|
ÖZET: Başvuruda, Tokat Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne yapılan sosyal yardım talebinin usulsüz bir şekilde reddedildiği iddia edilmiştir. Başvuran, Akçadağ T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olup, eşi ve kızıyla birlikte Tokat İli Erbaa ilçesinde yaşamaktadır. Eşinin çalışmadığı ve kirada oturdukları için sosyal yardım talebinde bulunmuşlardır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, başvurunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceledikten sonra Tokat Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nden bilgi talep etmiştir. Yapılan sosyal incelemeler sonucunda, başvuranın eşi ve kızı için gerekli desteklerin aile tarafından sağlandığı, ayrıca başvuranın eşinin çalışmasına engel bir sağlık sorununun bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi kararı, yapılan incelemeler ve mevcut mevzuat çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, ilgili idarenin işlemlerinin uygunluğunu onaylamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1828-S.25.2820
BAŞVURU NO : 2024/11873
KARAR TARİHİ : 19.02.2025
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOKAT AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) Hizmetleri kapsamında yardım talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda özetle; adı geçen, Akçadağ T Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunduğunu, eşi ve kızının Tokat İli Erbaa ilçesinde ikamet ettiğini, eşinin çalışmadığını, kirada oturduklarını, bu sebeple eşinin Erbaa Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğüne sosyal yardım başvurusunda bulunduğunu, ancak yapılan başvurunun anılan Merkez tarafından usulsüz bir şekilde reddedildiğini iddia etmiş olup, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
2. Başvuru ile ilgili olarak yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin, bahse konu sosyal yardım talebi hakkında ilk olarak 16.01.2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, Kurumumuz tarafından yapılan ön inceleme neticesinde, ailesinin durumu hakkında gerekli inceleme ve değerlendirmenin yapılabilmesi için başvuru ile ilgili olarak 01.02.2024 tarihinde Tokat Aile ve Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, akabinde başvuranın aynı talepleri içerir şikâyet dilekçeleri (-10.12.2024) ile yeniden Kurumumuza başvurduğu anlaşılmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla ilgili idareler ile tekrar iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. Talebimize istinaden Tokat Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Bahse konu talebe ilişkin işlemlerin Erbaa Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünce yürütüldüğü, müracaatçı . ’nin yardım talebi üzerine ilk kez 14.04.2023 tarihinde Kurumda yapılan görüşmede;
1986 doğumlu . 1988 doğumlu . ile 2010 yılında evlendiğini, bu evlilikten 2014 doğumlu bir
kızının olduğunu, kendisi çocuğunun bakımı ile ilgilendiği için çalışamadığını, çocuğunun eğitim durumu
/
nedeniyle Tokat İli, Erbaa İlçesine taşındığını, kira ve ev ihtiyaçlarına ailesinin destek verdiğini beyan ederek Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) yardımı talebinde bulunduğu, 15.05.2023 tarihinde yapılan sosyal inceleme sonucunda müracaatçı . ’nin ailesi ve kayınpederi tarafından desteklendiği, kayınpederinin emekli aylığı ve engelli evde bakım aylığı aldığı, tarım gelirlerinin olduğu, çocuğun aile yanında bakımının herhangi bir risk barındırmadığı tespit edildiğinden müracaatçının talebinin
31.05.2023 tarihli ve sayılı komisyon kararı ile sosyal ve ekonomik destek hizmetine uygun
olmadığının değerlendirildiği ve müracaatçı . ’nin, Aile Destek Programı kapsamında bağlanan yardım için SYD Vakfına yönlendirildiği, 3.2. Akabinde, hükümlü olarak cezaevinde bulunan Kamu Denetçiliği Kurumuna yaptığı başvuru üzerine İl Müdürlüğünün 25.10.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurucunun eşi . ve kızı hakkında detaylı bir şekilde inceleme yapılmasının talep edildiği, 31.10.2024 tarihinde başvurucunun eşi . ile telefon görüşmesi yapılarak kendisinin kuruma davet edildiği,
04.10.2024 tarihinde kurumda yapılan ilk görüşmede; müracaatçı . eşinin müebbet hapis cezası
aldığını, 10 yaşındaki kızı iIe birlikte yaşadığını, kızının okul durumu nedeniyle Erbaa İlçesine taşındığını, kirada oturduğunu, Ankara ilinde kendilerine ait evlerinin bulunduğunu, bu evden 8.000 TL (güncel tutar 10.000 TL) kira geliri elde ettiğini, her gün bir hemşirenin evinde düzenli olarak çalıştığını, asgari ücretin yarısı kadar maaş aldığını, emekli olan babası ile kayın pederinin evinin ve çocuğunun ihtiyaçlarını karşılamada yardımcı olduklarını, her ikisinin de her ay düzenli olarak kendisine 2.000 TL gönderdiğini, ancak bunun dışında düzenli bir gelirinin olmadığını beyan ederek Sosyal ve Ekonomik
Destek başvurusunu yinelediğini, 3.3. Bahse konu talebe ilişkin görevli meslek elemanlarınca müracaatçının ikamet adresinde 07.11.2024 tarihinde yapılan incelemede ise; yaşanılan apartman dairesinin ve eşyaların ailenin ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterlilikte olduğu, çocuğun annesi ile birlikte yaşadığı, bakım ve gözetiminin annesi tarafından sağlandığı, çocuğun aile yanında bakımının herhangi bir risk barındırmadığı, çocuğun bulunduğu ortamda sosyal, fiziksel, duygusal istismarın söz konusu olmadığı, çocuğun gelişiminin yaşına uygun olduğu, düzenli olarak eğitimine devam ettiği, ihtiyaçlarının aile içerisinde karşılandığı, ailede sağlık problemi olan birey bulunmadığı, çocuğu okula giden anne . ’nin herhangi bir engele sahip olmadığı, çalışmasına engel herhangi bir sağlık probleminin de bulunmadığının tespit edildiği, 3.4. Aile hakkında gerçekleştirilen sosyal inceleme ve değerlendirmeler sonucunda; müracaatçının eşinin hâlihazırda kızı ile birlikte yaşadığı, düzenli olarak bir işte çalıştığı, Ankara’da bulunan evinden kira gelirinin olduğu, oturduğu evin kirasını ailesinin karşıladığı, ihtiyaçlarını karşılama konusunda eşinin ve kendisinin aileleri tarafından desteklendiği, ailenin yaşadığı bölge koşulları göz önüne alındığında, hanede elde edilen gelirin ailenin ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterlilikte olduğu, anne . ’nin çalışmasına engel herhangi bir sağlık durumunun olmadığı, ailenin sosyal çevre desteğinin kuvvetli olduğu ve yaşadığı koşulların ekonomik yoksunluk içerisinde olmadığı anlaşıldığından ilgili mevzuat hükümleri ile kaynakların önceliği ve verimliliği ilkesi gereğince söz konusu başvurunun Sosyal ve
Ekonomik Destek Hizmetleri Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi kapsamında olmadığının değerlendirildiği, 3.5. Bununla birlikte, SOYBIS sisteminde yapılan incelemede ailenin SYD Vakfından herhangi bir yardım almadığı tespit edildiğinden anne . ’nin Aile Destek Yardımı ve diğer nakdi yardımlar kapsamında ilgili vakfa yönlendirildiği, bu konuda kişiye gerekli bilgilendirme ve rehberliğin yapıldığı, ayrıca müracaatçıya iş ve meslek edinme konusunda da rehberlik yapıldığı, /
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 4.3. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında;“Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 4.4. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun; 5.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 5.2.“Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, 6.2. “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan engelli, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin hususlar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.”, 7. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu’nun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş
/
olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (…)(1)
vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkânı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir…”, 8. 03/03/2015 tarihli ve 29284 sayılı Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında
Yönetmeliğin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yoksulluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatını sürdürmekte güçlük çeken çocuk ve gençlerin bakımı konusunda ailelerin desteklenmesi amacıyla verilecek sosyal ve ekonomik destek hizmetine ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”, 8.2. “Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacaklar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Sosyal ve
ekonomik destek hizmetlerinden yararlanacaklar şunlardır:
a) Haklarında bakım tedbiri kararı verilerek sosyal hizmet kuruluşlarında bakılan ve desteklendikleri takdirde ailesi veya yakınları yanına verilebilecek çocuklar.
b) Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbiri kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakılabilecek çocuklar.
c) Bakım tedbir kararlı iken yaş sınırlarını tamamlamaları nedeniyle, sosyal hizmet kuruluşlarından veya koruyucu aile yanından ayrılanlardan iş ve meslek edinme kursuna veya eğitimlerine devam eden veya bir iş ve meslek sahibi olamayıp desteklenmedikleri takdirde muhtaç duruma düşecek olan gençler.
ç) Olağanüstü bir felaket, tabii afet, hastalık veya kaza geçirerek belirli bir süre kendisinin ve geçindirmekle yükümlü bulunduğu aile fertlerinin temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olanlar ile hayati tehlike arz eden ve ameliyat gerektiren durumlarla karşılaşan veya vefat eden kişilerin çocukları…
(3) Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılanlar öncelikle yararlandırılır. Birinci fıkranın diğer bentlerinde sayılanlardan, bütçe ödeneklerinin yeterliliği ölçüsünde yıl içinde hangilerine öncelik verileceğine Genel Müdürlükçe karar verilir.”, 8.3. “Sosyal inceleme raporu” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Meslek elemanları tarafından yapılan mesleki çalışmalar neticesinde düzenlenen sosyal inceleme raporunda; muhtaç durumdaki ailelerin ve kişilerin geçmişteki yardım talepleri, daha önce yapılan ekonomik destekler, durumlarındaki değişimler, kişisel ve ailevi bilgileri, hizmetten yararlanacak çocuğun talebi ve görüşü, sosyal ve ekonomik durumları, mahalli imkânları, yerleşim yeri adresi ve konut durumu ile birlikte, ekonomik destek veya sosyal hizmet desteğinin hangisinden faydalandırılacağı, ekonomik desteğin türü, miktarı, süresi ve şekline dair varılan kanaat açıkça belirtilir…”, 8.4. “Sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinden faydalanma” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1)
Bakanlıkça yapılacak ekonomik destekler karşılıksızdır. Ekonomik desteklerden, bu Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde, bakım tedbiri kararına bakılmaksızın öncelikle muhtaç çocuklar
/
faydalanır. Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlanacakların kapsamı ile destek tutarının belirlenmesinde, kişilerin her türlü kaynaklardan elde ettikleri yardımlar ve gelirleri dikkate alınır.
…
(4) Sosyal ve ekonomik destek yapılması uygun bulunmayanlara her türlü elektronik bilgi iletişim aracı ortamında veya resmi yazı ile bilgi verilir.
(5) Reddedilen ve yardımı sonlandırılan vakalarda müracaatçı, şartlarının değiştiğine ilişkin yeni bilgi ve belge ibraz etmeden hakkında üç aydan önce tekrar sosyal inceleme yapılmaz. Müracaatçının talebine bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında bilgi verilir.
(6) Yardımların yapılmasında ve muhtaçlık tespitinde yardımlardan daha önce faydalanmış olmak bir hak doğurmaz.”, hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bahse konu şikâyet başvurusunda adı geçen özetle; Akçadağ T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunduğunu, eşi ve kızının Tokat İli Erbaa ilçesinde ikamet ettiğini, eşinin çalışmadığını, kirada oturduklarını, bu sebeple eşinin Erbaa Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğüne sosyal yardım başvurusunda bulunduğunu, ancak yapılan başvurunun anılan Merkez tarafından usulsüz bir şekilde reddedildiğini iddia etmiş olup, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
11. Somut başvuru hakkında yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin ilk olarak 16.01.2024 tarihinde
Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvurusu hakkında 01.02.2024 tarihinde Tokat Aile ve Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, akabinde adı geçenin aynı talebi içerir şikayet dilekçeleri ile yeniden Kurumumuza başvurduğu, bunun üzerine ilgili idarelerle tekrar iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
12. Talebimize istinaden Tokat Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 12.1. Bahse konu talebe ilişkin işlemlerin Erbaa Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünce yürütüldüğü, müracaatçı . ’nin yardım talebi üzerine ilk kez 14.04.2023 tarihinde Kurumda yapılan görüşmede;
2014 doğumlu bir kızının olduğunu, eşi . ’nin müebbet hapis cezası aldığını, çocuğunun bakımı ile
ilgilendiği için kendisinin çalışamadığını, çocuğunun eğitim durumu nedeniyle Erbaa İlçesine taşındığını, tüm ihtiyaçlarının karşılanması için ailesinin destek verdiğini beyan ettiği, ayrıca çocuğun aile yanında bakımının herhangi bir risk barındırmadığı tespit edildiğinden, müracaatçının bahse konu başvurusunun
31.05.2023 tarihli Komisyon kararı ile SED Yönetmeliği kapsamında olmadığının değerlendirildiği ve
Aile Destek Programı kapsamında bağlanan yardım için SYD Vakfına yönlendirildiği, 12.2. Akabinde hükümlü olarak cezaevinde bulunan Kamu Denetçiliği Kurumuna yaptığı başvuru üzerine İl Müdürlüğünün 25.10.2024 tarihli yazısı ile başvurucunun eşi . ve kızı
/
. hakkında detaylı bir şekilde inceleme yapılmasının talep edildiği, talebe istinaden Erbaa SHM tarafından 31.10.2024 tarihinde başvurucunun eşi . ile telefon görüşmesi yapılarak kendisinin kuruma davet edildiği, 04.10.2024 tarihinde Kurumda yapılan ilk görüşmede; müracaatçı . eşi müebbet hapis cezası aldığını, 10 yaşındaki kızı iIe birlikte yaşadığını, kızının okul durumu nedeniyle Erbaa İlçesine taşındığını, kirada oturduğunu, Ankara ilinde kendilerine ait evlerinin bulunduğunu, bu evden 8.000 TL (güncel tutar 10.000 TL) kira geliri elde ettiğini, her gün bir hemşirenin evinde düzenli olarak çalıştığını, asgari ücretin yarısı kadar maaş aldığını, emekli babası ile kayın babasının ihtiyaçlarını karşılamada yardımcı olduklarını, her ikisinin de düzenli olarak kendisine her ay 2.000 TL gönderdiğini, bunun dışında düzenli bir gelirinin olmadığını iddia ederek Sosyal ve
Ekonomik Destek başvurusunu yinelediği, 12.3. Bahse konu talebe ilişkin görevli meslek elemanlarınca müracaatçının ikamet adresinde
07.11.2024 tarihinde yapılan incelemede ise; yaşanılan apartman dairesinin ve eşyaların ailenin
ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterlilikte olduğu, çocuğun annesi ile birlikte yaşadığı, bakım ve gözetiminin annesi tarafından sağlandığı, çocuğun aile yanında bakımının herhangi bir risk barındırmadığı, çocuğun bulunduğu ortamda sosyal, fiziksel, duygusal istismarın söz konusu olmadığı, çocuğun gelişiminin yaşına uygun olduğu, düzenli olarak eğitimine devam ettiği, ihtiyaçlarının aile içerisinde karşılandığı, ailede sağlık problemi olan birey bulunmadığı, çocuğu okula giden anne . ’nin herhangi bir engele sahip olmadığı, çalışmasına engel herhangi bir sağlık probleminin de bulunmadığının tespit edildiği, 12.4. Gerçekleştirilen sosyal inceleme ve değerlendirmeler sonucunda; müracaatçının eşinin hâlihazırda kızı ile birlikte yaşadığı, Ankara’da bulunan evinden kira getirisi olduğu, oturduğu evin kirasının ise ailesi tarafından karşılandığı, evin ve çocuğun ihtiyaçlarını karşılama konusunda eşinin ve kendisinin aileleri tarafından desteklendiği, ailenin yaşadığı bölge koşulları göz önüne alındığında hanede elde edilen gelirin ailenin ihtiyaçlarını karşılayabilecek yeterlilikte olduğu, çocukları on yaşında olan ve okula giden anne . ’nin çalışmasına engel herhangi bir sağlık durumunun da olmadığı, nitekim düzenli olarak her gün bir hemşirenin yanında çalıştığı, ailenin sosyal çevre desteğinin kuvvetli olduğu ve yaşadığı koşulların ekonomik yoksunluk taşımadığı anlaşıldığından, ilgili mevzuat hükümleri ile ‘‘kaynakların önceliği ve verimliliği ilkesi’’ gereğince söz konusu başvurunun Sosyal ve
Ekonomik Destek Hizmetleri Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi kapsamında olmadığının değerlendirildiği, 12.5. Ayrıca, SOYBIS sisteminde yapılan incelemede ise ailenin SYD Vakfından herhangi bir yardım almadığı tespit edildiğinden, anne . ’nin Aile Destek Yardımı ve diğer nakdi yardımlar kapsamında ilgili Vakfa yönlendirildiği, bu konuda kişiye gerekli bilgilendirmenin yapıldığı, müracaatçıya iş ve meslek edinme konusunda da rehberlik edildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
13. Öte yandan; ilgili mevzuat kapsamında muhtaç olan ailelere il ve ilçelerde bulunan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca yardımların yapıldığı, bu kapsamda eş . ’nin Aile Destek
Yardımı ve diğer nakdi yardımlar kapsamında ilgili vakfa yönlendirildiği, bu konuda kişiye gerekli bilgilendirme ve rehberliğin de yapıldığı anlaşılmış olup, Kurumumuz tarafından eş . ile yapılan telefon görüşmesinde ise, şahıs ilgili Vakfa başvurmak istemediğini ifade etmiştir.
14. Bilindiği üzere; Türkiye’de kadın, çocuk ve engellilerin korunması büyük önem arz etmekte olup, ilgili mevzuat hükümleriyle de güvence altına alınmıştır. TÜİK tarafından 19/12/2024 tarihinde yayınlanan 2023 yılı
Sosyal Koruma İstatistiklerine göre ülkemizde sosyal koruma kapsamında emekli/yaşlı, dul/yetim ve engelli/malul maaşı alan kişi sayısı 2022 yılında 14 milyon 851 bin iken 2023 yılında %13,8 artarak 16 milyon
893 bin kişiye yükselmiştir. Sosyal koruma kapsamında maaş yardımı sayısı ise 2022 yılında 15 milyon 630
bin iken 2023 yılında 17 milyon 719 bin olmuştur. Sosyal koruma harcamaları 2023 yılında bir önceki yıla göre %108,6 artış göstermiştir. Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı %10,1’dir (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Sosyal-Koruma-Istatistikleri-2023-53560). Aynı şekilde, Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığının 2023 yılı Faaliyet Raporuna göre 2023 yılında tüm kamu kurumları tarafından yapılan sosyal yardım harcaması 305,9 milyar TL’dir. Sosyal yardımların GSYH içindeki oranı %1,20 olarak gerçekleşmiştir. 4.989.456 hane sosyal yardımdan faydalanmış olup (www.aile.gov.tr/media/160427/faaliyetraporu-2023.pdf), bu sayı Türkiye’deki toplam hane sayısının yaklaşık 1/5’ine tekabül etmektedir.
15. Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır. Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynakların yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hususu hüküm altına alınmıştır.
16. Bu noktada, kamu kaynaklarının etkin kullanılması ve hak sahibi niteliğine haiz herkese eşit ve adil bir şekilde hizmet sunulabilmesi için malî kaynakların yeterliliği ölçüsünde bazı kıstaslar konulması gerekmektedir. Nitekim, maddi yardım kriterlerine uyulmaksızın taleplerin kabul edilmesi, kaynak yetmeyeceği için daha fazla ihtiyaç sahibi olan kişilerin mağdur olmasına yol açacaktır. Bu nedenle, Kurumumuzca her başvuru kendi somut durumuna göre titizlikle incelenmektedir. Daha önce yasal koşulları taşımayan benzer taleplerle ilgili olarak Kurumumuzca verilmiş emsal kararlar da (2023/12990 başvuru nolu Ret Kararı, 2022/9998 başvuru nolu Ret Kararı, 2021/9516 başvuru nolu Ret Kararı, vb.)
bulunmaktadır.
17. Dosya kapsamında mevcut tüm bilgi ve belgelere göre; başvurucu eşi ve kızı adına yapılan Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) yardım başvurularının ilgili idare tarafından herhangi bir araştırma yapılmadan usulsüz bir şekilde reddedildiğini iddia etmiş olup, 2828 sayılı Kanun ve dayanak Yönetmelik hükümleri, yapılan hane ziyaretleri, sosyal incelemeler ve Sosyal Yardım Bilgi
Sistemi üzerinden yapılan sorgulamalar ile yukarıda yer alan tüm açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; başvurucunun eşi . ’nin çalışmasına engel teşkil edecek kronik bir sağlık sorunu ya da herhangi bir engel durumunun bulunmadığı, bir hemşirenin yanında çalıştığı, Ankara’da bulunan evinden kira gelirinin olduğu, ayrıca ikamet ettiği evin kirasının ödenmesinde ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasında aile desteğinin kuvvetli olduğu, bu haliyle ailenin ekonomik yoksullukla karşı karşıya olmadığı, ayrıca kızı nin koruma ve bakım altına alınmasını gerektirecek bir risk durumunun da bulunmadığı tespit edildiğinden, ilgili idarenin başvurucunun bahse konu SED yardımı talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili idare mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURUCU İLE TOKAT AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/