Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan yersiz ödeme tahsilatında fazla kesinti iddiası (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/64308-S.20.69656

BAŞVURU NO : 2020/772

KARAR TARİHİ : 09/07/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yaptığı fazla ödemenin iadesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/01/2020

I.BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuran, 29/07/2019 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına 3.147,41 TL fazla ödeme yaptığını ve bu ödemenin kendisine ödenmesini talep etmiş, başvuruya ilişkin olarak 21/08/2019 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına “gönderme kararı” verilmiş; bunun üzerine aynı taleple Kurumumuza başvuran tarafından yeniden başvuru yapılmıştır.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından 21/02/2020 tarih ve sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumu

Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiş, Başkanlık tarafından 25/03/2020 tarih ve sayılı yazı ile gönderilen cevabî yazıda özetle; 2.1. Başvurana 06/11/1996 tarihli malullük aylığı talebine istinaden 01/12/1996 tarih ve tahsis numarası ile malullük aylığı bağlandığı, 2.2. Başvuranın 19/06/2007 tarihinde tüm sigorta kollarına çalıştığının tespit edildiğini ve aylığının kesildiği, , 19/06/2007-17/10/2014 tarihleri arasında yersiz ödenen 89.365,94 TL’nin başvurandan 5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesinin a bendi uyarınca talep edildiği, 17/10/2014 tarihi itibariyle başvuranın talebine istinaden malullük aylığı bağlandığı, 2.3. Başvuran tarafından Kurumun söz konusu işlemine karşı Ankara 3. İş Mahkemesinde sayılı dava açtığını, bu sırada başvuranın 21/04/2015 tarihinde çalışmaya başladığının tespit edilmesi üzerine daha önce bağlanan malullük aylığının kesildiği ve kişiye 20/05/2015-19/12/2016 tarihleri arasında yapılan 18.723,89 TL ödeme hususunda 5510 sayılı

Kanunun 96’ncı maddesinin b bendi uyarınca işlem yapılarak geri ödenmesinin talep edildiği, 2.4. Başvuranın talebinin ardından 16/11/2016 tarihli talebine istinaden 20/12/ 2016 tarihinden itibaren kendisine malullük aylığının tekrar bağlandığı, 2.5. Başvuran hakkında düzenlenen 19/06/2007-19/09/2014 tarihleri arasındaki borcun tekrar incelenerek 5510 sayılı Kanunun b bendi uyarınca işlem yapılması gerektiği kanaatine varıldığı ve işlemin düzeltilerek beş yıl geriye yönelik borcun hesaplandığı, 20/09/2009-19/04/2014 tarihleri arasında ödenen 53.664,45TL borç düzenlendiği, 2.6. Ankara 25. İş Mahkemesi kararı ile 20/09/2009-19/04/2014 tarihleri arasındaki borun 26.192,43 TL olduğunun tespit edilmesi üzerine, borç işleminin tekrar düzenlendiği, Ankara

Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin söz konusu borcun 23.606,67 TL olduğuna hükmetmesi üzerine yeniden işlem tesis edildiği, yapılan kesintilerin bölge adliye mahkemesi kararında bildirilen tutar üzerinden yapıldığı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanunu’nun 96’ncı maddesi;

“…a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b)

Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,(1) itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…”

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu

Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından kendisine yersiz ödeme yapıldığı gerekçesi ile ödemelerin faizi ile birlikte geri istenildiğini, ancak yersiz ödemelerin tahsilatında kendisinden 3.147,41 TL fazla kesinti yapıldığını ifade etmiş; söz konusu kesintinin iadesini talep etmiştir.

8. Kurumumuz tarafından idareden talep edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; başvurana yersiz ödemenin birden fazla yapıldığı, yersiz ödeme tahsilatının 5510 sayılı

Kanun’un 96’ncı maddesinin a bendine göre yapıldığı, bu tahsilat işlemlerinin dava konusu yapıldığı, dava sonucu yersiz ödeme yapılan kısmın idare tarafından belirlenen tutardan daha az olduğuna hükmedildiği, ayrıca 5510 sayılı Kanun’un 96’ncı maddesinin b bendine göre işlem yapılması gerektiğine karar verildiği görülmüştür.

9. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın yersiz ödemeleri geri alacağı hususu 5510 sayılı

Kanun’da düzenlenmiştir. İdare, mezkur Kanun uyarınca başvuran hakkında işlem tesis etmişse de, söz konusu işlemin mahiyetinde yer alan geri ödeme tutarının mahkemede görülen dava neticesinde değiştiği, bu hususun yersiz ödemenin tahsilatına ilişkin işlemlere teşmil edildiği gözlenmiştir. Nitekim idarece gönderilen bilgi ve belgelerin ekinde yer alan hesap dökümlerinin incelenmesi neticesinde başvuranın fazla ödeme iddiasının tespit edilebileceği bir bulguya rastlanmamıştır.

10. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; başvurandan yersiz ödemeye ilişkin tahsilat yapılması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde başvuranın iddia ettiği üzere kendisinden 3.147,41 TL fazla kesinti yapıldığına ilişkin bir bulguya rastlanmadığı, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve ilkelerine uygun davrandığı, ancak başvuranın tahsil işlemine karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi