|
ÖZET: Bu karar, başvurucu olan işsiz babanın, çocukları için Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım talebinin, Sakarya/Karasu Sosyal Hizmet Merkezi tarafından reddedilmesine ilişkindir. Başvurucu, ihtiyaç sahibi bir aile olmalarına rağmen başvurusunun gerçeği yansıtmayan gerekçelerle reddedildiğini iddia etmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, başvurucunun adına kayıtlı birden fazla taşınmazın bulunduğu, ikamet ettiği konuta kira ödemediği ve düzenli gelir elde etmesine engel bir sağlık sorununun olmadığı tespit edilmiştir.
Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden yapılan sorgulamalarda, başvurucunun sosyal yardımlardan faydalandığı ve ailenin temel ihtiyaçlarının karşılandığı belirlenmiştir. SED hizmetinin, çocukların kurum bakımına alınma riskine karşı aile yanında bakımı desteklemek amacıyla sunulduğu, bu nedenle başvurucunun yüksek riskli bir aile grubunda olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, idarenin başvurucunun yardım talebini reddetmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/14320-S.21.22933
BAŞVURU NO : 2021/9516
KARAR TARİHİ : 06/10/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ
Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) kapsamında yardım talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, evli ve iki çocuk babası olduğunu, İŞKUR’a kayıtlı işsiz bir baba olarak çocukları için Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım başvurusunda bulunduğunu, ancak başvurusunun Sakarya/Karasu Sosyal Hizmet
Merkezi (SHM) Müdürlüğü tarafından ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir şeklide reddedildiğini, durumu CİMER üzerinden şikâyet ettiğini, ancak yine olumlu bir cevap alamadığını, ihtiyaç sahibi bir aile olmalarına rağmen gerçeği yansıtmayan gerekçelerle ilgili kurum personeli tarafından çocuklarının
SED yardımından yoksun bırakılmaya çalışıldığını iddia etmiş olup, başvurusunun esastan incelenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurucu tarafından bahse konu talep hakkında, ilk olarak 03.02.2021 tarihinde Kamu Denetçiliği
Kurumuna başvurduğu, başvuru hakkında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, akabinde adı geçen tarafından aynı şikâyet konusu ile tekrar
Kurumumuza başvurulması üzerine hem anılan Genel Müdürlük hem de Karasu Kaymakamlığı ile yeniden iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
3. Kurumumuzun talebine istinaden başvuruya konu iddialar hakkında Çocuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 04.06.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 3.1. Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden yararlanacak kişilerin Sosyal ve Ekonomik Destek
Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin (b) bendinde; “Ekonomik yoksunluk nedeniyle, /
desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbir kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakabilecek çocuklar…” olarak belirlendiği, 3.2. SED hizmetinin çocukların kurum bakımına alınma riskine karşı aile yanında bakımı ve desteklenmesine yönelik sunulan bir hizmet modeli olduğu, bu kapsamda çocukların temel giderlerini karşılayamayan özelliklede parçalanmış ailelerin çocuklarının desteklendiği, ek olarak ülkemizdeki müracaatçı kitlesine karşın yoksulluğu ve riskleri azaltmak amacıyla tahsis edilen ödeneklerin sınırlılığı nedeniyle risk oranı yüksek vakaların değerlendirildiği ve desteklendiği, yoksullukla mücadele muhtaç ailelere ve kişilere yönelik yardımların yapılmasının vakıfların başlıca görevi olduğu, bu sebeple muhtaç olan ailelere il ve ilçelerde bulunan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca sosyal yardımların yapıldığı, yapılan incelemelerde adı geçenin SED kapsamında yüksek riskli bir aile grubunda olmadığı talebinin öncelikle ikamet adresinde bulunan SYD Vakfınca değerlendirilmesinin uygun olacağı, başvurucuya ait sosyal inceleme raporu ve vakaya ilişkin komisyon kararının gönderildiği, Belirtilmiştir.
4. Sakarya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 69796 sayılı cevabi yazı ekinde yer alan ve
Kurumumuzun talebine istinaden yeniden mahallinde yapılan inceleme sonrasında Karasu Sosyal Hizmet
Merkezi Müdürlüğü tarafından 29.04.2021 tarihinde düzenlenen Sosyal İnceleme Raporunda özetle; 4.1. 1971 doğumlu ailesi ile birlikte ikamet ettiği konutun babasına ait olduğu ve konuta kira bedeli ödemediği, ara ara yevmiyeli işlerde çalıştığı, düzenli gelir elde etmesine engel herhangi bir kronik sağlık sorununun olmadığı, her ne kadar başvurucu pandemi ve iklim koşulları sebebiyle iş bulamadığını beyan etse de yapılan çevre araştırmasında ikamet edilen çevrede kolayca yevmiyeli işlerin bulunabildiği, yevmiye miktarının 300-350 TL. civarında olduğu, ancak adı geçenin bu işlerde düzenli çalışmayı tercih etmediği, konuyla ilgili yapılan görüşmelerde, adı geçenin yevmiyeli bir işten elde ettiği para bitmeden tekrar çalışmadığı, bu süreçte kişi ve kurumlardan sık sık yardım taleplerinde bulunduğu, nitekim adı geçen ve ailesinin mahalle adına kurulan SYD Vakfından birçok yardım aldığının bildirildiği, 4.2. Yapılan SOYBİS araştırmasında ise, adı geçenin 60/c1 primi Hazine tarafından karşılananlar kapsamında olduğu, 28.02.2014 yılında işten ayrılış yaptığı, 2014-10 tahakkuk dönemine ait 542,21 TL.
işsizlik ödeneği aldığı, adına kayıtlı Sakarya/Karasu ilçesinde ada/parsel, 9860 ana taşınmaz alan, 233/13804 hisse oranında fındık bahçesi (103 kg fındığının çıktığı beyan etmiştir.), ada/parsel, 12447 ana taşınmaz alan, 563/19614 hisse oranında tarla, 2466-2466 ada/parsel 3117 ana taşınmaz alan, 1/21 hisse oranında tarla, ada/parsel 6710 ana taşınmaz alan, 1/7 hisse oranında tarla bilgisinin olduğu, Üsküdar ilçesine kayıtlı potansiyel mükellef vergi bilgisinin olduğu, 4.3. Beşinci sınıf öğrencisi çocuğunun uzaktan eğitimi için gerekli olan materyallerinin okul tarafından karşılandığı, ailenin barınma masrafının olmadığı, ilçe SYDV tarafından temel bakım ihtiyaçlarının karşılandığı, bu sebeple başvurunun SED Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin a,b,c ve ç bentlerinde yer alan kriterler kapsamında olmadığı, adı geçenin tüm başvurularının oluşturulan komisyon tarafından değerlendirildiği, yapılan mesleki çalışmaların ise tarafsız bir şekilde değerlendirilmesi adına farklı meslek elemanlarınca gerçekleştirildiği, kaynakların önceliği ve verimliliği ilkesi uyarınca ailenin ve çocuğun sosyo ekonomik açıdan risk altında olmadıklarının tespit edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
/
5. Ayrıca, Karasu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 16.09.2021 tarihli ve 333 sayılı cevabi yazısında ise özetle;adı geçen müracaatçının 3294 sayılı Kanun kapsamındaki yardımlardan yararlandırıldığı, 2020-2021 tarihleri arasında başvurucuya, toplam 360,00 TL.Şartlı Sağlık Yardımı, toplam 495,00 TL. Şartlı Eğitim Yardımı, toplam 2.100,00 TL Nakdi Yardım, 1 Adet Salgın Gıda Paketi, 97,00 TL. Giyim Yardımı, toplam 1.132,8 TL. Kömür Yardımı, 20.08.2020 tarihinde 1.000,00 TL.
Pandemi Sosyal Destek Yardımı, 05.05.2021 tarihinde 1.100,00 TL. Tam Kapanma Yardımı, 2021 yılında toplam 726,48 TL. Elektrik Tüketim DesteğiYardımı yapıldığı ve yardım almaya devam ettiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 6.1. “Devletin temel amaç ve görevleri”başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 6.2. “Kanun önünde eşitlik”başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 6.3. “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı”başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 6.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 7. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 7.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 7.2.“Kurumun görevi” başlıklı5incimaddesininbirincifıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 24.05.1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, /
8.2. “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan engelli, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin hususlar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.”, 9. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun; 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir.”, 9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (…)(1)
vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir…”, 10. 03/03/2015 tarihli ve 29284 sayılı Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında
Yönetmeliğin; 10.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yoksulluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatını sürdürmekte güçlük çeken çocuk ve gençlerin bakımı konusunda ailelerin desteklenmesi amacıylaverilecek sosyal ve ekonomik destek hizmetine ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”, 10.2. “Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacaklar” başlıklı 6ıncı maddesinde; “(1) Sosyal ve
ekonomik destek hizmetlerinden yararlanacaklar şunlardır:
a) Haklarında bakım tedbiri kararı verilerek sosyal hizmet kuruluşlarında bakılan ve desteklendikleri takdirde ailesi veya yakınları yanına verilebilecek çocuklar.
b) Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbiri kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakılabilecek çocuklar.
c) Bakım tedbir kararlı iken yaş sınırlarını tamamlamaları nedeniyle, sosyal hizmet kuruluşlarından veya koruyucu aile yanından ayrılanlardan iş ve meslek edinme kursuna veya eğitimlerine devam eden veya bir iş ve meslek sahibi olamayıp desteklenmedikleri takdirde muhtaç duruma düşecek olan gençler.
ç) Olağanüstü bir felaket, tabii afet, hastalık veya kaza geçirerek belirli bir süre kendisinin ve geçindirmekle yükümlü bulunduğu aile fertlerinin temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olanlar ile hayati tehlike arz eden ve ameliyat gerektiren durumlarla karşılaşan veya vefat eden kişilerin çocukları…
(3) Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılanlar öncelikle yararlandırılır. Birinci fıkranın diğer bentlerinde sayılanlardan, bütçe ödeneklerinin yeterliliği ölçüsünde yıl içinde hangilerine öncelik verileceğine Genel Müdürlükçe karar verilir.”, 10.3. “Sosyal inceleme raporu”başlıklı 9uncu maddesinde; “Meslek elemanları tarafından yapılan mesleki çalışmalar neticesinde düzenlenen sosyal inceleme raporunda; muhtaç durumdaki ailelerin ve kişilerin geçmişteki yardım talepleri, daha önce yapılan ekonomik destekler, durumlarındaki değişimler, kişisel ve ailevi bilgileri, hizmetten yararlanacak çocuğun talebi ve görüşü, sosyal ve ekonomik
/
durumları, mahalli imkânları, yerleşim yeri adresi ve konut durumu ile birlikte, ekonomik destek veya sosyal hizmet desteğinin hangisinden faydalandırılacağı, ekonomik desteğin türü, miktarı, süresi ve şekline dair varılan kanaat açıkça belirtilir…”, 10.4. “Sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinden faydalanma”başlıklı 10uncu maddesinde; “(1)
Bakanlıkça yapılacak ekonomik destekler karşılıksızdır. Ekonomik desteklerden, bu Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde, bakım tedbiri kararına bakılmaksızın öncelikle muhtaç çocuklar faydalanır. Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlanacakların kapsamı ile destek tutarının belirlenmesinde, kişilerin her türlü kaynaklardan elde ettikleri yardımlar ve gelirleri dikkate alınır.
(2) Ekonomik destek verilmesi uygun görülenlere onayda belirtilen aydan geçerli olmak üzere ekonomik yardım yapılır.
(3) İtiraz edilen veya tereddüde düşülen vakalar hakkında, bir idareci ve asgari iki meslek elemanından oluşacak bir komisyon tarafından değerlendirme yapılarak karar verilir. İtirazlarda, incelemeyi yapan meslek elemanı dışında bir veya birden fazla meslek elemanınca gerekirse yeniden sosyal inceleme yapılır ve komisyonca karar verilir.
(4) Sosyal ve ekonomik destek yapılması uygun bulunmayanlara her türlü elektronik bilgi iletişim aracı ortamında veya resmi yazı ile bilgi verilir.
(5) Reddedilen ve yardımı sonlandırılan vakalarda müracaatçı, şartlarının değiştiğine ilişkin yeni bilgi ve belge ibraz etmeden hakkında üç aydan önce tekrar sosyal inceleme yapılmaz. Müracaatçının talebine bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında bilgi verilir.
(6) Yardımların yapılmasında ve muhtaçlık tespitinde yardımlardan daha önce faydalanmış olmak bir hak doğurmaz.”, 10.5. “Ekonomik destek yapmaya yetkili makamlar”başlıklı 12nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte belirtilen esas ve kriterlere göre süreli ekonomik destek ödemeleri ile geçici ekonomik destek ödemeleri
aşağıda belirtilen makamın onayı ile yapılır:
a) On iki aya kadar süreli ekonomik destek ödemeleri ile geçici ekonomik destek ödemeleri illerde il müdürünün, ilçelerde sosyal hizmet merkezi müdürünün onayı ile yapılır.
b) On iki aydan uzun süreli ekonomik destekler, vali veya kaymakamın onayı ile yapılır.
(2) Onayda, geçici ekonomik desteğin kaç katı verileceği, süreli ekonomik destek yardımının ise iki yılı aşmayacak şekilde süresi belirtilir.
(3) On iki aydan uzun süreli ekonomik desteklerin illerde il müdürünün, ilçelerde sosyal hizmet merkezi müdürünün onayı ile yapılması hususunda vali veya kaymakamca yetki devrinde bulunulabilir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
/
12. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; evli ve iki çocuk babası olduğunu, İŞ-KUR’a kayıtlı işsiz bir baba olarak çocukları için Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım başvurusunda bulunduğunu, ancak başvurusunun Sakarya/Karasu Sosyal Hizmet Merkezi (SHM)
Müdürlüğü tarafından ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir şeklide reddedildiğini, durumu CİMER üzerinden şikâyet ettiğini, ancak yine olumlu bir cevap alamadığını, ihtiyaç sahibi bir aile olmalarına rağmen gerçeği yansıtmayan gerekçelerle ilgili kurum personeli tarafından çocuklarının SED yardımından yoksun bırakılmaya çalışıldığını iddia etmiş olup, başvurusunun esastan incelenmesini talep etmiştir.
13. Bilindiği üzere; Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de
“belirlilik”tir.Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarih ve Esas, 2008/93 Karar sayılı ilamında da açıkça vurgulanan belirlilik ilkesinegöre,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir.Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup, bireyler belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi şekilde müdahale yetkisi verdiğini bilmelidir. Ancak bu durumda kişiler kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır.
14. Ayrıca; Anayasanın 87’nci maddesine göre “kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak” Türkiye
Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkisindedir. Yasa koyucu Anayasada belirtilen istisnalar dışında istediği alanda ve istediği içerikte kanun çıkarmakta özgürdür. Anayasa’ya aykırı olmamak şartıyla her konunun kanunla düzenlenebileceği ifade edilmektedir. Bu konuda geniş bir takdir alanına sahiptir.
Bununla birlikte, idarenin bütün işlemlerinin önceden öngörülerek bütün unsurlarıyla kurallara bağlanması da mümkün değildir. Bu sebeple, çok çeşitli görevler üstlenmiş olan idarenin, durumun icabına göre harekette bulunma konusunda serbest olması gerekmektedir ve görevlerinin niteliği açısından idarelere belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda da idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku” Güncelleştirilmiş 14 üncü Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)
15. Buna göre takdir yetkisi, idareye, işlemin sebebini, konusunu, zaman ve yerini belirlemek, çeşitli çözümlerden birini seçmek, işlem yapmak ya da yapmamakkonusunda verilen hareket serbestisidir (Turan Yıldırım, İdare Hukuku, 5. baskı, İstanbul: On İki Levha, 2013, s.699). Bir başka tanıma göre de takdir yetkisi, belli olguların varlığı halinde, idarenin serbestçe ya da mevcut seçeneklerden birini uygun gördüğünce tercih ederek karar alabilme imkânıdır (Yıldızhan Yayla, İdare Hukuku, 2. baskı, Beta
Yayınları, s.190).
16. Somut başvuru hakkında yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin ilk olarak 03.02.2021 tarihinde
Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvuru hakkında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk
Hizmetleri Genel Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, akabinde adı geçen tarafından aynı şikâyet konusu ile tekrar Kurumumuza başvurulması üzerine hem anılan Genel Müdürlük hem de Karasu
Kaymakamlığı ile yeniden iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
/
17. Kurumumuzun talebine istinaden başvuruya konu iddialar hakkındaÇocuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 04.06.2021 tarihli cevabi yazısında özetle; Sosyal ve Ekonomik Destek hizmetinin çocukların kurum bakımına alınma riskine karşı aile yanında bakımı ve desteklenmesine yönelik sunulan bir hizmet modeli olduğu, bu kapsamda çocukların temel giderlerini karşılayamayan özellikle de parçalanmış ailelerin çocuklarının desteklendiği, ek olarak ülkemizdeki müracaatçı kitlesine karşın yoksulluğu ve riskleri azaltmak amacıyla tahsis edilen ödeneklerin sınırlılığı nedeniyle risk oranı yüksek vakaların değerlendirildiği ve desteklendiği, yoksullukla mücade vakıfların başlıca görevi olduğundan muhtaç olan ailelere il ve ilçelerde bulunan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca sosyal yardımların yapıldığı, adı geçen müracaatçının da Sosyal ve Ekonomik Destek hizmeti kapsamında yüksek riskli bir aile grubunda olmadığı ve bahse konu talebinin öncelikle ikamet adresinde bulunan SYD
Vakfınca değerlendirilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
18. Bununla birlikte, Kurumumuzun talebine istinaden yeniden mahallinde yapılan inceleme sonrasında
Karasu Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü tarafından 29.04.2021 tarihinde düzenlenen Sosyal İnceleme
Raporunda özetle; 18.1. 1971 doğumlu ailesi ile birlikte ikamet ettiği konutun babasına ait olduğu ve konuta kira bedeli ödemediği, ara ara yevmiyeli işlerde çalıştığı, düzenli gelir elde etmesine engel herhangi bir kronik sağlık sorununun olmadığı, her ne kadar başvurucu pandemi ve iklim koşulları sebebiyle iş bulamadığını beyan etse de yapılan çevre araştırmasında ikamet edilen çevrede kolayca yevmiyeli işlerin bulunabildiği, yevmiye miktarının 300-350 TL. civarında olduğu, ancak adı geçenin bu işlerde düzenli çalışmayı tercih etmediği, konuyla ilgili yapılan görüşmelerde, adı geçenin yevmiyeli bir işten elde ettiği para bitmeden tekrar çalışmadığı, bu süreçte kişi ve kurumlardan sık sık yardım taleplerinde bulunduğu, nitekim adı geçen ve ailesinin mahalle adına kurulan SYD Vakfından birçok yardım aldığının bildirildiği, 18.2. Yapılan Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (SOYBİS) araştırmasında ise, adı geçenin 60/c1 primi Hazine tarafından karşılananlar kapsamında olduğu, 28.02.2014 yılında işten ayrılış yaptığı, 2014-10 tahakkuk dönemine ait 542,21 TL. işsizlik ödeneği aldığı, adına kayıtlı Sakarya/Karasu ilçesinde ada/parsel, 9860 ana taşınmaz alan, 233/13804 hisse oranında fındık bahçesi (103 kg fındığının çıktığı beyan etmiştir.), ada/parsel, 12447 ana taşınmaz alan, 563/19614 hisse oranında tarla, ada/parsel 3117 ana taşınmaz alan, 1/21 hisse oranında tarla, 391-391 ada/parsel 6710 ana taşınmaz alan, 1/7 hisse oranında tarla bilgisinin olduğu, Üsküdar ilçesine kayıtlı potansiyel mükellef vergi bilgisinin olduğu, 18.3. Beşinci sınıf öğrencisi çocuğunun uzaktan eğitimi için gerekli olan materyallerinin okul tarafından karşılandığı, ailenin barınma masrafının olmadığı, ilçe SYDV tarafından temel bakım ihtiyaçlarının karşılandığı, bu sebeple başvurunun Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin a,b,c ve ç bentlerinde yer alan kriterler kapsamında olmadığı, adı geçenin tüm başvurularının oluşturulan komisyon tarafından değerlendirildiği, yapılan mesleki çalışmaların ise tarafsız bir şekilde değerlendirilmesi adına farklı meslek elemanlarınca gerçekleştirildiği, kaynakların önceliği ve verimliliği ilkesi uyarınca ailenin ve çocuğun sosyo ekonomik açıdan risk altında olmadıklarının tespit edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
19. Bununla birlikte, Karasu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 16.09.2021 tarihli cevabi yazısında özetle; adı geçenin 3294 sayılı Kanun kapsamındaki yardımlardan yararlandırıldığı, 2020-2021
/
tarihleri arasında başvurucuya, toplam 360,00 TL. Şartlı Sağlık Yardımı, toplam 495,00 TL. Şartlı Eğitim
Yardımı, toplam 2.100,00 TL Nakdi Yardım, 1 Adet Salgın Gıda Paketi, 97,00 TL. Giyim Yardımı, toplam 1.132,8 TL. Kömür Yardımı, 20.08.2020 tarihinde 1.000,00 TL. Pandemi Sosyal Destek Yardımı,
05.05.2021 tarihinde 1.100,00 TL. Tam Kapanma Yardımı, 2021 yılında toplam 726,48 TL. Elektrik
Tüketim Desteği Yardımı yapıldığı ve yardım almaya devam ettiği belirtilmiştir.
20. Bu itibarla, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda müteaddit defalar yapılan incelemeler, hane ziyaretleri ve çevre araştırmaları birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar başvurucu işsiz bir baba olarak çocukları için Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım başvurusunda bulunduğunu, ihtiyaç sahibi bir aile olmalarına rağmen başvurusunun Sakarya/Karasu SHM Müdürlüğü tarafından ilgili mevzuat hükümlerine aykırı bir şeklide ve gerçeği yansıtmayan gerekçelerle reddedildiğini iddia etmiş ise de Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden yapılan sorgulamalarda, başvurucunun adına kayıtlı birden fazla taşınmazın bulunduğu, Üsküdar ilçesine kayıtlı potansiyel mükellef vergi bilgisinin olduğu ve ailenin ikamet ettiği konuta kira bedeli ödemediği, bununla birlikte
Sosyal ve Ekonomik Destek hizmetinin, çocukların kurum bakımına alınma riskine karşı aile yanında bakımı ve desteklenmesine yönelik sunulan bir hizmet modeli olduğu, bu kapsamda çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayamayan özellikle de parçalanmış ailelerin çocukları ile risk oranı yüksek vakaların desteklendiği, muhtaç olan diğer ailelere ise il ve ilçelerde bulunan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca yardımların yapıldığı, bu kapsamda başvurucu ve ailesine de ilçe SYD Vakfı tarafından düzenli olarak yardım yapıldığı, hali hazırda ailenin yardım almaya devam ettiği, Pandemi
Sosyal Destek Programı kapsamında yer alan yardımlardan da faydalandırıldığı, ayrıca yapılan görüşmelerde başvurucunun belirlenmiş olan tarihlerde çocuğunun sağlık kontrollerini yaptırmaması sebebiyle durdurulan şartlı sağlık yardımının da geriye dönük olarak ödeneceği bilgisinin alındığı, aynı zamanda başvurucu Yakup Yılmaz’ın yaşı ve mevcut durumu gereği düzenli gelir elde etmesine engel herhangi bir kronik sağlık sorununun da olmadığı nazara alındığında, ilgili idarenin adı geçen başvurucunun talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup, daha önce benzer taleplerle ilgili olarak da Kurumumuza yapılan şikayet başvurularında verilmiş emsal kararlar (09.07.2020 tarihli ve 2020/3687 başvuru nolu Ret Kararı, 24.11.2020 tarihli ve 2020/67206 sayılı Ret Kararı, 04.01.2021 tarihli ve 2020/91021 başvuru nolu Ret Kararı, 13.04.2021 tarihli ve 2020/101496 başvuru nolu Ret Kararı,vb.) bulunmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Sakarya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, /
Kararın, BAŞVURUCU, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI ÇOCUK HİZMETLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ile SAKARYA VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Celile Özlem TUNÇAK
Kamu Başdenetçisi V.