TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2403-2403 18745356- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/3662 2016/ 3662
KARAR TARİHİ : 23/03/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Et ve Süt Kurumu Denizli Kombina
Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurucunun, sorumluluğunda olan birimlerin tekrar kendisine verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 19/09/2016 19.9.2016
I. USÛL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru 19/ 09/ 2016 tarih ve evrak numarası ile kayıt altına alınan, gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 28/ 03/ 2013 tarihli ve
28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 41/ 1-a maddesi ve İmza Yetkileri
Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, şikâyetin incelenmesine ve araştırmasına geçilmiş olup, 2016/ 3662 esas numaralı “Ret Karar Önerisi”yle Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2. Başvurunun ön incelemesi neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Başvuran özetle; 16/ 4/ 2015 tarihinde sorumluluğuna verilen Personel, Muhasebe, Malzeme İkmal,
1 / 7Makine Enerji şefliklerinin gerekçe gösterilmeden 4/ 4/ 2016 tarihinde kendisinden alınarak Makine
Enerji Şefine verildiğini belirtmekte olup, sorumluluğunda olan birimlerin tarafına verilmesini talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları 4. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Et ve Süt Kurumu Genel
Müdürlüğü’nün 14/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle :
4.1. Kombinada Müdür Yardımcıları arasındaki görev dağılımının Kombina Müdürü tarafından yapıldığı, 30/ 3/ 2016 tarih ve sayılı Makam Oluru ile Denizli Et
Kombinası Müdürlüğü Müdür Yardımcılığına birinci derece imza yetkisi ile vekaleten görevlendirildiği ve 4/ 4/ 2016 tarihinde Kombina Müdürü tarafından yapılan görev dağılımında, Kombina Müdür Yardımcısı , Kombina Müdür Yardımcısı ve
Müdür Yardımcısı Vekili arasında görev dağılımı yapıldığı, 4.2. Vekalet görevi yapan personelin asli olarak atananlar görev yetki ve sorumluluğuna sahip olduğu, ’a Makine Enerji Şefi olarak değil, Kombina Müdür Yardımcısı Vekili olarak görev verildiği, 4.3. ’un Müdür Yardımcısı görevine vekaleten atanması ve bu atama nedeniyle görev dağılımının yeniden yapıldığı, 4.4. Denizli Et Kombinasında iş yoğunluğunun en üst seviyede olduğu tarihte şikâyetçinin kendisine izin verilmemesi nedeniyle sağlık raporu alarak işyerinden uzaklaşması üzerine de işlerde aksama meydana gelmemesi için görev dağılımının Kombina Müdürü tarafından yeniden yapıldığı, 4.5. Kombina müdür yardımcıları arasındaki görev dağılımı yapılmasının ilgili personelin verimliliği, yeterliliği, görevindeki başarıları dikkate alınarak Kombina Müdürünün görev, yetki ve sorumluluğunda olduğu, Müdür Yardımcısı Vekili olarak atanan ’a bazı şefliklerin bağlandığı tarihte şikâyetçiye de Sağlık ve Kalite Kontrol birimi olmak üzere bir birimin bağlandığı, 4.6. Kombina müdür yardımcılarından her birisine hangi şefliğin bağlanacağına ilişkin önceden belirlenmiş yazılı bir kural bulunmadığı, Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü Kombinaların Çalışma
Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik çerçevesinde Kombina Müdürünün yetki ve sorumluluğunda olduğu, zaman zaman her bir Kombina Müdür Yardımcısı arasında değiştirilen esnek bir organizasyon sistemi uygulandığı, 4.7. 9/ 11/ 2016 tarihinde görev dağılımında değişiklik yapılarak ’a Muhasebe, Malzeme İkmal ve Ticaret Pazarlama Şeflikleri olmak üzere üç birimin bağlandığı, 4.8. Kombina Müdürlüklerinde müdür yardımcıları arasında görev dağılımlarının, Et ve Süt Kurumu
Genel Müdürlüğü Kombinaların Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin Üçüncü Bölüm,
8 inci Maddesinin 3 üncü ve 14 üncü fıkraları ile aynı bölümün 9 uncu maddesinin 2 nci ve 13 üncü
fıkraları gereğince yapıldığı, görev dağılımının Kombina Müdür Yardımcıları (ve Vekili) arasında yapıldığı, iddia edildiği gibi Makine Enerji Şefine birim bağlanmadığı, 4.9. Kombina Müdür Yardımcısının yeterlilik, başarı ve verimlilik durumunun yanı sıra, ilgili şeflerle uyum sağlama durumu da dikkate alınarak zaman zaman bağlanan şefliklerde değişiklikler yapıldığı, 4.10. Kombinalarda yeni bir müdür yardımcısı veya yeni bir şef atamasında, şefliklerin iş yükünde değişiklik olması halinde veya kombina müdür yardımcısı ile bağlı olduğu şeflikler arasında uyum sorunu yaşanması durumlarında görev dağılımlarının yenilendiği; şikâyetçi hakkında uyum sorunu
2 / 7türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,
hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 9. Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü Kombinaların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin “Kombina/İşletme/Fabrika/Depo Müdürünün görevleri” başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “ Müdür Yardımcıları arasında görev, yetki ve sorumluluk dağıtımını yapmak, gerekli gördüğünde değiştirmek” , 10. Aynı Yönetmeliğin “Kombina/İşletme/Fabrika/Depo Müdür Yardımcısının görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “ Kombina Müdürü tarafından yapılan iş bölümü ve yetki çerçevesi içinde verilen görevlerin yürütülmesini sağlamak ”, hükümlerine yer verilmiştir .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 11. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince 11 Mart 1980 tarihinde kabul edilen “İdari Takdir
Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 Sayılı Tavsiye Kararında; İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasında Uygulanacak Temel İlkelere göre takdir yetkisini kullanan bir idari makamın, ( 1)Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemeyeceği, ( 2)Yalnızca somut olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyacağı, ( 3)Hakkaniyete uymayan ayırımcılıktan kaçınarak yasa önünde eşitlik ilkesini gözeteceği ( 4) işlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında denge sağlayacağı ( 5) işlemi, her somut olaya göre belirlenen makul süre içinde yapacağı…” belirtilmiştir .
12. Anayasa Mahkemesinin 13/ 11/ 2014 tarih ve E. 2013/ 95, K . 2014/ 176 sayılı kararında;
İdareye takdir yetkisi tanınması, idarenin “keyfi” olarak hareket edebileceği anlamına gelmez .
İdareye tanınan takdir yetkisinin, somut olayın özellikleri, eylemin ağırlığı, oluşan zararın büyüklüğü gibi durumlar göz önünde bulundurularak eşitlik, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması hukukun genel ilkelerindendir .” denilmektedir .
13. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/ 04/ 2008 tarihli ve E.2005/ 270 K .2008/ 1286 sayılı kararında ; Anayasa’nın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine vurgu yapılarak bu bağlamda, işlemlerde kamu yararının sağlanması amacının güdülmesi, nesnel adil ve hakkaniyet ölçütlerinin gözetilmesi gerektiği, bu nedenle, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçümlerini göz önünde tutarak kullanması, Anayasanın 10 uncu maddesi kapsamında, kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran, 3 numaralı paragrafta yer verilen başvurusunda, Personel, Muhasebe, Malzeme İkmal, Makine Enerji şefliklerinin gerekçe gösterilmeden 4/ 4/ 2016 tarihinde tarafından alındığını belirterek, sorumluluğunda olan birimlerin tarafına verilmesini talep etmektedir .
15. Anayasa ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği hususu hüküm altına alınmıştır . Görevlendirme konusunda idarenin sahip bulunduğu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu yetkinin kamu yararı ve kamu hizmetinin gerekleri göz önünde tutularak kullanılması gerektiği de İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir .
Bu doğrultuda, idarenin açıklamalarında “Kombinalarda yeni bir Müdür Yardımcısı veya yeni bir şef atamasında, şefliklerin iş yükünde değişiklik olması halinde veya kombina müdür yardımcısı ile
4 / 7bağlı olduğu şeflikler arasında uyum sorunu yaşanması durumlarında görev dağılımlarının
yenilendiği; şikâyetçi hakkında uyum sorunu yaşandığı ve görev değişikliği yapıldığı” belirtilmektedir . Bu kapsamda, idarenin yönetimde ortaya çıkacak sorunları gidermek için yeni düzenlemeler yapması idareye verilen sorumluluğun gereğidir .
16. Başvurucunun un şef olmadığı iddiasına ilişkin, vekaleten müdür yardımcılığına görevlendirildiği idare tarafından gönderilen belgelerde görülmüş olup, başvurucunun iddiasının doğru olmadığı tespit edilmiştir .
17. Müdür Yardımcısı ’un vekaleten görevlendirilmesinden önce ile iki müdür yardımcısı olarak görev yapmakta ve her birine dörder şeflik bağlı iken; ’un vekaleten müdür yardımcısı olarak görevlendirilmesinden sonra müdür yardımcısı sayısı 3 olmuş ve 8 şefliğin dağılımı ’a 1, 3
4 olarak düzenlenmiştir . Ancak, İdarenin 9/ 11/ 2016 tarihinde yaptığı yeni görev
dağılımı ile başvurucuya 3, 3, 2 şeflik bağlandığı belgelerden görülmüştür . Başvuru konusuna ilişkin idarenin düzenlediği yeni görev dağılımı ile hakkaniyeti göz önünde bulundurarak şikâyet konusunu gidermeye çalıştığı değerlendirilmiştir .
18. Kombina müdürünün görevleri arasında kurumun genel amaç ve politikalarına uygun olarak; ilgili mevzuat kapsamında etkin, verimli, dikkatli ve uyum içerisinde gereken sevk ve idareyi sağlamak, birimlerin koordinasyonunu sağlamak yer aldığından kurumunun işleyişinde de Müdür
Yardımcıları arasında görev, yetki ve sorumluluk dağıtımını yaparak gerekli gördüğünde değiştirmek yetkisine ve dolayısıyla müdür yardımcılarına bağlanacak şefliklerin hangileri olduğu konusunda takdir yetkisine müdahale edilemeyeceği mütalaa edilmiştir .
19. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; görev değişikliği yapılması konusunda takdir hakkı bulunduğu kuşkusuz olan ve Müdürlüğün daha iyi işleyişi hususunda görev dağılımını düzenleme hak ve yetkisine sahip olan idarenin, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya zorlanamayacağı, bu nedenlerle başvurucunun talebinde yer alan, Kombinada sadece 2 müdür yardımcısı görevli iken kendisinin sorumluluğunda olan; Personel, Muhasebe, Malzeme İkmal, Makine Enerji şefliklerinin kendisine tekrar bağlanmaması konusunda tesis edilen idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 20. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 21. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
5 / 722. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin, ‘ İyi yönetim ilkeleri’ başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
‘Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası’nda da yer verilmiştir .
23. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 24. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 25. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı
40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında “ Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve
mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde Denizli İdare
Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .
V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın ŞİKÂYET BAŞVURUCUSUNA, ET VE SÜT KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.