|
ÖZET: Başvuru, Bilgi Teknolojileri Ticaret A.Ş. tarafından Tarım ve Orman Bakanlığı ile imzalanan iki sözleşme kapsamında, sözleşme süreleri sona erdikten sonra sunulan hizmetlerin karşılığında ödenmesi talebini içermektedir. Başvuran, ilk sözleşmenin 15/02/2016 tarihinde imzalandığını ve 11 ay süresince yürütüldüğünü, ancak Bakanlık ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin talepleri doğrultusunda 14 ay boyunca hizmet vermeye devam ettiğini belirtmiştir. İkinci sözleşme ise 18/11/2016 tarihinde imzalanmış ve 12 ay süresince geçerli olmuştur. Ancak, bu sözleşmenin sona ermesinden sonra da 4,5 ay boyunca hizmet sunulmaya devam edilmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı, başvuranın sunduğu hizmetlerin sözleşme süresinin bitiminden sonra gerçekleştiğini kabul etmemiş ve bu nedenle herhangi bir ödeme yapılmayacağını ifade etmiştir. Bakanlık, sözleşme bitiminden sonra başvuran şirketten hizmet talep edilmediğini ve dolayısıyla yeni bir alım yapılmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuran şirketin sunduğu hizmetlerin, idare tarafından kabul edildiği ve bu hizmetlerin faydalı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuran şirketin sunduğu hizmetlerin vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde ödenmesi gerektiğine dair bir tavsiyede bulunmuştur. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde Kuruma bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11992-S.18558
BAŞVURU NO : 2019/10444
KARAR TARİHİ : 22/11/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Başvuran şirketin 2 farklı sözleşme için, sözleşme süreleri
BAŞVURUNUN KONUSU :
bittikten sonra sunmaya devam ettikleri hizmetlere ilişkin giderlerin taraflarına ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. …Bilgi Teknolojileri Ticaret A.Ş.’yi temsilen gerçekleştirilen başvuruda başvuran vekili özetle, başvuran şirket ve şimdiki adıyla Tarım ve Orman Bakanlığı arasında imzalanan iki farklı sözleşme kapsamında, başvuran şirketin sözleşme süreleri sona erdikten sonra da edimi ifaya devam ettiğinden bahisle anılan şirketin hak ettiği ücretin ödenmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
1.1. Başvuran vekili tarafından dosyaya sunulan dilekçede; 1.1.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihteki adıyla Gıda, Yarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile başvuran şirket arasında; … ihale kayıt numaralı “Tarım ve Çevre Bilişim Uygulama ve Araştırma Merkezi Bünyesinde Tarımsal İzleme ve Bilgi
Sistemi Kapsamında Veri İşlem ve Danışmanlık Hizmet Alımı” işine ait sözleşmenin 15/02/2016 tarihinde imzalandığı, ihale şartnamesi ve daha sonra imzalanan sözleşmeye göre işin ifa yerinin İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde bulunan Tarım Sektörü Entegre
Yönetim Bilgi Sistemi (TARSEY) Merkezi olduğu ve sözleşme süresinin 11 ay olarak kararlaştırıldığı, bununla birlikte 14 ay boyunca gerek Bakanlık gerekse anılan Merkezin sözlü emirleri doğrultusunda edimin ifasına devam edildiği; bu kapsamda özellikle Bakanlık ve İTÜ personelinin yurtdışı bazı toplantılara ve eğitimlere götürülmesi, bu kişiler ile sözleşmede belirtilen diğer kişilerin ulaşım, konaklama ve iaşelerinin sağlanmasının her iki idarenin bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği açıklanmış,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
1.1.2. Yine söz konusu tarihteki adıyla Gıda, Yarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı Tarım
Reformu Genel Müdürlüğü ile başvuran şirket arasında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin c bendine dayanılarak 18/11/2016 tarihinde imzalanan “Ülkesel Tarım
Envanteri Yönetim ve Tarımsal İşletme Danışmanlığı Saha Görev Yönetimli Mobil
Uygulamalar ile Mobil Tablet Üzerinden Veri Toplama, Sunma, Entegrasyon ve Alt Yapı
Kullanım Servis Kalitesi Hizmetin Devamlılığının Sağlanması Hizmet Alımı” işine ait sözleşmenin süresinin 12 ay olarak kararlaştırıldığı, bununla birlikte sözleşme süresinin 18/12/2017 tarihinde sona ermesinden sonra da yukarıda anılan 2015/161142 ihale kayıt numaralı sözleşme kapsamında alt yapısı hazırlanarak sunulmuş edimlerle bağlantılı olarak veri akışı, danışmanlık, yurt dışı eğitim ve diğer toplantılara idarenin personelinin ulaşımının, konaklamalarının ve iaşelerinin sağlanması edimlerinin yaklaşık 4,5 ay boyunca sunulmaya devam edildiği ifade edilmiş, böylece yukarıda yer verilen ilk sözleşme kapsamında 14 boyunca sunulan ve idare tarafından kabul edilen hizmetler için net maliyet kalemi olarak 1.297.930,55 TL, uyuşmazlığın mahkemeye taşınması halinde fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere %20 kar oranı uygulanmasıyla bulunan toplam 1.557.516,66 TL’nin; ikinci sözleşme kapsamında ise idarenin şifahi talepleri ve çeşitli gereklilikler üzerine sözleşme süresinin sona ermesinden sonra 4,5 ay boyunca daha sunulan hizmetler karşılığında net maliyet kalemi olan 336.527,62TL’ye uyuşmazlığın mahkemeye taşınması halinde fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere %20 kar oranı uygulanmasıyla bulunan toplam 445,527,62 TL’nin ödenmesi talep edilmiştir.
2. Dilekçe ekinde talep konusuna ilişkin olarak 2015/161142 kayıt numaralı ihaleye ilişkin teknik şartnamenin; bu kapsamda imzalanan sözleşmenin; 2014 ila 2016 yılları arasında işe girişi bildirilen ve işten çıkış tarihi olarak 2018 yılı bildirilen toplam 15 kişiye ait ihbar ve kıdem tazminatına dair bordroların ve aralarında bu 15 kişinin de olduğu 25 kişiye ait maliyet ücret bordrolarının; Ocak-Mart 2017 ve Mayıs 2018 dönemlerine ait başvuran şirket adına kesilmiş yemek hizmetine dair faturaların; 07/09/2017 ve 09/08/2017 tarihli olmak üzere, başvuran şirket adına kesilmiş yurtdışı (Amerika Birleşik Devletleri) konaklama, uçak bileti ve transfer bileti ücretini gösterir sırasıyla 115.576,00TL ve 177.450,00TL tutarında iki adet faturanın; 7-10/08/2017 tarihleri arasında düzenlendiği anlaşılan 6. Uluslararası AgroGeoinformatics Konferansına katılımlarına ilişkin 11 İTÜ bünyesindeki çalışana gönderilen davetin; aralarında bu 11 kişinin de bulunduğu 13 kişinin Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan bir otelde 08/05/2017-08/11/2017 tarihleri arasını kapsayacak şekilde yapmış oldukları rezervasyon bilgilerinin; anılan 13 kişi içinde yer alan 12 kişi için 05/08/2017 tarihli İstanbul
Atatürk Havaalanı kalkış – Washington Dulles Havaalanı varışlı uçak bileti rezervasyona dair bilginin; aynı 12 kişiye ait 11/08/2017 tarihli Washington Dulles Havaalanı kalkış – İstanbul
Atatürk Havaalanı varışlı uçak bileti rezervasyona dair bilginin; anılan Konferansa ait program çizelgelerinin; bu Konferansa katılım için geçekleştirilen yazışmaların; 1.1.2. numaralı paragrafta anılan işe ilişkin imzalanan sözleşme nüshasının; 1.1.2. numaralı paragrafta
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bahsedilen hizmet alım işine dair teknik raporun; ilgili dönemdeki adıyla Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün 1.1.2. numaralı paragrafta yer alan işin yerine getirilmesi için İzleme Görev Yönetim Merkezinin yükleniciye teslim edildiğine dair 22/11/2016 tarihli ve 4291 sayılı yazısının; 14 kişiye ait maliyet ücret bordrolarının; başvuran vekilince Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne hitaben çekilen ve 1.1.2.
numaralı paragrafta yer alan yakınmaya ilişkin olarak 449.811,19TL ödeme talebi içeren 24/04/2019 tarihli ihtarnamenin; bu ihtarnameye cevaben Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım
Reformu Genel Müdürlüğünün 15/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısının; yine başvuran vekilince Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne hitaben çekilen ve 1.1.1. numaralı paragrafta yer alan yakınmaya ilişkin olarak 1.557.516,66TL ödeme talebi içeren 24/04/2019 tarihli ihtarnamenin; bu ihtarnameye cevap olarak da Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu
Genel Müdürlüğünün 15/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısının sunulduğu tespit edilmiştir.
3. 1.1.1. numaralı paragrafta yer alan yakınmaya ilişkin olarak 1.557.516,66TL ödeme talebi içeren 24/04/2019 tarihli ihtarnameye cevaben gönderilen Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım
Reformu Genel Müdürlüğünün 15/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında; “…Söz konusu sözleşme 15/02/2017 tarihinde sona ermiştir. Bu tarihten sonra Bakanlığımız, anılan firmanın işe devam etmesi yada tekrar sözleşme yapılması hususunda ne firmadan nede İTÜ’den bir talep yada istekte bulunmamıştır… Zirai-fenolojik-meteorolojik istasyonların bakımına yönelik olarak da başka bir firmayla 28.12.2016 tarihinde altı ay süreli … hizmet alım işi gerçekleştirilmiş olup, işin sözleşme bitim süresi 28.06.2017 dir. Bu iş kapsamında yüklenici olan firmanın verdiği son bakım tarihinden sonra Zirai-fenolojik-meteorolojik istasyonlarından veri akışı olmamıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
4. 1.1.2. numaralı paragrafta yer alan yakınmaya ilişkin olarak 449.811,19TL ödeme talebi içeren 24/04/2019 tarihli ihtarnameye cevaben Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu
Genel Müdürlüğünün 15/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında; “İşin son hakedişinin yapılması ve kabulüne yönelik çalışmalar, yüklenici firmanın devir işlemlerine ilişkin
01.12.2018 tarihli Bakanlıktan talep ettiği süre doğrultusunda gerçekleştirilmiş olup, iş
kapsamında Bakanlık (İdare) olarak yükleniciden işe devam etmesi hususunda bir talep yada istekte bulunulmamıştır.” açıklamalarının bulunduğu anlaşılmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 01/07/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
5.1. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü uhdesinde veri alımı ve paylaşımı sürdürülecek olan
“zirai-fenolojik-meteorolojik istasyonların” kontrol, gelişim ve veri işletimlerinin sağlanması
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ile verilerin sağlıklı ve gerçek zamanlı bilgiye dönüştürülmesi sağlanarak gerek mülga Gıda
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın gerçekleştireceği politikalarda yer alması gerekse diğer bakanlıklar ile en detaylı biçimde paylaşılmasının amaçlandığı, 15/02/2016 tarihinde …Bilgi
Teknolojileri Ticaret A.Ş. ile 11 ay süreli sözleşme imzalandığı ve işe başlanıldığı, işin adından ve açıklamalarından da anlaşılacağı üzere veri işleme hizmet alım işi olduğu, ilgili firmanın yurt dışı gezileri konusunda belirtmiş olduğu maliyetlerin bahse konu hizmet alım işinin teknik şartnamesinin 4.9. numaralı maddesinde ‘teknik gelişim ve danışmanlık hizmetleri geliştirim çalışmaları’ adı altındaki maddelerde belirtildiği ve fiyat teklifi alınırken yüklenicinin buna göre fiyat verdiği, dolayısıyla sözleşme bedeli içerisinde bu teknik gezilerin de yer aldığı,
5.2. ‘Ülkesel Tarım Envanteri Yönetim ve Tarımsal İşletme Danışmanlığı, Saha Görev
Yönetimli Mobil Uygulamalar ile Mobil Tablet Üzerinden Veri Toplama Sunma, Entegrasyon ve Alt Yapı Kullanım Servis Kalitesi Hizmetin Devamlılığını Sağlanması Hizmet Alımı’ ile tarımsal üretim yapılan her karış toprağın kaydının alınması ve üretim potansiyelinin net olarak bilinmesinin sağlanacağı, 65. hükümet programının 86. sayfasında yer alan “Tarımsal istatistik ve kayıt sistemlerini geliştirmek amacıyla yürütülen projeleri sürdürecek, tarım politikalarının yürütülmesine ilişkin bilgi altyapısı ile idari yapıyı geliştirerek tüm tarımsal bilgi sistemlerini
AB ile uyumlu hale getirilmesi hedefi gerçekleştirilecek” ve yine Hükümet Programı Sayfa 70’de yer alan “Kayıt dışı ekonominin boyutu ölçülerek, kayıt dışılığın yol açtığı etkileri araştıracak ve bir envanter çalışması yapılacaktır” hükmüne yönelik çalışma altyapısı oluşturulduğu,
5.3. Sözleşme bitim tarihinden sonraki iddia edilen 4,5 ay boyunca sunulan hizmetin bedelinin ödenmemiş olması konusu ile ilgili olarak, sözleşme bitim tarihi olan 18/11/2017 tarihinden sonrası için idarenin herhangi bir talebinin olmadığı, idarenin bu konuyla hizmet alımı ile ilgili henüz planlama yapmaması, 4734 sayılı Kanun kapsamında alım yapılmasına temel olan ihtiyaç analizi, iş planları idari kararlar vb. işlemlere ilişkin alarak yeni bir alımın olup olmayacağına ilişkin karar verilmemiş olması nedeniyle, ilgili firmanın 05/01/2018 tarihli idareye sunduğu yazı ile sözleşmenin 18/11/2017 tarihinde sona erdiğini, ancak söz konusu firmanın sorumluluğunda olan hizmetlerin Bakanlığa devrinin yönetim değişiklikleri ve yılsonu işlemleri gibi sebeplerle sağlanamadığı, bu nedenle de hizmetlerin idareye eksiksiz şekilde devrinin sağlanabilmesi için Tarım Reformu Genel Müdürlüğü kendilerine devir veya devam etme gibi işlemleri belirtene kadar faaliyetlerine aksamadan sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla firma görevlilerinin bakanlığa giriş çıkışlarının sağlanması şeklinde bir süre talep edildiği, sözleşme uzatımı veya konuyla ilgili olarak alım yapılmasının düşünülmemesi nedeniyle de firma sözleşme bitimini müteakip 4.5 aylık bir süre sonrasında Bakanlığa yürütmekte olduğu işleri devrederek idaredeki sorumlu olduğu faaliyetlerine son verdiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.4. Dolayısıyla, Bakanlık tarafından sözleşmesi biten anılan firmadan hizmetlerin devamına ilişkin yeni bir alım yapılması ile ilgili herhangi bir taahhütte bulunulmadığı, idari iş ve işlemlerin tamamlanabilmesini sağlamak için söz konusu firmanın talebinin dikkate alındığı, sözleşmesi sona eren bir işin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkılarak idare tarafından hak doğurucu bir işlem yapılmasının mümkün olmadığı, anılan firmaya sözleşmeden doğan yükümlülüklerine ilişkin olarak tüm hakedişlerin yürürlükteki mevzuat çerçevesinde ödendiği, idarenin mevcut Kamu İhale Kanunu ve buna dayalı olarak belirlenmiş yasal düzenlemeler içerisinde hareket ettiği,
5.5 … Bilgi Teknolojileri Ticaret A.Ş.’nin Bakanlığa vermiş olduğu dilekçe/şikâyette konu
ettiği zirai- fenolojik- meteorolojik istasyonların 28/11/2016 tarihinde 6 ay süre ile bakım ve onarımlarının yapılması işinin kendi işlemleri ile bağlantılı olduğunu belirttiği, bahse konu istasyonların bakımları yani çalışır durumda olması ve sağlıklı veri aktarımı konusu olduğu, Bakanlıkta muhtelif hizmet alımı işi yapıldığı ve bu işlerin birbirleri ile doğrudan veya dolaylı olarak bağlantı arz ettiği, anılan firmanın sorumluluğunun ihale mevzuatı ve buna ilişkin
Bakanlık ve Genel müdürlük ile yapmış olduğu sözleşme kapsamında olduğu, farklı bir firmanın bakım sözleşmesi veya bu bakımdan kaynaklanan verilerin işlenmesinin de … Bilgi
Teknolojileri Ticaret A.Ş.’nin konusu olduğu, Bakanlığın çeşitli nedenlerle ve farklı iş konularında değişik firmalar ile satın alma gerçekleştirdiği, söz konusu satın almalara ilişkin hizmetlerin verilerinin birbiri ile olan ilişkisini Bakanlığın çeşitli hizmet birimlerinin kurduğu ve yönettiği, 4734 sayılı Kanun gereğince teknik şartnamelerde yer alan ve sözleşmeye bağlanan sorumluluklar çerçevesinde firmaların ve idarelerin yükümlülüklerinin bulunduğu, …
Bilgi Teknolojileri Ticaret A.Ş.’nin şikâyete konu işinin 18/11/2017 tarihinde sona erdiği, resmi olarak devir işlemlerini bitirene kadar da süre istediği, sözleşme sonrasında konuyla ilgili bir hizmetin Genel Müdürlük tarafından talep edilmediği,
5.6. Diğer taraftan İstanbul Teknik Üniversitesi ile ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanlığının üniversite ile arasında bulunan protokolün 31/12/2014 tarihinde sona erdiği, şikâyete konu
İstanbul Teknik Üniversitesi ile ilgili hususların şartnamede yer alan hüküm gereğince verilerin işlenmesi hususundaki bir işlem olduğu, bu işlemlerin de yine 18/11/2017 tarihinde biten sözleşme hükümleri ile birlikte sona erdiğinden, sözleşme sonrasında gerçekleşmiş olan herhangi bir iş veya işlemle ilgili Bakanlığın bir sorumluluğunun bulunmadığı,
açıklanmıştır.
6. İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü’nün 23/07/2019 tarih ve …sayılı cevabi yazısında özetle; söz konusu ihalenin Rektörlük tarafından yapılmadığı, Rektörlüğün ihalede ve sözleşmede taraf olmadığı, 2017 yılında Üniversitede görev yapan akademisyenlerin konferans katılım ücretlerinin TARBİL projesinden karşılanmak üzere görevlendirildiği, söz konusu firma ile yapılmış bir anlaşma olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”, 8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 9. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun; 9.1. “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir…Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.”, 9.2. “Doğrudan temin” başlıklı 22 nci maddesinde; “Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:…
c) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.”,
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun;
10.1. “İşin görülmesi” başlıklı 526 ncı maddesinde; “Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür.”,
10.2. “İşin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde” başlıklı 529 uncu maddesinde; “İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, umulan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sonuç gerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özeni göstermiş olan işgören hakkında da uygulanır. İşgören, yapmış olduğu giderleri alamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkına sahiptir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuran vekili tarafından “Ülkesel Tarım Envanteri Yönetim ve Tarımsal İşletme Danışmanlığı Saha Görev
Yönetimli Mobil Uygulamalar ile Mobil Tablet Üzerinden Veri Toplama, Sunma, Entegrasyon ve Alt Yapı Kullanım Servis Kalitesi Hizmetin Devamlılığının Sağlanması Hizmet Alımı” işi kapsamında talep edilen ücrete ilişkin başvurunun reddi, bununla birlikte “Tarım ve Çevre
Bilişim Uygulama ve Araştırma Merkezi Bünyesinde Tarımsal İzleme ve Bilgi Sistemi
Kapsamında Veri İşlem ve Danışmanlık Hizmet Alımı” işi için sözleşme süresi bittikten sonra başvuran şirket tarafından sunulan ve idare tarafından faydalanıldığı tespit edilen hizmetlerin karşılığının vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde ödenmesi hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran vekili yukarıda 1 numaralı paragraf ve devamında detaylı olarak yer verildiği üzere özetle; müvekkili şirket ile İdare arasında akdedilen iki farklı sözleşme kapsamında gerçekleştirilen edimlerin sözleşme sürelerinin tamamlanmasından sonra da ifasına devam edildiğinden bahisle, taraflarına yukarıda belirtilen tutarların ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur. İdare tarafından gönderilen cevabi yazıların tetkikinden ise; 2015/161142 ihale kayıt numaralı sözleşme için gerçekleştirilen gezilerin ilgili ihalenin teknik şartnamesinin 4.9. numaralı maddesinde ifade edilen gezi kapsamında olduğu ve yüklenici firmanın da buna göre fiyat teklifinde bulunduğu, 1.1.2. numaralı paragrafta bahsedilen sözleşmenin bitiminden sonra 4,5 ay boyunca yerine getirildiği ileri sürülen hizmetlerin ise sözleşme bitim tarihi olan 18/11/2017 tarihinden sonrası için idarenin herhangi bir talebinin olmadığı, tam tersine, ilgili firmanın 05/01/2018 tarihli idareye sunduğu yazı ile hizmetlerin
Bakanlığa devrinin yönetim değişiklikleri ve yılsonu işlemleri gibi sebeplerle sağlanamadığından bahisle yüklenici firmanın ek süre talep ettiği hususlarının ifade edildiği anlaşılmıştır.
13. Dolayısıyla uyuşmazlığın temelinde, başvuran vekili tarafından ileri sürüldüğü gibi, akdedilen sözleşme süreleri sonrasında müvekkil şirket tarafından sunulan ve İdare tarafından
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
da kabul edilen bir hizmetin bulunup bulunmadığı yer almaktadır. Bu nedenle dosyanın çözüme kavuşturulması için ilk olarak bu husus tespit edilmeli, bununla da yetinilmeyerek, eğer İdare tarafından da kabul edilen böyle bir hizmet sunumu varsa, bu halde başvuran şirketin bu hizmeti sözleşme süresinden sonra sunmasında kusurunun bulunup bulunmadığı, daha açık bir ifadeyle, hizmet sunumundan bahisle ücret talebinde dürüstlük kurallarına aykırılığın mevcut olup olmadığı değerlendirilmelidir.
14. Bu kapsamda ilk olarak 2015/161142 ihale kayıt numaralı sözleşme için yukarıda yer verilen değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. … ihale kayıt numarasıyla açık ihale usulü ile ihale edilen Tarım ve Çevre Bilişim Uygulama ve Araştırma Merkezi Bünyesinde
Tarımsal İzleme ve Bilgi Sistemi Kapsamında Veri İşlem ve Danışmanlık Hizmet Alımı işinin başvuran şirketin uhdesinde kaldığı, (o dönemki adıyla) Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile 15/02/2016 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre işin süresinin 11 ay olduğu ve 15/01/2017 tarihinde sözleşmenin bittiği, söz konusu iş ile Tarımsal İzleme ve Bilgi Sistemi (TARBİL) kapsamında İstanbul Teknik Üniversitesi ile
Bakanlık arasında yapılan protokolle mülga Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım
Reformu Genel Müdürlüğü uhdesinde veri alımı ve paylaşımı sürdürülecek olan zirai-fenolojik ve meteorolojik istasyonların kontrol, gelişim ve veri işletimlerinin sağlanması ile verilerin sağlıklı ve gerçek bilgiye dönüştürülmesi sağlanarak Bakanlık tarafından geliştirilecek politikalarda yer alması ve diğer bakanlıklarla paylaşılmasının amaçlandığı tespit edilmiştir.
15. Başvuran şirket, sözleşmeye göre işin süresinin 15/01/2017 tarihinde bitmesine rağmen idare tarafından sözlü olarak talep edilen ve talep edilmemekle birlikte bağlı şekilde ifaya devam edilen ve idare tarafından kabul edilen edim ve hizmetlerin 14 ay boyunca sunulduğunu, ihale sözleşmesi ve hizmet ifasına ilişkin personel giderleri, yurt dışı eğitim ve fuarlar dolayısıyla daha önce yüklenilmiş olan edimler korunarak hizmet sunumu yapıldığını, buna karşılık idare tarafından hak edilen ücretlerin ödenmediğini iddia etmektedir. Buna karşılık idare tarafından, sözleşmesi biten firmadan hizmetlerin devamına ilişkin bir talepte bulunulmadığı, bahse konu hizmet alım işinin teknik şartnamesinin 4.9 maddesinde ‘teknik gelişim ve danışmanlık hizmetleri geliştirim çalışmaları’ adı altındaki maddelerde belirtildiği ve fiyat teklifi alınırken yüklenicinin buna göre fiyat verdiği, dolayısıyla sözleşme bedeli içerisinde bu teknik gezilerin de yer aldığı ifade edilmiştir.
16. Bu halde, ifade edilen yurt dışı eğitim ve fuar dolayısıyla yerine getirilen edimlerin ne olduğu ve bu kapsamda sunulan hizmetlerin, başvuran vekili tarafından ifade edildiği üzere, sözleşme süresi sonrasında sunulup sunulmadığı, sunulmuşsa da bunun, İdarenin ifade ettiği gibi Teknik Şartname kapsamında yerine getirilmesi gerekli bir edim olup olmadığı, bu neviden bir edimse de bu halde sözleşme süresinden sonra sunulmasında taraflardan herhangi birinin kusurunun ya da mücbir sebebin var olup olmadığının tespiti gerekmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
17. Bu kapsamda yapılan incelemede, söz konusu yurt dışı eğitim ve fuar dolayısıyla yerine getirilen edimlerin, Amerika Birleşik Devletleri’nde 07-10/08/2017 tarihlerinde gerçekleştirilen Konferansa Üniversite ve Bakanlık bünyesindeki kimselerin katılımı sebebiyle gerçekleştirilen hizmet olduğu anlaşılmıştır (bkz. 2 numaralı paragraf). Bu halde hizmetin, sözleşme süresinin bitiminden sonra yerine getirildiği açıktır. Her ne kadar
İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü tarafından anılan hizmetin TARBİL projesinden karşılandığı ve başvuran firma ile aralarında akdedilen bir sözleşme bulunmadığı ifade edilmişse de (bkz. 6 numaralı paragraf), mezkûr Konferansa Üniversite bünyesindeki 12 akademisyen ve Bakanlıkta görevli 6 personelin katılımı sebebiyle gerçekleştirilen hizmete (konaklama, gidiş – dönüş uçak bileti, transfer, rehber hizmeti) ilişkin faturaların başvuran şirket adına düzenlendiği görüldüğünden, söz konusu hizmetin başvuran şirket tarafından İdareye sunulduğu ve İdare tarafından da hizmetin kabul edilerek bu hizmetten yararlanıldığı tespit edilmiştir.
18. Keza bu hizmetin başvuran firma tarafından sunulduğu ve idarenin de bu hizmetten yararlandığı hususunun; söz konusu hizmetin, teknik şartnamenin 4.9. numaralı maddesi kapsamında oluğu açıklamasıyla, idare tarafından kapalı olarak da olsa ikrar edildiği değerlendirilmiştir. Üstelik idare tarafından gönderilen cevabi yazı ve belgelerden, başvuran şirket tarafından sunulan bu hizmetin neden sözleşme süresinin bitiminden sonra ifa edildiğine yönelik bir gerekçe de sunulmadığı görülmüş olup, bu halde başvurana atfedilecek bir kusur ya da somut olay bağlamında değerlendirilebilecek bir mücbir sebebin varlığı bulunamamıştır.
19. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, ihale yapılmamasından dolayı taraflar arasında usulüne uygun akdi ilişki kurulmamış olsa dahi iş görenin gerçekleştirdiği ve iş sahibi tarafından kabul edilen faydalı imalat bulunduğunun anlaşılması, sözleşme dışı yapıldığı iddia edilen işlerin iş sahibinin yararına olması, işin idarece benimsenmiş olması durumunda idarenin Türk Borçlar
Kanununun vekaletsiz iş görme hükümleri gereğince rayiç bedel üzerinden yapılacak hesaplamayla, işgörenin zorunlu ve faydalı masraflarını ödemekle yükümlü olduğu yönündedir.
(Yargıtay Huk. Gen. Kurulu E:2015/95, K:2013/1431, Yargıtay 15.Hukuk Dairesi E:2015/1724,2015/3093)
İncelemeye konu somut olayda, başvuran şirket ile İdare arasında akdedilen sözleşmenin süresinin bitiminden sonra, dolayısıyla taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunmamaktayken, başvuran şirket tarafından İdare faydasına bir hizmette bulunulduğu ve bu hizmetin İdare tarafından kabul edildiği açık olduğundan, başvuran şirket tarafından belgelendirilebilen hizmet kapsamında yapılan giderlerin İdare tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmiştir.
20. İkinci olarak 4737 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin c bendi gereğince doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen ve yukarıda 1.1.2. numaralı paragrafta yer verilen
“Ülkesel Tarım Envanteri Yönetim ve Tarımsal İşletme Danışmanlığı Saha Görev Yönetimli
Mobil Uygulamalar ile Mobil Tablet Üzerinden Veri Toplama, Sunma, Entegrasyon ve Alt
Yapı Kullanım Servis Kalitesi Hizmetin Devamlılığının Sağlanması Hizmet Alımı” işi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
incelendiğinde, başvuran şirket ile İdare arasında 12 ay süre ile akdedilen sözleşmenin bitim tarihinin 18/11/2017 olduğu, bu hizmet alımının amacının, mobil iletişim olanakları kullanılarak, saha personelleri olarak görev yapacak bakanlık personelinin, ülke genelinde tarımsal faaliyet gerçekleştiren işletmelerin ve bu işletmelere ait tarımsal varlıkların kayıt altına alınarak ülke tarım envanterinin tam olarak oluşturulmasını sağlamak, ülke tarım envanterinin izlenebilirliğini artırarak üretim verimliliğinin artırılmasını sağlamak, danışmanlık faaliyetleri çerçevesinde tarımsal işletmelerin bilinçlendirilmesini ve tarımsal olaylara karşı haberdar olmalarını sağlamak ve kırsal alanlarda bakanlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak olduğu tespit edilmiştir.
21. Başvuran vekili tarafından sözleşme ilişkisinin sona erdiği 18/11/2017 tarihinden sonra 4,5 ay boyunca veri akışı, danışmanlık, yurt dışı eğitim ve diğer toplantılara idarenin personelinin ulaşımının, konaklamalarının ve iaşelerinin sağlanması edimlerinde bulunulduğu, buna karşılık hak edilen ücretlerin ödenmediğini ifade edilmektedir. İdarenin konuya ilişkin açıklamaları incelendiğinde (bkz. 5.3. numaralı paragraf) sözleşme bitim tarihi olan 18/11/2017 tarihinden sonrası için idarenin herhangi bir talebinin olmadığı, sözleşme uzatımı veya yeni bir alım yapılmasının düşünülmediği, ayrıca başvuran şirket tarafından 05/01/2018 tarihli yazı ile, resmi olarak devir işlemleri bitene kadar taraflarından süre istediği ve 4,5 aylık bir süre sonrasında şirketin işleri devrederek idaredeki faaliyetlerine son verdiği hususlarının ifade edildiği anlaşılmıştır.
22. İdare tarafından atıfta bulunulan ve yine İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılan 05/01/2018 tarihli yazının “Konu” başlıklı kısmında “İş Sürekliliği açısından giriş/çıkış ve hizmetlerden yararlanma talebi” ibaresinin bulunduğu, yazıda “… bu işlemlerin Bakanlığınıza devri, yönetim değişikliği ve yıl sonu işlemleri gibi sebeplerle sağlanamamıştır. TRGM’nin konuyla ilgili olarak yapacağı işlemler belirlenene kadar ve gerekli olduğunda izleme faaliyetlerini çalışır halde eksiksiz olarak İDARE’ye teslim edebilmesi için kamu yararı düşünülerek hizmetin tarafımızca devam edilmesi ve ayrıca TRGM’nin tarafımıza devir veya devam etme gibi işlemleri belirtene kadar faaliyetlerini aksamadan sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla İzleme Görev Yönetim Merkezinde görev yapan personelimizin Bakanlığa giriş çıkışlarının sağlanması için gerekli işlemlerin tarafınızca yapılması hususunu bilgilerinize arz ederiz.” ifadelerinin bulunduğu görülmüştür.
23. Her ne kadar işlemlerin Bakanlığa devrine engel nedeni olarak gösterilen yönetim değişikliği ve yılsonu işlemlerinin başvuran şirkete mi yoksa İdareye mi atfedilmesi gerektiği veya sözleşme süresi bittikten sonra yüklenicinin gerekli devri gerçekleştirmesi gerektiği açıkken neden TRGM’den “devir veya devam etme gibi işlemleri” belirtmesinin talep edildiği anlaşılamamış olsa da, anılan yazıda asıl dikkat çeken husus, “İş sürekliliği açısından” başvuran şirketin İzleme Görev Yönetim Merkezinde (İGYM) görev yapan personelinin
Bakanlığa giriş çıkışının devam etmesini talep etmiş olmasıdır. Anılan talebin kabul edilerek söz konusu personel tarafından hizmette bulunulup bulunulmadığına ilişkin başvuran şirket tarafından dosyaya bir veri sunulmamış olsa da; İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
evrakın incelenmesinden, başvuran şirketin Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne hitaben yazmış olduğu 17/04/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ekinde, söz konusu 4,5 ayda sunmuş olduğu hizmete ilişkin 36 sayfalık bir ek raporun İdareye sunmuş olduğu görülmüştür.
24. Söz konusu raporun muhteviyatında; 18/11/2017-13/04/2018 tarihleri arasını kapsayan
“İzleme Görev Yönetim Merkezi Çalışma Raporunun bulunduğu, bu tarihler arasında başvuran şirket tarafından sunulan hizmete ilişkin istatistiki verilerin, Genel Müdürlüğün başvuran şirkete hitaben gönderdiği 22/12/2017 tarihli (sözleşme bitim tarihinden sonra) ve … sayılı yazının gereğinin başvuran şirket tarafından yerine getirildiğini belirtir 17/01/2018 tarihli başvuran şirket yazısının, Aralık 2017’de başvuran şirket ile İdare arasında yapılan ve personele şifre tahsisi / şifre iptaline dönük yazışmalar, son olarak bila tarihli ancak Nisan 2018 için hazırlanmış olduğu anlaşılan İGYM donanım ve tefrişat teslim tutanağının mevcut olduğu görülmüştür.
25. İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılmış olan bu belgelerin incelenmesinden, başvuran şirket personelinin İGYM bünyesinde İdareye hizmette bulunduğu değerlendirilmiş olup; her ne kadar 05/01/2018 tarihli yazısında İdareye hizmette bulunmayı kendi talep etmiş olsa da, güncel kamu yönetimi anlayışı doğrultusunda iyi işleyen bir idarenin, sözleşmenin bitiminden sonra başvuran şirketten hizmet sağlamak yerine gerekli tasfiye ve devir işlemlerinin tamamlanması için işlemde bulunması gerekmektedir. Üstelik başvuran şirket tarafından sunulan hizmetlerin İdarenin faydasına olduğu ve bu hizmetlerin İdare tarafından da kabul edildiği anlaşıldığından, yukarıda 19 numaralı paragrafta yer alan açıklamalar doğrultusunda, vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde, başvuran şirket tarafından belgelendirilebilen hizmetlerin, idarece karşılanması gerektiği değerlendirilmiştir.
26. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 2015/161142 ihale kayıt numaralı
Veri İşlem ve Danışmanlık Hizmet Alımı işi kapsamında imzalanan sözleşme ile Ülkesel Tarım
Envanteri ve Tarımsal İşletme Danışmanı Veri Toplama Hizmet Alımı işi kapsamında imzalanan sözleşmenin süreleri sona erdikten sonra başvuran şirket tarafından hizmet sunumuna devam edildiği ve İdarenin faydasına sunulan bu hizmetlerin İdare tarafından kabul edildiği anlaşıldığından, başvuran şirket tarafından belgelendirilebilen hizmetlerin vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde İdare tarafından karşılanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerine uygun olarak, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
2015/161142 ihale kayıt numaralı Veri İşlem ve Danışmanlık Hizmet Alımı işi kapsamında imzalanan sözleşme ile Ülkesel Tarım Envanteri ve Tarımsal İşletme Danışmanı Veri Toplama
Hizmet Alımı işi kapsamında imzalanan sözleşmenin süreleri sona erdikten sonra başvuran şirket tarafından sunulduğu belgelendirilebilen hizmetler için gerçekleştirilen harcamaların vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde ödenmesi hususunda TARIM VE ORMAN
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.