Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yazışmalarındaki gecikmeler nedeniyle emeklilik işlemlerinin tamamlanmaması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yaptığı başvuruda, 13/08/2018 tarihinde kredili emeklilik talebinde bulunduğunu ve bu süreçte 14.250 TL tutarındaki prim borcunu ödeyerek emekli olmayı planladığını belirtmiştir. Ancak, idarenin yazışmalarının geç ulaşması nedeniyle mağduriyet yaşamış ve bu durumun giderilmesini talep etmiştir. Başvuran, SGK’nın kendisine gönderdiği yazının eline ulaşmadığını, dolayısıyla işlemlerinin tamamlanmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, işlemleri geciktiren memurlar hakkında soruşturma açılmasını istemektedir.

SGK’nın başvuruya ilişkin açıklamalarında, başvuranın 7143 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvuruların incelendiği ve gerekli belgelerin düzenlenmesinde yaşanan gecikmelerin Kurban Bayramı tatili ve yoğunluk nedeniyle olduğu belirtilmiştir. İdare, başvuranın kredili emeklilik talebinin sonuçlanabilmesi için gerekli belgelerin düzenlenmesi sürecinde yaşanan aksaklıkları kabul etmiştir. Ancak, başvuranın talep ettiği EK-2 belgesinin zamanında düzenlenememesi nedeniyle emeklilik işlemlerinin tamamlanamadığı tespit edilmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için SGK’ya gerekli tedbirleri alması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, SGK’nın zamanında belge düzenlememesi nedeniyle oluşan mağduriyetin önlenmesine yönelik bir adım olarak değerlendirilmektedir. İdarenin, başvuranın haklarını korumak ve işlemlerini zamanında gerçekleştirmek için daha dikkatli olması gerektiği vurgulanmıştır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/5131-S.20.8194

BAŞVURU NO : 2019/18314

KARAR TARİHİ : 01/04/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Başvuranın idarenin yazışmalarının geç olmasından

BAŞVURUNUN KONUSU :

kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi ve 7143 sayılı

Kanuna istinaden yapılandırılmış 14.250 TL prim borcunu ödeyerek emekliliğinin sağlanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuru ile başvuran özetle, 13/08/2018 tarihinde kredili emeklilik için başvuru yaptığını ve bunun içinde bankadan kredi çekip BağKur prim borcunu ödeyip emekli olmayı planladığını, prim borcunun o tarih itibariyle yapılandırma yasasıyla birlikte 14.250 TL olduğunu, ilgili idareden haber gelmeyince tekrar gittiğini, kendisine yazı gönderdiklerini ve işlemlerin tamamlanmadığını belirttiklerini, tarafına gönderdikleri yazıyı istediğini, söz konusu 08/10/2018 tarih ve … sayılı yazı ile “…

yararlanarak kredili emeklilik için 13.08.2018 tarihli müracaatınıza istinaden dosyanızda yapılan yazışmalar, banka protokolü gereği son ödeme tarihi olan 31.08.2018 tarihine kadar sonuçlanmadığı için ilgide kayıtlı Ek/1 kredili emeklilik talebiniz, 7143 sayılı Kanun gereğince yapılacak herhangi bir işlemin bulunmadığından işlemden kaldırılmıştır” diye cevap gönderdiklerini ancak yazının eline ulaşmadığını, kendisinin kuruma gidip yazının bir örneğini aldığını, dolayısıyla idarenin yazışmalarının geç olmasından kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesini, 31/08/2018 tarihindeki yapılandırılmış 14.250 TL prim borcunu ödeyerek emekliliğinin sağlanmasını, işlemleri geciktiren memurlar hakkında soruşturma açılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

2.Kurumumuzun 23/10/2019 tarihli ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından (SGK) alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. 4/1-b no.lu sigortalısı …’ın 4/1-b sigortalılık dosyasının incelenmesi neticesinde; 01/12/2004 tarihi itibariyle … Ziraat Oda kaydına istinaden 4/1-b tescilinin yapıldığı, sigortalılık sürelerinin prim borcundan dolayı ve muafiyet belgelerine göre 19 ve 63 terk kodları ile düzenlendiği, 2.2. Başvurucunun vekili … tarafından 25/07/2018 tarihinde … Sosyal Güvenlik Merkezine verilen 7143 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru formunda 4/1-b bendi kapsamında bulunan borçların 18 taksitte ödenmek üzere yapılandırması talebinde bulunulduğu, …’ın 01/05/2015 sonrası borçlarının yapılandırma kapsamına alınarak 14.202,31 TL yapılandırma ve 841,42

TL kapsama girmeyen borç şeklinde ödeme tebligatının elden tebliğ edildiği, daha sonra 13/08/2018 tarihinde … varide numaralı talebi ile başvurucunun 5510 sayılı Kanunun Geçici

17 inci ve Geçici 63 üncü maddesi kapsamındaki durdurulan sigortalılık sürelerinin 7143

sayılı Kanuna istinaden ihya edilmesini talep ettiği, 2550 günün karşılığı olarak 21.120,25-TL lik ihya ödeme planının 13/08/2018 tarihinde … Sosyal Güvenlik Merkezince sigortalıya elden teslim edildiği, ayrıca ilgilinin yaşlılık aylığına başvuru tarihi itibariyle hak kazanabilmesi için ödemesi gereken rakamın sadece 14.202,31 TL olmadığı, 2.3. Sigortalının 13/08/2018 tarihinde Ziraat Bankası ile imzalanan protokol ekinde yer alan

EK-1 talep formu ile müracaatta bulunduğu, yapılandırılan prim borcunu öngörülen süre içinde peşin olarak ödemesi halinde tarafına yaşlılık aylığı bağlanıp bağlanamayacağının bildirilmesini talep ettiği, 10317922 varide no ile … Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından DYS ortamında taranarak kayda alınan evrakın emeklilik ve gün toplama işlemlerinin yapıldığı …

Sosyal Güvenlik Merkezi’nin ilgili birimine iletildiği, 2.4. 2018/11 ve 2018/17 no.lu iç genelgeler doğrultusunda 4/1-b kapsamındaki tarım ve esnaf tescil dosyalarının adrese dayalı olarak ilgili sosyal güvenlik merkezlerine devrinin yapıldığını, ancak 4/1-b kapsamında sigortalılara ait sicil dosyalarının daha önce … Sosyal

Güvenlik Merkezine devredilmiş olmasından dolayı, başvurucunun kredili emeklilik talebinin sonuçlanması için dosyanın fiziki ortamda … Sosyal Güvenlik Merkezine intikalinin beklendiğini, ancak sigortalının talep tarihinden sonra Kurban Bayramı tatilinin başlaması nedeniyle posta sürecinde gecikme olduğu, bayram tatilinden sonra kredili emeklilik kapsamında EK-2 belgesinin verilebilmesi, paranın aktarılacağına dair EK-3 belgesinin tekrar bankadan gelmesi ve paranın Kurum hesaplarına geçmesi için çok az bir sürenin kaldığı, bu süreçte kredili emeklilik taleplerinde aşırı yoğunluk olması ve vatandaşların birebir ilgili servise müracaat etmesi ve yazıların elden takip edilmesi nedeniyle serviste aşırı yoğunluk yaşandığı, bu süreçte ilgili sigortalının anılan Müdürlüğe gelerek müracaat etmemesi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

sebebiyle, EK-2 belgesinin tanzim edilerek gönderilmesinin mümkün olmadığını, diğer taraftan EK-2 belgesi verilse dahi sigortalının kredi talebinin banka tarafından onaylanıp onaylanmayacağının da belirsiz olduğunu, sigortalının her ne kadar 08/10/2018 tarihli ve …

sayılı yazının eline ulaşmadığını belirtmekte ise de son ödeme tarihinin 31/08/2018 tarihi olduğu ihya ödeme planında kendisine elden tebliğ edildiği, 2.5. 28/12/2018 tarihli ve 30639 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 27/12/2018 tarihli ve

7159 sayılı Karayolları Trafik Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair

Kanunun 11 inci maddesi ile 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden

Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanuna Geçici 2 nci madde eklenmiş olup bahse konu Kanun ile 7143 sayılı Kanunda öngörülen hükümlere ilişkin bazı değişiklikler yapıldığı, süresi içinde ödenmeyen 7143 sayılı yapılandırma ve ihya ödemelerinin son ödeme tarihinin 28/02/2019 tarihine kadar uzatıldığı, başvurucunun da 28/02/2019 tarihine kadar Kurum kayıtlarına intikal eden herhangi bir itirazının, başvurusunun veya yeniden ödeme talebinin olmadığı, Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 8/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesi; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. (Ek:3/10/2001-4709/16 md) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.” 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ” 3.2. “Yargı yolu” başlıklı 125’inci maddesi; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

5.1. “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendinde; “ b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi

mükellefi olanlar,

2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,

3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş

komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4) Tarımsal faaliyette bulunanlar,”

5.2. 5510 sayılı Kanunun “Kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılıklarının durdurulmasına ilişkin hükümler” başlıklı Geçici 17 nci maddesinde; “Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.

Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.

Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.”, 5.3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 23/4/2015 tarihli ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde

Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile eklenen Geçici 63 üncü maddesinde;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

“Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren üç ay içerisinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.

Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları bu maddenin yayım tarihini takip eden aybaşı itibariyle yeniden başlatılır.

Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içerisinde tamamen ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır.

Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.

Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır…”, 5.4. 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Aylık prime esas kazanç, 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Bu sigortalılar tarafından Kurumca belirlenen sürelerde aylık prime esas kazanç beyan edilir. Beyanda bulunmayan sigortalıların aylık prime esas kazancı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katı olarak belirlenir.

b) (Mülga: 4/4/2015-6645/46 md.)

c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek birden fazla durumun söz konusu olması halinde, bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen esaslara göre tek beyanda bulunulur.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

d) (Ek: 17/4/2017-KHK-690/45 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7077/41 md.) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki muhtar sigortalılarının aylık prime esas kazançları, günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katıdır.” 6. 11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden

Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun Geçici 2 nci maddesinde; “(1) Bu Kanun hükümlerine göre yapılandırma başvurusunda bulunduğu hâlde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ödenmesi gereken tutarları süresinde ödemeyerek bu Kanun hükümlerini ihlal edenler, ihlale neden olan tutarları, 2019 yılı Şubat ayı sonuna kadar, ödemeleri gerektiği tarihten ödeme tarihine kadar (bu tarih dâhil) geçen süre için bu

Kanunun 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasında belirlenen geç ödeme zammı ile birlikte, ödemeleri şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlandırılır. Ancak bu fıkra kapsamında yapılacak ödemeler için bu Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükümleri uygulanmaz.

(2) Bu Kanunun 10 uncu maddesinin on üçüncü fıkrası hükümleri hariç olmak üzere bu

Kanun kapsamında 2018 yılı Aralık ve 2019 yılı Ocak ayında ödenmesi gereken taksitlerin ödeme süreleri, 2019 yılı Şubat ayı sonuna kadar uzatılmıştır…” 7. Sosyal Güvenlik Kurumu ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş arasında 31/05/2018 tarihinde imzalanan işbirliği protokolünün; 7.1. Anılan Protokolün “Amaç ve Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde;

“(b) bendi kapsamında hizmeti olan ve bu hizmetler dikkate alındığında 4(b) kapsamında yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalıların birikmiş sigoıta prim borçlarının (yapılandırılmış sigorta primi, yapılandırılmış genel sağlık sigortası borcu ve durdurulan sürelerin ihyası dâhil) tasfiyesine yönelik Bankadan sigorta prim borcu kredisi kullandırılmasına, b) (b) bendi kapsamındaki hizmetlerine ait sigorta prim borcu (zorunlu veya isteğe bağlı) bulunup, bu hizmetler dikkate alındığında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)

bendi gereğince yaşlılık aylığı bağlanacak sigortalıların sigorta prim borçlarının tasfiyesine yönelik Bankadan sigorta prim borcu kredisi kullandırılmasına, 7.2. Anılan Protokolün 5 inci maddesinde; “Kurum, Bankadan kredi talebinde bulunacak olan sigortalılarm sigorta prim borcu dışında eksiği yok ise, yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanıp kazanmadığını tespit edecektir.” 7.3. Anılan Protokolün 6 ncı maddesinde; “5 inci maddede belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmesi için;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

a) İl/Merkez müdürlüklerince, başvuruda bulunan sigortalıya ait 7143 sayılı Kanun ile yapılandırılan kesinleşmiş sigorta prim borcu hesabının çıkartılması (yapılandırılan sigorta prim borcunun ve güncel sigorta prim borcunun belirlenmesi), b) Başvuruda bulunan sigortalının yeniden yapılandırılan borcunun (güncel sigorta primi borcunun ödenmesi halinde yaşlılık aylığının takip eden dönemde bağlanmasına ilişkin hazırladığı EK-2 formunu) İl/Merkez müdürlüğü tarafından ilgili Banka şubesine gönderilmesi veya sigortalıya teslim edilmek suretiyle Banka şubesine gönderilmesi, c) Tüm İl/Merkez mudürlüklerince, başvuruda bulunan sigortalıya yaşlılık aylığının bağlanması talebine ilişkin tüm işlemlerin eksiksiz olarak yerine getirilmesinden sonra, söz konusu belgenin (EK-2)7 yasal kesintiler düşüldükten sonra sigortalının net yaşlılık aylığı tutarını ve diğer bilgileri içerecek şekilde düzenlenmesi, onaylanması ve Bankaya iletilmesi veya sigortalıya teslim edilmek suretiyle Bankaya iletilmesi, İşlemlerini yapacaktır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV.KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Karar

Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran; 13/08/2018 tarihinde kredili emeklilik için başvuru yaptığını ve bunun içinde bankadan kredi çekip Bağ-Kur prim borcunu ödeyip emekli olmayı planladığını, prim borcunun o tarih itibariyle yapılandırma yasasıyla birlikte 14.250

TL olduğunu, ilgili idareden haber gelmeyince tekrar gittiğini, kendisine yazı gönderdiklerini ve işlemlerin tamamlanmadığını belirttiklerini, idarenin 08/10/2018 tarihli yazısı ile; “…

13/08/2018 tarihli müracaatınıza istinaden dosyanızda yapılan yazışmalar, banka protokolü gereği son ödeme tarihi olan 31.08.2018 tarihine kadar sonuçlanmadığı için ilgide kayıtlı

Ek/1 kredili emeklilik talebiniz, 7143 sayılı kanun gereğince yapılacak herhangi bir işlemin bulunmadığından işlemden kaldırılmıştır” şeklinde verilen cevabi yazının eline ulaşmadığını, kendisinin kuruma gidip yazının bir örneğini aldığını, idarenin yazışmalarının geç olmasından kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesini, 31/08/2018 tarihindeki yapılandırılmış 14.250 TL prim borcunu ödeyerek emekliliğinin sağlanmasını ve işlemleri geciktiren memurlar hakkında soruşturma açılmasını talep etmektedir.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

10. Başvuranın talebine ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumundan Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; 4/1-b no.lu sigortalı …’ın, 01/12/2004 tarihi itibariyle … Ziraat Oda kaydına istinaden 4/1-b tescilinin yapıldığı, sigortalılık sürelerinin prim borcundan dolayı ve muafiyet belgelerine göre 19 ve 63 terk kodları ile düzenlendiği, 25/07/2018 tarihinde …

Sosyal Güvenlik Merkezine yapılan 7143 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru formunda 4/1-b bendi kapsamında bulunan borçların 18 taksitte ödenmek üzere yapılandırması talebinde bulunulduğu, 01/05/2015 sonrası borçların yapılandırma kapsamına alınarak 14.202,31 TL yapılandırma ve 841,42 TL kapsama girmeyen borç şeklinde ödeme tebligatının elden tebliğ edildiği, 10.1. Başvurucunun daha sonra 13/08/2018 tarihinde … varide numaralı talebi ile başvurucunun 5510 sayılı Kanunun Geçici 17 inci ve Geçici 63 üncü maddesi kapsamındaki durdurulan sigortalılık sürelerinin 7143 sayılı Kanuna istinaden ihya edilmesini talep ettiği,

2550 günün karşılığı olarak 21.120,25-TL lik ihya ödeme planının 13/08/2018 tarihinde …

Sosyal Güvenlik Merkezince sigortalıya elden teslim edildiği, ayrıca ilgilinin yaşlılık aylığına başvuru tarihi itibariyle hak kazanabilmesi için ödemesi gereken rakamın sadece 14.202,31

TL olmadığı, 10.2. Sigortalının 13/08/2018 tarihinde Ziraat Bankası ile imzalanan protokol ekinde yer alan

EK-1 talep formu ile müracaatta bulunduğu, yapılandırılan prim borcunu öngörülen süre içinde peşin olarak ödemesi halinde tarafına yaşlılık aylığı bağlanıp bağlanamayacağının bildirilmesini talep ettiği, 10317922 varide no ile … Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından DYS ortamında taranarak kayda alınan evrakın emeklilik ve gün toplama işlemlerinin yapıldığı …

Sosyal Güvenlik Merkezi’nin ilgili birimine iletildiği, 10.3. Başvurucunun kredili emeklilik talebinin sonuçlanması için dosyanın fiziki ortamda …

Sosyal Güvenlik Merkezine intikalinin beklendiğini, ancak sigortalının talep tarihinden sonra Kurban Bayramı tatilinin başlaması nedeniyle posta sürecinde gecikme olduğu, bayram tatilinden sonra kredili emeklilik kapsamında EK-2 belgesinin verilebilmesi, paranın aktarılacağına dair EK-3 belgesinin tekrar bankadan gelmesi ve paranın

Kurum hesaplarına geçmesi için çok az bir sürenin kaldığı, bu süreçte kredili emeklilik taleplerinde aşırı yoğunluk olması ve vatandaşların birebir ilgili servise müracaat etmesi ve yazıların elden takip edilmesi nedeniyle serviste aşırı yoğunluk yaşandığı, bu süreçte ilgili sigortalının anılan Müdürlüğe gelerek müracaat etmemesi sebebiyle, EK-2 belgesinin tanzim edilerek gönderilmesinin mümkün olmadığını, diğer taraftan EK-2 belgesi verilse dahi sigortalının kredi talebinin banka tarafından onaylanıp onaylanmayacağının da belirsiz olduğunu, sigortalının her ne kadar 08/10/2018 tarihli ve …

sayılı yazının eline ulaşmadığını belirtmekte ise de son ödeme tarihinin 31/08/2018 tarihi olduğu ihya ödeme planında kendisine elden tebliğ edildiği,

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

10.4. Süresi içinde ödenmeyen 7143 sayılı yapılandırma ve ihya ödemelerinin son ödeme tarihinin 28/02/2019 tarihine kadar uzatıldığı, başvurucunun da 28/02/2019 tarihine kadar

Kurum kayıtlarına intikal eden herhangi bir itirazının, başvurusunun veya yeniden ödeme talebinin olmadığı, şeklinde açıklama yapıldığı anlaşılmıştır.

11. 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı

Kanunlarda Değişiklik Yapılamasına İlişkin Kanun 18 Mayıs 2018 tarih ve 30425 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, 7143 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanmak için 31/7/2018 tarihine kadar olan başvuru süresi, 7 Karar Sayılı

Cumhurbaşkanlığı Kararıyla 27 Ağustos 2018 tarihine kadar uzatılmıştır. Ayrıca, 7143 sayılı Kanun kapsamında borçlarını ödemek isteyenler için Sosyal Güvenlik Kurumu

Başkanlığı ile TC. Ziraat Bankası AŞ. Genel Müdürlüğü arasında 31 Mayıs 2018 tarihinde işbirliği protokolü imzalanmıştır. Protokol gereğince sigortalıların kuruma olan söz konusu borçları için masrafsız, aylık 1,28 faiz oranı ile 60 aya kadar vadeli kredi kullandırılacağı, kredi kullandırılması işlemleri nedeniyle sigortalı adına Ziraat Bankası tarafından Kuruma yapılacak ödemelerin de en son 31/08/2018 tarihine kadar aktarılacağı belirtilmiştir.

12. 4/1-(b) sigortalılarına yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için, yaş ve hizmet süresi şartlarına ilaveten, borcu olmama şartının da sağlanması gereklidir. Diğer şartları haiz olmakla birlikte, borcundan dolayı yaşlılık aylığı bağlanamayan sigortalılar için, SGK ile Ziraat

Bankası arasında imzalanan protokol gereğince; öncelikle Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerine protokolün 1 numaralı ekinde yer alan dilekçeyle başvurmaları gerekmekte olduğu, daha sonra sigortalıların borçları ile yaşlılık aylığına hak kazanılıp kazanılmadığı hususunun idare tarafından tespit edilerek, protokolün 2 numaralı ekinde yer alan yazı ile belgelendirileceği, sigortalıların, bahse konu EK-2 belge ile birlikte banka şubesine başvurmaları halinde, başvurunun banka tarafından değerlendirileceği, banka tarafından yapılan değerlendirme ile, sigortalıya kredi verilebileceği sonucuna varılması halinde, kullandırılan kredi tutarı belge düzenlenerek sigortalıya teslim edileceği, EK-3 belgesini banka şubesinden alan sigortalının, SGK’nın ilgili ünitesinden yaşlılık aylığı bağlanması için talepte bulunabileceği, sigortalının SGK’ya olan borcunun Kurum hesabına aktarılması halinde aylık bağlanacağını gösteren EK-4 belgenin, ilgili idare tarafından bankaya verilmek üzere sigortalıya teslim edileceği belirtilmiştir. SGK ile Ziraat Bankası arasında imzalanan protokole istinaden başvurucunun ihya talebinin gerçekleştirilmesi için 4 aşamalı işlemin tamamlanması gerekmektedir.

13. Bu itibarla başvurucunun başvurusu değerlendirildiğinde; 13.1. İlk olarak başvurucunun vekili … tarafından 25/07/2018 tarihinde … Sosyal Güvenlik

Merkezine 7143 sayılı Kanuna istinaden yapılandırma başvurusu yapıldığı ve 4/1-b bendi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

kapsamında bulunan borçların 18 taksitte ödenmek üzere yapılandırması talebinde bulunulduğu, 14.202,31 TL yapılandırma ve 841,42 TL kapsama girmeyen borç şeklinde ödeme çıkarıldığı, ancak, idarenin ödeme planını elden teslim ettiğini iddia etmesine rağmen

Kurumumuza gönderilen bilgi, belgelerden ve başvurucu ile yapılan görüşmeler neticesinde böyle bir belgeye rastlanılamamıştır.

13.2. …’ın 13/08/2018 tarihinde … varide numaralı talebi ile 5510 sayılı Kanunun Geçici 17 inci ve Geçici 63 üncü maddesi kapsamındaki durdurulan sigortalılık sürelerinin 7143 sayılı

Kanuna istinaden ihya edilmesini tekrar talep ettiği, ikinci talebe istinaden 2550 günün karşılığı olarak 21.120,25-TL lik iş bu ödeme planının başvurana elden tebliğ edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

13.3. 7143 sayılı Kanuna istinaden başvurucunun ilk olarak 25/07/2018 tarihinde yapılandırma talebinde bulunduğu ve yapılandırma sonucu çıkarılan ödemenin 1 Ekim 2018 tarihine kadar olan ilk taksit ödenme süresi 15 Ekim 2018 tarihine kadar uzatılmıştır.

13.4. Başvurucunun, Kurumumuza gönderdiği belgelerin incelenmesi ve başvurucu ile yapılan görüşmeden; SGK’ya borçla ilgili haber gelmemesi üzerine ve kendisine çıkarılan borcu ödemek maksadı ile Ziraat Bankasından kredi almak için gittiği anlaşılmıştır.

13.5. İdarenin bilgi ve belgelerinden, 7143 sayılı Kanuna istinaden başvurucunun 25/07/2018 tarihli ilk başvurusu için 14.202,31 TL yapılandırma ve 841,42 TL kapsama girmeyen borç şeklinde ödeme çıkarıldığı ve söz konusu ödeme planının ödenmemiş Bağ-kur prim borçları için yapılandırma talebi olduğu, diğer taraftan, başvurucunun 13/08/2018 tarihli talebi ile de

5510 sayılı Kanunun Geçici 17 inci ve Geçici 63 üncü maddesi kapsamındaki durdurulan

sigortalılık sürelerinin 7143 sayılı Kanuna istinaden ihya edilmesini talep ettiği, 2550 günün karşılığı olarak 21.120,25-TL lik ihya ödeme planının çıkarıldığı ve söz konusu ödeme planının dondurulan Bağ-kur hizmetlerinin ihyası olması sebebiyle idare tarafından çıkarılan borç tutarları arasında farklılık oluştuğu anlaşılmaktadır.

13.6. Ayrıca idare tarafından yapılan ihya talebi ile ilgili olarak; EK-1’de yer verilen belgenin, sigortalı tarafından doldurularak Kurum’un ilgili ünitesine verildiği, daha sonra idare tarafından sigortalıların prim borçları dışında aylık bağlanması için gerekli diğer koşulların yerine gelip gelmediğinin tespitinin yapılması gerekmekte olup, ilgili idarenin yapacağı inceleme ile başvurucunun prim borçları dışında yaşlılık aylığına hak kazanmalarına engel bir durumun olmadığının tespit edilmesi halinde, yapılandırılan borç tutarları, yapılandırmaya girmeyen borç tutarları, durdurulan sürelerin ihyası ve hizmet borçlanması tutarları ile kendilerine bağlanabilecek yaklaşık yaşlılık aylığı tutarının tespit edilerek ilgili banka şubesine ibraz edilmek üzere EK-2 belgesinin düzenlenmesi ve sigortalıya verilmesi, dolayısıyla EK-2 belgesinin, aylık bağlayacak birim tarafından doldurulması gerektiği anlaşılmaktadır.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

14. Başvurucunun kendisine yaşlılık aylığı bağlanması için yaptığı talebi idare tarafından; “… Başvurucunun kredili emeklilik talebinin sonuçlanması için dosyanın fiziki ortamda … Sosyal Güvenlik Merkezine intikalinin beklendiği, ancak sigortalının talep tarihinden sonra Kurban Bayramı tatilinin başlaması nedeniyle posta sürecinde gecikme olduğu, bayram tatilinden sonra kredili emeklilik kapsamında EK-2 belgesinin verilebilmesi, paranın aktarılacağına dair EK-3 belgesinin tekrar bankadan gelmesi ve paranın Kurum hesaplarına geçmesi için çok az bir sürenin kaldığı, bu süreçte kredili emeklilik taleplerinde aşırı yoğunluk olması ve vatandaşların birebir ilgili servise müracaat etmesi ve yazıların elden takip edilmesi nedeniyle serviste aşırı yoğunluk yaşandığı, bu süreçte ilgili sigortalının anılan Müdürlüğe gelerek müracaat etmemesi sebebiyle, EK-2 belgesinin tanzim edilerek gönderilmesinin mümkün olmadığı…” şeklinde açıklama getirilerek sonuçlandırılamadığı, dolayısıyla ilgili idare tarafından düzenlenmesi gereken EK-2 belgesinin düzenlenmemesi ve sigortalıya verilmemesi sebebiyle yarım kaldığı ve bu duruma sebebiyet verenin ilgili idare olduğu tespit edilmiştir.

15. Anayasa’nın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan devlet olarak tanımlanmaktadır. Hukukun üstünlüğünü kabul eden idare, tüm faaliyetlerini yargı önünde hesap verebilir doğrulukta ve daha dikkatli icra etmek zorundadır. Nitekim

Anayasa’nın 125 inci maddesinde, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu ifade edilerek yukarıda belirtilen hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesi amaçlanmıştır.

16. Hizmet kusuru kavramı, genel anlamda, bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozuklukları anlatır. Öğretide kabul gören tanımıyla, hizmet kusuru idarenin yerine getirmekle yükümlü olduğu herhangi bir kamu hizmetinin, ya kuruluşunda, düzenlenmesinde veya örgütlenmesinde, yapısında, personelinde yahut işleyişinde gereken emir ve talimatın verilmemesi, gözetim ve denetimin yapılmaması, hizmete ayrılan araçların yetersiz, elverişsiz, kötü olması, gereken önlemlerin alınmaması, geç, zamansız davranılması şeklinde gerçekleşen birtakım aksaklık, aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklikler arz etmesidir.

17. Doktrinde, idarenin ifa ile mükellef olduğu herhangi bir kamu hizmetinin kuruluşunda, düzenlenmesinde veya teşkilatında, bünyesinde, personelinde yahut işleyişinde bir takım aksaklık, hukuka aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklik, sakatlık veya ihmalin ortaya çıkması neticesinde hizmetin, eksik ve hatalı ifa edilmesi, zamanında ifa edilmemesi idarenin hizmet kusuru olarak tanımlanmakta ve hizmet kusurunun hem idarenin eylemlerinden hem de işlemlerinden doğabileceği değerlendirilmektedir.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

18. Dolayısıyla, idarelerden alınan bilgi, belge ve mevzuatın incelenmesi neticesinde; başvurucun 25/07/2018 tarihinde … Sosyal Güvenlik Merkezine yaptığı 7143 sayılı

Kanun kapsamındaki başvuru formunda 4/1-b bendi kapsamında bulunan borçların 18 taksitte ödenmek üzere yapılandırılması talebinde bulunduğu, 01/05/2015 sonrası borçların yapılandırma kapsamına alınarak 14.202,31 TL yapılandırma ve 841,42 TL kapsama girmeyen borç şeklinde ödeme çıkarıldığı, ilk ödeme tarihinin 15 Ekim 2018 tarihine kadar uzatıldığı, ödeme tebligatının elden tebliğ edildiğine dair herhangi bir belgenin tespit edilemediği, ayrıca başvurucunun 13/08/2018 tarihli ihya talebi yaptığı,

2550 günün karşılığı olarak 21.120,25-TL lik ihya ödeme planının çıkarıldığı ve Ziraat

Bankası ile SGK arasında yapılan protokole istinaden borcunu ödemek isteyen başvurucuya ilgili birim tarafından EK-2 belgesinin düzenlenememesi sebebiyle işlemin sonlandırılamadığı anlaşılmaktadır.

19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Ziraat Bankası ile SGK arasında yapılan protokole istinaden borcunu ödemek isteyen başvurucunun, ilgili idarenin düzenlemesi gereken EK-2 belgesini zamanında düzenlenemediği anlaşılmış olup, idarenin işlemlerini gerçekleştirirken gerekli tedbirleri almasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin

Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ancak, idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verilmediği, dolayısıyla “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, ayrıca, başvurucuya işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine de uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.

Başvurana SGK’nın zamanında vermesi gereken belgeyi düzenleyememesinden oluşan mağduriyetin önlenmesi için gerekli tedbirleri alması hususunda SOSYAL GÜVENLİK

KURUMU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SOSYAL GÜVENLİK

KURUMU BAŞKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi

https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.