|
ÖZET: Başvuran, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünde 6 yıl 2 ay 27 gün çalıştıktan sonra iş sonu tazminatı talep etmiş, ancak yalnızca 6 yıl için ödeme yapılmıştır. İdare, tazminatın emsali devlet memuruna ödenen tutarın üstünde olmaması nedeniyle başvuranın talebini reddetmiştir. Ancak, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik’in 19. maddesi gereğince, bir yıldan artan süreler için de tam yıl üzerinden ödeme yapılması gerektiği belirtilmiştir.
İdare, başvuranın tazminat hesaplamasını 6 yıl 2 ay 27 gün üzerinden yapmış olsa da, emsal devlet memuru için yapılan hesaplama esas alınarak, başvurana ödenecek tazminatın 7. yıla sarkan süreyi de kapsaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın 2 ay 27 günlük çalışmasına karşılık gelen tazminat tutarının hesaplamaya dahil edilmesi gerektiği, aksi takdirde mevzuata aykırı bir durum ortaya çıkacağı ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11387-S.21.18325
BAŞVURU NO : 2021/3937
KARAR TARİHİ : 06/08/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İş sonu tazminat talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 19/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünde 04.10.2013 ile 31.12.2019 tarihleri arasında Kamu
Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına
İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik (375 sayılı KHK ek 6) kapsamında Sözleşmeli Bilişim
Personeli olarak görev yaptığını, 15.12.2019 tarihinde verdiği dilekçeyle yönetmeliğin 16. maddesinin 3.
bendine uygun şekilde 31.12.2019 tarihi itibariyle kurumdan ayrılacağını bildirdiğini, bu doğrultuda yönetmeliğin 16. maddesinde belirtilen iş sonu tazminatını almaya hak kazandığını ve İş sonu tazminatının, Yönetmeliğin 19.1.c maddesinde belirtilen “Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır” ifadesine istinaden 6 yıl 2 ay 27 gün ödenmesi gerekirken 6 yıl için tarafına ödeme yapıldığını belirterek, iş sonu tazminatının kalan 2 ay 27 günlük tutarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 09/04/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda; 2.1. Başvuranın talebine yönelik kurum tarafından yapılan işlemin dayanağının Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına İlişkin
Esas ve Usuller Hakkındaki Yönetmeliğinin 19 uncu maddesi olduğu ve bu yönetmeliğe göre ilgilinin tazminatının hesaplandığı,
2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli
İstihdamına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu Maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında aynı kamu kurum ve kuruluşunda fasılasız en az 2 hizmet yılını tamamlayan tam zamanlı çalışan personelden; …
b)16 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç), (d), (e) ve (f) bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan haller nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi, …
hallerinden birinin gerçekleşmesi nedeniyle hizmet sözleşmesi sona erenlere, fakültelerin mühendislik bölümlerinden mezun olanlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre teknik hizmetler sınıfında görev yapan mühendis kadrosu, diğer bölümlerden mezun olanlar için ise genel idare hizmetleri sınıfında görev yapan programcı kadrosu ve bu Yönetmelik kapsamında geçen süre esas alınarak hizmet yılı aynı olan emsali Devlet memuruna 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, fasılasız olarak aynı kamu kurum ve kuruluşunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır.” hükmü gereğince ilgili personelin kurumda çalışmış olduğu 6 yıl 2 ay ve 27 günlük sürenin tazminatının hesaplandığı, ancak emsali devlet memuruna ödenen tazminatın üstünde olduğu için ilgili personele emsali devlet memuru tazminatı kadar ödeme yapılabildiği, 2.3. Hesaplanan iş sonu tazminatının emsali devlet memuruna 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa göre emekli ikramiyeleri ödenirken tam yıl dikkate alındığından ve bu kanuna göre emsaline ödenen tazminatı aşamayacağından emsale göre ödeme yapıldığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 6 ncı maddesinde; (…) Büyük ölçekli bilgi işlem birimlerinde bu maddenin üçüncü fıkrasında sayılan niteliklerin tespiti ve uygulanması, istihdam türüne bağlı sözleşmeli bilişim personeli sayısı ile ödenecek sözleşme ücretinin tespiti, aranılacak diğer özellikler, istihdama dair hususlar ile sözleşme usul ve esasları Maliye Bakanlığınca belirlenir.
/
6. Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim
Personeli İstihdamına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğinin “İş sonu tazminatı” başlıklı
19 uncu Maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında aynı kamu kurum ve kuruluşunda fasılasız en az 2
hizmet yılını tamamlayan tam zamanlı çalışan personelden;
…
b) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç), (d), (e) ve (f) bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan haller nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi, …
hallerinden birinin gerçekleşmesi nedeniyle hizmet sözleşmesi sona erenlere, fakültelerin mühendislik bölümlerinden mezun olanlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre teknik hizmetler sınıfında görev yapan mühendis kadrosu, diğer bölümlerden mezun olanlar için ise (Değişik ibare:RG-20/11/2015-
29538) teknik hizmetler sınıfında görev yapan programcı kadrosu ve bu Yönetmelik kapsamında geçen süre
esas alınarak hizmet yılı aynı olan emsali Devlet memuruna 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, fasılasız olarak aynı kamu kurum ve kuruluşunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, 6 yıl 2 ay 27 gün ödenmesi gereken iş sonu tazminatından tarafına 6 yıl için ödeme yapıldığını belirterek kalan 2 ay 27 günlük tutarın tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. İdare ilgili personelin kurumda çalışmış olduğu 6 yıl 2 ay ve 27 günlük süreye göre tazminatının hesaplandığını, ancak bahse konu tazminat tutarının, emsali devlet memuruna ödenen tazminatın üstünde olması nedeniyle, emsali devlet memuruna ödenecek tazminat tutarı kadar ödeme yapılabildiğini belirterek başvuranın talebini reddetmiştir.
10. Konuya ilişkin mevzuat hükümlerinin incelenmesinde; Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük
Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim Personeli İstihdamına İlişkin Esas ve Usuller
Hakkında Yönetmeliğinin “İş sonu tazminatı” başlıklı 19 uncu Maddesinde; (…) hizmet sözleşmesi sona erenlere, fakültelerin mühendislik bölümlerinden mezun olanlar için 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa göre teknik hizmetler sınıfında görev yapan mühendis kadrosu, diğer bölümlerden mezun olanlar için ise (Değişik ibare:RG-20/11/2015-29538) teknik hizmetler sınıfında görev yapan programcı kadrosu
ve bu Yönetmelik kapsamında geçen süre esas alınarak hizmet yılı aynı olan emsali Devlet memuruna
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için
ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, fasılasız olarak aynı kamu kurum ve kuruluşunda çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır…” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
11. Bilindiği üzere “Hukuk devleti; insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.” (Anayasa Mahkemesi E.2013/44, K.2013/59, Resmi Gazete Tarihi: 02/05/2013) 16)
12. İdare, eylem ve işlemlerinde kanunun çizdiği sınırlar içerisinde kalmak zorundadır. Anayasanın 8.
maddesinde bu husus yürütme yetkisi ve görevi Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir denilerek ifade edilmiştir. (Kemal Gözler, Gürsel Kaplan İdare Hukukuna Giriş Ekin Basın Yayın
Dağıtım Ağustos 2017, s.28)
13. İlgili idarece Kurumumuza gönderilen ve başvurana ödenecek olan İş sonu tazminatı hesaplamasına ilişkin tabloda; emsal olarak göz önünde bulundurulan personele, bir hizmet yılı için ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarının, 3.175,24 TL olarak hesaplandığı, bu hesaplamadan yola çıkılarak 6 yıllık hizmet süresine tekabül eden tutarın, (3.175,24×6= 19.051,43 TL) olarak belirlendiği ve yapılan kesintiler sonrasında başvurana 6 yıllık hizmet süresi üzerinden 18.906,83 TL tutarında ödeme yapıldığı ancak yapılan bu ödemede başvuranın, 2 ay, 27 günlük süreye tekabül eden çalışmasının göz önünde bulundurulmadığı görülmüştür.
14. İlgili idare, her ne kadar başvuranın tazminat hesaplamasının, kurumda çalışmış olduğu 6 yıl 2 ay ve 27 günlük süre üzerinden yapıldığını belirtmişse de yapılan hesaplama sonrasında ortaya çıkan rakam göz önünde bulundurulduğunda başvurana ödenecek olan iş sonu tazminatı miktarının tespitinde asıl belirleyici olan unsurun emsal olarak göz önünde bulundurulan personel için yapılan hesaplama olacağı, bu doğrultuda yukarıda yer verilen açık mevzuat hükümleri karşısında başvurana ödenecek olan iş sonu tazminatında, 7nci yıla sarkan ve 2 ay, 27 günlük süreye tekabül eden çalışmalarına karşılık gelen tutarın da bir hizmet yılı için ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarı sınırları içerisinde kalması nedeniyle hesaplamaya dahil edilmesi gerekeceği açıktır.
15. Diğer taraftan yine ilgili idarece başvurana hitaben yazıldığı anlaşılan 17/02/2021 tarihli yazıda“(…)
emsali devlet memuruna, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa göre emekli ikramiyeleri ödenirken tam yıl dikkate alındığından ve bu kanuna göre emsaline ödenen tazminatı aşamayacağından emsale göre ödeme yapıldığı” belirtilmişse de gerek başvuranın 5434 sayılı Kanuna tabi bir personel olmaması gerekse tabi olduğu mevzuattaki açık düzenleme karşısında, 1 hizmet yılı karşılığında azami olarak alınabilecek tutara ilişkin düzenlemeden yola çıkılarak, başvuranın da 5434 sayılı
Kanuna tabi bir personel gibi değerlendirilmek suretiyle 1 hizmet yılını aşan 2 ay, 27 günlük hizmet süresinin hesaplamaya dahil edilmemesi işleminin mevzuat hükmüne açıkça aykırılık oluşturacağı aksine
yorumun Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Büyük Ölçekli Bilgi İşlem Birimlerinde Sözleşmeli Bilişim
Personeli İstihdamına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğinin “İş sonu tazminatı” başlıklı 19 uncu
Maddesindeki; (…) Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır…” düzenlemesini anlamsız kılacağı ortadadır.
16. Tüm bu açıklamalar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 7nci yıla sarkan ve 2 ay 27 günlük çalışmasına karşılık gelen iş sonu tazminat tutarının, bir hizmet yılı için ödenecek emeklilik ikramiyesi tutarı sınırları içerisinde kalması nedeniyle idarece ödenmemesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın 2 ay 27 günlük çalışmasına karşılık gelen iş sonu tazminat tutarının emsal olarak göz önünde bulundurulan personel için yapılan hesaplamaya dahil edilmek suretiyle kendisine ödenmesi yönünde makul sürede işlem tesis etmesi için TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi