|
ÖZET: Başvuran, Ankara Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi’nde, sözleşme süresi sona ermesine rağmen hizmet vermeye devam ettiğini ve bu hizmetin bedelinin ödenmediğini iddia etmektedir. Başvuru, 27 Ekim 2021 tarihinde yapılmış olup, 2018 yılına ait toplam 16.000 TL + KDV tutarındaki hizmet bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmiştir. Sağlık Bakanlığı, başvuranın verdiği hizmetin doğruluğunu teyit etmiş ancak henüz bir ödeme yapılmamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, hizmetin verilmesi sürecinde yaşanan sorunların hasta mağduriyetine yol açtığını belirtmiştir. İlgili sözleşmelerin birbirleriyle bağlantılı olduğuna ve ayrı ayrı yapılmamaları gerektiğine vurgu yapılmıştır. Ayrıca, başvuran firmanın yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda ödemelerin yapılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi’ne, hasta verilerinin güvenliğinin sağlanması ve hizmet alım süreçlerinin düzenlenmesi konusunda tavsiyelerde bulunulmuştur. Sağlık Bakanlığı’nın da benzer şekilde hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5224-S.22.7945
BAŞVURU NO : 2021/18276
KARAR TARİHİ : 15/04/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Ankara Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi
BAŞVURUYA KONU İDARE :
Başhekimliği
Sağlık Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Ankara Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet
Hastanesi’ne sözleşme süresi bitmesine rağmen ücret almadan gördüğü hizmetin bedelinin ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza Medikal Limited Şirketi tarafından yapılan başvuruda başvuran temsilcisi, Ankara İli 3. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği ile bakım hizmet sözleşmesi imzaladıklarını, bu kapsamdaki hastanelerden birinin de Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi olduğunu, bakım hizmeti sözleşmesinin 31/12/2017 yılında sonlandığını, 2018 yılı başında Sağlık Bakanlığı’ndaki organizasyon değişikliği nedeniyle yetki karışıklığı yaşandığını, ancak hasta mağduriyetine neden olunmaması için sözleşme süresi bitmesine rağmen bedeli daha sonra fatura edilmek üzere sözleşme yapılmadan, bakım hizmet sözleşmesine 4 ay boyunca devam edildiğini, süre sonunda verdikleri hizmetin hastane yönetimi tarafından inkar edilmesi üzerine, kendilerine ait cihazları da alarak hastaneden ayrıldıklarını, hastanenin 01/01/2018-30/04/2018 tarihleri arasındaki görüntüleri de beraberinde götürdüklerini, bu verilerin hastanede bulunmadığını, daha sonra Sağlık Bakanlığı tarafından inceleme
başlatıldığını, Teftiş Kurulu tarafından yürütülen sayılı soruşturma sonunda kendi cihazlarında bulunan verilerin hastaneye teslimi ile hastanenin ilgili döneme ait ödemeyi yapması kanaatine varıldığını, data teslimi için defaatle hastaneyle iletişime geçtiklerini ancak verileri teslim edemediklerini belirterek, 2018 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında verilen toplam hizmet bedeli 16.000 TL (On Altı Bin Türk Lirası)+ KDV tutarının yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığı’ndan numaralı dosya üzerinden 03/12/2021 tarih, sayılı ve 17/03/2022 tarih, sayılı yazılarımız ile bilgi ve belge talep edilmiştir.
3. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı 08/12/2021 tarihli cevabi yazısıyla, Teftiş Kurulu tarafından yürütülen 08/03/2019 tarihli Ön İnceleme Raporu ile Başvuran Şirkete yönelik yürütülen 30/10/2019 tarihli sayılı İnceleme Raporunu göndermiştir.
4. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 28/01/2022 tarihli cevabi yazısında, bugüne kadar firmasına ödenmesi gereken hizmet bedelinin, ilgili sağlık tesisleri tarafından ödenmediği ve firmanın mağduriyetinin giderilmediği bilgisi verilmiştir.
5. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü 29/03/2022 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde, ilgili hastanelerin başvuru konusuyla ilgili son yazışmalarına yer vermiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri” ana başlıklı “A. Koşulları” “I. Genel olarak” alt başlıklı 77. maddesinde; “Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.
Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur.”; 8.1. “VI. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde” “1. İfada sıra” başlıklı 97. maddesinde, “Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir.”;
8.2. “Vekaletsiz İşgörme” başlıklı 10. Bölümün “A. İşgörenin hak ve borçları” “I. İşin görülmesi” başlıklı 526. maddesinde; “Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür.”; 8.3. “B. İşsahibinin hak ve borçları” “I. İşin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde” başlıklı 529.
maddesinde; “İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, umulan sonuç gerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özeni göstermiş olan işgören hakkında da uygulanır.
İşgören, yapmış olduğu giderleri alamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkına sahiptir.” 9. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5. maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. (Ek cümle: 2/7/2018-KHK-703/171 md.) Cumhurbaşkanlığı hizmetlerinin özelliği ve güvenlik şartlarına uygun şekilde yerine getirilme zorunluluğu nedeniyle Cumhurbaşkanlığınca gerçekleştirilecek her türlü mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ihaleler bu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre yapılabilir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.”; Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 11. Başvuran firma yetkilisi, sözleşme süresi bitmesine rağmen, Merkezi Radyoloji Yönetim Sistemi
Bakım ve Onarım Hizmet sözleşmesi kapsamında 4 ay Sincan Dr. Nafiz Körez Hastanesi’ne hizmette bulunduğunu, ancak bu hizmete ilişkin herhangi bir ödemenin kendilerine yapılmadığını belirterek, gerekli ödemenin yapılmasını talep etmiştir.
12. İdareden gelen cevabi yazı ve eklerinde, firmanın gerekli hizmeti verdiğini Sağlık Bakanlığı
Müfettişinin inceleme raporu ile sabit olduğu, henüz bir ödeme yapılmadığı, ilgili Devlet Hastanesi’nin başvuran tarafından teslim edilen verileri kontrol sürecinde olduğunu, akabinde başvurandan hizmete ilişkin detaylı bilgi (fatura) verilmesinin isteneceği bilgilerinin verildiği görülmüştür.
13. “Dosya kapsamında; 13.1. Başvuran şirket ile Ankara İli 3. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği arasında 9 hastaneyi kapsar şekilde 31/07/2017 tarihinde (01/08/2017 ve 31/12/2017) 5 aylık 1. “Merkezi Radyoloji
Yönetim Sistemi Bakım ve Onarım Hizmeti Alımı” sözleşmesi yapıldığı, 13.2. Yine başvuran şirketle Genel Sekreterlik arasında 05/10/2017 tarihinde (01/12/2017-01/12/2018) 12 aylık 2. “Radyoloji Bilgi Yönetim Sistemi (RBYS) Veri Depolama Merkezi (DATACENTER) Hizmeti
Alımı” sözleşmesi yapıldığı, 13.3. Hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre Doğrudan Temin yöntemiyle gerçekleştirildiği, 13.4. 1. alım ve sözleşmeye göre hastanelerden elde edilen verilerin 2. sözleşme kapsamında şirket tarafından depolandığı, 13.5. 25/08/2017 tarihinde yayınlanan 694 sayılı KHK’nin 184. maddesiyle Türkiye Kamu Hastaneleri
Kurumu, Bakanlığa bağlı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü haline getirildiği, illerdeki hastanelerin İl
Sağlık Müdürlüklerine bağlandığı, Bilgileri edinilmiştir.
14. Başvuran şirket ile 9 hastane arasında, ilk sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret alınmadan hizmet alımına devam edildiği, yine bu kapsamda Sincan Dr. Nafiz
Körez Devlet Hastanesi’nin de hizmet alımlarına devam ettiği tespit edilmiştir.
15. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 30/10/2019 tarihli Müfettişlik No’lu İnceleme
Raporu’ndan, başvuran şirketin 1. sözleşmeye göre (Bakım ve onarım sözleşmesi) 31/12/2017 tarihinde, fiilen ise 01/05/2018 tarihinde biten işe ait görüntüleri, 2. Sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi)
kapsamında depoladığı, bu depolanan verileri 6 hastaneye teslim ettiği, Sincan Dr. Nafiz Körez
Hastanesi’nin de bulunduğu üç hastaneye ise görüntüleri teslim etmediği bilgileri edinilmiştir.
16. Yine aynı raporda, görüntülerin teslim edilmediği hastanelerde hastaların mağdur edildiği, hizmetin aksadığı bilgisine yer verildiği görülmüştür. Nitekim Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 08/03/2019 tarihli Müfettişlik No’lu İnceleme Raporu’nda, netice ve kanaat kısmında, Dr. Nafiz
Körez Sincan Devlet Hastanesi’nde tedavi gören hastanın hastaneye başvuru tarihleri olan 10/04/2018, 17/04/2018, 09/05/2018 ve 24/05/2018 tarihlerine ilişkin belgelerin elde edilememesi hususunun incelenmesi gerektiği kanaatine yer verildiği görülmüştür.
17. Başvuran şirketin 1. sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) kapsamında elde ettiği verileri, 2.
Sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında depoladığı görülmüştür. Daha açık bir ifadeyle her iki sözleşmenin birbiriyle bağlantılı olduğu, 2. Sözleşmenin, 1. Sözleşmenin neticesi olduğu, her iki sözleşmenin ayrı ayrı yapılmasının makul olmadığı değerlendirilmiştir. Nitekim Kamu İhale Kanunu’nun
“Temel ilkeler” başlıklı 5. maddesinde de “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hususu açıkça vurgulanmıştır.
18. 2. Sözleşmede (Veri Depolama Sözleşmesi) sözleşmenin karşı tarafı olan idarenin sözleşmeye uygun olarak gerekli ifayı yaptığı, ancak başvuran şirketin 1. sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi)
kapsamında elde ederek, 2. Sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında depoladığı verileri, 1.
sözleşmenin süresi bitmesine rağmen hizmete devam etmesi ve ücreti alamamasına karşılık olarak, üç hastaneye teslim etmediği görülmüştür. Bir diğer ifadeyle idarenin hakkedişleri ödeyerek edimini yerine getirdiği 2. sözleşmede, başvuran şirket, veri tesliminde bulunmayarak edimini yerine getirmemiştir.
Bunun gerekçesi olarak da 1. Sözleşme için ödemede bulunmadığı, yani edimini yerine getirmediği belirtilmiştir.
19. Verilerin teslim edilmediği bu üç hastaneden birinin de Sincan Dr. Nafiz Körez Hastanesi olduğu, sözleşme dışı hizmet alımının 01/05/2018 tarihinde bittiği, ancak idare tarafından verilerin teslim alındığına dair Tutanak tarihinin 15/03/2022 olduğu, bu sürecin oldukça uzun olduğu, hastaların hasta verilerine ulaşabilmesinin engellediği ve veri güvenliğinin zedelendiği değerlendirilmiştir.
20. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’nün aynı sözleşme ile ilgili olarak Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan
Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne hitaben yazmış olduğu 14/02/2022 tarihli, E-1912741-659 sayılı Hukuki Görüş yazısında, daha sonradan vekâlet ücreti, yargılama gideri gibi birtakım kamu zararlarının ortaya çıkmaması adına sulh olunabileceğinin ya da sebepsiz zenginleşmeden dava açılmasının da beklenebileceği hususlarının değerlendirildiği ifade edilmiştir.
21. Gelinen süreçte Sincan Dr. Nafiz Körez Hastanesi tarafından 15/03/2022 tarihinde, başvuran şirketin verileri hastaneye teslim ettiğine dair tutanak tutulduğu, verilerin doğru olup olmadığı ile ilgili 1 ay içerisinde hastane idaresine bilgi verileceği hususunun yer aldığı görülmüştür. Sincan Dr. Nafiz Körez
Hastanesi tarafından 16/03/2022 tarihinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Mali Hizmetler Birimi’ne de, verilerin teslimi ve kontrolü sonrası ödeme işleminin yapılacağının belirtildiği tespit edilmiştir.
22. 1. sözleşmenin bitimini müteakip firmaca gerçekleştirilen edimlerin bedelinin vekaletsiz iş göre hükümleri kapsamında ödenmesi gerekmekte olup, ödenmemesi halinde sebepsiz zenginleşmeye neden olacaktır. Bununla birlikte sözleşmenin taraflara karşılıklı borç yüklediği göz önünde bulundurulduğunda, karşı taraftan ifa talebinde bulunan başvuranın da kendi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi gerekmektedir.
23.Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede, başvuran firma tarafından Sincan Dr. Nafiz Körez
Hastanesi’ne 1. sözleşmenin süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret almadan hizmetin verildiği görülmüş olup, şirketin bütün yükümlülüklerini yerine getirmesi (fatura sunulması, verilerin doğruluğunun tespit edilmesi vs.) halinde gerekli ödemenin yapılmasının yerinde olacağı değerlendirilmiştir.
24. Diğer yandan, başvuran şirketin 2. Sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında edimlerini yerine getirebilmesinin, 1. sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) kapsamında veri elde etmesine bağlı olduğu, yani her iki sözleşmenin bütün olduğu, ancak 9 hastane ile de iki ayrı sözleşme yapıldığı görülmüş, nitekim şirketin 1. Sözleşmeden dolayı elde ettiği, 2. Sözleşme kapsamında depoladığı verileri, ilk sözleşme kapsamında ücretini alamaması nedeniyle üç hastaneye teslim etmediği, bu hastanelerden birinin de Sincan Dr. Nafiz Körez Hastanesi olduğu, Sağlık Bakanlığı Müfettişliğinin raporunda verilerin teslim edilmemesinin hastaların mağduriyetine yol açtığı bilgisine yer verilmiş olup, idareye, Kamu İhale
Kanunu’nun 5. maddesine uygun olarak, birbiriyle bütünlük arz eden (bağlantılı olan) sözleşmeleri ayrı ayrı yapmaması, hastaların hasta verilerine erişiminin ve veri güvenliğinin zedelenmemesi hususunda tavsiye kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından her iki idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 2. uyarınca, bu
Tavsiye Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuran firma tarafından Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi’ne sözleşme süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret almadan hizmetin verildiği görülmüş olup, şirketin bütün yükümlülüklerini yerine getirmesi (fatura sunulması, verilerin doğruluğunun tespit edilmesi vs.) halinde gerekli ödemenin yapılması hususunda ve
Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi’nin 01.01.2018 – 30.04.2018 tarih aralığına ait hasta verilerinin başvuran şirket tarafından 15/03/2022 tarihinde teslim edildiği görüldüğünden, hasta verilerinin erişim ve güvenliğinin bir daha zedelenmemesi hususunda SİNCAN DR. NAFİZ KÖREZ DEVLET
HASTANESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesine uygun olarak, birbiriyle bütünlük arz eden (bağlantılı olan)
sözleşmelerin ayrı ayrı yapılmaması ve
Hastaların hasta verilerine erişiminin ve veri güvenliğinin zedelenmemesi hususunda SAĞLIK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığınca ve Sincan Dr.
Nafiz Körez Devlet Hastanesince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana, Sağlık Bakanlığı’na, Sincan Dr. Nafiz Körez Devlet Hastanesi’ne ve bilgileri için Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi