|
ÖZET: Sıfır oranlı emlak vergisi uygulaması, yalnızca sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alan bireyler için geçerlidir. Bu kişilerin, belirtilen aylıklar dışında başka bir geliri olmaması durumunda, brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskenleri için indirimli (sıfır) vergi oranından yararlanma hakkı bulunmaktadır. Ancak, sosyal güvenlik kurumlarından birden fazla maaş alınması, bu muafiyeti engellememektedir. İlgili mevzuat ve genel tebliğler, bu durumun geçerli olduğunu belirtmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuran Güler Sezgin’in hem babasından hem de eşinden dolayı aylık aldığını tespit etmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı, birden fazla maaş alınmasının indirimli bina vergisi oranı uygulamasına engel teşkil etmediğini vurgulamıştır. Bu çerçevede, başvurucunun diğer şartları taşıması halinde, indirimli bina vergisi oranından yararlanması mümkün kılınmıştır. Sonuç olarak, Adapazarı Belediye Başkanlığı’na, başvuranın talebinin hukuka uygun bir şekilde değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın emlak vergisi muafiyetinden yararlanma hakkını korumaktadır. |
b. Sıfır oranlı emlak vergisi uygulamasına ilişkin olarak daha önce yayımlanan 38 Seri Numaralı
Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığından ibaret bulunanların indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanacağı ve sosyal güvenlik kurumlarından emekli dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde bunların meskenlerine indirimli (sıfır) vergi oranının uygulanmayacağı belirtildiğinden emeklilik muafiyeti uygulanamadığı, Belirtilmiştir .
5. Kurumumuzun 23/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile Sosyal
Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi, belge ve görüş talebinde bulunulmuştur . Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığınca gönderilen 07/ 07/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısında olayı özetledikten ve mevzuat hükümlerini belirttikten sonra; “… Kurum kayıtlarımızda yapılan inceleme sonucunda; T. C. Kimlik Numaralı Güler
Sezgin’in 27/ 11/ 2004 tarihinden itibaren tahsis numarası ile 1479 sayılı Kanun kapsamında babasından dolayı (Haziran/ 2017 dönemindeki aylığı 545,86 TL), 01/ 04/ 2010 tarihinden itibaren de 3211466576 tahsis numarası ile 506 sayılı Kanun kapsamında eşinden dolayı ölüm aylığı aldığı (Haziran/ 2017 dönemindeki aylığı 866,33 TL) tespit edilmiştir .”
Şeklinde görüş vermiştir .
6. Kurumumuzun 23/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile Gelir İdaresi
Başkanlığından bilgi, belge ve görüş talebinde bulunulmuştur . Gelir İdaresi Başkanlığınca gönderilen 14/ 07/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısında olayı özetledikten ve mevzuat hükümlerini belirttikten sonra; “…Buna göre, Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli, dul, yetim, ölüm vb . şeklinde birden fazla maaşın alınması indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasına engel teşkil etmemektedir . Bu itibarla, Sosyal Güvenlik Kurumundan hem babadan hem de eşten dolayı maaş alınması durumunda yukarıda belirtilen diğer şartları taşımak kaydıyla i ndirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasından yararlanılması mümkün bulunmakta olup ilgili Belediyenin bu yönde işlem tesis etmesi gerekmektedir…”
Şeklinde görüş vermiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. Anayasasının “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü Maddesinde;
“Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır .
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi
Bakanlar Kuruluna verilebilir .” , 8. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
.
2 / 6“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 9. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 10. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun “Nispet” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır . Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz . Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir .”, 11. 20/ 12/ 2006 tarihli ve 2006/ 11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında;
“319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .”, 12. 31/ 12/ 2003 tarihli ve 25333 ( 3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye
Bakanlığının 38 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin I. Bölümünde yer alan
“İndirimli Bina Vergisi Oranından Yararlanacak Mükellefler” başlıklı 1 inci kısmı;
“Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; … Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanlar, … yararlanacaklardır .”, 13. 09/ 08/ 2005 tarihli ve 25901sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığının 45 Seri
Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin III. Bölümünde yer alan “Tek Meskene Ait Bina
Vergisi İndiriminden Faydalanan Mükelleflere İndirimli (sıfır) Bina Vergisi Oranı
Uygulaması” başlıklı 1 inci ve 2 inci kısımlarında;
“38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde[ 31/ 12/ 2003 – 25333 – S- 3.Mükerrer S – R
.
3 / 6G]; Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m² yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa
hakkına sahip bulunan ve hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler ile gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığından ibaret bulunanların indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanacağı ve sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde ise bunların meskenlerine indirimli (sıfır) vergi oranının uygulanmayacağı belirtilmiştir .
Söz konusu genel tebliğde belirtildiği üzere sosyal güvenlik kurumlarından; emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanların meskenlerine ilişkin indirimli (sıfır) vergi oranının uygulanabilmesi için bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunmaması, hiçbir geliri olmayanların da bu durumlarını belgelemeleri gerekmektedir .” , Hükümleri düzenlenmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Başvurucunun Emlâk Vergisi muafiyetinden yararlanma talebi hakkında, Sosyal Güvenlik
Kurumundan hem vefat eden babasından hem de vefat eden eşinden dolayı maaş alınması durumunda diğer şartları taşımak şartıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanılması mümkün olduğu, idarenin bu yönde işlem tesis etmesi gerektiğini, ilgili idare tarafından gerçekleştirilen işlemin de hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, idarenin başvuranın talebi doğrultusunda işlem tesis etmesi gerektiği hususunda Adapazarı Belediye Başkanlığına tavsiyede bulunulmasına yönelik öneride bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. başvurusunda, oturmakta olduğu evi dışında bir mülkü bulunmadığını, sadece dul ve yetim aylığı aldığını iddia ederek Emlâk Vergisi muafiyetinden yararlanmayı talep etmektedir .
16. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre Bakanlar Kurulu, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, Türkiye sınırları içinde brüt
200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu
meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu kapsamda 20/ 12/ 2006 tarihli ve 2006/ 11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .
17. İndirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanabilmek için kişinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m 2’yi geçmeyen tek meskene sahip olunması ve gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunması gereklidir . Somut olay açısından uyuşmazlık ise, Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli, dul, yetim, ölüm vb. şeklinde birden fazla maaşın alınması hususunda toplanmaktadır . Gerek Emlak Vergisi Kanununda gerek
Bakanlar Kurulu Kararında gerekse de Maliye Bakanlığı’nın yayınladığı tebliğlerde “gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı” ibar esi geçmektedir .
.
4 / 618. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik
kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların diğer şartları taşıması şartıyla Bakanlar
Kurulu’nun vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır .
19. 20/ 12/ 2006 tarihli ve 2006/ 11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların diğer şartları taşımak şartıyla meskenine ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir .
20. Maliye Bakanlığı 38 Seri Numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve malûliyet aylığından ibaret bulunanların indirimli orandan yararlanacağını belirtmiştir .
21. Maliye Bakanlığı 45 Seri Nolu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile sosyal güvenlik kurumlarından; emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanların meskenlerine ilişkin indirimli (sıfır) vergi oranının uygulanabilmesi için bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunmaması ve sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanların, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde ise bunların meskenlerine indirimli (sıfır) vergi oranının uygulanmayacağı belirtilmiştir .
22. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Daire Başkanlığı’nın 17/ 07/ 2012 tarihinde verdiği Özelge de mükellefin kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumundan birden fazla maaş almakta olması, diğer şartları taşımak şartıyla indirimden yararlanılmasına engel olmayacağını belirtmiştir .
23. Gelir İdaresi Başkanlığının Kurumumuzun görüş yazısına verdiği cevap yazısında da Sosyal
Güvenlik Kurumundan emekli, dul, yetim, ölüm vb. şeklinde birden fazla maaşın alınması indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasına engel teşkil etmediğini, Sosyal Güvenlik
Kurumundan hem babadan hem de eşten dolayı maaş alınması durumunda diğer şartları taşımak kaydıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanılması mümkün olduğunu, ilgili Belediyenin bu yönde işlem tesis etmesi gerektiğini belirtmiştir .
24. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, görüş yazıları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurucunun Emlâk Vergisi muafiyetinden yararlanma talebi hakkında, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan gelen cevabi yazıda; SOSYAL
GÜVENLİK KURUMUNDAN EMEKLİ, DUL, YETİM, ÖLÜM VB. ŞEKLİNDE BİRDEN
FAZLA MAAŞIN ALINMASININ İNDİRİMLİ BİNA VERGİSİ ORANI (SIFIR)
UYGULAMASINA ENGEL TEŞKİL ETMEDİĞİNDEN, Sosyal Güvenlik Kurumundan hem babadan hem de eşten dolayı maaş alınması durumunda diğer şartları taşımak şartıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanılması mümkün olduğunu, idarenin bu yönde işlem tesis etmesi gerektiğini, ilgili idare tarafından gerçekleştirilen işlemin de hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkeleri, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılmış olup, idarenin iyi yönetim ilkelerine aykırılık teşkil eden
5 / 6bir işleminin olmadığı tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 14/ 06/ 2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Sakarya Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre;
BAŞVURUNUN KABULÜNE
Emlâk Vergisi muafiyetinden yararlanmayı talebi hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli, dul, yetim, ölüm vb. şeklinde birden fazla maaşın alınmasının indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasına engel teşkil etmediği ve Sosyal Güvenlik Kurumundan hem babadan hem de eşten dolayı maaş alınması durumunda diğer şartları taşımak şartıyla indirimli bina vergisi oranı (sıfır)
uygulamasından yararlanılması mümkün olduğu da göz önünde bulundurularak, idarenin bu yönde işlem tesis etmesi gerektiği hususunda ADAPAZARI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvuran ve ADAPAZARI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adapazarı Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi