|
ÖZET: Başvuran, Gümüşhane Devlet Hastanesinden Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesine sevk edilmesi sonrası, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan yol gideri ödemesinin eksik olduğunu ve gündelik ödemesi yapılmadığını iddia etmiştir. 5510 sayılı Kanun’un 65. maddesi ve Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları Yönetmeliği, sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilen kişilerin yol gideri ve gündeliklerinin karşılanacağını belirtmektedir. Ancak, başvurana yapılan yol gideri ödemesi, belirlenen tarifeye göre 10,40 TL olarak hesaplanmış ve bu tutarın yetersiz olduğu ifade edilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, yol giderlerinin mevcut tarifeler üzerinden ödendiğini savunmuş, ancak bu tarifelerin güncelliğini yitirdiği ve serbest piyasa koşullarında fiyatların arttığı belirtilmiştir. Ayrıca, gündelik ödemesi talebi, sevk edilen sağlık hizmet sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması halinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Ancak, bu durumun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Karar, yol giderlerinin güncel fiyat tarifesi üzerinden hesaplanarak ödenmesi ve gündelik ödemesi düzenlemesinin revize edilmesi yönünde tavsiyelerde bulunulmasını içermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 14159-14159 |sayi|94019529-101.07.06-E.94019529-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/1733 2018/ 1733
KARAR TARİHİ : 10/08/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın; yol gideri ödemelerinin güncellenmesi ve tarafına gündelik giderinin ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 12/02/2018 12.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran ; Gümüşhane Devlet Hastanesinde göz muayenesi
olduğunu, hastanede ekipman yetersizliği nedeni ile doktor tarafından Karadeniz Teknik Üniversitesi
Farabi Hastanesine sevk edildiğini, 2016 yılından itibaren belirli aralıklarla tedavi için Trabzon’a gittiğini, Sosyal Güvenlik Kurumundan yol gideri aldığını ancak hesaplamanın rayiç fiyat tarifesine uygun yapılmayarak eksik ödendiğini, Gümüşhane-Trabzon arası mesafenin 104 km ve ücretin 17
TL olmasına rağmen kendisine 10TL yol gideri ödendiğini, bununla birlikte gündelik ödemesi de yapılmadığını belirterek, ücret tarifelerinin güncellenerek yol giderinin tam olarak ödenmesini ve tarafına gündelik ödemelerinin de yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı ’ndan 15/ 03/ 2018 tarihli ve E . sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup ilgili idarenin 12/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eki belgelerde özetle;
1 / 92.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Yol gideri, gündelik ve
refakatçi giderleri” başlıklı 65 inci maddesinde, Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları
Yönetmeliğinin “Yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri” başlıklı 16 ıncı maddesinde, hekimin göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yerleşim yeri dışına yapılan sevklerinde; ayakta tedavilerde hasta ve refakatçisine gidiş ve dönüş tarihleri için yol gideri, istirahatli olunan süreler hariç olmak üzere gündeliklerinin Kurumca karşılanacağının ifade edildiği,
2.2) Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, müracaat ettikleri sözleşmeli
sağlık hizmeti sunucusunda yapılan hekim muayenesi veya tedavisi sonrasında, gerekli teşhis veya tedavi cihazlarının veya ilgili branş uzmanının bulunmaması gibi tıbbi ve zorunlu nedenlerle yerleşim yeri dışındaki sağlık hizmeti sunucusuna sevk yapılması durumunda yol giderlerinin Sağlık
Uygulama Tebliğinin “2.6.l .B- 2 – Mutat taşıt ücretleri” başlıklı maddesine istinaden ‘Karayolları
Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ’de (ÜTHT) yer aşan Karayoluyla Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi (Ücret Tarifesi) esas alınarak ödendiği, bu kapsamda 0- 100 km arası mesafelerin yol ücretlerinin; anılan tarifede 101- 115 km arası mesafe için belirlenen tutarın, 0- 100 km arasındaki mesafeler için tebliğde belirtilen katsayılar ile çarpımı sonucu bulunacak miktar üzerinden ödendiği,
2.3) Yapılan başvuru kapsamında Gümüşhane Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nden 2016- 2017- 2018
yıllarında başvurana yapılan yol ve gündelik ödemeleri ile ilgili olarak yürütülen işlemler hakkında istenilen bilgi neticesinde; “ Yol/gündelik ödemelerinin tarafına ödenebilmesi için İl Müdürlüğümüze başvurmuş olup, kendisine Sağlık Uygulama Tebliğinin ( 2.6,1, 2.6.1.B- 2, 2,62- 3 mad.) yol ve gündelik gideri esasları doğrultuşunda Gümüşhane-Trabzon arası 100 km üzerinden Şahıs
Ödemeleri Sisteminde ödemeleri yapılmıştır .” yönünde bilgi verildiği,
2.4) Söz konusu yazı ve eki belgelerin incelenmesinde, söz konusu mevzuat hükümleri çerçevesinde
2016- 2017- 2018 yıllarında Şahıs Ödemeleri Sisteminden 100 km üzerinden kişi başına hesaplanan tutar olan 10,40 TL’den adı geçenin refakatsiz gittiği 30/ 06/ 2016 ve 20/ 10/ 2016 tarihli sevk belgeleri için gidiş dönüş toplam 20,80 TL, refakatli olarak gittiği 21 adet sevk belgesinin her biri için kendisine ve refakatçisine gidiş dönüş toplam 41,60 TL ( 10,40 x 4 ) yol gideri ödemesi yapıldığının anlaşıldığı,
2.5) Diğer yandan gündelik ödemesi ile ilgili olarak anılan İl Müdürlüğünün yazısında, “ Adı geçen
sigortalının tedavisini Trabzon İlinde aynı gün içerisinde tamamlayarak, geri döndüğü için yazımız ekinde sunmuş olduğumuz belgelerde görüldüğü üzere, tarafına ödenecek herhangi bir gündelik ödemesi yapılmamıştır . Sadece Sigortalımızın 27/ 09/ 2017 tarihli sevk belgesinde yatarak tedavisi olduğu görülmüş ve gündeliği ödenmiştir .” denildiği, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, yerleşim yeri dışındaki sağlık hizmeti sunucusuna yapılan sevklerinde hasta ve refakatçisine ayaktan tedavilerde, sevk edildikleri sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihler arasında, istirahat raporu verilen süreler dışında kalan günler için gündelik ödenmekte olup sevk edilen sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması halinde gündelik ödenmediği, bu itibarla, adı geçenin müracaat ettiği sağlık hizmet sunucusunda aynı gün tedavisini
2 / 9tamamladığının belirtildiği 22 adet sevk belgesine gündelik ödemesi yapılmadığı, yatarak tedavilerde
ise hasta ve refakatçisine yalnızca gidiş ve dönüş tarihi için gündelik ödendiğinden adı geçenin 27/ 09/ 2017 tarihli sevk belgesine istinaden Özel İmperial Hastanesinde yatarak tedavi gördüğü ( 28/ 09/ 2018- 29/ 09/ 2018) gidiş dönüş günleri için, Şahıs Ödemeleri Sisteminde söz konusu tarihte gündelik ücreti olan 20,55 TL’den kendisine ve refakatçisine 82,20 TL ( 20,55 x 4) gündelik ödemesi yapıldığı,
2.6) Yapılan açıklamalar doğrultusunda yol ücretleri belirtilen ücret tarifesi üzerinden ödendiğinden,
aynı gün tamamlanan ayaktan tedavilerde gündelik ücreti ödemesi yapılmadığından kişiye yapılan ödemelerde herhangi bir hata bulunmayıp yapılacak bir ek ödemenin de söz konusu olmadığı,
2.7) Yol ücretlerinin güncellenmesine ilişkin Genel Müdürlükçe yürütülen çalışmaların devam
etmekte olduğu, Sağlık Uygulama Tebliğinde yapılacak düzenleme ile mutat taşıt ücretlerinin güncellenmesinin planlandığı tarafımıza bildirilmiştir .
3) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’ ndan ( 09/ 07/ 2018 tarihli ve 30473 3. mükerrer
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişiklikle
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) 15/ 03/ 2018 tarihli ve E . sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup ilgili idarenin 29/ 03/ 2018 tarihli ve 24965 sayılı cevabi yazısında özetle; Karayoluyla
Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkındaki Tebliğ” (Tebliğ No: 67) geçici/süreli bir tedbir olarak hazırlandığı ve yürürlük süresinin tamamlanmış olup yolcu taşımacılığı alanında uygulanacak taban veya tavan ücret tarifesiyle ilgili herhangi bir tebliğ çalışması bulunmadığı, faaliyette bulunan firmaların serbest piyasa ortamı çerçevesinde ücretlerini belirlediği ve uyguladığı, yayımlanan tebliğlerle yolcu taşımacılığı alanında yetki belgesi almış olan firmaların uygulayacakları asgari taban ücretin belirlendiği, taşımacı firmaların uygulayacakları fiyat tarifelerinin belirlenen taban ücretin üzerinde olma zorunluluğu bulunduğunu, bu kapsamda yapılacak ödemelerde yolcunun ödediği ücreti gösterir yolcu biletinin dikkate alınmasının uygun olacağının değerlendirildiği tarafımıza bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
4.1) “ Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması ” başlıklı 56 ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü
fıkralarında; “ Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler . Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir .” hükmü,
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü,
3 / 95) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci
maddesine göre; “( 1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ( 2) Ancak; a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır .”
6) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;
6.1) “Yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri ” başlıklı 65 inci maddesinin birinci, üçüncü ve
son fıkrasında; “( 1)Hekimin veya diş hekiminin muayene veya tedavi sonrası tıbben göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmaları için muayene ve tedavi edildikleri yerleşim yeri dışına yapılan sevkinde, ayakta tedavilerde kendisinin ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere refakatçisinin gidiş ve dönüş yol gideri ve gündelikleri; yatarak tedavilerde ise gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri ile yol gideri Kurumca karşılanır . Bu hüküm, 60 ıncı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkralarında sayılan kişiler için uygulanmaz . Kurum gerekli gördüğü hallerde bu fıkra gereğince kişilerin ulaşım hizmetlerini, hizmet satın alma ve kiralama gibi usullerle temin etmeye yetkilidir . ( 3) Yurt içinde veya yurt dışına yapılan sevkler nedeniyle ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin tutarı
72 nci maddede belirtilen Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenir . ( 5) Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”
6.2) “Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi ” başlıklı 72 nci maddesinde; “ 65
inci madde gereği ödenecek gündelik, yol, yatak ve yemek giderlerinin Kurumca ödenecek bedellerini belirlemeye Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu yetkilidir . Komisyon, tıp eğitimini, hizmet basamağını, alt yapı ve kaynak kullanımı ile maliyet unsurlarını dikkate alarak sağlık hizmeti sunucularını fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı sınıflandırabilir . Komisyon,
63 üncü madde hükümlerine göre finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin Kurumca ödenecek
bedellerini; sağlık hizmetinin sunulduğu il ve basamak, Devletin doğrudan veya dolaylı olarak sağlamış olduğu sübvansiyonlar, sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla hayati öneme sahip olup olmaması, kanıta dayalı tıp uygulamaları, maliyet-etkililik ölçütleri ve genel sağlık sigortası bütçesi dikkate alınmak suretiyle, her sınıf için tek tek veya gruplandırarak belirlemeye yetkilidir .”
7) 18/ 04/ 2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Sağlık Sigortası
Uygulamaları Yönetmeliği’nin;
7.1) “Yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri ” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci ve altıncı
fıkrasında; ( 1) Kurumca finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerine ilişkin yol gideri, gündelik ve refakatçi giderleri için ödenecek tutarlar Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu tarafından belirlenir . ( 6) Genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin üçüncü fıkrada belirtilen esaslara uygun olarak yerleşim yeri dışına yapılan sevklerinde;
4 / 9a) Ayakta tedavilerde, hasta ve refakatçisine gidiş ve dönüş tarihleri için yol gideri, sevk
edildikleri sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihler arasında istirahatli olunan süreler hariç olmak üzere gündelikleri, b) Yatarak tedavilerde, kendisinin ve refakatçisinin gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri ile yol gideri, Kurumca karşılanır .
c) Yatarak tedavilerde, hasta ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere hastaya refakati tıbben uygun görülen refakatçinin yatak ve yemek gideri sağlık hizmeti sunucusu tarafından faturalandırıldığından ayrıca şahsa ödeme yapılmaz .”
7.2) “Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ” başlıklı 45 inci maddesinin ç bendinde;
Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin Kanunun 65 inci maddesi gereği ödenecek yol gideri, gündelik ve refakatçi giderlerinin karşılanmasına ilişkin usul ve esaslarını kapsayacağı hüküm altına alınmıştır .
8) Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği’nin
8.1) “2.6.1.B- 2 – Mutat taşıt ücretleri ” başlıklı maddesinde ; “ ( 1) Yerleşim yeri dışındaki sağlık
hizmeti sunucusuna yapılan sevklere istinaden mutat taşıt giderleri; a) 0- 100 km arası mesafeler için fatura/bilet tutarını aşmamak üzere Ulaştırma, Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığı tarafından Resmî Gazetede yayımlanan “Karayolları Şehirlerarası Yolcu
Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ”de (ÜTHT) yer alan
Karayoluyla Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesinde (Ücret
Tarifesi) 101- 115 km arası mesafe için belirlenen tutarın,
1) 0- 25 km arası mesafeler için 0,4
2) 26- 50 km arası mesafeler için 0,5
3) 51- 75 km arası mesafeler için 0,7
4) 76- 100 km arası mesafeler için 0,8
katsayıları ile çarpımı sonucu bulunacak miktarlar üzerinden, b) 101- 2001 km ve üzeri mesafeleri için fatura/bilet tutarını aşmamak üzere ÜTHT’de yer alan
“Ücret Tarifesi” esas alınarak, ödenir .
( 2) Ücret Tarifesini değiştiren yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar mevcut tarifeler geçerli olacaktır . Yeniden belirlenecek tarifelerin hangi tarihten itibaren uygulanacağı Kurumca belirlenerek duyurulacaktır .”
8.2) “2.6.2 – Gündelik giderleri ” başlıklı maddesinde ; “( 1) Kişilerin, yerleşim yeri dışındaki sağlık
hizmeti sunucusuna yapılan sevklerinde hasta ve refakatçisine; a)Ayakta tedavilerde, sevk edildikleri sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihler arasında, istirahat raporu verilen süreler dışında kalan günler için gündelik ödenir .
b)Yatarak tedavilerde, hasta ve refakatçisine yalnızca gidiş ve dönüş tarihi için gündelik ödenir .
( 3) Sevk edilen sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması halinde gündelik ödenmez .”
5 / 9düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
10) Şikayet başvurucusu, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi
Hastanesine sevk ile gidişinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan yol gideri ödemesinin rayiç fiyattan eksik yapıldığını, bununla birlikte gündelik ödemesi de yapılmadığını belirterek, ücret tarifelerinin güncellenerek yol giderinin tam olarak ödenmesini ve tarafına gündelik ödemelerinin de yapılmasını talep etmektedir .
11) 5510 sayılı Kanunun 65. maddesi(prg . 6.) ve Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları
Yönetmeliğinin 16. maddesinde(prg . 7.) hekimin muayene veya tedavi sonrası tıbben göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmaları için muayene ve tedavi edildikleri yerleşim yeri dışına başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilebileceği ve refakatin hekim tarafından tıbben lüzumlu veya gerekli görülmesi ve sevk ile müracaat edilen sağlık hizmeti sunucusuna refakatçi eşliğinde gelindiğinin belirtilmiş olması halinde, ayakta tedavilerde kendisinin ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere refakatçisinin gidiş ve dönüş yol gideri ve gündeliklerinin Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır . Sağlık Uygulama Tebliğinin ilgili maddelerinde(prg . 8.) ise söz konusu ödemelerin yapılmasında esas alınacak ücret tarifelerine yer verildiği görülmektedir .
12) Bu kapsamda yerleşim yeri dışındaki sağlık hizmet sunucusuna yapılan sevklere istinaden
ödenecek yol giderlerinde 0- 100 km arası mesafeler için, Karayolları Şehirlerarası Yolcu
Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğde (ÜTHT) 101- 115 km arası mesafe için belirlenen tutarın belirli katsayılar ile çarpımı sonucu bulunan miktarlarda; 100- 2001 ve üzeri mesafeler içinse ÜTHT de yer alan ücret tarifesi esas alınarak ödeme yapılmaktadır .
13) Somut olay kapsamında başvuranın Gümüşhane Devlet Hastanesinden almış olduğu sevk
belgesi ile Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesine müracaat ettiği, iki il arasındaki mesafenin 76- 100 km arası olması dolayısıyla ÜTHT de yer alan ücret tarifesinde 101- 115 km arası mesafe için belirlenen tutarın ( 13 TL) 0,8 katsayısı ile çarpılması sonucunda 10,40
TL olarak hesaplandığı, bu kapsamda başvurana 2016- 2018 yılları arasında bir kez refakatsiz, yirmi bir kez ise refakatli sevk edildiği dolayısıyla, toplamda 894,40 TL yol gideri ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır .
14) Yerleşim yeri dışına başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilen kişilere Sosyal Güvenlik Kurumu
6 / 9tarafından 29/ 01/ 2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Şehirlerarası
Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğde belirlenen taban ücret tarifesi üzerinden ödeme yapılmakla birlikte Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığınca (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) belirtildiği üzere (prg .3.) Tebliğ’in yürürlük süresinin tamamlandığı, firmalarca serbest piyasa ortamı çerçevesinde ücretlerin belirlendiği ve günümüz itibari ile iki il arasında yapılan ulaşımlarda mutat taşıt ücretlerinin Tebliğde belirtilen fiyatların üzerinde olmasına rağmen yol giderlerinin bu ücret tarifesi üzerinden yapılmasının mağduriyetlere sebep olduğu değerlendirilmiştir .
15) Diğer yandan başvuranın tarafına ve refakatçisine gündelik ödenmesi talebine ilişkin
olarak Sağlık Uygulamaları Tebliği’nin ilgili madde hükmü (prg .8.2.) gereği sevk edilen sağlık sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması halinde gündelik ödenmediği, başvuranın yirmi iki adet sevk belgesine tedavisini Trabzon İlinde aynı gün içerisinde tamamlayarak geri döndüğü için herhangi bir gündelik ödemesi yapılmadığı, sadece 27/ 09/ 2017 tarihli sevk belgesine istinaden yatarak tedavi gördüğünde gidiş ve dönüş günleri için kendisi ve refakatçisine (kişi başı günlük 20,55 TL) 82,20 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir .
16) Bu hususta gerek 5510 sayılı Kanunun gerekse Genel Sağlık Sigortası Uygulamaları
Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinde yerleşim yeri dışında başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilen kişilere ayakta tedavilerde gündelik giderlerinin ödeneceği belirtilmiştir . Ancak Sağlık
Uygulamaları Tebliğinin ‘Gündelik giderleri’ başlıklı maddesinde sevk edilen sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması halinde gündelik ödenmeyeceği yönündeki düzenleme ile Kanun hükmü daraltılarak yasayı aşar nitelikte düzenleme yapılmıştır . İdareye temel ilkeleri kanunla düzenlenmiş bir alanın ayrıntılarını belirlemek için düzenleyici işlem yapma yetkisi verilmiş olmakla birlikte, bu yetkisini kanunların çizdiği sınırlar içerisinde kullanması gerektiği, kanunlara aykırı düzenleyici işlem yapamayacağı, yasa hükümlerini aşar nitelikte olamayacağı aşikardır . Nitekim söz konusu maddenin gerekçesinde yer alan “Madde ile kişinin, yerleşim yerinin dışına yapılan sevklerde, sigortalı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin yol giderleri ve ayakta tedavileri süresince gündeliklerinin karşılanmasına ilişkin hususlar düzenlemektedir .” ifadesi de herhangi bir kısıtlamaya gidilmeden ayakta tedavi süresi boyunca gündelik ödemesi yapılması yönünde oluşan iradenin göstergesidir . Bu kapsamda Kanun ve yönetmelik hükümlerinin tebliğ hükmü ile daraltılarak bulunduğu yerde sağlık hizmeti verilemeyen kişinin yerleşim yeri dışında bir sağlık kuruluşuna sevk edildiği halde müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması durumunda gündelik ödenmemesinin kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır .
17 ) Diğer yandan yerleşim yerinde gereği gibi sağlık hizmeti verilemediği için yerleşim yeri dışına
sevk edilen hastanın gerek zaman gerekse mali olarak kayba uğradığı, en az bir öğün yemeğini yerleşim yeri dışında geçirdiği ve yatarak tedavilerde gidiş dönüş tarihleri için gündelik ödeneceğinin düzenlendiğinden yola çıkarak gündelik ödemesinin yatak ücreti değil günlük iaşe bedeli olduğu da dikkate alındığında aynı gün içerisinde tedavisini tamamlayan hastaya tebliğ hükmü dayanak gösterilerek gündelik ödenmemesi hakkaniyet duygusunu da zedelemektedir .
18) Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı
7 / 9çerçevesinde ; yol giderlerinin güncelliğini yitirmiş ücret tarifeleri üzerinden hesaplanarak ödenmesi
ve tebliğ hükmünün Kanun ve yönetmeliğe aykırı olduğu tespit edilen hükmüne istinaden sevk edilen sağlık hizmeti sunucusuna müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması durumunda gündelik ödenmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği , bununla birlikte başvuranla ilgili işlemlerinde, makul sürede karar verme, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine ve hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Erzurum İdare
Mahkemelerin’de yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın eksik ödendiğini belirttiği yol giderlerinin güncel fiyat tarifesi üzerinden hesaplanarak geçmişe yönelik ödenmesi yönündeki talebinin REDDİNE , Karayolları Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında
Tebliğde belirlenen taban ücret tarifesi nin geçerliliğini yitirdiği dolayısıyla mutat taşıt ücretlerinin ivedilikle güncellenmesi, Sağlık Uygulama Tebliğinin “ 2.6.2 – Gündelik giderleri ” başlıklı maddesinin üçüncü fıkrasının müracaat tarihi ile tedavinin sona erdiği tarihin aynı gün olması durumunda ödenmeyeceği yönündeki düzenlemenin 5510 sayılı Kanuna aykırılığını giderici şekilde revize edilmesi ve başvuranın geçmişe yönelik gündelik giderlerinin ödenmesi hususlarında SOSYAL GÜVENLİK
KURUMU BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine,
8 / 96328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili
idarelerce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna , Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi