Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği’nde “yoksunluk” tanımına uymayan başvuranın yardım talebi reddedilebilir mi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, eşinin cezaevinde olması ve gelirinin bulunmaması nedeniyle çocuklarına sosyal yardım talep etmiştir. Sorgun Kaymakamlığı, başvuranın yardım talebini reddetmiş, Kamu Denetçiliği Kurumu ise yapılan incelemeler sonucunda başvuranın sosyal ve ekonomik durumunu değerlendirerek yardım talebinin uygun olmadığını belirtmiştir. İnceleme sonucunda, başvuranın çocuklarıyla birlikte kira bedeli 400 TL olan bir dairede yaşadığı, ayrıca TOKİ’den kendilerine ait bir evin bulunduğu, çocukların ihtiyaçlarının düzenli olarak karşılandığı ve başvuranın el işi yaparak gelir elde ettiği tespit edilmiştir.

Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği’nde belirtilen “yoksunluk” tanımına uymadığı ve yardım alabilecek kimselerle ilgili koşullara da uygun düşmediği gerekçesiyle, başvuranın sosyal ve ekonomik destek programından yararlanmasının gereksiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, başvurunun reddedilmesi yönünde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/3202-S.20.5102

BAŞVURU NO : 2019/15708

KARAR TARİHİ : 27/02/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SORGUN SOSYAL HİZMET MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, çocukları için sosyal yardımda bulunulmasını talep etmektedir.

BAŞVURU TARİHİ : 12/09/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, geliri olmadığını, eşinin FETÖ yargılamasından dolayı cezaevinde bulunduğunu, ev kirasını ödemekte zorlandığını, yardım talepli başvurusunun Sorgun Kaymakamlığı tarafından ret edildiğini belirterek üç çocuğuna maddi ve manevi yardımda bulunulmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 03/10/2019 tarihli ve … sayılı yazısına istinaden Sorgun

Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü tarafından gönderilen 09/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabî yazıda özetle; 2.1. 01.06.2017 tarihinden itibaren 1(Bir) yıl süreli yardım yapıldığı, 2.2. 11.06.2019 tarihli başvuruya istinaden yapılan Sosyal İnceleme Raporu ile müracaatçının

Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği’nin 1. Maddesinde de belirtilen “yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçları karşılanmayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken” bir aile olmadığı, 2.3. Aynı yönetmeliğin yardımdan yararlanacak olanlar başlığı altındaki 6. Madde de yardım alabilecek kimselerle ilgili olan koşullara uymadığı ve aileye sosyal ve ekonomik destek yapılmadığı taktirde rapora konu olan çocukların ekonomik yoksunluk nedeniyle kurum bakımına alınmasının zorunlu olmayacağı değerlendirildiği, 2.4. Ailenin ekonomik yardım talebinin uygun olmayacağı kanaatine varıldığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmünü amirdir.

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

5. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan engelli, yaşlı ve diğer kişilere ilişkin hususlar” başlıklı 26’ncı maddesi “Korunmaya, bakıma, yardıma ihtiyacı olan aile, engelli, yaşlı ve diğer kişilerin tespiti, incelenmesi ve bunların sosyal hizmetlerden yararlandırılmasına ilişkin esaslar bir yönetmelikle düzenlenir.” 6. 03/03/2015 Tarih Ve 29284 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanarak yürürlüğe giren

Sosyal Ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin; Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesi “(1) Bu Yönetmelikte geçen;…

l) Muhtaçlık: Kendisini, eşini ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarını ve diğer aile bireylerini, bulundukları mahallin hayat şartlarına göre asgari seviyede geçindirmeye yetecek geliri, malı veya kazancı bulunmama halini, … ifade eder.”, 6.1. Sosyal ve ekonomik destekten yararlanacaklar başlıklı 6’ncı maddesi “Sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinden yararlanacak kişiler şunlardır; …

b) Ekonomik yoksunluk nedeniyle, desteklenmedikleri takdirde korunmaya muhtaç duruma düşecek olanlardan haklarında bakım tedbiri kararı alınmaksızın sosyal ve ekonomik destek hizmetinden yararlandırılarak ailesi veya yakınları tarafından bakılabilecek çocuklar.”, 6.2. “Sosyal inceleme” başlıklı 8’inci maddesi “(1) Meslek elemanları tarafından sosyal hizmet etiği ve müdahale yöntemleri çerçevesinde, müracaatçının ikametinde, gerek görülmesi halinde okul, işyeri ve toplumsal çevresi hakkında sosyal ve ekonomik durumlarını kapsayan kapsamlı inceleme yapılarak sosyal inceleme raporu düzenlenir.” hükümlerini ihtiva eder.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, geliri olmadığını, eşinin FETÖ yargılamasından dolayı cezaevinde bulunduğunu, ev kirasını ödemekte zorlandığını, yardım talepli başvurusunun Sorgun Kaymakamlığı tarafından ret edildiğini belirterek üç çocuğuna maddi ve manevi yardımda bulunulmasını talep etmektedir.

9. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın yardım talebinin ilgili merkez müdürlüğü tarafından detaylı bir şekilde incelendiği yapılan incelemede; başvuranın eşinin

FETÖ terör örgütüne üye olma suçundan ceza aldığı, cezaevine girmesiyle ailede kriz durumunun yaşandığı, Yozgat Sosyal Hizmet Merkezi tarafından aileye 2017 yılında bir yıl sosyal ve ekonomik destek hizmeti verildiği, başvuranın çocukları ile kira bedeli 400 TL olan bir apartman dairesinde ikamet ettikleri, çocukların kendilerine ait odalarının, tabletlerinin ve bilgisayarlarının olduğu, kira bedelini ödeyebildikleri, TOKİ’de kendilerine ait bir evlerinin olduğu, evin boş olduğu ve kendi evlerinde oturmadıkları, yaşanılan evdeki eşyaların yeni ve ihtiyaçları fazlası ile karşılayacak düzeyde olduğu, başvuranın akrabalarının ve eşinin akrabalarının kendilerine maddi ve manevi destek oldukları, çocukların ihtiyaçlarının karşılandığı, kıyafetlerinin düzenli ve temiz olduğu, başvuranın el işi yaparak sattığı, aylık 400

TL kazancının olduğu tespit edilmiştir.

10. İdarece Sosyal ve Ekonomik Destek Yönetmeliği’nin 1 inci Maddesinde de belirtilen

“yoksunluk içinde olup da temel ihtiyaçları karşılanmayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken” bir aile olmadığı, aynı yönetmeliğin yardımdan yararlanacak olanlar başlığı altındaki 6 ncı Maddesinde de yardım alabilecek kimselerle ilgili olan koşullara uymadığı ve aileye sosyal ve ekonomik destek yapılmadığı taktirde rapora konu olan çocukların ekonomik yoksunluk nedeniyle kurum bakımına alınmasının zorunlu olmayacağının değerlendirildiği söz konusu değerlendirme neticesinde başvuranın sosyal ve ekonomik durumunun çocuğuna sosyal ve ekonomik destek programı kapsamında yardım yapılmasını gerektirmediği sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.

11. Yukarıda da izah edildiği üzere başvuranın talebine ilişkin olarak sosyal inceleme raporu hazırlandığı, raporda gerekli hususlara değinildiği, bu anlamda usule uygun olarak hazırlandığı, idarenin başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddedilmesi sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Yozgat İdare

Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SORGUN SOSYAL HİZMET MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi