Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı için tecrübe şartının eksikliği hukuka aykırılık teşkil eder mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/4772-S.23.7717

BAŞVURU NO : 2022/17554

KARAR TARİHİ : 12/04/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Kadro İlanının Güncellenmesi Talebi

BAŞVURU TARİHİ : 30/11/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından 10.11.2022 tarihli ve 32009 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan Öğretim Elemanı İlanında; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler

Meslek Yüksekokulu Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümü Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Pr. kadrosu için aranılan “baskın karşı koyma katılım belgesi, ileri seviye koruma kursu sertifikası, yakın alan operasyonları (binatekamül kursu) kursu sertifikası, güvenlik taktikleri eğiticiliği kursu sertifikası ile yangın eğitici eğitimi ve yüksekte çalışma eğitici eğitimi sertifikası”na sahip olma şartı ile tecrübe şartlarının rekabeti engelleyici nitelik taşıması ve belirli bir adayı ifade eder nitelikte olması nedeniyle mevzuata aykırılık içerdiğini, ilan şartlarında istenilen MEB veya özel kuruluşlar tarafından saatlik ya da en fazla 2-3 haftalık temel eğitimler sonucunda verilen sertifikalar ve katılım belgelerinin ehliyet ve liyakat unsurlarını yansıtamayacağını, ilanda aranılan şartlar nedeniyle bu alanla ilgili lisans, yüksek lisans ve 10 yıllık tecrübesi olmasına rağmen başvuru yapamadığını ifade ederek söz konusu ilanın geri alınıp bu alanda lisans/yüksek lisans mezunu, alanında uzman kişilerin başvuru imkanlarının katılım belgesi veya sertifikalarla kısıtlanmadan mevzuata uygun bir şekilde tekrar yayımlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ankara Yıldırım

Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 31.01.2023 tarihli ve E- – sayılı cevabi yazıda özetle; /

2.1. Öğretim üyesi ve öğretim elemanı alımlarının ilgili mevzuatın bağlayıcı hükümlerine göre yapıldığı; ilan edilen kadroların kişilerden bağımsız olarak Üniversitenin ilgili birimindeki anabilim dalının gerekçeli yazılı kararı, anabilim dalının bağlı bulunduğu bölümün yazılı onayı ve ilgili birimin yönetim kurulu kararı sonrasında belirlendiği; bu talebin Üniversite Yönetim Kuruluna sunulup buradan da Yükseköğretim

Kuruluna gönderildiği; YÖK’teki Yürütme Kurulundan onay çıkması halinde Resmi Gazetede yayımlandığı, 2.2. Baskın ve sabotajlara karşı koyma katılım belgesinin 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu ve Sabotajlara

Karşı Koruma Yönetmeliği hükümlerine göre belirlendiğini, 2.3. Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programının YÖK tarafından belirlenen uzmanlık alanıyla doğrudan ilgili lisans mezuniyeti bulunmayan alanlardaki programlardan olduğundan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim

Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesinde “Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanıyla doğrudan ilgili lisans mezuniyeti bulunmayan alanlardaki programların öğretim görevlisi kadrolarına başvuracak adaylarda, en az lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.” hükmünün yer aldığını, 2.4. Öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar esas alınarak ihtiyaç ve hizmet gerekleri doğrultusunda o kadroya özgü şartların belirlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Öğretim görevlileri” başlıklı 31. maddesinde, “Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler. Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri

en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır. Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.”, 6. 7126 sayılı Sivil Savunma Kanununun 1. maddesinde, “Sivil Savunma; düşman taarruzlarına, tabii afetlere ve büyük yangınlara karşı halkın can ve mal kaybının asgari hadde indirilmesi, hayati ehemmiyeti haiz her türlü resmi ve hususi tesis ve teşekküllerin korunması ve faaliyetlerinin idamesi için acil tamir ve ıslahı, savunma gayretlerinin sivil halk tarafından azami surette desteklenmesi ve cephe gerisi maneviyatının muhafazası maksadiyle alınacak her türlü silahsız koruyucu ve kurtarıcı tedbir ve faaliyetleri ihtiva eder.”, 7. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak

Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7.1. “Genel şartlar” başlıklı 6. maddesinde, “…

(5) Yükseköğretim kurumları, bu Yönetmeliğe tabi öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartlar koyamazlar.

(6) İlanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının, hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu, belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilir.”, 7.2. “Özel şartlar” başlıklı 7. maddesinde, “(4) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanıyla doğrudan ilgili lisans mezuniyeti bulunmayan alanlardaki programların öğretim görevlisi kadrolarına başvuracak adaylarda, en az lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.”, 7.3. “İlan” başlıklı 8. maddesinde, “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10 sayılı Resmî Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilir.

(2) İlan metninde, aranacak ve bu Yönetmelik kapsamında belirlenmiş olan şartlar, son başvuru tarihi, ön değerlendirme sonuçlarının ilan tarihi, giriş sınavı tarihi, yabancı dille eğitim öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında senato kararıyla sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav yapılacaksa yazılı sınav tarihi, sınav sonuçlarının açıklanacağı günler ile internet adreslerini içeren sınav takvimi de belirtilir. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olarak belirlenemez. Adayların başvuruları, ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılır. Postadaki gecikmeler nedeniyle ilanda belirtilen süre içinde yapılamayan başvurular dikkate alınmaz.” , 8. Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliğinin 1. maddesinde, “Milli ekonomiye, Devletin savaş gücüne önemli ölçüde katkısı bulunan, kısmen veya tamamen yıkılmaları, hasara uğratılmaları veya geçici bir süre

için dahi olsa çalışmadan alıkonmaları, ülke güvenliği ve ekonomisi ile toplum hayatı bakımından olumsuz etkiler yaratacak harp silah ve vasıtalarını, sınai, ticari ve zirai kurum ve kuruluşları, bunlara ait fabrika, atölye ve işyerleri, baraj, enerji santralı, enerji nakil hatları, rafineri, petrol ve gaz boru hatları, terminal, pompa istasyonu, kömür, petrol ve maden işletmeleri, nakil-depolama-yükleme tesisleri sağlık hizmetlerine katkısı bulunan tesisler ile tarihi ve milli eserler, radyo, televizyon, telsiz verici istasyonları, her nev’i ulaştırma ve haberleşme yapı ve tesisleri ile eğitim ve öğretim yapıları, ören yerleri, sitler, müzeler, kütüphaneler ve turistik tesislerle benzeri kuruluşları ve bu kuruluşlara ait personel, tesis, araç, gereç, malzeme ve dökümanı ve inşaatı devam eden önemli tesisleri vb. barışta, olağanüstü hal, sıkıyönetim, seferberlik, savaş ve savaş sonrası hallerde içeriden ve dışarıdan yapılabilecek her türlü sabotaja karşı koruma konusunda alınması gereken tedbirler ile bu tedbirlerin uygulama şekillerini göstermektedir.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından 10.11.2022 tarihli ve 32009 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Elemanı İlanında, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek

Yüksekokulu Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Bölümü Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı kadrosu için aranılan şartların rekabeti engelleyici nitelik taşıması ve belirli bir adayı ifade eder nitelikte olması nedeniyle mevzuata aykırılık içerdiğini ifade ederek söz konusu ilanın geri alınıp mevzuata uygun bir şekilde tekrar yayımlanmasını talep etmektedir.

11. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümlerinde, Öğretim Üyesi dışındaki Öğretim Elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda aranacak şartların belirlenmesi ve bu kapsamda ilana çıkılmasına ilişkin yetki, yükseköğretim kuruluşlarına verilmiş olmakla birlikte, kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartların koyulamayacağı ve bu ilanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilmemesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır.

12. İlgili idare tarafından öğretim üyesi ve öğretim elemanı alımlarının ilgili mevzuatın bağlayıcı hükümlerine göre yapıldığı; ilan edilen kadroların kişilerden bağımsız olarak ilgili birimden silsileyle gelen resmi ihtiyaç talebi doğrultusunda belirlenip gerekli onayları aldıktan sonra Resmi Gazetede yayımlandığı, baskın ve sabotajlara karşı koyma katılım belgesinin 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu hükümlerine göre belirlendiği, diğer ilan için öngörülen tecrübe şartının Yönetmelikle konulduğu, öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar esas alınarak ihtiyaç ve hizmet gerekleri doğrultusunda o kadroya özgü şartların belirlendiği ifade edilmektedir.

13. Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, ilgili idare tarafından 10.11.2022 tarihli ve 32009 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanan Öğretim Elemanı İlanında Mülkiyet Koruma ve Güvenlik Sivil Savunma ve

İtfaiyecilik Programı için iki adet ilana yer verildiği, başvuruya konu ilanda “Lisans mezunu olmak. Baskın ve sabotajlara karşı koyma katılım belgesi, ileri seviye koruma kursu sertifikası, yakın alan operasyonları (bina tekamül kursu) kursu sertifikası, güvenlik taktikleri eğiticiliği kursu sertifikası sahibi olmak.” şartı aranmakta iken diğer ilan şartlarında “Lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla yükseköğretim kurumlarında ilgili alanda en az üç yıl deneyime sahip olmak. Yangın Eğitici Eğitimi ve Yüksekte Çalışma

Eğitici Eğitimi sertifikalarına sahip olmak.” şartlarının yer aldığı, başvuruya konu ilanda tecrübe şartına yer verilmemesine karşın aynı unvan için verilen diğer ilanda tecrübe şartının arandığı anlaşılmaktadır.

14. Bilindiği üzere, idarelerin, atama yapacağı kadrolar için ifa edilecek görevin ve görev yerinin özelliği dikkate alınarak hangi nitelik ve şartlarda personel alınması konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte; idarelere tanınan bu takdir yetkisi, hukuken kabul edilebilir koşulların varlığı halinde tanınmış bir karar alma serbestisidir.

15. Bu kapsamda, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programı, deprem, sel, yangın gibi felaketlerde arama kurtarma, koruma ve müdahale yapabilecek ve bu konularda kişileri eğitebilecek personel yetiştirmeyi amaçlamakta olup, ilgili idare tarafından bölümün içeriğine uygun olarak baskın ve sabotajlara karşı koyma katılım belgesinin 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu ve Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği hükümlerine göre belirlendiği, bu yönüyle söz konusu şartın gereksinimler çerçevesinde belirlendiği anlaşılmakla birlikte, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda

Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 7. maddesinde yer verilen “Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanıyla doğrudan ilgili lisans mezuniyeti bulunmayan alanlardaki programların öğretim görevlisi kadrolarına başvuracak adaylarda, en az lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.” hükmüne ve aynı unvan için verilen diğer ilanda tecrübe şartının yer almasına rağmen başvuru konusu ilanda tecrübe şartına yer verilmediği dikkate alındığında başvuruya konu ilanın hukuken yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

16. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; başvuru konusu ilanda yer alması gereken tecrübe şartına yer verilmemesi nedeniyle söz konusu unvan için hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile

Başvuru konusu öğretim görevlisi ilanının hukuka aykırı olması nedeniyle hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması hususunda ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ANKARA YILDIRIM BEYAZIT

ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi