Sosyal güvenlik il müdür yardımcılığına sınavsız atama ve idarenin takdir yetkisiyle kariyer ve liyakat ilkeleri arasındaki uyuşmazlık değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/14525-S.21.23269

BAŞVURU NO : 2021/10159

KARAR TARİHİ : 08/10/2021

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : İl müdür yardımcılığı kadrosuna atanma hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 31/05/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğünde boşalan 2 adet il müdür yardımcılığı kadrosuna, kurumda uzun yıllar yöneticilik tecrübesi olan üniversite mezunu 6 şef, 2 merkez müdürü,1 avukat ve 1 denetmen yardımcısı başvurmasına rağmen, henüz 10 yıllık memuriyeti olan yönetici kadrosunda çalışmamış icra memuru kadrosunda çalışmakta olan bir personelin atandığını, yapılan atama vekaleten olsa da kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğunu, bunun çalışanlar arasında moral ve motivasyonu bozduğunu, kurumda 20 yıllık görevi boyunca yeterli bilgi, tecrübe ve kıdeme sahip olmasının, şef kadrosunda çalışmasının ve yüksek lisans diplomasına sahip olmasının bu göreve atanmak için yeterli bir kriter olduğunu, kendisinin atanmayarak 10 yıllık icra memuru kadrosunda çalışanın atanmasının kariyer ve liyakat ilkesine aykırı olduğunu belirterek; kurumda sınavsız yapılan idareci atamalarının en kısa zamanda durdurulmasını, atama yapılırken tecrübe, kıdem, eğitim durumu gibi kriterlerin gözetilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Sosyal Güvenlik

Kurumu Başkanlığının 05/08/2021 ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Şef ’ın 23/07/2019 tarihli dilekçesi, İcra Memuru . .ın 24/06/2020 tarihli dilekçesi ve Şef .nun 22/06/2020 tarihli dilekçesi ile Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde boş bulunan 2 adet sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosuna atanmak için talepte bulundukları, 2.2. .nun Bakanlık Makamının 11/01/2021 tarihli ve sayılı Olur’u, .ın ise Bakanlık Makamının 11/01/2021 tarihli ve sayılı Olur’u ile 657 sayılı Kanunun 86 ve 175 inci maddeleri gereğince

Sosyal Güvenlik İl Müdür Yardımcılığı görevini vekaleten yürütmelerinin uygun görüldüğü, 2.3. SGK Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları arasında sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosu bulunmadığı, sınavsız yapılan yönetici atamalarının idarenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirildiği,

2.4. Sosyal güvenlik il müdür yardımcısı olarak atanabilmek için kamuda 10 yıl hizmet ve dört yıllık üniversite mezunu olma şartı gerektiği, ekte sunulan hizmet belgelerinden de anlaşılacağı üzere atanma talebinde bulunan başvuranın ve söz konusu kadrolara vekaleten ataması gerçekleştirilen . ile .ın atanma koşullarını sağladıkları, 2.5. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak başvuran tarafından yargı organlarında açılmış davası bulunmadığı, ancak başvuranın 24/11/2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 137 nci maddesi gereği görevden uzaklaştırıldığı, 28/02/2017 tarihinde ise görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırıldığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 18/4/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin “g” bendinde; “g) Başmüdür, işletme, müessese, fabrika, kombina ve meydan müdürlüklerine, taşra teşkilatı bölge ve il müdürü ile doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşlarının müdür kadrolarına ve bunların yardımcılıklarına, ilçe müdürü kadrolarına, atanma usul ve esasları kurumlarınca yönetmelikle belirlenen ilçe idare şube başkanlıkları ile bunlarla aynı düzeydeki diğer kadrolara, …

yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.” 6. 22/08/2015 tarih ve 29453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet

grupları şunlardır:

a) Yönetim hizmetleri grubu:

1) Şube müdürü, sosyal güvenlik merkezi müdürü.

2) Sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı.

3) Şef.

b) Araştırma ve planlama hizmetleri grubu:

1) Uzman, araştırmacı.

c) Hukuk hizmetleri grubu:

1) Hukuk müşaviri.

ç) Savunma hizmetleri grubu:

1) Sivil savunma uzmanı.

d) Bilgi işlem hizmetleri grubu:

1) Çözümleyici.

e) İdari hizmetler grubu:

1) İcra memuru.

2) Memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni.

f) Destek hizmetleri grubu:

1) Hizmetli, aşçı, matbaacı, berber, kaloriferci, bekçi ve dağıtıcı.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; İdarenin il müdür yardımcısı kadrosuna yapılan atamalarda kullandığı takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde herhangi bir emare oluşmadığından, başvuruya konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğünde Şef olarak görev yapmakta olan başvuran, Sosyal

Güvenlik İl Müdür Yardımcısı kadrosuna atanma talebinin olumlu değerlendirilmeyerek, başka personelin kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olarak atanmasına itiraz etmekte; sınavsız yapılan idareci atamalarının durdurulmasını, bu atamalarda tecrübe, kıdem, eğitim durumu gibi kriterlerin gözetilmesini talep etmektedir.

9. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden, başvuran ile diğer iki personelin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde boş bulunan 2 adet sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosuna atanmak için talepte bulundukları, Bakanlık Makamının ilgili Olur’ları ile diğer iki personelin vekaleten atanmalarına onay verildiği anlaşılmaktadır.

10. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel

Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında, hangi kadrolara yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağına yer verilmiş olup; bu kapsamda “g” bendinde, il müdürü ile doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşlarının müdür kadrolarına ve bunların yardımcılıklarına yapılacak atamalar bu Yönetmelik hükmü kapsamı dışında bırakılmıştır. Benzer şekilde, Sosyal Güvenlik Kurumu

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde, bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları sayılmak suretiyle belirtilmiş olup; bu kapsamda, görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar ve hizmet grupları arasında sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosuna yer verilmemiştir.

11. İlgili mevzuat hükümleri kapsamında, sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosuna yapılan atamaların, görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar dışında olduğu anlaşılmakta; bu anlamda, sınavsız yapılan yönetici atamaları, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

Sosyal güvenlik il müdür yardımcısı olarak atanabilmek için kamuda 10 yıl hizmet ve dört yıllık üniversite mezunu olma şartı gerektiği; İdare tarafından sunulan hizmet belgelerinden ise atanma talebinde bulunan başvuranın ve söz konusu kadrolara vekaleten ataması gerçekleştirilen personelin atanma koşullarını sağladıkları anlaşılmaktadır.

12. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı,

kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

13. Kamu hizmetini en verimli ve kaliteli bir şekilde sunmakla yükümlü olan idarelerce, bu kapsamda, verimli ve etkin insan kaynakları yönetimini sağlamaya yönelik esaslar belirlenmesi; atamalarda liyakat ve kariyer ilkelerinin gözetilmesi önem arz etmektedir. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar dışında öngörülen sosyal güvenlik il müdür yardımcısı kadrosuna yapılan atamalarda İdarenin, takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde herhangi bir emare oluşmadığından, başvuruya konu işlemde hukuka ve hakkaniyet ilkesine aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin il müdür yardımcısı kadrosuna yapılan atamalarda kullandığı takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde herhangi bir emare oluşmadığından, başvuruya konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi