TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13950-13950 |sayi|18745356-101.07.06-E.18745356-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/1965 2018/ 1965
KARAR TARİHİ : 07/08/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yeniden açıktan atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 16/02/2018 16.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİALARI VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 1992- 1999 yılları arasında sınıf öğretmenliği yapmakta iken görevinden istifa ettiğini, Eylül 2013 döneminde yeniden atama istemiyle MEBBİS yoluyla başvuru yaptığını, başvurusunun belge eksikliği nedeniyle reddedildiğini, bu işlem hakkında dava açtığını ve davanın lehine sonuçlandığını belirtmektedir . Başvuran; söz konusu mahkeme kararı üzerine, Eylül 2017 döneminde atamasının yapılması gerekirken, bu kez de hizmet süresinin yetersiz olması sebebiyle başvurusunun reddedildiğini, yeniden atama dilekçesini verdiği ilk tarih olan 2013 yılından bu zamana dek kendisine hizmet süresi ile ilgili bir bilgilendirme yapılmadığını, sınıf öğretmenliği branşında yapılacak atamalarda asgari hizmet süresinin ne kadar olduğunun araştırılmasını ve mağduriyetinin giderilerek atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURULARA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 11/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. Bakanlıkları tarafından, eğitim kurumlarına yeniden atama yolu ile yapılan öğretmen alımlarında başvuranın en son atama kararnamesinin istendiği, söz konusu kararnameye ulaşılamadığı belirterek
Bakanlıklarına 16/ 09/ 2013 tarihinde dilekçe ile başvuruda bulunulduğu ve başvuranın özlük dosyasına ulaşmak istemesi üzerine Valiliklerden ilgilinin özlük dosyası istendiği, ancak başvurana
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 7ait özlük dosyasının 2013 yılı Eylül atama döneminden sonra Bakanlıklarına ulaştığından başvuru
yapmasının mümkün olmadığı, zira Bakanlıklarında 2000 yılı öncesi öğretmenlik görevini yapanlara ilişkin belgelerin bulunmadığı, ilgililerin bilgi ve belgelerine en son ayrıldıkları İl’e başvuruda bulunarak ulaştıkları, 2.2. Başvuran tarafından, başvurusunun reddedilmesi işleminin iptali talebiyle Bakanlık aleyhine açmış olduğu idari dava sonucunda Danıştay Onikinci Dairesinin 30/ 03/ 2016 tarihli ve sayılı kararı uygulanarak, adı geçen dava konusu dönem itibariyle başvuru yapmış gibi değerlendirildiği, ancak 2013 yılı Eylül atama döneminde yapılan atamalara ilişkin olarak yeniden atama yolu ile sınıf öğretmenliği branşında atananların en son öğretmenlikte geçen süresinin ‘ 4890’ olduğu, başvuranın ise öğretmenlikte geçen hizmet süresinin ‘ 2035’ olması nedeniyle 2013 yılında yapılan atamalar kapsamında, başvuranın atanması yönünde işlem tesis edilemediği ve bu yönde avukatına bilgi verildiği, 2.3. Bakanlıklarınca yapılan yeniden atamalarda 2013 yılında ‘ 4890’, 2014 yılında ‘ 3390’, 2015 yılında ise ‘ 3359’ hizmet süresine kadar olanların atamalarının yapıldığını, 2016 yılı da dahil olmak üzere daha sonraki yıllarda yeniden atama yolu ile öğretmen alımı yapılmadığı, 2.4. Başvuran hakkında verilen Danıştay Onikinci Dairesinin 30/ 03/ 2016 tarihli ve sayılı kararı uygulanarak başvuranın dava konusu edilen dönem itibariyle başvuru yapmış gibi değerlendirildiği ancak hizmet süresinin az olması sebebiyle ilgili mevzuat gereğince ataması yönünde işlem tesis edilemediği, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Kamu hizmetlerine girme hakkı” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir . Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez .”, 3.2. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” , 4. 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, 4.1. “Çekilme” başlıklı 20 nci maddesinde; “Devlet Memurları, bu Kanunda belirtilen esaslara göre memurluktan çekinebilirler .”
4.2. “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinde; “(Değişik :
12/ 5/ 1982 – 2670/ 27 md.) İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71
2 / 7inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler .”
4.3. “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesinde; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak
müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir . (Ek hüküm :
31/ 7/ 1970- 1327/ 75 md.) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır .
Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder . Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir .
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartıyla bir ay kaydına tabi değildirler .”
4.4. Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları başlıklı 97 nci maddesinde; “(Değişik :
29/ 11/ 1984 – KHK 243/ 17 md.) Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere;
A) 94 üncü maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, C) 95 inci maddede yazılı zorunluluklara uymayanlar 3 yıl geçmeden, D) 96 ncı maddeye aykırı hareket edenler hiçbir surette, Devlet memurluğuna alınamazlar .” 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. Mülga Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan “Açıktan ve kurumlar arası yeniden atama” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“( 1) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolarda adaylıklarının kaldırılmış olması kaydıyla; a) Bakanlık kadrolarındaki görevlerinden ayrılanlar, b) Halen kamu kurum ve kuruluşlarında öğretmen veya başka unvanda görev yapanlar bu kapsamda başvuruda bulunabilirler .
[…] ( 3) Bu madde kapsamında başvuruda bulunacakların atamalarında esas alınacak hizmet sürelerinin hesabında; Bakanlık ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında fiilen öğretmen olarak geçirilen süreler, yükseköğretim kurumlarında öğretim üyesi, öğretim görevlisi, okutman, uzman ve araştırma görevlisi olarak çalışılan süreler ile Devlet memuriyetinde geçirilen süreler dikkate alınır . Başvuruda bulunanların hizmet sürelerinin eşit olması durumunda öğretmenlikte önce göreve başlayana öncelik verilir .
( 4) Yurt dışında geçirilen süreler ile askerlik dâhil aylıksız izinli olarak geçirilen süreler, atamaya esas hizmet süresinin hesabında dikkate alınmaz . Ancak, askerliğini Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin, resmi görevle yurt dışına gönderilenlerin ve
3 / 7eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri kolunda faaliyet gösteren sendikalarda görev alanlardan 4688
sayılı Kamu Görevlileri Sendikası Kanunu kapsamında aylıksız izinli sayılanların bu süreleri atamaya esas hizmet süresinin hesabında dikkate alınır .
( 5) Vakıf üniversitelerinde, özel öğretim kurumlarında ve 1/ 12/ 2006 tarihli ve sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı eki Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders
Saatlerine ilişkin Karar kapsamında ek ders ücreti karşılığı görevlendirme suretiyle geçirilen süreler ile vekil öğretmenlikte, kadrosuz usta öğreticilikte ve kısmi zamanlı geçici öğreticilikte geçirilen süreler hizmet süresi hesabında dikkate alınmaz .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; İdarenin başvuranın yeniden açıktan atanma talebine ilişkin yapmış olduğu iş ve işlemlerin hukuka aykırı olmadığı, ancak hukuk devleti ve öngörülebilirlik ilkelerinin gereği olarak vatandaşlara bir takım başvurular için gerekli olabilecek belgeleri muhafaza etme ve gerekmesi halinde vaktinde sunulabilmesine imkân verecek önlemler alması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi gerektiği ve yeniden açıktan atanma başvurusu için gereken belgeleri muhafaza etme ve gerekmesi halinde vaktinde sunulabilmesine imkân verecek önlemler alması yönünde milli eğitim bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1992- 1999 yılları arasında sınıf öğretmenliği yapmakta iken görevinden istifa ettiğini, Eylül 2013 döneminde yeniden atama istemiyle MEBBİS yoluyla başvuru yaptığını, başvurusunun belge eksikliği nedeniyle reddedildiğini, bu işlem hakkında dava açtığını ve davanın lehine sonuçlandığını belirtmektedir . Başvuran; söz konusu mahkeme kararının kesinleşmesi üzerine, Eylül
2017 döneminde atamasının yapılması gerekirken, bu kez de hizmet süresinin yetersiz olması
sebebiyle başvurusunun reddedildiğini, yeniden atama dilekçesini verdiği ilk tarih olan 2013 yılından bu zamana dek kendisine hizmet süresi ile ilgili bir bilgilendirme yapılmadığını, sınıf öğretmenliği branşında yapılacak atamalarda asgari hizmet süresinin ne kadar olduğunun araştırılmasını ve mağduriyetinin giderilerek atamasının yapılmasını talep etmektedir .
9. Şikâyet başvurusuna konu somut olayda; başvuranın istifa ettikten sonra Eylül 2013 döneminde tekrar atanması talebiyle İdareye başvurduğu ancak başvurusunun belge eksikliği nedeniyle reddedildiği, söz konusu belgelerin teminin idarenin sorumluluğunda olduğu, bu belgelerin bulunamamasının kendisini mağdur ettiği gerekçesiyle dava açtığı ve davayı kazanarak, başvurusunun kabulünü sağladığı ancak atanma talebine ilişkin olarak İdarece; başvuranın hizmet süresinin az olması gerekçesiyle atamasının yapılamadığının belirtildiği görülmüştür . İdarenin
Kurumumuza göndermiş olduğu cevabi yazıda ise; başvuran hakkında verilen Danıştay Onikinci
Dairesinin 30/ 03/ 2016 tarihli ve sayılı kararı uygulanarak dava konusu edilen dönem itibariyle başvuru yapmış gibi değerlendirildiği, ancak 2013 yılı Eylül atama döneminde yeniden atama yolu ile sınıf öğretmenliği branşında atananların en sonuncunun
4 / 7öğretmenlikte geçen süresinin ‘ 4890’ olduğu başvuranın ise öğretmenlikte geçen hizmet süresinin
‘ 2035’ olması nedeniyle ataması yönünde işlem tesis edilemediğinin bildirildiği anlaşılmıştır .
10. Bu çerçevede, şikâyet başvurusuna konu talebin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92 nci maddesi uyarınca memurluktan çekilen (istifa eden) başvuranın yeniden atanmasına ilişkin olduğu; ilgili maddeler uyarınca, iki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenlerin, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilmesinin, 97 nci maddede öngörülen sürelerin geçirilmiş olması şartına bağlandığı anlaşılmaktadır .
11. 5 Seri Nolu Kamu Personeli Genel Tebliğleri ile yukarıda belirtilen hükümlerin nasıl uygulanacağı ortaya konulmuş ve konuya açıklık getirilmiştir . Söz konusu tebliğlerde daha önce 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak çalışmış olup da, iki defadan fazla olmamak üzere kendi istekleriyle memuriyetten çekilen veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan aynı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yeniden memurluğa dönmek isteyenlerin 657 sayılı Kanunun 97 nci maddesinde belirtilen bekleme sürelerini doldurmuş olmaları halinde atanmak istedikleri kamu kurum ve kuruluşlarına başvurmaları gerektiği, bu durumda olanların, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak istihdamlarının, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde, başvuracakları kurum ve kuruluşların takdirinde bulunduğu vurgulanmıştır .
12. Şikâyet başvurusuna konu işlemi yapan idarenin 2013 yılı Eylül döneminde yeniden atama yolu ile öğretmen alımı yaptığı, bu alıma ilişkin olarak da idarelerine yapılan başvuruları değerlendirirken
6 numaralı paragrafta yer alan mevzuat kapsamında işlem yaparak, fiili hizmet süresini dikkate aldığı
ve sıralamayı bu şekilde gerçekleştirdiği, ilgili idarenin takdir yetkisini kullanırken tecrübe kriterini esas aldığı ve bu yolla yapmış olduğu atamalarda hizmette geçirilen süreye önem verdiği, sonrasındaki yıllarda da zaten yeniden atama yolu ile alım yapmayı tercih etmediği anlaşılmıştır . Bu itibarla, görevden çekilmiş memurun tekrar memurluğa dönebilmesi, görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması ve durumuna uygun boş kadro bulunması kaydıyla İdarenin takdirine bırakılmıştır . Çekilen (istifa eden) memurun eski görevine atanma isteminin değerlendirilerek bu istemin kabulü veya reddi, göreve tekrar atanmak isteyen memurun yeniden atanmak için aranan genel ve özel şartları taşıması halinde dahi, ihtiyaç durumuna göre İdarenin takdir yetkisi içinde bulunmaktadır .
13. Bu açıklamalar çerçevesinde şikâyete konu işlemi tesis eden idarenin yeniden açıktan atama yolu ile gerçekleştirdiği öğretmen alımlarında, adayların hizmet süresini gözettiği ve hizmet süresi fazla olanları sıralama yolu ile alma biçiminde işlem yaptığı, bu kapsamda yapılan işlemlerde idarenin sahip olduğu takdir yetkisini hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun kullanıldığı tespit edildiğinden 6 numaralı paragrafta yer alan mevzuat kapsamında işlem yapıldığı anlaşıldığından idari işlemde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
14. Bununla birlikte şikâyete konu idarenin başvuranın yeniden açıktan atanma talepli başvurusunu belge eksikliği nedeniyle reddettiği, başvuran söz konusu belgeleri ancak dava açarak ve mahkeme kararı sonrasında elde edebildiği anlaşılmış olup, söz konusu belgelerin tamamlanması sonrasında ise
5 / 7başvuranın talebinin bu kez de hizmet süresinin az olması gerekçesi ile reddetmiş olduğu
anlaşılmaktadır .
15. Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/ 04/ 2008 tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı kararı) .
16. Bu doğrultuda idarelerin kamu hizmetinin yürütülmesinde aksaklıkları gidermek üzere önceden bir takım düzenlemeler yapması, işleyiş esnasında ortaya çıkabilecek hukuka aykırılıkları giderici önlemler almasının zaruriliği açıktır . Bu sebeple idarenin kendi sorumluluğunda olan resmi belgeleri saklama ve başvuru sonucunda makul bir sürede vatandaşa yardımcı olacak ve bir hak kaybına sebebiyet vermeyecek şekilde sunma yükümlülüğü bulunmaktadır . İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesinin başvuranın hukuki durumu üzerinde hukuk devletinin belirlilik ilkesine aykırı sonuç doğurduğu kanaatine varılmıştır .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin başvuranın yeniden açıktan atanma talebine ilişkin yapmış olduğu iş ve işlemlerin hukuka aykırı olmadığı, ancak hukuk devleti ve öngörülebilirlik ilkelerinin gereği olarak vatandaşlara bir takım başvurular için gerekli olabilecek belgeleri muhafaza etme ve gerekmesi halinde vaktinde sunulabilmesine imkân verecek önlemler alması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
6 / 7Yeniden açıktan atanma başvurusu için gereken belgeleri muhafaza etme ve gerekmesi halinde
vaktinde sunulabilmesine imkân verecek önlemler alması yönünde MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi