|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuran, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) bünyesindeki sivil memurlar ile askeri personel arasındaki sosyal ve ekonomik hak farklılıklarının giderilmesini talep etmiştir. İdare, sivil ve askeri personel arasında ayrım olmadığını, her iki gruba da ilgili mevzuat çerçevesinde muamele edildiğini belirtmiştir. Askeri personelin 926 sayılı TSK Personel Kanunu’na, sivil memurların ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olduğu, bu durumun statü farklılıklarına yol açtığı ifade edilmiştir.
Kararda, sivil memurların üst düzey yöneticilik kadrolarına atanabildiği, sosyal tesislerden yararlanabildiği ve lojman tahsis oranlarının artırıldığı gibi hususlar vurgulanmıştır. Ayrıca, idarenin tesis ettiği işlemlerin mevzuata dayalı olduğu ve kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun şekilde kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, idarenin takdir yetkisinin hukuka uygun kullanıldığını göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3567-3567
BAŞVURU NO : 2018/13010
KARAR TARİHİ : 13/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Savunma Bakanlığı (MSB)
BAŞVURUNUN KONUSU : MSB bünyesinde görevli sivil memur ve memuriyet işleri yapan askeri personel arasındaki sosyal ve ekonomik hak farklılıklarının giderilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, 2001 yılından beri çalışmakta olduğu Milli Savunma Bakanlığı’nda sivil memurların yaşadığı birtakım haksız ve adaletsiz uygulamalardan rahatsızlık duyduğunu, subay ve astsubaylara verilen bazı sosyal ve ekonomik hakların sivil memurlara verilmediğini, üniforma giymeyen sivil personelin hiyerarşik olarak en alt seviyede işlem gördüğünü iddia ve ifade ederek, ayrımcı ve haksız uygulamaların sona erdirilmesini Kamu Denetçiliği
Kurumundan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. T. C. Milli Savunma Bakanlığının 17/01/2019 tarihli ve 7…sayılı cevabi yazısı ve eki belgelerde özetle, 2.1. Milli Savunma Bakanlığında çalışan sivil ve asker personel arasında ayrım bulunmamakla birlikte sivil memurların da üst düzey yönetici kadrolarına atanabildiği, ayrıca sivil memurlara kariyer uzmanı olma hakkı tanındığı, 2.2. …’ın 09/04/2001 tarihinde “inşaat mühendisi” unvanıyla göreve başladığı ve 28/10/2017 tarihinde Milli Savunma Uzmanı olarak göreve devam ettiği, 2.3. Askerî personel ile devlet memurlarının farklı statülere sahip olduğu, askeri personel sosyal ve mali haklar bakımından 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Personel Kanunu hükümlerine tabi iken, devlet memurlarının sosyal ve mali haklar bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olduğu, 2.4. Başvuranın iddia ettiği şekilde “kanunlara aykırı bir şekilde, sivil personele çalışma koşulları ile ilgili eşitsiz, vicdan ve izana sığmayan haksız uygulamalarda” bulunulmadığı, Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde görevli tüm statüdeki personele (General/Subay/Astsubay/Uzman Erbaş/Erbaş ve Er/Devlet Memuru/İstisnai
Memur/işçi) ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis edildiği, 2.5. TSK bünyesindeki askerî sosyal tesislerin, 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu ve buna bağlı “TSK Orduevleri, Askeri Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim
Merkezleri Yönetmeliği” hükümlerine göre açılıp işletildiği, orduevleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin idare ve işletilmesine yönelik usul, esas ve sorumluluklarının 09 Ocak 2015 tarihinde yayımlanan TSK
Orduevleri, Askerî Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi ile belirlendiği, 2.6. Sosyal tesislerin Yönerge gereği “subay”, “Astsubay”, “subay ve astsubay”, “devlet memuru”, “uzman erbaş” ve “hepsi” olmak üzere faydalanma durumuna göre kategorilere ayrıldığı, Devlet memurlarının, aile fertleriyle beraber Devlet Memurları Misafirhanesi, Askeri
Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhanelerinden faydalanabildiği, ayrıca devlet memurları için İstanbul ve İzmir illerinde misafirhane açılması için çalışma başlatıldığı, 2.7. (Başvuranın Türk Silahlı Kuvvetlerinde aktif olarak görev yapan Subay oranı %12,21 iken konut ve misafirhane kullanımında subaylara %55 oranında hak tanınmasının, Türk Silahlı
Kuvvetlerinde aktif olarak görev yapan Sivil Memur/İşçi oranı %18,28 iken konut ve misafirhane kullanımında Memur/İşçilere %5 oranında hak tanındığı iddiası hk.) Türk Silahlı
Kuvvetlerinde aktif olarak görev yapan personelin yüzdelik dağılımına ilişkin güncel oranının; Subay %6, Astsubay %14, Uzman Erbaş %15, Sözleşmeli Erbaş ve Er %4, Yedek Subay %2, Erbaş ve Er %51; Sivil Memur %5 ve işçi %3 şeklinde teşkil ettiği, 2.8. Sivil memurların (uzman erbaşlar dahil) lojman tahsis oranlarının 25 Haziran 2018 tarihinden itibaren %5’den %10’a çıkarıldığı, 2.9. TSK’da lojmanların MSY 319-2 (B) TSK Konut Yönergesine göre mesuliyet ve müessiriyet esaslarına göre subay, astsubay ve sivil memurlar arasında belirlenen oranlar dâhilinde taksim edildiği, 2.10. (Başvuranın TSK Spor Okulu kullanımında da ayrımcı ve eşitsizlik temelinde davranışlar sergilendiğine yönelik iddiası hk.) TSK Spor Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığının, TSK’nın sosyal tesisi niteliğinde bulunmayıp, Kuvvetlerindeki kıtalara ve kurumlara yönelik bütün spor faaliyetlerinin koordine edilip yönlendirildiği, ordu milli takımların kurulup yarışmalara hazırlandığı, subay, astsubay ve uzman erbaşlara yönelik spor kurslarının planlanıp icra edildiği, TSK Fiziki Yeterlilik Değerlendirme Testlerinin (FYDT) uygulandığı, kıtalarda spor ve sporcu sağlığına yönelik klinik çalışmaların yapıldığı okul niteliğinde bir kurum olduğu, 2.11. TSK Spor Ok. ve Eğt. Mrk. K.lığının mevcut tesislerinin, önceliği ve esaslarının MY 1702(A) SK Spor Ok. ve EM K.lığı Yönergesi (1996), TSK Spor Ok. ve EM K.lığının 24 Şubat
2015 tarihli, HRK.:2670250-12-15/Eğt.D.TSK Spor Ok. ve EM İd.Ş sayılı ve EM K.lığı Kışla
Gazinosu Kategorisinin Belirlenmesi ve Kullanım Haklarının Düzenlenmesi konulu emir ve
TSK Orduevleri, Askerî Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri
Yönergesinde belirlendiği şekli ile azami kapasitesinin üzerinde hizmet üretme gayreti içerisinde olup öncelikle muvazzaf personelin muharebe etkinlik çarpanı olan fiziki güç ve kondisyonlarını geliştirmek maksadıyla (fiziki testler, kurslar, eğitimler) mevcut kapasitenin büyük bir bölümünün söz konusu personel için tahsis edildiğinden devlet memurlarının kişisel spor yapabilmeleri ve spor alışkanlığı kazanmalarını sağlamak amacıyla kendilerine ve emekli personeline mevcut kapasite göz önüne alınarak spor tesislerinden faydalanmalarının sağlandığı, 2.12. (Başvuranın çoktan tarihin sayfalarında kalması hatta unutulması gerekli bir kısım yönergeler ve yönetmelikler diye nitelediği Yönetmelik ve Yönergelerin değiştirilmediği iddiası hk.) Değişen ve gelişen şartlara göre mevcut mevzuatın güncellenmesinin sürekli bir faaliyet olarak icra edildiği, 2.13. Devlet memurlarının özlük haklarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların aralıksız yürütülmekte ve titizlikle takip edilmekte olduğu, ancak yasalaşması planlanan çalışmaların getireceği mali yük gerekçesiyle, ilgili birimler tarafından Devletin ekonomi politikası ile eşgüdümlü olarak değerlendirildiği, 2.14. (Başvuranın sivil yönetici ve bürokratlar için denklik kavramının general, subay veya astsubay muadili rütbeler olarak belirlenmesi yerine yönetici durumunda olan asker personelin rütbelerinin sivil kurumlarda hangi amirlik ve yöneticilik kadrosuna karşılık geldiğinin örneğin
Albay rütbesi için Daire Başkanlığı… tespit edilmesi konulu talebi hk.) Cumhurbaşkanlığınca yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 349 uncu maddesinde Bakanlık merkez teşkilatındaki daire başkanı ve daha üst seviyedeki kadroların Türk Silahlı
Kuvvetlerindeki rütbe karşılıklarının belirlendiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”; 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 5. 10/07/2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Kadrolar” başlıklı 349 uncu maddesinde; “Bakanlık kadroları Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre düzenlenir. (2) Bakanlık merkez teşkilatındaki kadroların Türk Silahlı Kuvvetlerindeki rütbe karşılığı; bakan yardımcısı için orgeneral, Milli Savunma Üniversitesi Rektörü için korgeneral, Teftiş Kurulu Başkanı ve genel müdürler ile Milli Savunma Üniversitesi rektör yardımcıları için tümge-neral, genel müdür yardımcıları ve müstakil daire başkanları için tuğgeneral, daire başkanları ile Milli Savunma
Üniversitesi enstitü müdürleri için ise albaydır. Bu kadrolara atananlar, kamu konutları ve askeri sosyal tesislerden rütbe karşılığı subaylar gibi istifade ederler. Askeri protokol münasebetlerinin düzenlenmesinde de aynı esas uygulanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, MSB bünyesinde görevli sivil memur ve memuriyet işleri yapan askeri personel arasındaki sosyal ve ekonomik hak farklılıklarının giderilmesini talep etmektedir.
8. Başvuru dosyası üzerinden yapılan incelemede; başvuranın 1325 sayılı Askeri Okullar, Askeri Öğrenciler, Askeri Fabrikalar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’a eklenen
Geçici 5 inci madde (Yapılacak sınav tarihi itibarıyla en az üç yıl görev yapmış ve halen
Kuvvet Komutanlıkları hariç Millî Savunma Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görevli bulunanlardan; yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yapılacak veya yaptırılacak yazılı ve sözlü veya yalnızca sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre Bakanlıkça belirlenen Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilir.)
kapsamında Milli Savunma Uzmanı olduğu görülmüştür.
9. Oysa, Türk Silahlı Kuvvetleri Dış Kaynaktan Muvazzaf Astsubay Adayı Temini Başvuru
Kılavuzu (https://pertemin.msb.gov.tr/Formlar/2018AstasakKlavuz%C4%B0lan.pdf) ve
Türk Silahlı
Kuvvetleri 2018 Yılı Dış Kaynaktan Muvazzaf Subay Adayı Temini Başvuru Kıl avuzu (https://pertemin.msb.gov.tr/Formlar/2018SutasakKlavuz%C4%B0lan.pdf) incelendiğinde, askeri personel ve sivil memur arasında, Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde mesleğe giriş şartlarından itibaren farklılık bulunduğu anlaşılmaktadır. 10. Kılavuzda Muvazzaf Subay, 926 sayılı TSK Personel Kanunu kapsamında, en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren ve kılavuzun müteakip bölümlerinde açıklanan şartları sağlayan kadın veya erkeklerden istihdam edilen subay olarak tanımlanmaktadır.
Ayrıca muvazzaf subay adaylarının, tüm seçim aşamalarını geçmelerini müteakip, başarı sıralaması ve yapılacak tercihler esasına göre kontenjana girenlerin “Subay Temel
Askerlik ve Subaylık Anlayışı Kazandırma (SUTASAK) Eğitimi”ne tabi tutulacağı, eğitimi başarıyla tamamlayanların, “Teğmen” rütbesiyle istihdam edildikleri sınıfıyla ilgili kursa gönderileceği ve söz konusu kursu başarı ile bitirenlerin yerleştirildikleri
Kuvvet Komutanlığında uygun kadrolara atanarak göreve başlayacakları belirtilmektedir.
11. Bununla birlikte Dış kaynaktan muvazzaf subaylığa alınanların kıt’a, karargâh ve kurumlara atanmalarında TSK Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı, Dış kaynaktan muvazzaf subaylığa alınanların ve bunların bakmakla yükümlü oldukları kimselerin sağlık işlemlerinde ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.
12. Görüleceği üzere, Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde asker memur şeklinde bir kadro bulunmamaktadır. Askeri personel (Rütbeli Subay, Astsubay, Uzman Erbaş)/memur/işçi kadroları bulunmaktadır. Askeri personel 926 sayılı TSK Personel Kanununa, TSK Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliğine, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve 211 sayılı
TSK İç Hizmet Kanunu hükümlerine tabidir. Bir diğer ifade ile askeri personel hem göreve başlamadan önce (Askeri personel yazılı sınav haricinde fiziki yeterlilik sınavlarına da tabi tutulmakta (Kara, Deniz, Hava Kuvvetlerini tercih eden adaylar mekik, şınav ve 1500m koşu branşlarında değerlendirilmektedir.) eğitim ve kurs aşamalarını geçmek ve mülakat sınavında da başarılı olmak zorundadır.) hem göreve başladıktan sonra (Askeri Personel rotasyona tabidir. 926 sayılı Kanun’un 118 inci maddesinde; “Subayların ve astsubayların atanma ve yer değiştirmeleri, hizmetin aksatılmadan yürütülmesi esasına bağlı olarak; memleketin ekonomik, sosyal, iklim ve ulaştırma durumları ile kültür ve sağlık durumları ve bunlara benzer yer ve bölge şartları göz önüne alınarak tespit edilecek bölgelere ve garnizonlara aşağıdaki esaslar da dikkat nazara alınarak sıra ile yapılır: a) Meslek programları, meslek içi eğitim esasları ve kadro ihtiyacı, b) Sağlık durumu, c) İdari, asayiş ve zaruri sebepler, d) İstekli bulunduğu yerler) sivil memurlara kıyasla daha ağır kriterleri başarmak/karşılamak durumundadır.
13. Ayrıca 926 sayılı TSK Personel Kanununun Subayların ve astsubayların yükümlülüğü başlıklı
112 nci maddesinde; “Muvazzaf subay ve astsubaylar subay ve astsubay nasbedildikleri
tarihten itibaren fiilen onbeş yıl hizmet etmedikçe istifa edemeyecekleri” hüküm altına alınmıştır. Oysa 657 sayılı DMK’nın Çekilme başlıklı 94 üncü maddesinde “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir.” Yine, kademe ve derece ilerlemesi bakımından Askeri personel 926 sayılı
TSK Personel Kanununa, sivil personel ise tüm kamu kurum ve kuruluşlarındaki gibi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabidir. 14. Yukarıdan beri ilgili mevzuat çerçevesinde karşılaştırılan hususlar doğrultusunda;
askeri personel ve sivil memurlar arasındaki statü farklılığının, tabi olunan mevzuattan kaynaklandığı, lojman-sosyal tesis-TSK Spor Okulu tesislerinin kullanımına yönelik idare tarafından tesis edilen işlemlerin mevzuata dayalı olarak ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde kullanıldığı, idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanımına yönelik Kurumumuzca da herhangi bir tespitte bulunulmadığı, değerlendirilmiştir.
15. Tüm bunlarla birlikte İdarenin açıklamalarından MSB’de çalışan sivil ve asker personel arasında ayrım bulunmadığı ve her personele ilgili mevzuatı çerçevesinde muamele edildiği, sivil memurların da üst düzey yönetici kadrolarına atanabildiği, sivil memurların da TSK’nın sosyal tesis, lojman vb. imkânlarından yararlanabildiği, TSK Spor Okulu her ne kadar muvazzaf personelin muharebe, fiziki güç ve kondisyonlarını geliştirmek maksadıyla kurulmuş olsa da sivil memurların da kişisel spor yapabilmeleri için spor tesislerinden faydalandırıldığı, ayrıca devlet memurları için İstanbul ve İzmir illerinde misafirhane açılması için çalışma başlatıldığı, TSK’da görev yapan sivil memur ve işçi oranının başvuranın iddia ettiği gibi
%18,28 olmayıp %8 olduğu ve sivil memurların lojman tahsis oranlarının %5’den %10’a çıkarıldığı, değişen ve gelişen şartlara göre mevcut mevzuatın güncellenmesinin sürekli bir faaliyet olarak icra edildiği ve devlet memurlarının özlük haklarının iyileştirilmesine yönelik çalışmaların aralıksız yürütülmekte olup titizlikle takip edildiği ancak yasalaşması planlanan çalışmaların getireceği mali yük düşünüldüğünde Devletin ekonomi politikası ile eşgüdümlü olmak gerektiği, anlaşılmaktadır. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin sivil memur ve memuriyet işleri yapan askeri personel hakkında tesis ettiği işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, İdarenin cevabi yazısını 71 gün sonra göndererek “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “nezaket” ilkelerine uygun hareket etmediği değerlendirilmekle bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi beklenmektedir. Bununla birlikte İdarenin telefon ve elektronik posta yolu ile Ombudsmanlık ile işbirliği yapması memnuniyetle karşılanmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, başvurana ve T. C. Milli Savunma Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi