TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3038-S.4335
BAŞVURU NO : 2019/1719
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Mülakat sınavına itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 28/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Osmaniye Adliyesi’ne alınacak 3 (üç) adet Sözleşmeli İcra Kâtipliği Sınavı için Osmaniye Adliyesi Adalet Komisyonunda gerçekleştirilen mülakat sınavına katıldığını,
2015 yılından beri severek ve isteyerek Adalet Bakanlığının açmış olduğu hemen hemen bütün
sınavlara başvurduğunu, başarısız ve yedek olmak üzere toplam 6 mülakat geçirdiğini, hazırlanarak girmiş olduğu10-14/09/2018 tarihleri arasında yapılan mülakatının olumlu geçtiğini, bu sırada Sahil Güvenlik Komutanlığının 09/11/2018 tarihli atama onayı ile İstanbul’a atamasının gerçekleştiğini ancak icra kâtipliği mülakat sonucunun son görev başlama tarihine kadar açıklanmaması üzerine, icra kâtipliğini kazanacağını düşünerek 7 Aralık 20018 tarihinde günü Sahil Güvenlik Komutanlığından feragat ettiğini, mülakat sonuçlarının açıklanmasının ardından ilan edilen 3 kadro için 3 adayın sınava girip sadece 1 adayın başarılı sayıldığını gördüğünü, kadronun boş bırakılarak kendisinin başarısız sayılması sonucunda hak kaybına uğradığını belirterek sözlü sınav sonucuna itiraz etmiş olup, mağduriyetinin giderilmesini
Kurumumuzdan talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Osmaniye Adli Yargı
İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından gönderilen 25/02/2019 tarih ve 2019/… sayılı cevabi yazıda özetle, başvuranın katılmış olduğu mülakat sınavının İcra
Müdür ve Yardımcıları ile İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3
üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
…Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin Ortak Hükümler Bölümünün “Düzenleme görev ve yetkisi” başlıklı 508 inci maddesinde; “Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilir.”
7. 07/09/1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren İcra
Müdür Ve Yardımcıları İle İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama Ve Nakil Yönetmeliğin “İcra kâtipliğine atanma şartları” başlıklı 3/A maddesinin (j) fıkrasında; “Uygulama sınavında ve sözlü sınavda başarılı olmak,” 7.1. “Sınav şekilleri” başlıklı 7 nci maddesinin 5 inci bendinde; “İcra kâtipliğine ilk defa açıktan veya naklen atanacaklar, merkezi sınavda başarılı olanlar arasından sınav birimi tarafından yapılacak uygulama sınavı ve sözlü sınava; unvan değişikliği suretiyle atanacaklar ise uygulama sınavına ve sözlü sınava tabi tutulur. Bakanlık sözlü sınavı oluşturacağı sınav kurulu aracılığıyla da yapabilir.” 7.2. “ Sözlü sınavda değerlendirme başlıklı 27 nci maddesinde; “ … İcra kâtipliği sözlü sınavında ise genel kültür ve genel yetenek konuları ile alan bilgisi olarak genel hukuk bilgisi, icra ve iflas hukuku ile kalem mevzuatından soru sorulmak suretiyle adayların;” a) Alan bilgisi, b) Genel yetenek ve genel kültürü, c) Bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneği ile muhakeme gücü, d) Genel görünümü, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu ile liyakati, değerlendirilir.
… İcra kâtipliği sözlü sınavında değerlendirme ise birinci fıkranın (a) bendi için 70, diğer bentlerin her biri için 10 puan üzerinden yapılır.
Sınav kurulu veya sınav biriminin her bir üyesi tarafından verilen puanlar ilgisine göre bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 ve Ek-3 Değerlendirme Formlarına ayrı ayrı kayıt olunur.
Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş puan olması gerekir. Sözlü sınav sonucu en yüksek puan alandan başlamak üzere sıraya konularak sözlü sınav başarı listesi hazırlanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN ’ın KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. İdarece gerçekleştirilmiş olan Sözleşmeli İcra Kâtipliği Sınavı mülakatına ilişkin iş ve işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvuranın, mülakat puanının düzeltilmesine yönelik talebinin reddi ile sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”, “şeffaflık”, ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen İdareye, bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde cevap anahtarlarını hazırlaması ve sınava giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiğine ilişkin hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, mülakatının iyi geçmesine rağmen kendisine mülakattan düşük puan verilmek suretiyle başarısız sayıldığını belirterek, mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
11. Adalet Bakanlığınca çıkarılan İcra Müdür ve Yardımcıları İle İcra Kâtiplerinin Sınav, Atma ve Nakil Yönetmeliğinin 27 nci maddesinde, icra kâtipliği sözlü sınavında, genel kültür ve genel yetenek konuları ve alan bilgisi olarak genel hukuk bilgisi, icra ve iflas hukuku ile kalem mevzuatından soru sorulmak suretiyle adayların; alan bilgisi, genel yetenek ve genel kültürü, bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneği, muhakeme gücü, genel görünümü, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu ile liyakatinin değerlendirileceği belirtilmektedir.
12. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında, “Sözlü sınavda Değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Somut olayda, Adalet Bakanlığınca 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” ile 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesi kapsamında, sınav birimi olarak belirlenen adalet komisyonlarınca yapılacak uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre 1344 sözleşmeli icra kâtibi alımı için 18/05/2018 tarihinde sınav ilanı yapıldığı, söz konusu ilanda Yönetmeliğin sınava ilişkin hükümlerine aynen yer verildiği görülmüştür.
14. Sözlü sınav aşamasında ise, Osmaniye Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Başkanlığının 10/09/2018 tarih ve 2018/569 sayılı Kararı ile Bölge Adliye ve Adli
Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin
Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 221 inci maddesi hükümleri doğrultusunda oluşturulan sınav komisyonu tarafından mülakatın gerçekleştirildiği, adaylara ilişkin düzenlenen sınav değerlendirme formlarının da anılan kararla görevlendirilen komisyon üyelerince imza altına alındığı, sözleşmeli İcra Kâtipliği Adaylığı Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan 4 konu başlığını değerlendirecek şekilde adaylara sorular yöneltildiği, ancak sorulan sorular ve alınan cevaplara ilişkin İdarece önceden bir hazırlık yapılmadığı, sözlü sınav esnasında sınav komisyonunca temin edilen ve herhangi bir kayıt altına alınmayan soruların adaylara yöneltildiği, adayların vermiş olduğu cevapların da kayıt altın alınmayarak adayların verdiği cevaplara göre sınav komisyonu üyeleri tarafından her bir aday için ayrı ayrı olmak üzere aday değerlendirme formlarının tanzim edildiği, adayların sınav performansına delil teşkil edebilecek yazılı, görüntülü veya ses kaydı gibi vb. yoluna gidilmediği tespit edilmiş olup, Yönetmeliğinin incelenmesinde de, sözlü sınavında adaylara sorulan soru ve cevapların önceden hazırlanması, kayıt altına alınması vb. düzenlemelere yer verilmediği anlaşılmıştır.
15. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
16. Diğer taraftan başvuran her ne kadar ilan edilen 3 kadro için 3 adayın sınava girip sadece 1 adayın başarılı sayıldığını belirtmekte ise de yapılan sınav sonucuna göre idarenin ilan edilen kadro sayısı kadar atama yapma mecburiyetinin bulunmadığı, İcra Müdür ve Yardımcıları İle
İcra Kâtiplerinin Sınav, Atma ve Nakil Yönetmeliğinin 27 nci maddesinde, sözlü sınavda başarılı sayılmak için üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş puan olması gerektiği, bu çerçevede komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 60,33 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.
17. Bu kapsamda yukarıdan bu yana anlatılanlar, başvurucusunun iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavının ilgili mevzuatına uygun olarak gerçekleştirildiği değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde: “Kurum inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına davalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tulum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar. ” şeklinde yer verilmektedir. Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel
Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru İdari Davranış
Yasasında” da yer verilmiştir.
19. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, başvuranla ilgili işlemlerinde, “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
20. Ancak İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir.
Yapılan incelemede İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, sınav öncesinde sınav soru ve cevap anahtarlarının hazırlanmadığı, sözlü sınav esnasında sınav komisyonunca temin edilen ve herhangi bir kayıt altına alınmayan soruların adaylara yöneltildiği, adayların vermiş olduğu cevapların da kayıt altın alınmadığı görülmüş olup, bu çerçevede İdarenin, Nesnellik, Şeffaflık ve Hesap verilebilirlik ilkelerine uygun hareket etmediği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Gaziantep İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Hesap verilebilirlik” ve
“Şeffaflık”, ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ADALET
BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti
Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi