|
ÖZET: Başvuran, mülakat sonucunda aldığı düşük puanın haksız olduğunu iddia ederek, sözlü sınavın incelenmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca, adayların sözlü sınavda çeşitli yetenekleri belirli kriterler üzerinden değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemede, başvuranın mülakatta sorulan soruların, adayın seçtiği kapalı zarftan belirlendiği ve bu sürecin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların, her birinin ayrı ayrı gösterildiği ve değerlendirmelerin birbirini destekler nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, sözlü sınavın usul ve esaslara uygun yapıldığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak Milli Eğitim Bakanlığı’na gelecekteki sınavlarda daha fazla şeffaflık sağlanması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu durum, kamu hizmetlerinin etkinliğini artırmak amacıyla iyi yönetim ilkelerine uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/490-S.22.755
BAŞVURU NO : 2021/13574
KARAR TARİHİ : 12/01/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakatın incelemesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 12/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: 2016 yılı Türkçe Öğretmenliği mezunu olduğunu,
2020 yılı KPSS’sinde 82.9 puan alıp kendi branşında 272. olduğu, 9 Haziran 2021 de mülakata girdiği ve
her soruyu düzgün bir şekilde cevapladığı, mülakat sonucunda 55 puan geldiği, hakkının yendiğini ifade ederek mülakat sınavının incelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen, 08/09/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; “ Sözleşmeli
Öğretmen Alımı Sözlü Sınavları 03.08.2016 tarihli 29790 sayılı Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin
Yönetmelik ve Sözleşmeli Öğretmenliğe Başvuru ve Atama Duyurusu Kılavuzu hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmekte olduğu, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 9 – 10 -11 – 12 nci maddelerinin sözleşmeli öğretmen istihdam edilmesinde uyulması gereken kuralları açıkladığı, 2.1. Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri uyarınca eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri olarak
5 ayrı başlık halinde düzenlenmiş olan değerlendirme kriterleri yönünden komisyon başkan ve üyelerince
değerlendirilerek puan verilmekte, ayrı ayrı tutanak altına alınmakta, her bir komisyon üyesi tarafından ilgili tutanak imzalanmakta, bahse konu puanların aritmetik ortalamalarının alınması sonucunda tespit edilen puan tutanak altına alınarak komisyon başkanı ve üyeler tarafından imzalanmakta olduğu, 2.2. Başvuranın katıldığı sözlü sınav öncesinde, sözlü sınavın denetlenebilirliğinin sağlanması adına anılan
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda teşekkül etmiş sınav komisyonu tarafından sözlü sınav yapılmış, sınavda önceden hazırlanmış sorular sorulmuş (Sınava katılan her adaya, “Sözleşmeli Öğretmen Sözlü
Sınav Değerlendirme Forumu’nda belirtilen 5 (beş) konu baslığını değerlendirecek şekilde kapalı zarfta konular ve ağırlıklarına uygun hazırlanmış olan 4 (dört) soru yöneltilmiştir.), sorulan soruların yer aldığı tutanak başvuran tarafından imzalanmış, soruya verilen cevaplar üyeler tarafından değerlendirilmiş, değerlendirmeye ilişkin olarak başvurana hangi komisyon üyesinin hangi notu takdir ettiği tutanakta yer almış, başvuranın muhakeme gücü, ifade yeteneği, fiziki görünümü, genel kültür gibi yönlerden sözlü sınav usulüne uygun olarak yapılmış, komisyon üyelerinin takdir yetkileri Yönetmelik’te düzenlenen usul kurallarına uygun olarak kullanıldığı,
2.3. Türk hukuk düzeninde sözlü sınavların yapılış usulü yönünden, sözlü sınavların sesli ve görüntülü kayıtlarının alınacağına ilişkin genel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle sözleşmeli öğretmen atanmasına amacıyla yapılan sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıtlar bulunmamakta olduğu,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ”
6. 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına
İlişkin Yönetmeliğin “Sözlü sınav komisyonunun oluşumu” başlıklı 9 uncu maddesinde;
(1) Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir.
(2) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.
(3) Gerek görülmesi halinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir.
(4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz.
(5) Bakanlıkça, sözlü sınav merkezlerinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarının koordinasyonlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapılabilir.
(6) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il milli eğitim müdürlüklerince yürütülür.
6.1. “Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları” başlıklı 11 inci maddesinde;
(1) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:
a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20,
c) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,
ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,
d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20.
6.2. “Sözlü sınav” başlıklı 12 nci maddesinde;
“(1) KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(2) Sözlü sınav, Bakanlıkça sözlü sınav komisyonu oluşturulması öngörülen sözlü sınav merkezlerinde yapılır.
(3) Sözlü sınava girmek isteyenler, tercihleri de dikkate alınarak belirlenen sözlü sınav merkezlerinden birinde sözlü sınava alınır.
(4) Sözleşmeli öğretmenliğe atama için yapılacak sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylar, sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.”
6.3. “Sözlü sınav sonuçlarının ilanı ve itiraz” başlıklı 13 üncü maddesinde ise;
“(1) Sözlü sınav sonuçları, tüm sınavların tamamlanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde
Bakanlıkça ilan edilir.
(2) Sözlü sınav sonuçlarına, sonuçların açıklanmasını takiben duyuruda belirtilen süre içinde sınava girilen sınav merkezinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu itirazlar sözlü sınav komisyonunca incelenerek oy çokluğu ile karara bağlanır. İtiraz sonuçları, ilgili il millî eğitim müdürlüklerince itiraz sahiplerine duyurulur.”,
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın taleplerine ilişkin
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, mülakatta yapıldığını iddia ettiği haksızlığın giderilmesini talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Milli Eğitim Bakanlığınca çıkarılan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin
11 inci maddesinde, adayların sözlü sınavda, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme
gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ile topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik niteliklerinin belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.
11. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12. Somut olayda, Sözleşmeli Öğretmen Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda yer alan 5 konu başlığını değerlendirecek şekilde adayın seçtiği kapalı zarf içinde yer alan ve imzalanmak suretiyle muvafakati alınan soruların kendisine yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
13. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Sözleşmeli Öğretmen
İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesi kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
14. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
15. Öte yandan, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağının öngörüldüğü 12’nci maddesi uyarınca, başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 55 olduğu, başvuranın tercih yapmaya hak kazanamadığı anlaşılmış olup, hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözleşmeli öğretmenlik sözlü sınavının, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Başvuranın; Sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi