Sosyal güvenlik hakkının korunması bağlamında tanık beyanlarının çelişkili olduğu iddiasıyla yapılan istinaf başvurusu üzerine delil değerlendirmesi yapılmıştır (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/8031 E.  ,  2024/12767 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2259 E., 2024/554 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Erciş 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/7 E., 2023/315 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 19.08.2019-21.10.2019 tarihleri arasında asgari ücret karşılığında anketör olarak çalıştığını, ücreti ödenmediği gibi çalışmasına ilişkin SGK’ya bildirimde bulunulmadığını belirterek anılan tarihlerde Erciş Belediyesinde geçen çalışmaların tespitini istemiştir.
II.CEVAP
1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacının Belediye bünyesinde çalışmasının bulunmadığını, iddiaların gerçeklikten yoksun olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile davanın kabulüne davacının 19.08.2019 tarihi ile 21.10.2019 tarihleri arasında (63 gün) davalı … bünyesinde dönemlere göre değişen net asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar vermiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
Davalı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin eksik inceleme sonucunda karar verdiğini, davacının Belediyede çalıştığına ilişkin somut delil bulunmadığı halde kabul karar verilmesini usul ve yasaya aykırı olduğunu, tanık beyanlarının taraflı ve çelişkili olduğunu, eksik inceleme ile Mahkemenin kabul kararı verdiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Fer’i Müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, Kurum işleminde hata bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile somut olayda, davacının, davalı işveren tarafından hizmet bildiriminin bulunmadığı, davacının, anketör olarak çalıştığı dava konusu dönemde, davalı işveren nezdinde şoför olarak çalışan …, …, …’ın beyanları ve yine davalı işveren nezdinde çalışan … ve …’un destekleyen beyanları karşısında tüm dosya kapsamına göre davanın kabulüne dair Mahkeme kararında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmış olup davalı … ve fer’i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.
Feri müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının 19.08.2019-21.10.2019 tarihleri arasında asgari ücret karşılığında anketör olarak davalı … nezdinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Davacının 19.08.2019-21.10.2019 tarihleri arasında asgari ücret karşılığında anketör olarak davalı … nezdinde çalıştığının tespiti istemiyle açılan davada; Mahkemece Belediyede yazı işleri biriminde, Mali İşler Müdürlüğünde, insan kaynaklarında çalışan, yine kepçe operatörü ve şoför olarak çalışan tanıkların davacının Belediyede anketör olarak çalıştığını beyan etmeleri karşısında davacının 19.08.2019 tarihi ile 21.10.2019 tarihleri arasında (63 gün) davalı … bünyesinde dönemlere göre değişen net asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de; davacının çalışmasının geçtiğini ileri sürüdüğü Belediye işyerinin bir kamu iş yeri olduğu ve kamu kuruluşlarında çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan, davalı işyerinden varsa dava konusu döneme ilişkin çalışmaya dair ücret belgeleri, puantaj kayıtları, işe giriş bildirgeleri, ilgili tüm kayıtlar getirtilmeli, bordro tanıklarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacının Belediyede anketörlük yaptığını iddia etmesi karşısında, davacının davalı … nezdindeki amir, şef ve iş yaptığı diğer Belediye çalışanlarının ve gerekirse dinlenen tanıkların yeniden beyanlarına başvurularak davacının tam olarak ne iş yaptığı ve ücretini kimden, ne şekilde aldığı hususları tanıklardan ve ilgili birimlerden sorulmak suretiyle açıklığa kavuşturulmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.12.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.