğun bir iş programı ve planlamayı gerektirmesi, maliyeti yüksek bir organizasyon olması nedeniyle kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesi de göz önünde bulundurularak başvuranın talebinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.

5. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı

Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un;

5.1 “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “Kılavuz: Ölçme,

seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini ifade eder.”

5.2 “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendinde,

“Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hükmü,

5.3. “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrası, “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır, İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir,” hükmü,

6. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle

Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin

ÖSYM ara başlığı altındaki;

6.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e)

Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,

6.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(1) Ölçme, Seçme ve

Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, bu Bölüm ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur.

(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. … ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu

Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek … ı) Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek. i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak…”,

7. 2020 Akademik Personel Ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) Kılavuzunda; “Bu kılavuz, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ile ilgili başvuru, sınav ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesi esaslarını belirlemek üzere hazırlanmıştır. Kılavuz sınavla ilgili başvuru, sınav ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesi esaslarını kapsamaktadır. Sınava başvuran adaylar, Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.

6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 5. fıkrası gereği sınav ile ilgili açıklama ve duyurular,

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasında yapılır.

İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir. ÖSYM tarafından sınavlar ile ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulacaktır. Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır…DİKKAT: Kılavuzda yer alan ücretlerin dışında; yeniden şifre edinme, sonuçlara veya sorulara itiraz vb. nedenlerle, adaylardan alınacak diğer ücretler, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulur. Başvuru merkezleri ve bankalar tarafından, kılavuzda ve ÖSYM’nin internet sayfasında belirtilen ücretlerin dışında herhangi bir işlem için adaylardan ücret talep edilemez. Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez”

Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, inde 2020 ALES/1’e başvuru ücretini ödeyerek başvuru işlemlerini tamamladığını ancak sınav tarihinin değişmesi sonucu yeni sınav tarihinin kendisine uygun olmaması nedeniyle sınava katılamayacağından başvuru ücretinin tarafına iade talebiyle kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

10. ÖSYM tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 6114 sayılı

Kanunun ilgili maddeleri uyarınca sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek, Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek, Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak hususunda yetkili kılındığı, ÖSYM tarafından çıkarılan Kılavuzların ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı ve internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, bu itibarla ALES Kılavuzunda sınava başvuran adayların Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılacağı, 6114 sayılı Kanun’un 7.

maddesinin 5. fıkrası gereği sınav ile ilgili açıklama ve duyurular, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme

Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasında yapılan açıklama ve duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu bu kapsamda Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim

Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda ÖSYM Yönetim Kurulu kararı ile ÖSYM Başkanlığınca yapılacak sınavların tarihlerinin güncellenerek adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere duyurulduğu bu kapsamda 3 Mayıs 2020 tarihinde yapılması planlanan 2020ALES/1 sınavının

16 Ağustos 2020 tarihine ertelenmesi işlemenin kamu yararı gereği tesis edildiği anlaşılmıştır.

11. Somut olayımızda başvuranın başvuru işlemlerini tamamlayarak “aday” statüsüne girdiği, ancak sınav tarihinin ÖSYM Başkanlığı tarafından salgın hastalık nedeniyle Bilim Kurulunun görüşüyle kamu yararı gözetilerek ertelendiği, yeni sınav tarihinin ise ilgili mevzuat gereği adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere duyurulduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar aday söz konusu sınava katılamaması nedeniyle başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmiş olsa da sınav başvuru kılavuzunda sınava katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği ve devredilemeyeceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle idarenin işlemlerini mevcut düzenlemelere uygun şekilde yerine getirdiği değerlendirilmiştir.

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ

BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi