|
ÖZET: Sayıştay kararında, belediye memurlarına “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61. maddesi uyarınca, bu tür ödemelerin ücret tanımına girdiği ve dolayısıyla gelir vergisi kesintisine tabi olduğu vurgulanmıştır.
Sosyal Denge Sözleşmesi hükümleri ve ödeme biçimi incelendiğinde, yapılan ödemelerin işverene bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, ödemelerin ücret niteliğini değiştirmemektedir. Sonuç olarak, memurlara yapılan sosyal denge yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaması, kamu zararına yol açmıştır. Hukuki değerlendirme sonucunda, söz konusu ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması nedeniyle oluşan kamu zararının sorumluları belirlenmiş ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53. maddesi gereğince, sorumlulara faizleri ile birlikte ödettirilmesine karar verilmiştir. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2013 |
| Dairesi | 6 |
| Karar No | 141 |
| İlam No | 20 |
| Tutanak Tarihi | 16.10.2014 |
| Kararın Konusu | Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar |
Sosyal Denge Yardımı Ödemelerinden Gelir Vergisi Kesintisi Yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; memur personele “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmaması sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
…Belediye Başkanlığı ile … arasında 01.03.2012 tarih ve 11 sayılı Meclis Kararına dayanılarak 15.03.2012 tarihinde imza edilen Sosyal Denge Sözleşmesinin “Aylık Sosyal Denge Yardımı” başlıklı 11’inci maddesinde, fiilen görev yapan çalışanlara aylık brüt … TL sosyal denge yardımı yapılacağı belirtilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında; “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise; “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
…
vergi tevkifatı yapılır.
…” denilmektedir.
Sosyal Denge Sözleşmesi hükümleri ve yardımın ödenme şartları ile ödeme biçimi göz önüne alındığında “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ödemeler, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para niteliğinde olduğundan, ücret tanımı içinde yer almaktadır. Bu ödemenin, “Aylık Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılmış olması, ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmemektedir. Bu nedenle, Anılan Yasa hükümleri uyarınca, sosyal denge adı altında memurlara yapılan ödemelerin tamamı Gelir Vergisi Kanunu bakımından ücret niteliğinde olup; bu ödemelerden 193 sayılı Kanunun 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Oysa, ilişikli ödeme emri belgeleri ve eklerinin incelenmesinde, memurlara yapılan sosyal denge yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Bu itibarla Belediye Başkanlığı ile …. arasında akdedilen Sosyal Denge Sözleşmesine istinaden Belediyede görevli memur personele “Sosyal Denge Yardımı” adı altında yapılan ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre ücret mahiyetinde olan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu meydana gelen … TL kamu zararının
… TL’sinin sorumlular Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ……… ile Gerçekleştirme Görevlileri (Memur) ………ve (Mutemet) ……’a,
…. TL’sinin sorumlular Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Müdürü) ………ile Gerçekleştirme Görevlileri (Memur) ………ve (Mutemet) ……’a,
…. TL’sinin sorumlular Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Müdürü) ……… ile Gerçekleştirme Görevlileri (Memur) ………ve (Mutemet) ……’ya,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,