|
ÖZET: Başvuru, İstanbul’un Bakırköy ilçesindeki bir sokakta yaya geçişi ve park sorunlarıyla ilgilidir. Şikayetçi, sokakta güvenli bir yaya yolu bulunmadığını ve dar sokağa araçların park edilmesi nedeniyle mağduriyet yaşadıklarını ifade etmektedir. Ayrıca, belediyenin tek taraflı olarak inşa ettiği kaldırımın yetersiz olduğunu ve bu durumun yaya güvenliğini tehlikeye attığını belirtmiştir. Şikayetçi, ilgili idarelerden güvenli yaya yolları oluşturulması, park yasakları getirilmesi ve eksik kalan kaldırım inşaatının tamamlanması gibi taleplerde bulunmuştur.
İlgili idarelerin verdiği yanıtlarda, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, park yasağı levhalarının konulması için gerekli görüşmelerin yapıldığını belirtmiştir. Bakırköy Belediye Başkanlığı ise, yol genişliğinin yaya geçişini sağlamak için yeterli olduğunu ifade etmiştir. Emniyet Müdürlüğü ise, sokakta düzenli denetimler yapıldığını ve park eden araçlar hakkında cezai işlemler uygulandığını bildirmiştir. Ancak, sokakta park yasağı levhası bulunmaması nedeniyle bazı araçlara ceza kesilememiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin taleplerinin dikkate alınarak gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiğine karar vermiştir. Bu bağlamda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Bakırköy Belediyesi ve İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü’ne, yaya güvenliğini artıracak önlemlerin alınması için tavsiyede bulunulmuştur. İlgili idarelerin, bu tavsiyeye uygun hareket ederek gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmeleri gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15914-15914 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/3521 2018/ 3521
KARAR TARİHİ : 20/09/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI : .
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- İstanbul Valiliği 2-İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı (İl Emniyet Müdürlüğü)
3-Bakırköy Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuru sokataki yol ve kaldırımdan kaynaklanan şikayet hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/03/2018 20.3.2018
I. ŞİKAYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi kimlik bilgilerinin gizlenmesi şartıyla yaptığı şikâyet başvurusunda, 1.1. İstanbul ili Bakırköy ilçesi Mahallesi Sokak’ta sokak boyunca uzanan güvenli yaya yolu olmadığını, 1.2. T ek yön olan dar sokağa araçların park ettiğini, 1.3. Mağdur olduklarını, 1.4. İlgili idarelere durumu ilettiklerini, 1.5. Belediyenin sokakta sadece gidiş yönüne göre sol tarafa olacak şekilde tek taraflı kaldırım yapımına başladığını, 1.6. Belediye tarafından kaldırımın 120 cm olacak şekilde yapıldığını, 1.7. Sokakta güvenli yaya yolu olmadığını,
1 / 121.8. Kendilerinin belediye tarafından eksik bırakılan kaldırıma ve sola park ederek eksik kaldırımı
gizleyen arabalar nedeni ile güvensiz bir şekilde araç yolundan yürümeye devam ettiklerini, iddia etmektedir .
2. Şikâyetçi kimlik bilgilerinin gizlenmesi şartıyla yaptığı şikâyet başvurusunda idarelerden; 2.1. Güvenli yaya yolunu ve kaldırımı sokak boyunca olacak şekilde yapmasını, 2.2. Sokak sakinleri olarak yolun sol tarafına kaldırım yanına araç park edilmesini istemediğini, bununla ilgili önlem alınmasını, 2.3. Eksik bırakılarak terk edilen kaldırım inşaatını tamamlamasını, 2.4. Yolun sağ tarafına bina girişlerine ve otopark çıkışlarına araç parkını engelleyecek önlemler almasını, 2.5. Yolun sağ tarafına araç park cepleri yapmasını, 2.6. Acil durum yol genişliğinin standartlara uygun olarak yapılmasını, 2.7. Yolun sol tarafına kaldırım yanına parkı engellemek ve sokak düzenini sağlamak için sol tarafa
“Park Edilmez” tabelası koyulmasını, 2.8. Bina çıkışları önüne hız kesme bariyerlerinin konulmasını, 2.9. Yapılan çalışmalarda devlet memurlarını engelleyecek kişiler hakkında gereğinin yapılmasını, 2.10. Düzen ve asayişin sağlamasını talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazının tetkikinden özetle; 3.1. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesine göre şehir içi yollarda hız sınırının 50 km/sa ile sınırlandırılmış olması nedeniyle sokak boyunca bina çıkışlarına hız kesici konulması uygun görülmediği, 3.2. Sokağa park yasağı levhaları konulması hususunda Bakırköy Belediye Başkanlığı, Avrupa Yakası İtfaiye Müdürlüğü ve İstanbul Valiliği (Emniyet Müdürlüğü)’ne görüş sorulduğu, 3.3. İlgili kurumlardan görüşler geldikten sonra park yasağı talebi değerlendirileceği, belirtilmiştir .
4. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Bakırköy Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazının tetkikinden özetle;
2 / 124.1. Bakırköy İlçesi Mahallesi Sokak kaldırımlar dahil, genişliği ortalama
6,50 metre olduğu, 4.2. Bu sebeple güvenli yaya geçişini sağlamak ve büyük araçların (ambulans, itfaiye vs .) geçişinin engellenmemesi için, ortalama yol genişliğini 5,00 metrenin altına düşmeyecek şekilde çalışmalar
Fen İşleri Müdürlüğünce tamamlandığı, belirtilmiştir .
5. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden İstanbul Valiliği ve İstanbul İl
Emniyet Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazının tetkikinden özetle; 5.1. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne bağlı ekipler tarafından trafikte yol kullanıcılarının can ve mal güvenliğinin sağlanması, denetim faaliyetlerinin etkinliğinin arttırılması, kazaların azaltılması ve daha düzenli bir trafik akışının sağlanması ve trafik yoğunluğunun azaltılması amacıyla sürekli denetimler yapıldığı, 5.2. Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine aykırılık teşkil eden araç, sürücü ve ilgilileri hakkında gerekli cezai işlemler uygulandığı, 5.3. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne Bakırköy İlçesi Mahallesi Sokak mevki ile ilgili muhtelif tarihlerde birçok şikâyet gelmesi nedeniyle, söz konusu adreste yapılan denetimlerde; 5.3.1. 22/ 02/ 2017 günü, sokağın gidiş istikametine göre sol tarafında ( 14) aracın park halinde bulunduğu tespit edildiği, sokak üzerinde herhangi bir yasak park tabelası bulunmadığı, araçlar trafiğe engel teşkil etmediğinden trafik idari para cezası uygulanamadığı, 5.3.2. 03/ 03/ 2017 günü, Sokağın L biçiminde olduğu, Caddesi tarafından sokak girişinde “Ters Yön Girilmez” levhası olduğu, sokak içerisinde herhangi bir park yasağı tabelasının olmadığı, araçların trafiğe engel olmayacak, akışı engellemeyecek şekilde park etmiş oldukları, park yasağı levhasının ise “Bestekâr Rauf Yekta Sokağına” ait olduğu, nizami park halinde bulunan araçlara 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 60 ıncı ve 61 inci maddelerince cezai işlem uygulanamayacağı, 5.3.3. 08/ 05/ 2017 günü, bahse konu sokağın tek yön olarak işlediği, sokak içerisinde “Park
Yapılmaz” levhasının olmadığı, sokak içerisinde yaya yollarının eksik olduğu, bazı bölümlerinin ilgili belediye tarafından yapıldığı, yaya yolları üzerine park eden araçlar olduğu, bu araçların da alçak yapılan yaya kaldırımı üzerine çıktıkları görülmüş olup, yaya kaldırımı üzerine park eden ( 7)
adet araca, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 61/ 1-n maddesine istinaden cezai işlem uygulandığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile Belediyelerin görev ve yetkileri arasında olan standartlara uygun yaya kaldırımı yapılması veya düzenlemesi için ilgili
Belediye Başkanlığı ile gerekli yazışmalar yapıldığı, 5.3.4. 08/ 06/ 2017 günü tekrar trafik ekibimiz tarafından aynı adreste kontroller yapılmış, mevcut kaldırımlara araç parkının engellenmesi için beton blokların dikildiği, bu şekilde kaldırım üstüne park etmenin önüne geçildiği, ayrıca işaret levhası bulunmadığından birinci sıraya park eden
3 / 12araçlara dokunulmadığı, 2 inci sıraya park ederek trafiği ve yaya geçişini aksatan araçlara 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61/ 1-G ( 2 inci sıra park) maddesinden ( 4) adet aracın tescil plakasına cezai işlem uygulandığı, ayrıca tek yön olarak işleyen sokak içerisine belirtilen adrese otopark, kaldırım ve yasak park tabelası konulması, sokak içerisinde bulunan yaya yollarının vatandaşların kullanabileceği hale getirilmesi için ilgili Belediyeye müracaat için başvuru sahibi yönlendirildiği, 5.3.5. 21/ 11/ 2017 günü, belirtilen adreste denetim yapılması hususunda telsiz anonsu yapıldığı, 5.3.6. 04/ 01/ 2018 günü, belirtilen adreste “Park Yasağı” tabelasının mevcut olduğu tespit edildiği, park yasağı ihlali yaptığı tespit edilen ( 12) adet araca, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61/- 13 maddesinden işlem yapıldığı, 5.3.7. 11/ 01/ 2018 günü, “ Sokağın tek yönlü bir yol olduğu, yolun sağında 50 cm civarında bir kaldırımın olduğu, sol tarafta 40 cm kadar yaya kaldırımı bırakıldığı ve yolun sol kısımlarına sıralı ve düzgün şekilde araç parkı yapıldığı” tespiti yapıldığı, sokağın boydan boya kontrol edildiği, ‘ Park Yasağı’ tabelasının olmadığının fotoğraflandığı, bu nedenle herhangi bir cezai işlem uygulanmadığı, 5.4. Belirtilen sokağın dar olması nedeniyle çekici unsurlarımız sokağa müdahale edemediğinden dolayı denetimlerin trafik ekiplerince gerçekleştirildiği, 5.5. Şikâyet konusu ile ilgili ayrıca 22/ 02/ 2018- 04/ 03/ 2018- 09/ 04/ 2018- 21/ 04/ 2018- 02/ 05/ 2018 günlerinde de bahse konu sokakta denetimler yapıldığı, 5.6. 21/ 05/ 2018 günü gerçekleştirilen son denetim ve kontrollerde, “ Sokağın tek yönlü olduğu, Caddesi tarafından ‘Girilmez’ levhasının olduğu, Belediye tarafından sokakta demir ve plastik dubaların konulduğu,, sokak üzerinde ‘Park Yapılamaz’ levhasının olmadığı, sokağın konumu itibariyle sadece sokak sakinleri tarafından kullanıldığı, park eden araçların ise yola ve yaya yoluna herhangi bir engellerinin olmadığı” anlaşıldığı, belirtilmiştir .
III.İLGİLİ MEVZUAT
6. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” , 8. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun “Dilekçe hakkı ” başlıklı 3 üncü
4 / 12maddesinde; “Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında,
Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler .”, 9. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun, 9.1. “Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir…” , 9.2. “Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 nci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler …”, 9.3. “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesinde; “Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler . Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir .”, 10. 10/ 07/ 2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları ” başlıklı 7 inci maddesinde “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır : … Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek … İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır : …Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak…” , 11. 03/ 07/ 2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır… Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…”, 12. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun, 12.1. “Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Bu Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür…
b) Görev ve yetkiler :
1.Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, 2.Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
5 / 123.Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve
denetlemek…” , 12.2. “İndirme ve bindirme kuralları” başlıklı 58 inci maddesinde; “Sürücüler aksine bir işaret bulunmadıkça, araçlarını gidiş yönlerine göre yolun en sağ kenarında durdurmaya, yolcularının iniş ve binişlerini sağ taraftan yaptırmaya ve yolcular da iniş ve binişlerini sağ taraftan yapmaya zorunludurlar . Bu madde hükmüne uymayan sürücüler ve yolcular 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar .”, 12.3. “Duraklama ve park etme” başlıklı 59 uncu maddesinde; “Yerleşim birimleri dışındaki kara yolunda zorunlu haller dışında taşıt yolu üzerinde duraklamak veya park etmek yasaktır . Zorunlu hallerde gerekli önlemleri almadan duraklayan veya parkeden sürücüler ile zorunlu haller dışında duraklayan veya parkeden sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar .”, 12.4. “Duraklamanın yasak olduğu yerler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “Taşıt yolu üzerinde; a)Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş olduğu yerlerde, b)Sol şeritte, (raylı sistemin bulunduğu yollar hariç), c)Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde, d)Kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı yollarında ve buralara, yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim birimleri dışında yüz metre mesafede, e)Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerlerde ve dönemeçlerde, f)Otobüs, tramvay ve taksi duraklarında, g)Duraklayan veya park edilen araçların yanında, h)İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler dışında; yerleşim birimi içinde on beş metre ve yerleşim birimi dışında yüz metre mesafede, duraklamak yasaktır .
Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar .”, 12.5. “Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller” başlıklı 61 inci maddesinde; “Taşıt yolu üzerinde; a)Duraklamanın yasaklandığı yerlerde, b)Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde, c)Geçiş yolları önünde veya üzerinde…
park etmek yasaktır .
Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar…
6 / 12Yasaklara aykırı park edilmiş araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir…”,
13. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin, 13.1.“Belediyelerin Trafik Birimleri ” başlıklı 15 inci maddesinde ; “Belediye başkanlıkları;
Karayolları Trafik Kanunu, bu Yönetmelik ve Kanuna dayanılarak çıkarılan diğer yönetmeliklerle verilen görevleri, Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca kurdukları trafik hizmetleri birimleri aracılığı ile yürütür .
Bu birimler, belediyelerin iş kapasitesine göre “Belediye trafik şube müdürlüğü”, “Belediye trafik şefliği” veya “Belediye trafik memurluğu” olarak adlandırılır .
Büyük illerde belediye trafik şube müdürlüklerine bağlı belediye trafik büro amirlikleri de oluşturulabilir . Bu birimlerde görevlendirilecek idari ve teknik personel sayısı, iş kapasitesine göre belediye başkanlıklarınca belirlenir .”, 13.2. “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 16 ıncı maddesinde ; “Belediye trafik hizmet birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda gösterilmiştir .
Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında; a)Yolun yapısını, trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, b) Yol ve kavşak düzenlemeleri yapmak, c) Trafiği düzenleme amacı ile;
1) Trafik işaret levhaları,
2) Işıklı ve sesli trafik işaretleri,
3) Yer işaretlemeleri,
temin ve tesis etmek, bunların devamlılığını ve işlerliğini sağlamak, d) Trafiğin akışını kolaylaştırma, gereksiz durma ve duraklamaları önleme bakımından, trafik akımı programları ile toplu taşıma araçlarının kalkış varış ve ara durakları için zaman tarifeli programlar yapmak ve uygulamaya koymak, e) Karayolları yapısı üzerinde ve kenarında yapılan çalışmalarda Karayolları Trafik Kanununun 16 ncı maddesi ve bu maddesine göre çıkarılan Yönetmelik hükümleri uyarınca trafik düzen ve güvenliği için gereken tedbirleri almak, aldırmak ve çalışmaları denetlemek, f) Açık ve kapalı park yerleri (otopark) alt ve üst geçitler yapmak, yaptırmak işletmek ve işletilmesine izin vermek…
ı) Yaya ve taşıt yollarında yayaların ve araçların hareketlerini zorlaştıran ve trafiği tehlikeye düşüren, motorlu araçlar dışındaki her türlü engeli ortadan kaldırmak, trafik için tehlike teşkil eden ancak, kaldırılması mümkün olmayan engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek, (Yol işgaline ilişkin Belediye Mevzuatı hükümleri saklıdır .)
7 / 12i)Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vuku bulduğu yerlerde,
yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak…”, 13.3. “Durma ” başlıklı 111 inci maddesinde ; “Araçların; Görevli kişilerce, verilen dur emrinde, sesli, işaretli dur emrinde veya kırmızı ışıklı, işaret levhalarına uyularak veya önündeki araçların durması ve arıza halleri gibi her türlü trafik mecburiyeti nedeni ile durdurulması halleri “Durma” dır .”, 13.4. “Duraklama” başlıklı 112 inci maddesinde ; “Durma halleri dışında yolcu indirip bindirmek, yük yüklemek veya boşaltmak veya beklemek amacı ile araçların kısa süreler içinde durdurulması
“Duraklama” dır . Duraklama, bekleme amacı ile yapılırsa, bunun süresi en çok 5 dakikadır .
Bu sürenin geçirilmesi parketme sayılır .”, 13.5. “Duraklamanın Yasak Olduğu Yerler” başlıklı 113 üncü maddesinde; “Taşıt yolu üzerinde; a) Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile belirtilmiş olduğu yerlerde, b) Sol şeritte (raylı sistemin bulunduğu yollar hariç), c) Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde…
g) Duraklayan veya park edilen araçların yol tarafındaki yanında, h) İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen yerler dışında; yerleşim birimi içinde 15 metre ve yerleşim birimi dışında 100 metre mesafede…
Duraklamak yasaktır .”, 13.6. “Parketme” başlıklı 114 üncü maddesinde; ”Park etme araçların durma ve duraklama halleri dışında, genelde uzun süreli olarak bekletilmek üzere bırakılmasıdır .
Aracın çalışır durumda olması veya içinde insan bulunması park etme amacını değiştirmez .”, 13.7. “Parketmenin Yasak Olduğu Yer ve Haller” başlıklı 115 inci maddesinde; “Araçların, aşağıda gösterilen yerlerde ve hallerde taşıt yolu üzerinde park edilmesi yasaktır .
A) Park etmenin yasak olduğu yerler,
1) Duraklamanın yasak olduğu yerlerde,
2) Park etmenin trafik işareti ile yasaklandığı yerlerde,
3) Geçiş yolları önünde ve üzerinde…
B) Park etmenin yasak olduğu haller;
1) İşaret levhalarında gösterilen park etme süresi veya zamanı dışında…”,
13.8. “Parketme Yasaklarına Uymayan Araçlardan Hangilerinin Kaldırılacağı ve Kaldırmaya
Yetkililer” başlıklı 119 uncu maddesinde; “Yasaklanmış yerlerde ve hallerde park edilen
8 / 12araçlardan aşağıda sayılan yerlerde park etmiş olanlar esas ve usullerine uyularak yetkililerce
kaldırılır .
a) Duraklamanın yasak olduğu yerlerde, b) Geçiş yolları önünde ve üzerinde…”, hükümlerine amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Şikayetçinin talepleri doğrultusunda, makul bir sürede yerine getirmesine yönelik işlemler tesis edilmesi için ilgili İdarelere Tavsiyede Bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Şikâyetçinin dilekçe ve ekleri incelendiğinde, özet olarak şikâyetçi şikâyet başvurusunda, İstanbul ili Bakırköy ilçesi Mahallesi Sokak’ta sokak boyunca uzanan güvenli yaya yolu olmadığını, tek yön olan dar sokağa araçların park ettiğini, mağdur olduklarını, ilgili idarelere durumu ilettiklerini, belediyenin sokakta sadece gidiş yönüne göre sol tarafa olacak şekilde tek taraflı kaldırım yapımına başladığını, belediye tarafından kaldırımın 120 cm olacak şekilde yapıldığını, sokakta güvenli yaya yolu olmadığını, kendilerinin belediye tarafından eksik bırakılan kaldırıma ve sola park ederek eksik kaldırımı gizleyen arabalar nedeni ile güvensiz bir şekilde araç yolundan yürümeye devam ettiklerini iddia edilerek güvenli yaya yolunu ve kaldırımı sokak boyunca olacak şekilde yapmasını, sokak sakinleri olarak yolun sol tarafına kaldırım yanına araç park edilmesini istemediğini, bununla ilgili önlem alınmasını, eksik bırakılarak terk edilen kaldırım inşaatını tamamlamasını, yolun sağ tarafına bina girişlerine ve otopark çıkışlarına araç parkını engelleyecek önlemler almasını, yolun sağ tarafına araç park cepleri yapmasını, acil durum yol genişliğinin standartlara uygun olarak yapılmasını, yolun sol tarafına kaldırım yanına parkı engellemek ve sokak düzenini sağlamak için sol tarafa “park edilmez” tabelası koyulmasını, bina çıkışları önüne hız kesme bariyerlerinin konulmasını, yapılan çalışmalarda devlet memurlarını engelleyecek kişiler hakkında gereğinin yapılmasını, düzen ve asayişin sağlamasını talep ettiği tespit edilmiştir .
16. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap yazısı tetkik edildiğinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili Trafik Yönetmeliği’nin 100. maddesine göre şehir içi yollarda hız sınırının 50 km/sa ile sınırlandırılmış olması nedeniyle sokak boyunca bina çıkışlarına hız kesici konulması uygun görülmediği, Sokağa park yasağı levhaları konulması hususunda Bakırköy Belediye Başkanlığı, Avrupa Yakası İtfaiye Müdürlüğü ve İstanbul
Valiliği (Emniyet Müdürlüğü)’ne görüş sorulduğu, ilgili kurumlardan görüşler geldikten sonra park yasağı talebi değerlendirileceği anlaşılmıştır .
17. Bakırköy Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Bakırköy İlçesi Mahallesi Sokak kaldırımlar dahil, genişliği ortalama 6,50
9 / 12metre olduğu, bu sebeple güvenli yaya geçişini sağlamak ve büyük araçların (ambulans, itfaiye vs .)
geçişinin engellenmemesi için, ortalama yol genişliğini 5,00 metrenin altına düşmeyecek şekilde çalışmalar Fen İşleri Müdürlüğünce tamamlandığı tespit edilmiştir .
18. İstanbul Valiliği’nin ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne bağlı ekipler tarafından trafikte yol kullanıcılarının can ve mal güvenliğinin sağlanması, denetim faaliyetlerinin etkinliğinin arttırılması, kazaların azaltılması ve daha düzenli bir trafik akışının sağlanması ve trafik yoğunluğunun azaltılması amacıyla sürekli denetimler yapıldığı, Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik
Yönetmeliğine aykırılık teşkil eden araç, sürücü ve ilgilileri hakkında gerekli cezai işlemler uygulandığı anlaşılmıştır .
19. İlgili yazının devamında; Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne Bakırköy İlçesi
Mahallesi Sokak mevki ile ilgili muhtelif tarihlerde birçok şikâyet gelmesi nedeniyle, söz konusu adreste yapılan denetimlerde ise; 22/ 02/ 2017 günü, sokağın gidiş istikametine göre sol tarafında ( 14) aracın park halinde bulunduğu tespit edildiği, sokak üzerinde herhangi bir yasak park tabelası bulunmadığı, araçlar trafiğe engel teşkil etmediğinden trafik idari para cezası uygulanamadığı, 03/ 03/ 2017 günü, Sokağın L biçiminde olduğu, Caddesi tarafından sokak girişinde “Ters Yön Girilmez” levhası olduğu, sokak içerisinde herhangi bir park yasağı tabelasının olmadığı, araçların trafiğe engel olmayacak, akışı engellemeyecek şekilde park etmiş oldukları, park yasağı levhasının ise “Bestekâr Rauf Yekta Sokağına” ait olduğu, nizami park halinde bulunan araçlara 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 60 ıncı ve 61 inci maddelerince cezai işlem uygulanamayacağı tespit edilmiştir .
20. Yine yazının devamında; 08/ 05/ 2017 günü yapılan denetimde, bahse konu sokağın tek yön olarak işlediği, sokak içerisinde “Park Yapılmaz” levhasının olmadığı, sokak içerisinde yaya yollarının eksik olduğu, bazı bölümlerinin ilgili belediye tarafından yapıldığı, yaya yolları üzerine park eden araçlar olduğu, bu araçların da alçak yapılan yaya kaldırımı üzerine çıktıkları görülmüş olup, yaya kaldırımı üzerine park eden ( 7) adet araca, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 61/ 1-n maddesine istinaden cezai işlem uygulandığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile Belediyelerin görev ve yetkileri arasında olan standartlara uygun yaya kaldırımı yapılması veya düzenlemesi için ilgili Belediye Başkanlığı ile gerekli yazışmalar yapıldığı anlaşılmıştır .
21. Yazının devamında; 08/ 06/ 2017 günü tekrar trafik ekibimiz tarafından aynı adreste kontroller yapılmış, mevcut kaldırımlara araç parkının engellenmesi için beton blokların dikildiği, bu şekilde kaldırım üstüne park etmenin önüne geçildiği, ayrıca işaret levhası bulunmadığından birinci sıraya park eden araçlara dokunulmadığı, 2 inci sıraya park ederek trafiği ve yaya geçişini aksatan araçlara 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61/ 1-G ( 2 inci sıra park) maddesinden ( 4) adet aracın tescil plakasına cezai işlem uygulandığı, ayrıca tek yön olarak işleyen sokak içerisine belirtilen adrese otopark, kaldırım ve yasak park tabelası konulması, sokak içerisinde bulunan yaya yollarının vatandaşların kullanabileceği hale getirilmesi için ilgili Belediyeye müracaat için başvuru sahibi yönlendirildiği tespit edilmiştir .
5070
10 / 1222. Yazıda; 21/ 11/ 2017 günü, belirtilen adreste denetim yapılması hususunda telsiz anonsu
yapıldığı, 04/ 01/ 2018 günü, belirtilen adreste “Park Yasağı” tabelasının mevcut olduğu tespit edildiği, park yasağı ihlali yaptığı tespit edilen ( 12) adet araca, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun 61/- 13 maddesinden işlem yapıldığı, 11/ 01/ 2018 günü, “ Sokağın tek yönlü bir yol olduğu, yolun sağında 50 cm civarında bir kaldırımın olduğu, sol tarafta 40 cm kadar yaya kaldırımı bırakıldığı ve yolun sol kısımlarına sıralı ve düzgün şekilde araç parkı yapıldığı” tespiti yapıldığı, sokağın boydan boya kontrol edildiği, ‘ Park Yasağı’ tabelasının olmadığının fotoğraflandığı, bu nedenle herhangi bir cezai işlem uygulanmadığı tespit edilmiştir .
23. İlgili yazının devamında; belirtilen sokağın dar olması nedeniyle çekici unsurlarımız sokağa müdahale edemediğinden dolayı denetimlerin trafik ekiplerince gerçekleştirildiği, şikâyet konusu ile ilgili ayrıca 22/ 02/ 2018- 04/ 03/ 2018- 09/ 04/ 2018- 21/ 04/ 2018- 02/ 05/ 2018 günlerinde de bahse konu sokakta denetimler yapıldığı anlaşılmıştır .
24. İdareden alınan yazının tetkikinde; 21/ 05/ 2018 günü gerçekleştirilen son denetim ve kontrollerde, “ Sokağın tek yönlü olduğu, Caddesi tarafından ‘Girilmez’ levhasının olduğu, Belediye tarafından sokakta demir ve plastik dubaların konulduğu,, sokak üzerinde ‘Park Yapılamaz’ levhasının olmadığı, sokağın konumu itibariyle sadece sokak sakinleri tarafından kullanıldığı, park eden araçların ise yola ve yaya yoluna herhangi bir engellerinin olmadığı” anlaşıldığı tespit edilmiştir .
25. İlgili İdarenin Kurumumuza verdiği cevaplar sonrasında şikayetçiyle telefon görüşmesi yapılmış olup, şikayetçinin şikayetlerinin genel olarak devam ettiği anlaşılmıştır .
26. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununda yer alan konuyla ilgili hükümler birlikte değerlendirildiğinde; büyükşehir belediyesi, ilçe belediyesi ve emniyet birimlerinin karayollarındaki asayiş ve düzeni sağlayarak, kaldırım ve yolları yerel ihtiyaçları gözeterek tanzim etmeleri ulaşım hizmetlerinin sağlıklı bir biçimde işlemesi noktasında önem arz etmektedir .
27. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;
Sokak’ta yayaların güvenli ve rahat bir biçimde geçiş yapabilmelerini teminen İdarelerce gerekli düzenlemelerin yapılması ve tedbirlerin alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, şikâyet dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
11 / 12VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikayete konu Sokak’ta yayaların güvenli ve rahat bir biçimde geçiş yapabilmelerinin temini için gerekli düzenlemelerin yapılması ve tedbirlerin alınması hususlarında, İSTANBUL
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA, BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA
ve İSTANBUL VALİLİĞİ İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili
İdareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, ŞİKÂYETÇİ, İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI, BAKIRKÖY
BELEDİYE BAŞKANLIĞI ile İSTANBUL VALİLİĞİ İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ’NE
TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi