|
ÖZET: Bu karar, engelli bir vatandaşın çocukları için Mardin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nden aldığı Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) yardımının sebepsiz yere kesildiği iddiasıyla Kamu Denetçiliği Kurumu’na yaptığı başvurunun değerlendirilmesine ilişkindir. Başvuran, iki çocuğunun da SED yardımından faydalanabilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, ailenin sosyo-ekonomik durumunun iyileştiği, SED yardımına ihtiyaç duymadıkları ve bu nedenle yalnızca bir çocuğa yardım verilmesinin uygun görüldüğü belirlenmiştir.
Kararda, Anayasa’nın belirlilik ilkesi ve idarenin takdir yetkisi vurgulanmıştır. İdarenin, sosyal yardımların verilmesinde belirli kriterlere göre hareket etme yetkisi bulunmaktadır. Aile, geçmişte SED yardımından faydalanmış olsa da, mevcut durumda ailenin yaşam koşullarının düzeldiği ve yüksek riskli bir aile grubunda yer almadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir; zira başvurucunun talebinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, benzer taleplerle ilgili daha önce verilmiş emsal kararlarla da desteklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/17031-S.22.26131
BAŞVURU NO : 2022/9998
KARAR TARİHİ : 28/12/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARDİN AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ
Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) kapsamında yardım talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, engelli bir vatandaş olduğunu, maddi olarak zor durumda kaldığından çocukları için Mardin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünden Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım aldığını, ancak bahse konu yardımların anılan idare tarafından sebepsiz yere kesildiğini, bu sebeple Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğunu, akabinde meslek elemanlarınca ikametinde inceleme yapıldığını, ancak sadece bir çocuğu için SED yardımına onay verildiğini ve mağduriyetlerinin devam ettiğini iddia etmiş olup, her iki çocuğunun da
SED yardımından faydalanabilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurucu tarafından bahse konu talep hakkında, adı geçenin, ilk olarak 23.06.2022 tarihinde Kamu
Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvurusu hakkında 28.06.2022 tarihinde Mardin Aile ve Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, bu kapsamda anılan İl Müdürlüğünün sayılı cevabi yazısında özetle; bahse konu talebe ilişkin görevli meslek elemanlarınca müracaatçının ikamet adresinde 30.06.2022 tarihinde inceleme yapıldığı, aile hakkında gerçekleştirilen sosyal inceleme ve değerlendirmeler sonucunda ailenin Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetinden yararlandırılmasının gerekli görüldüğü, bu bağlamda; Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 6.maddesinin “b” bendi ve 12. maddesinin “b” bendi gereğince müracaatçının çocuklarından adına 06.07.2022 tarihli ve sayılı Kaymakamlık Olur’u ile 01.08.2022 tarihinden itibaren 2(iki) yıl süreyle destek verilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
3. Akabinde, adı geçenin her iki çocuğu için SED yardımından faydalanma talebi ile yeniden
Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmış olup, yeni şikayet başvurusu üzerine bu defa hem anılan İl
Müdürlüğü hem de Nusaybin Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü ile iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
4. Kurumumuzun talebine istinaden anılan SHM Müdürlüğünün sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 4.1. ve 2007 yılında evlendiği, beş çocuk sahibi olan çiftin üç çocuğunun eğitime aktif olarak devam ettiği, 19.09.2014 yılında cezaevine girdiği ve 3 yıl 9 ay hapis cezası aldığı, bu sebeple eşi 10.10.2014 tarihinde Artuklu SHM Müdürlüğüne
SED yardımı için başvurduğu ve kızı adına bahse konu yardımdan faydalandırıldığı, akabinde diğer çocukları adına 01.06.2018-31.05.2019 tarihleri arasında, adına 01.06.2019-31.05.2020 tarihleri arasında ve adına 01.06.2021-31.05.2022 tarihleri arasında SED yardımından faydalandırıldığı, 01.08.2022-31.07.2024 tarihleri arasında ise tekrar adına SED yardımı bağlandığı, 4.2. ailesi hakkında SOYBİS modülü üzerinden yapılan araştırmada, babasına ait spot eşyaların satıldığı işletmede babasına destek sunduğu, ayrıca ilçe SYD Vakfından aylık 1.226,00 TL engelli aylığı aldığı, yine Vakıf tarafından ortalama 260,00 TL. elektirik desteği ile çocukları adına şartlı sağlık ve şartlı eğitim desteği sağlandığı, bununla birlikte ailenin adına aylık 2.376,00 TL.
SED desteğinden faydalandırıldığı ve ailenin sosyo ekonomik olarak çevre standartlarına oranla normal düzeye sahip olduğu, 4.3. İlgili mevzuat hükümlerinde Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden yararlanacak kişilerin
Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin (b) bendinde; “Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbir kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakabilecek çocuklar…” olarak belirlendiği, ailesinin de 2014 yılından bu yana SED desteğinden faydalandırıldığı, daha önce ailenin yaşamını sürdürdüğü ev koşullarının daha iyiye dönüşmesi adına ikinci bir çocuk adına SED desteği sağlandığı, ancak ailenin yeni bir adrese taşınması, ev koşullarının düzelmesi, baba 2022 sayılı
Kanun kapsamında engelli aylığı alması, kendi ailesi tarafından desteklenmesi ile halihazırda ailenin sosyo ekonomik olarak çevre standartlarına oranla normal düzeye sahip bir aile olduğu, ayrıca ailesinin ilçe SYD Vakfı tarafından desteklendiği de anlaşıldığından ilgili mevzuat gereğince ikinci çocuk için SED sağlanması gerekliliğinin ortadan kalmış olduğu, 4.4. Öte yandan, ailenin çocuklarından da Kamu Denetçiliği Kurumuna SED yardımı için başvurduğu, yapılan incelemede söz konusu başvurunun baba tarafından yapıldığı ve çocuğun başvurudan haberdar olmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılıTürkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 5.1. “Devletin temel amaç ve görevleri”başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini,
sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 5.2. “Kanun önünde eşitlik”başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 5.3. “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı”başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 5.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 6.2.“Kurumun görevi” başlıklı5incimaddesininbirincifıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, 7.2. “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan engelli, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin hususlar” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.”, 8. 29/05/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir.”, 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (…)(1)
vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir…”, /
9. 03/03/2015 tarihli ve 29284 sayılı Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında
Yönetmeliğin; 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yoksulluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatını sürdürmekte güçlük çeken çocuk ve gençlerin bakımı konusunda ailelerin desteklenmesi amacıylaverilecek sosyal ve ekonomik destek hizmetine ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.”, 9.2. “Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacaklar” başlıklı 6ıncı maddesinde; “(1) Sosyal ve
ekonomik destek hizmetlerinden yararlanacaklar şunlardır:
a) Haklarında bakım tedbiri kararı verilerek sosyal hizmet kuruluşlarında bakılan ve desteklendikleri takdirde ailesi veya yakınları yanına verilebilecek çocuklar.
b) Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbiri kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakılabilecek çocuklar.
c) Bakım tedbir kararlı iken yaş sınırlarını tamamlamaları nedeniyle, sosyal hizmet kuruluşlarından veya koruyucu aile yanından ayrılanlardan iş ve meslek edinme kursuna veya eğitimlerine devam eden veya bir iş ve meslek sahibi olamayıp desteklenmedikleri takdirde muhtaç duruma düşecek olan gençler.
ç) Olağanüstü bir felaket, tabii afet, hastalık veya kaza geçirerek belirli bir süre kendisinin ve geçindirmekle yükümlü bulunduğu aile fertlerinin temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olanlar ile hayati tehlike arz eden ve ameliyat gerektiren durumlarla karşılaşan veya vefat eden kişilerin çocukları…
(3) Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılanlar öncelikle yararlandırılır. Birinci fıkranın diğer bentlerinde sayılanlardan, bütçe ödeneklerinin yeterliliği ölçüsünde yıl içinde hangilerine öncelik verileceğine Genel Müdürlükçe karar verilir.”, 9.3. “Sosyal inceleme raporu”başlıklı 9uncu maddesinde; “Meslek elemanları tarafından yapılan mesleki çalışmalar neticesinde düzenlenen sosyal inceleme raporunda; muhtaç durumdaki ailelerin ve kişilerin geçmişteki yardım talepleri, daha önce yapılan ekonomik destekler, durumlarındaki değişimler, kişisel ve ailevi bilgileri, hizmetten yararlanacak çocuğun talebi ve görüşü, sosyal ve ekonomik durumları, mahalli imkânları, yerleşim yeri adresi ve konut durumu ile birlikte, ekonomik destek veya sosyal hizmet desteğinin hangisinden faydalandırılacağı, ekonomik desteğin türü, miktarı, süresi ve şekline dair varılan kanaat açıkça belirtilir…”, 9.4. “Sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinden faydalanma”başlıklı 10uncu maddesinde; “(1)
Bakanlıkça yapılacak ekonomik destekler karşılıksızdır. Ekonomik desteklerden, bu Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde, bakım tedbiri kararına bakılmaksızın öncelikle muhtaç çocuklar faydalanır. Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlanacakların kapsamı ile destek tutarının belirlenmesinde, kişilerin her türlü kaynaklardan elde ettikleri yardımlar ve gelirleri dikkate alınır.
(2) Ekonomik destek verilmesi uygun görülenlere onayda belirtilen aydan geçerli olmak üzere ekonomik yardım yapılır.
(3) İtiraz edilen veya tereddüde düşülen vakalar hakkında, bir idareci ve asgari iki meslek elemanından oluşacak bir komisyon tarafından değerlendirme yapılarak karar verilir. İtirazlarda, incelemeyi yapan
/
meslek elemanı dışında bir veya birden fazla meslek elemanınca gerekirse yeniden sosyal inceleme yapılır ve komisyonca karar verilir.
(4) Sosyal ve ekonomik destek yapılması uygun bulunmayanlara her türlü elektronik bilgi iletişim aracı ortamında veya resmi yazı ile bilgi verilir.
(5) Reddedilen ve yardımı sonlandırılan vakalarda müracaatçı, şartlarının değiştiğine ilişkin yeni bilgi ve belge ibraz etmeden hakkında üç aydan önce tekrar sosyal inceleme yapılmaz. Müracaatçının talebine bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında bilgi verilir.
(6) Yardımların yapılmasında ve muhtaçlık tespitinde yardımlardan daha önce faydalanmış olmak bir hak doğurmaz.”, 9.5. “Ekonomik destek yapmaya yetkili makamlar”başlıklı 12nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte belirtilen esas ve kriterlere göre süreli ekonomik destek ödemeleri ile geçici ekonomik destek ödemeleri
aşağıda belirtilen makamın onayı ile yapılır:
a) On iki aya kadar süreli ekonomik destek ödemeleri ile geçici ekonomik destek ödemeleri illerde il müdürünün, ilçelerde sosyal hizmet merkezi müdürünün onayı ile yapılır.
b) On iki aydan uzun süreli ekonomik destekler, vali veya kaymakamın onayı ile yapılır.
(2) Onayda, geçici ekonomik desteğin kaç katı verileceği, süreli ekonomik destek yardımının ise iki yılı aşmayacak şekilde süresi belirtilir.
(3) On iki aydan uzun süreli ekonomik desteklerin illerde il müdürünün, ilçelerde sosyal hizmet merkezi müdürünün onayı ile yapılması hususunda vali veya kaymakamca yetki devrinde bulunulabilir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Bahse konu şikâyet başvurusunda adı geçen özetle; engelli bir vatandaş olduğunu, maddi olarak zor durumda kaldığından çocukları için Mardin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünden Sosyal ve
Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında yardım aldığını, ancak bahse konu yardımların anılan idare tarafından sebepsiz yere kesildiğini, bu sebeple Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğunu, akabinde meslek elemanlarınca ikametinde inceleme yapıldığını, ancak sadece bir çocuğu için SED yardımına onay verildiğini ve mağduriyetlerinin devam ettiğini iddia etmiş olup, her iki çocuğunun da
SED yardımından faydalanabilmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
12. Bilindiği üzere; Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri de
“belirlilik”tir.Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarih ve 2005/5 Esas, 2008/93 Karar sayılı ilamında da açıkça vurgulanan belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir.
Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup, bireyler belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem
ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi şekilde müdahale yetkisi verdiğini bilmelidir. Ancak bu durumda kişiler kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır.
13. Ayrıca; Anayasanın 87’nci maddesine göre “kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak” Türkiye
Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkisindedir. Yasa koyucu Anayasada belirtilen istisnalar dışında istediği alanda ve istediği içerikte kanun çıkarmakta özgürdür. Anayasa’ya aykırı olmamak şartıyla her konunun kanunla düzenlenebileceği ifade edilmektedir. Bu konuda geniş bir takdir alanına sahiptir.
Bununla birlikte, idarenin bütün işlemlerinin önceden öngörülerek bütün unsurlarıyla kurallara bağlanması da mümkün değildir. Bu sebeple, çok çeşitli görevler üstlenmiş olan idarenin, durumun icabına göre harekette bulunma konusunda serbest olması gerekmektedir ve görevlerinin niteliği açısından idarelere belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda da idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku” Güncelleştirilmiş 14 üncü Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277)
14. Buna göre takdir yetkisi, idareye, işlemin sebebini, konusunu, zaman ve yerini belirlemek, çeşitli çözümlerden birini seçmek, işlem yapmak ya da yapmamak konusunda verilen hareket serbestisidir (Turan Yıldırım, İdare Hukuku, 5. baskı, İstanbul: On İki Levha, 2013, s.699). Bir başka tanıma göre de takdir yetkisi, belli olguların varlığı halinde, idarenin serbestçe ya da mevcut seçeneklerden birini uygun gördüğünce tercih ederek karar alabilme imkânıdır (Yıldızhan Yayla, İdare Hukuku, 2. baskı, Beta Yayınları, s.190).
15. Somut başvuru hakkında yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin ilk olarak 23.06.2022 tarihinde
Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvurusu hakkında 28.06.2022 tarihinde “Gönderme Kararı” verildiği, bu kapsamda Mardin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün cevabi yazısında özetle; bahse konu talebe ilişkin görevli meslek elemanlarınca müracaatçının ikamet adresinde 30.06.2022 tarihinde inceleme yapıldığı, aile hakkında gerçekleştirilen sosyal inceleme ve değerlendirmeler sonucunda ailenin Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetinden yararlandırılmasının gerekli görüldüğü, bu bağlamda; Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 6.maddesinin “b” bendi ve 12.
maddesinin “b” bendi gereğince müracaatçının çocuklarından adına 06.07.2022 tarihli ve
4089979 sayılı Kaymakamlık Olur’u ile 01.08.2022 tarihinden itibaren 2(iki) yıl süreyle destek
verilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
16. Akabinde, adı geçenin her iki çocuğu için SED yardımından faydalanma talebi ile yeniden
Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmış olup, yeni şikayet başvurusu üzerine bu defa hem anılan İl
Müdürlüğü hem de ilçe Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü ile iletişime geçilmiş olup, konuyla ilgili gerekli tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir.
17. Kurumumuzun talebine istinaden Nusaybin Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğünün cevabi yazısı ve eklerinde ise özetle; 17.1. ve 2007 yılında evlendiği, 19.09.2014 yılında cezaevine girdiği ve 3 yıl 9 ay hapis cezası aldığı, bu sebeple eşi 10.10.2014 tarihinde
Artuklu SHM Müdürlüğüne SED yardımı için başvurduğu ve kızı adına bahse konu yardımdan faydalandırıldığı, akabinde diğer çocukları adına 01.06.2018-31.05.2019 tarihleri
arasında, adına 01.06.2019-31.05.2020 tarihleri arasında ve adına 01.06.2021-31.05.2022 tarihleri arasında SED yardımından faydalandırıldığı, 01.08.2022-31.07.2024 tarihleri arasında da tekrar adına SED yardımı bağlandığı, ayrıca çocukların zaman zaman farklı süreli yardımlardan da yararlandırıldığı, 17.2. ailesi hakkında SOYBİS modülü üzerinden yapılan araştırmada, babasına ait spot eşyaların satıldığı işletmede babasına destek sunduğu, ayrıca ilçe SYD Vakfından 2022 sayılı
Kanun kapsamında 1.226,00 TL engelli aylığı aldığı, yine Vakıf tarafından aileye ortalama 260,00 TL.
elektirik desteği ile çocukları için şartlı sağlık ve şartlı eğitim desteği sağlandığı, bununla birlikte ailenin adına aylık 2.376,00 TL Sosyal ve Ekonomik Destek yardımından faydalandırıldığı, 17.3. Sonuç olarak, ilgili mevzuat hükümlerinde Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden yararlanacak kişilerin Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinin (b) bendinde; “Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbir kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakabilecek çocuklar…” olarak belirlendiği, ailesinin de 2014 yılından bu yana SED desteğinden faydalandırıldığı, daha önce ailenin yaşamını sürdürdüğü ev koşullarının daha iyiye dönüşmesi adına ikinci bir çocuk adına SED desteği sağlandığı, ancak ailenin yeni bir adrese taşınması, ev koşullarının düzelmesi, baba 2022 sayılı
Kanun kapsamında engelli aylığı alması, kendi ailesi tarafından desteklenmesi ile halihazırda ailenin sosyo ekonomik olarak çevre standartlarına oranla normal düzeye sahip bir aile olduğu, ayrıca ailesinin ilçe SYD Vakfı tarafından desteklendiği de anlaşıldığından ilgili mevzuat gereğince ikinci çocuk için SED sağlanması gerekliliğinin ortadan kalmış olduğu, 17.4. Öte yandan, ailenin çocuklarından da Kamu Denetçiliği Kurumuna SED yardımı için başvurduğu, yapılan incelemede söz konusu başvurunun baba tarafından yapıldığı ve çocuğun başvurudan haberdar olmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
18. Bu itibarla, her ne kadar başvurucu ihtiyaç sahibi bir aile olmalarına rağmen çocukları adına Sosyal ve
Ekonomik Destek (SED) hizmetleri kapsamında aldıkları yardımın ilgili idare tarafından sebepsiz yere kesildiğini, bu sebeple Kurumumuza yaptığı başvuru sonrasında ise sadece bir çocuğu için SED yardımına onay verildiğini ve yaşadıkları mağduriyetin devam ettiğini iddia etmiş ise de 2828 sayılı
Kanun ve dayanak Yönetmelikte yer alan açıklamalar ile hane ziyaretleri ve çevre araştırmaları birlikte değerlendirildiğinde; ailesinin 2014 yılından bu yana SED desteğinden faydalandırıldığı ve halihazırda çocukları adına SED desteğinden faydalandırılmaya devam edildiği, yapılan incelemelerde başvurucunun babasına ait işletmede çalıştığı, ailenin yaşam koşullarının düzeldiği ve SED kapsamında yüksek riskli bir aile grubunda olmadığının belirtildiği, bununla birlikte Sosyal ve Ekonomik
Destek hizmetinin, çocukların kurum bakımına alınma riskine karşı aile yanında bakımı ve desteklenmesine yönelik sunulan bir hizmet modeli olduğu, bu kapsamda çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayamayan özellikle de parçalanmış ailelerin çocukları ile risk oranı yüksek vakaların desteklendiği, muhtaç olan diğer ailelere ise il ve ilçelerde bulunan sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarınca yardımların yapıldığı, bu kapsamda başvurucu ve ailesine de ilçe SYD Vakfı tarafından düzenli olarak yardım yapıldığı, hali hazırda ailenin yardım almaya devam ettiği, ayrıca başvurucu yine ilçe SYD Vakfından 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli aylığı alması
/
da nazara alındığında ilgili idarenin adı geçen başvurucunun talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca daha önce benzer taleplerle ilgili olarak
Kurumumuza yapılan şikayet başvurularında verilmiş emsal kararlar da (06.10.2021 tarihli ve 2021/9516 başvuru nolu Ret Kararı, 13.04.2021 tarihli ve 2020/101496 başvuru nolu Ret Kararı,vb.) bulunmaktadır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görevli ve yetkili idare mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, BAŞVURUCU, MARDİN AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi