|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Kırıkkale İl Özel İdaresi’nde görev yaptığı dönemde eksik ödenen sosyal denge tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, sosyal denge tazminatının peşin ödenmesi gerektiğini savunmuş, ancak idare, mevcut sözleşme hükümlerine dayanarak ödemelerin çalışılan ay sonunda yapıldığını belirtmiştir. Danıştay, sosyal denge tazminatının tüm kamu görevlilerine eşit bir şekilde ödenmesi gerektiğini vurgulayarak, başvuranın talebinin haklı olduğuna ve eksik ödemelerin faiziyle birlikte yapılması gerektiğine karar vermiştir.
Sonuç olarak, Kırıkkale İl Özel İdaresi’ne, başvuranın sosyal denge tazminatına ilişkin eksik ödemelerinin hesaplanarak faiziyle birlikte ödenmesi konusunda tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının zamanında ve eksiksiz bir şekilde ödenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/18103-S.21.28965
BAŞVURU NO : 2021/11294
KARAR TARİHİ : 24/12/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
KIRIKKALE İL ÖZEL İDARESİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın eksik ödenen sosyal denge tazminatının faiziyle birlikte tarafına ödenmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle;
1.1) 02/02/2018 tarihinde Kırıkkale İl Özel İdaresine naklen atandığını, 2018 Şubat döneminde sosyal
denge ödemesinden faydalanmak için verdiği 20/02/2018 tarihli dilekçesine rağmen, hesabına ilk sosyal denge ödemesinin 15/03/2018 tarihinde yatırıldığını,
1.2) İdareye 06/03/2019 tarihli dilekçe ile başvurarak Şubat 2018 ayına ait sosyal denge ödemesini
alamadığını ve ödenmesini talep ettiğini, idarenin dilekçesine verdiği 21/03/2019 tarihli cevabında özetle, o tarihte yürürlükteki sözleşme hükümlerinde sosyal denge tazminatının peşin ödeneceğine dair bir hüküm bulunmaması sebebiyle uygulamanın çalışılan ay sonunda sosyal denge tazminatı ödemesi şeklinde yapılmakta olduğunu ve (15/02/2018-14/03/2018) dönemine ait sosyal denge tazminatının 15/03/2018 tarihinde ödendiğinden tarafına Şubat 2018 ayı için sosyal denge tazminatı ödenemeyeceğinin bildirildiğini,
1.3) Kurum ilk defa sosyal denge ödemesi yaptığında ödemeyi peşin olarak yaptığını, yani kendisi
dışında tüm çalışanlara sosyal denge ödemelerinin peşin olarak ödenegeldiğini, ancak başvurusu üzerine peşin olarak ödeneceğine dair sözleşmede hüküm bulunmaması bahane edilerek amir uygulamanın aksine çalışılarak ödeneceği yönünde cevap verildiğini,
1.4) İdarede göreve başladığı günden beri sosyal denge tazminatını çalışılan ayın sonunda ödenmesi
şeklinde almakta olduğunu, idare ve yetkili sendika arasında 25/03/2021 tarihinde imzalanan ve 01/04/2021-31/03/2023 döneminde geçerli son sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 15 inci
maddesinde sosyal denge tazminatı ödemesinin her ayın 15’inde peşin olarak yapılacağının hüküm altına alındığını,
1.5) 15/04/2021 tarihinde idareye verdiği dilekçesiyle, tarafına çalışılan ayın sonunda ödemesi yapılan
Mart 2021 dönemine ait sosyal denge tazminatı yatırıldığı halde yeni sözleşme hükmüne göre peşin yatırılması gereken Nisan 2021 dönemine ait sosyal denge tazminatı ödemesinin yapılmadığını bildirerek, Nisan 2021 dönemine ait peşin olarak yatırılması gereken sosyal denge tazminatının ödenmesini talep ettiğini,
1.6) İdarenin 26/04/2021 tarihli cevabında Nisan 2021 dönemine ait peşin ödenmesi gereken sosyal
denge ödemesi talebine hiç değinmediğini, 15/04/2021 tarihli dilekçesindeki konuyla ilgisi olmayan gerekçelerle herhangi bir ödeme yapılmayacağını bildirdiğini,
1.7) İdare ile yetkili sendika arasında 25/03/2021 tarihinde imzalanan 01/04/2021-31/03/2023
döneminde geçerli son sosyal denge tazminatı sözleşmesinin 15 inci maddesinde sosyal denge ödemelerinin peşin olarak ödeneceğinin kayıt altına alındığını, yine aynı sözleşmenin “İşverenin
Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 6 ıncı maddesinin (c) fıkrasında, işverenin çalışanların tüm haklarını zamanında ve noksansız olarak yerine getirmekle, 6 ıncı maddenin son paragrafında ise, sözleşme hükümlerinin bütün memur çalışanlara eşit ve adaletli olarak uygulanmasından sorumlu olduğunun kayıt altına alındığını, ifade ederek; peşin olarak ödenmesi gerektiği halde henüz ödenmeyen Nisan 2021 dönemi sosyal denge tazminatının hesaplanacak yasal faizi ile birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 18 inci maddesi ve 25/03/2021 tarihinde imzalanan sosyal denge sözleşmesinin hükümleri çerçevesinde tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kırıkkale İl Özel İdaresi İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 09/08/2021 tarihli ve
sayılı yazısıyla; başvuranın 02/02/2018 tarihinde naklen tayin geldiği ve 20/02/2018 tarihli dilekçesi ile sosyal denge tazminatından yaralanma talebinde bulunduğu, 01 Mart 2016 – 01 Nisan 2018 tarihinde imzalanan sosyal denge sözleşmesinde peşin ödenir ibaresi bulunmadığından Şubat ayına ait sosyal denge tazminatının ilk olarak 15/03/2018 tarihinde ödendiği ifade edilmiş ve
Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2) “ Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde
sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde; “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.”
6) 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin Ek 15 inci maddesinde;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın idarede göreve
başladığı tarihten sonra 15/04/2018 ve 15/04/2019 tarihlerinde yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinde idarece eksik ödeme yapıldığı tespit edildiğinden, eksik yapılan söz konusu ödemelerin faiziyle birlikte başvurana ödenmesi konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, özetle, eksik ödenen sosyal denge tazminatının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesini
talep etmektedir.
9) Bilindiği üzere belediyeler, bağlı kuruluşları ve il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında
istihdam edilen ve 4688 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kamu görevlisi tanımı kapsamına giren tüm personel sosyal denge tazminatından yararlandırılabilmektedir. Bu kapsamda, kurumlar tarafından yapılacak sosyal denge tazminatı ödemelerinde, kamu görevlileri arasında sendika üyesi
/
olup olmamalarına göre bir ayrıma gidilmemekte ve söz konusu kurumlarda kamu görevlisi kapsamına giren tüm personelin bu ödemeden yararlandırılması gerekmektedir.
10) Somut olayımızda, başvuranın Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü
Meteoroloji 7. Bölge Müdürlüğü Kayseri Erkilet Meydan Meteoroloji Müdürlüğünde mühendis olarak çalışmakta iken ilgili mevzuat çerçevesinde 18/01/2018 tarihli Valilik Onayı ile Kırıkkale İl
Özel İdaresine iç denetçi olarak naklen atandığı ve buradaki görevine 15/02/2018 tarihinde başladığı, başvuranın 20/02/2018 tarihli dilekçesiyle sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle verdiği dilekçesi sonrasında ilk sosyal denge tazminatının 15/03/2018 tarihinde ödendiği, başvuranın konuyla ilgili 06/03/2019 tarihli dilekçesinin idarenin 21/03/2019 tarihli ve sayılı yazısıyla reddedildiği, başvuranın 15/04/2021 tarihli dilekçesinin ise idarenin 26/04/2021 tarihli ve sayılı yazısıyla reddedilmesi üzerine ise Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.
11) Başvuranın Kırıkkale İl Özel İdaresine naklen tayin olarak görevine başladığı tarihte yürürlükte olan
ve Kırıkkale İl Özel İdaresi ile Türk Yerel Hizmet Sendikası arasında 26/02/2016 tarihinde akdedilen Sözleşme’nin 18 inci maddesinde Sözleşmenin 01/03/2016 tarihinde başlayacağı ve 01/04/2018 tarihinde sona ereceği ifade edilmiş, Sözleşmenin aylık sosyal denge tazminatının düzenlendiği 15 inci maddesinde ise aylık sosyal denge tazminatının miktarı düzenlenmiştir.
Sözleşme kapsamında sosyal denge tazminatının maaşlarla birlikte peşin olarak ödeneceği konusunda bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
12) Bu çerçevede, her ne kadar 15/04/2014 ile 15/05/2016 tarihleri arasında uygulanan bir önceki
Sözleşmede sosyal denge tazminatının her ayın 15’inde peşin olarak maaşla birlikte ödeneceği düzenlenmiş olsa da, 01/03/2016 ile 01/04/2018 tarihleri arasında uygulanan sözleşmede böyle bir hüküm bulunmadığından, sosyal denge tazminatının idarenin beyanı doğrultusunda çalıştıktan sonra ödendiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.
13) Buna göre, başvuranın göreve başladığı tarih olan 15/02/2018 tarihinde ödenmekte olan brüt 687,5
TL tutarındaki sosyal denge tazminatının çalıştıktan sonra ödeneceği dikkate alındığında, başvurana 15/03/2018 tarihinde ödenen tazminatın başvuranın çalıştığı 15/02/2018 – 14/03/2018 tarihleri arasına ait olduğu anlaşılmaktadır. İdarenin 21/03/2019 tarihli ve tarihli yazısında da başvurana ödenen miktarın mezkur tarihler arasına ait olduğu ifade edilmiştir.
14) İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen ve 01/04/2018 ile 15/03/2019 tarihleri arasında geçerli
olan bir sonraki Sözleşme’nin 15 inci maddesinde ise, her ayın 15’inde peşin olarak 820,00 TL tutarında sosyal denge tazminatı ödeneceği kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda, 15/04/2018 tarihinde personele 820,00 TL sosyal denge tazminatı ödenmesi gerektiği ve bu tarihte ödenen 820,00 TL’nin 15/04/2018 – 15/05/2018 dönemine ait olması gerektiği açıktır. Bu durumda, sözleşmenin uygulanmaya başlandığı 01/04/2018 ile 14/04/2018 tarihleri arasına tekabül eden sosyal denge tazminatının ise aylık 820,00 TL üzerinden kıst olarak personele ödenmesi gerekmektedir.
15) Sonuç olarak, önceki sözleşmede sosyal denge tazminatı çalışılan ayın sonunda ödendiğinden,
15/04/2018 tarihinde, 15/03/2018-31/03/2018 dönemi için eski sözleşme gereği aylık 687,50 TL üzerinden 16 günlük kıst tutarın yanında, 01/04/2018-14/04/2018 dönemi için yeni sözleşme gereği aylık 820,00 TL üzerinden 14 günlük kıst tutar ile peşin ödeme nedeniyle 15/04/201814/05/2018 dönemi için 820,00 TL ödenmesi gerekmektedir.
16) Söz konusu döneme ilişkin bordrolar ile başvuranın dilekçesi üzerine verilen cevaplar
incelendiğinde, 15/04/2018 tarihinde personele 881,84 TL ödendiği anlaşılmaktadır. Bu tutarın nasıl hesaplandığı anlaşılamamakla birlikte, bordro üzerinde “peşin ödemeye geçişten dolayı 1 Nisan –
14 Nisan arası fark ile birlikte” açıklamasına yer verildiği görülmüştür. Ancak, yukarıda açıklandığı
üzere peşin ödemeye geçiş nedeniyle bu tarihte personele ödenmesi gereken miktarın çok daha fazla olması gerektiği aşikârdır.
17) Diğer yandan, bahsi geçen son sözleşmenin bitim tarihi olan 2019 yılının Mart ayında ise personele
16/03/2019 ile 31/03/2019 tarihleri arasındaki dönem için 16 günlük sosyal denge tazminatının karşılığı olarak brüt 449,68 TL tutarında sosyal denge tazminatı ödenmiştir. Zira, Valilik
Makamının Oluru üzerine idare ile yetkili sendika arasında Sözleşmenin 20 nci maddesi kapsamında imzalanan Ek Protokol Sözleşmesiyle sözleşmenin geçerlilik tarihi 31/03/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
18) İdare ile yetkili sendika arasından imzalan müteakip sözleşme ise, 01/04/2019 ile 31/03/2021
arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu yeni Sözleşme ile aylık sosyal denge tazminatının yine her ayın 15’inde peşin olarak ödeneceği, kamu görevlilerine ödenecek tutarın ise brüt olarak en yüksek devlet memuru aylığının (gösterge + ek gösterge dahil) % 95’i olarak verileceği kararlaştırılmıştır.
19) Buna göre, yeni sözleşmenin imzalandığı tarihi takip eden 15/04/2019 tarihinde yeni hesaplama
yöntemine göre hesaplanacak tutar ile birlikte, sözleşmenin uygulanmaya başladığı tarih olan 01/04/2019 ile 14/04/2019 tarihi arasındaki 14 günlük kıst ödemenin de yapılması gerekmektedir. Ancak, personelin sosyal denge bordroları incelendiğinde 01/04/2019-14/04/2019 dönemi için kıst ödemenin yapılmadığı, sadece 15/04/2019-14/05/2019 dönemi için yeni sözleşme gereği hesaplanan tutarın ödendiği görülmektedir. Bu durumda, idarenin mezkur 14 günlük döneme ilişkin ödemeyi yapmamış olması nedeniyle başvurana ve diğer personele eksik ödeme yaptığı anlaşılmaktadır.
20) İdare ile yetkili sendika arasında 25/03/2021 tarihinde imzalanan son sözleşme ise, 01/04/2021 ile
31/03/2023 arasındaki dönemi kapsamakta olup, aylık sosyal denge tazminatının ödenmesi konusunda önceki sözleşme ile aynı yöntem benimsenmiştir. Personele ödenen sosyal denge tazminatı bordrolarının incelenmesinden sözleme sonu olan 2021 yılının Mart ayında herhangi kıst ödeme yapılmaksızın aynı şekilde ödeme yapıldığı görülmektedir. Bu noktada, hesaplama yöntemi değişmemiş olması nedeniyle 15/03/2021 tarihinde yapılan ödemede 15/03/2021-15/04/2021 dönemi için de peşin ödeme yapılmış olduğundan, yeni sözleşmenin uygulanmaya başlandığı 01/04/2021 tarihi ile 15/04/2021 tarihi arasındaki dönem için herhangi bir kıst ödemenin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
21) Öte yandan, başvuran 02/08/2021 tarihinde naklen atama yoluyla başka bir kuruma atanmak üzere
Kırıkkale İl Özel İdaresinden ilişik kesmiştir. Başvuranın görevinden ayrılmasından önce ise 15/06/2021 tarihinde 15/06/2021-14/07/2021 dönemi için sosyal denge tazminatının tam olarak ödendiği, 15/07/2021 tarihinde ise başvuranın görevinden ayrılacağı bilindiği için başvuran ödeme yapılmadığı, başvuranın görevinden ayrılmasından sonra 05/08/2021 tarihinde yapılan ödemede ise 15/07/2021 ile 02/08/2021 tarihi arasındaki dönem için kıst ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
22) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; 15/03/2018-
31/03/2018 dönemi için 01/03/2016 -01/04/2018 tarihleri arasında uygulanan sözleşme gereği aylık 687,5 TL üzerinden 16 günlük kıst tutar, 01/04/2018-14/04/2018 dönemi için 01/04/2018 –
15/03/2019 tarihleri arasında uygulanan sözleşme gereği aylık 820,00 TL üzerinden 14 günlük kıst tutar ve 15/04/2018-14/05/2018 dönemi için 01/04/2018 -15/03/2019 tarihleri arasında uygulanan sözleşme gereği aylık 820,00 TL toplamından 15/04/2018 tarihinde başvurana ödenen miktar düşülerek hesaplanan tutar ile 01/04/2019-15/04/2019 dönemi için 01/04/2019-31/03/2021 tarihleri arasında uygulanan sözleşme gereği hesaplanacak 14 günlük kıst tutarın vade tarihine göre hesaplanacak faiziyle birlikte başvurana ödenmesi konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın taleplerini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma sür esinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, 15/04/2018 ve 15/04/2019 tarihlerinde ödenen sosyal denge tazminatlarından eksik ödendiği tespit edilen kıst tutarların hesaplanacak faiziyle birlikte başvurana ödenmesi konusunda KIRIKKALE
İL ÖZEL İDARESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASI,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
KIRIKKALE İL ÖZEL İDARESİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için KIRIKKALE İL ÖZEL İDARESİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi