|
ÖZET: Başvuru, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yönelik olarak Murat Ertekin Uluslararası İmam Hatip Ortaokulu ve İhramcızade İmam Hatip Ortaokulu’na kendi kayıt bölgelerinden öğrenci kabulü yapılması talebiyle gerçekleştirilmiştir. Başvuran, bu okulların yerleştirme sürecinde çifte standart uygulandığını ve fırsat eşitliğinin ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvuru, 12 Ağustos 2024 tarihinde yapılmış olup, 24 Ocak 2025 tarihinde ret kararı verilmiştir.
Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü, başvurunun gerekçelerine karşılık olarak, ilgili mevzuat çerçevesinde bu okullara sınavla öğrenci alındığını ve sınavsız öğrenci kabulü için takdir yetkilerinin bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca, sınavsız öğrenci alan diğer imam hatip okullarının kayıt bölgesi planlaması ve Valilik onayları doğrultusunda hareket edildiği ifade edilmiştir. Başvurana verilen cevaplarda, kararların gerekçeli olduğu ancak başvuru yollarının belirtilmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, başvuranın eğitimde fırsat eşitliğinin ihlal edildiği iddiaları ise yeterli bir dayanağa sahip olmadığı değerlendirilmiştir. Başvuran, ret kararının tebliğinden itibaren dava açma süresini başlatabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/848-S.25.1335
BAŞVURU NO : 2024/9953
KARAR TARİHİ : 24.01.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
SİVAS İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Murat Ertekin Uluslararası İmam Hatip Ortaokulu ve İhramcızade
İmam Hatip Ortaokuluna kendi kayıt bölgesinden öğrencilere kayıt yapma hakkı verilmesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 12.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Sivas merkezde bulunan proje ortaokullarının yerleştirme sürecinde çifte standart uygulandığını ve fırsat eşitliğine aykırı tutum izlendiğini, Sivas ilinde sınav ile öğrenci alan başka bir okula kendi bölgesinden öğrenci alma hakkı verilirken başka bir okula bu hakkın verilmemesinin fırsat eşitliğine aykırı olduğunu belirtmekte olup Sivas merkezde bulunan Murat
Ertekin Uluslararası İmam Hatip Ortaokulu ve İhramcızade İmam Hatip Ortaokuluna kendi kayıt bölgesinden öğrenci kayıt yapma hakkı verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 29.08.2024 tarihli ve S. sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Sivas Valiliği
İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 24.09.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin proje okullarına ilişkin iş ve işlemlere dair 20/A maddesinin 4 üncü fıkrasına göre İhramcızade, Asım Şahin Kız ve Uluslararası Şehit M. Murat
Ertekin AİHL bünyesinde bulunan imam hatip ortaokullarının 5 inci sınıflarına sınavla öğrenci alındığı, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünün imam hatip lisesi bünyesindeki adı geçen üç okula sınavsız öğrenci alma hususunda takdir hakkının bulunmadığı,
/
2.2. Özel proje uygulanan İhramcızade, Asım Şahin Kız ve Uluslararası Şehit M. Murat Ertekin AİHL bünyesinde bulunan imama hatip ortaokullarının 5 inci sınıflarına kayıt yapılabilmesi için belirtilen
03.04.2024 tarih ve E sayılı Valilik Oluru kapsamında Proje okulları 5. Sınıf
Öğrenci Alım Yönergesi doğrultusunda Sivas geneli ilkokullarda öğrenim gören 4 üncü sınıf öğrencilerine yönelik Öğrenci Kabul Sınavının yapılmasının uygun görüldüğü, dolayısıyla adı geçen üç okul ilgili mevzuat gereği sınavla öğrenci almakta olup bu okullara sınavsız öğrenci alımı yapılmadığı,
2.3. Sınavsız öğrenci alan imam hatip ortaokullarının ise Kayıt Bölgesi Planlaması Komisyon Kararı ve
03.07.2019 tarih ve E sayılı Valilik Onayı ile uygun görüldüğü, yeni açılan
okullar nedeniyle imam hatip ortaokullarının Kayıt Bölgesi Komisyon Kararı ve 11.07.2024 tarih ve Esayılı Valilik Onayı ile güncellendiği,
2.4. Güncellenen Valilik Onayına göre Ülkü İmam Hatip Ortaokuluna; Fevzipaşa İlkokulu, Kızılırmak
İlkokulu, Namık Kemal İlkokulu, Vali Reşit Paşa İlkokulu, Atatürk İlkokulundan mezun olan öğrencilerin doğrudan sınavsız kayıt yaptırma hakkına sahip olduğu,
2.5. Ülkü İmam Hatip Ortaokulunun Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğünün 17.05.2024 tarih ve E- sayılı yazısı ile Yoğunlaştırılmış Yabancı Dil Programı uygulayan okul statüsüne alındığı, 2024-2025 öğretim yılı için bu okulun 5 inci sınıf düzeyinde 4 şube 120 öğrenci kapasitesinin bulunduğu, adı geçen program nedeniyle talep artışı olduğu ve 5 inci sınıflara kayıt bölgesi dışından 168 öğrenci velisinin ön kayıt başvurusunda bulunduğu, bu nedenle okul idaresinin 14.06.2024 tarihli ve E saylı yazısı ile başvuruların okulun fiziki/derslik kapasitesinin olduğunu belirterek öğrencilerin adil bir sistemle seçilmesi için sınav talebinde bulunduğu, bu talebin İl
Milli Eğitim Müdürlüğünce değerlendirilerek Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ile de görüşülmüş, Öğrenci
Kabul Sınavı Yönergesi hazırlanarak 03.07.2024 E- sayılı Valilik Onayı ile Ülkü
İmam Hatip Ortaokuluna kayıt bölgesi dışından gelenlere mahsus sınav yapılmasının uygun görüldüğü, okulun çevresindeki yukarıda ifade edilen beş ilkokulun öğrencilerinin de okul kayıt bölgesinde oldukları ve Valilik Onayı gereği sınavsız olarak bu okula yerleştiği,
2.6. Başvurana ait CİMER başvurularına ise Başvuru Takip Formu ile cevap verildiği,
şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun; “Kapsam” başlıklı 26 ncı maddesinde; “(Değişik:
2/12/2016-6764/23 md.) Ortaöğretim; ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsar. Bu okul
/
ve kurumları bitirenlere, bitirdikleri programın özelliğine göre diploma verilir. Ancak mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin diploma alabilmeleri için Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen fark derslerini tamamlaması zorunludur.” “Ortaöğretimden yararlanma hakkı” başlıklı 27 nci maddesinde; “İlköğretimini tamamlayan ve ortaöğretime girmeye hak kazanmış olan her öğrenci, ortaöğretime devam etmek ve ortaöğretim imkanlarından ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanmak hakkına sahiptir.”
6. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin; “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“(…) jj) (Ek:RG-14/2/2018-30332) Ortaöğretim kayıt alanı: Eğitimde süreklilik ve coğrafi bütünlük esasına dayalı olarak öğrenci sayısı, okul türü, kontenjan ve donanımları göz önünde bulundurularak il/ilçe millî eğitim müdürlüğünce ortaokul ve liselerin birbirleri ile eşleştirildiği ve tercihe bağlı olarak kayıt yapılabilecek farklı ortaöğretim kurumlarından oluşturulan alanı, kk) (Ek:RG-14/2/2018-30332)
(Değişik:RG-8/9/2023-32303) Proje okulu: Bakanlık proje okulu belirleme komisyonunca proje okulu kapsamına alınacak okulları,(…) ifade eder.” “Proje okullarına ilişkin iş ve işlemler” başlıklı 20/A maddesinin 4 üncü fıkrasında; “(4) Gerekli görülmesi hâlinde bünyesinde ortaokul bulunan proje okullarının ortaokul kısmına öğrenci alımı, okul yönetimince yapılacak yazılı ve/veya sözlü sınav sonucuna göre yapılabilir.”
şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Sivas merkezde bulunan proje ortaokullarının yerleştirme sürecinde çifte standart uygulandığını ve fırsat eşitliğine aykırı tutum izlendiğini iddia ederek, söz konusu eşitsizliğin giderilmesi için Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Kurumumuza iletilen bilgi ve belgeler ışığında başvuru konusuna ilişkin iddiaları okul bazlı inceleyecek olursak;
9.1. İhramcızade, Asım Şahin Kız ve Uluslararası Şehit M. Murat Ertekin Anadolu İmam Hatip Liseleri bünyesinde bulunan imam hatip ortaokullarına girişin Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları
Yönetmeliğinin proje okullarına ilişkin iş ve işlemlere dair 20/A maddesinin 4 üncü fıkrasına göre sınavla olduğu ve bu hususun okul yönetiminin takdirinde olduğu, dolayısıyla Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünün dahi imam hatip lisesi bünyesindeki adı geçen üç okula sınavsız öğrenci alma hususunda takdir hakkının bulunmadığı açıktır. Ayrıca adı geçen proje okullarına sınavla giriş hususunun Valilik onayıyla gerçekleştiği, bu sürece ilişkin olarak ayrıntıları içeren Proje okulları 5. Sınıf Öğrenci Alım Yönergesi hazırlandığı, yönerge doğrultusunda Öğrenci Kabul Sınavının yapıldığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, adı geçen üç okul ilgili mevzuat gereği sınavla öğrenci almakta olup bu okullara sınavsız öğrenci alımı yapılmamaktadır.
9.2. Sınavsız öğrenci alan imam hatip ortaokullarının ise Kayıt Bölgesi Planlaması Komisyon Kararı ve
03.07.2019 tarih ve E- sayılı Valilik Onayı ile uygun görüldüğü, yeni açılan
okullar nedeniyle imam hatip ortaokullarının Kayıt Bölgesi Komisyon Kararı ve 11.07.2024 tarih ve Esayılı Valilik Onayı ile güncellendiği, güncellenen Valilik Onayına göre Ülkü
İmam Hatip Ortaokuluna; Fevzipaşa İlkokulu, Kızılırmak İlkokulu, Namık Kemal İlkokulu, Vali Reşit Paşa
İlkokulu, Atatürk İlkokulundan mezun olan öğrencilerin doğrudan sınavsız kayıt yaptırma hakkına sahip olduğu belirtilmektedir. Ancak ilerleyen süreçte Ülkü İmam Hatip Ortaokulu Yoğunlaştırılmış Yabancı
Dil Programı uygulayan okul statüsüne alındığından program nedeniyle talep artışı olmuş ve 5 inci sınıflara kayıt bölgesi dışından 168 öğrenci velisinin ön kayıt başvurusunda bulunduğu bilgisi tarafımıza iletilmiştir.
Talep artışı nedeniyle okul öğrencilerin adil bir sistemle seçilmesi için sınav talebinde bulunmuş olup
Valilik Onayı ile Ülkü İmam Hatip Ortaokuluna kayıt bölgesi dışından gelen öğrencilere mahsus sınav yapılmasının uygun görüldüğü anlaşılmaktadır.
10. Başvuranın eğitimde fırsat eşitliğinin ihlal edildiği iddiaları değerlendirilecek olursa burada anlaşılması gereken eşitliğin, özdeş konumda olanların aynı haklara tabi olması olarak ifade edilebilen nisbi eşitlik olduğu açıktır. Buna göre, İdare tarafından konulan kuralın başvuranla özdeş konumdaki tüm öğrenciler için herhangi bir sınırlama getirmeksizin uygulanması anlamına gelmektedir ki aksi bir durum da dosya kapsamından tespit edilememiştir. Ayrıca İdarenin açıklamalarından da görülebileceği üzere okul yönetiminin ilgili mevzuat ve yönerge hükümleri doğrultusunda kendine tanınan yetki çerçevesinde söz konusu sınavları gerçekleştirdiği, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda işlem tesis ettiği değerlendirilmektedir.
11. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuruya konu talebin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana verilen cevaplarda da “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Sivas İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/