TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20689-20689 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/11566 2018/ 11566
KARAR TARİHİ : 10/12/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tayin hakkı verilmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 28/09/2018 28.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Şanlıurfa ili Suruç ilçesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yapmakta olduğunu, annesinin yüzde seksen ağır engelli olduğunu, annesinin tek başına hayatını idame ettiremeyeceğinin ve bakıma muhtaç olduğunun Afyon Kocatepe Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinin
9.4.2014 tarihli engelli sağlık kurulu raporunda belirtildiğini, sözleşmeli öğretmen olarak atandıktan
sonra annesine anneannesinin baktığını, anneannesinin 5.7.2018 tarihinde vefat ettiğini, annesine kendisinden başka bakacak kişinin bulunmadığını belirterek annesinin ikamet ettiği Afyonkarahisar ili İncehisar ilçesine tayin hakkı verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 16/ 10/ 2018 tarihli ve E.
sayılı yazısında, 2.1. 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak görev yapanlardan 02.08.2018 tarihli ve sayılı makam onayı ile kendisi, eşi ve çocukları ile anne ve babasının hastalığını sağlık kurulu raporuyla belgelendirenlerin sağlık mazeretine bağlı olarak yer değiştirmelerine imkân sağlandığı, 2.2. Bu kapsamda 81 il Valiliğine gönderilen yazıda “ kendisi, eşi ve çocukları ile anne, babasının
1 / 5hastalığının öğretmenin görev yaptığı yerde Devlet ve üniversite hastanesinde tedavisinin mümkün
olmadığına ilişkin alacakları sağlık kurulu raporlarını, vukuatlı nüfus kayıt örneği ve tedavi yaptıracakları illeri belirtir dilekçelerini 27- 31 Ağustos 2018 tarihleri arasında görev yaptıkları il milli eğitim müdürlüklerine ibraz edeceklerdir . Bu çerçevede başvuruda bulanan öğretmenlerin belgelerinin Valiliğinizce en geç 5 Eylül 2018 tarihine kadar Bakanlığımız Personel Genel
Müdürlüğüne gönderilmesi gerekmektedir .” denildiği, 2.3. İlgilinin 17.08.2018 tarihli dilekçesiyle annesine ait engelli sağlık kurulu raporu ile
Afyonkarahisar ili İncehisar ilçesine tayin hakkının olup olmadığını öğrenmek istediği, cevaben sözleşmeli öğretmenlerin sağlık mazeretine bağlı yer değiştirmelerin 81 İl Valiliğine gönderilen yazıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde yapıldığının bildirildiği, ancak ilgilinin sağlık mazeretine ilişkin yapılan açıklamalara uygun belge ile Bakanlığa ulaşan herhangi bir başvuru olmadığından hakkında herhangi bir değerlendirme yapılamadığı, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Ek 4 üncü maddesinde; “( 1) Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir .
… ( 3) Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli öğretmenler dört yıl süreyle başka bir yere atanamaz .
Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabidir . Sözleşmeli öğretmenler, aday öğretmenler için öngörülen adaylık sürecine tabi tutulur . Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği dört yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanır . Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz .”, 6. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır…
İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır …”,
2 / 57. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmelik’in “Sağlık
Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir” , hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, annesinin sağlık problemleri ve raporu da dikkate alınarak annesinin ikamet ettiği
Afyonkarahisar ili İncehisar ilçesine tayin hakkı verilmesini talep etmektedir .
10. 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve
Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 652 sayılı Milli
Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ve
6755 sayılı Kanun ile kabul edilen bahse konu madde hükmüne göre, öncelikle kalkınmada birinci
derecede öncelikli yörelerde örgün ve yaygın eğitim kurumlarındaki öğretmen ihtiyacını karşılamak üzere boş öğretmen norm kadrolarına sözleşmeli personel istihdam edilebileceği düzenlenmiş, ancak sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirmeleri konusunda süre yönünden kısıtlamalar getirilmiştir .
11. Buna göre, sözleşmeli öğretmenlerin atandıkları yerlerinde 4 yıl görev yapmalarının zorunlu olduğu, bu süre zarfında başka bir yere atanamayacağı, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşinin bu öğretmene tabi olduğu, sözleşmeli öğretmen statüsünden kadrolu öğretmen statüsüne geçme talepleri olduğu takdirde bulundukları yerde 2 yıl daha görev yapmaları gerektiği hükme bağlanmıştır .
12. Kanun koyucunun bu yönde bir düzenleme yapmasının nedeninin, daha önceki dönemlerde yaşanan kalkınmada öncelikli yörelere atanan öğretmenlerin çoğunun eş durumu ve diğer nedenlerle bu bölgelerde bir yıl kaldıktan sonra tayin istemeleri, bu konuda sahte evliliklerin dahi vuku bulması, ilk atamada % 90’ın üzerine çıkan öğretmen doluluk oranlarının bir yıl içerisinde bazı illerde % 50’nin altına düşmesi, çok sayıda öğretmenin mazerete bağlı yer değiştirmesi nedeniyle ödenen yollukların ve öğretmen eksikliği nedeniyle ek ders karşılığında yapılan görevlendirmelerin Bakanlık bütçesine ekstra mali yük getirmesi, ücretli öğretmenlik uygulamasına gidilmek zorunda kalınması, ayrıca bu bölgelerde öğretmenlerin görev yapma sürelerinin ortalama bir buçuk yıl olması sebebiyle kalkınmada öncelikli bölgelerde yaşayan çocukların ve gençlerin öğretmensiz kalmaları ve sık sık öğretmenlerinin değişmesinden dolayı düzenli ve sağlıklı bir şekilde eğitim hakkından yararlanmamaları gibi sorunlarla karşılaşılması olduğu değerlendirilmektedir .
13. Kalkınmada öncelikli bölgelerde öğretmen tutamayan ve mevcut ekonomik koşulları içinde
3 / 5memurlarının (öğretmenlerin) adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için bir çare
üretmek zorunda olan kanun koyucunun bulduğu yöntemin ise, özellikle kalkınmada öncelikli bölgelerde görev yapacak öğretmenlerin 4 + 2 yıl boyunca atandıkları yerde kalmalarını sağlamak üzere, sözleşmeli öğretmenlere mazerete dayalı yer değişikliği hakkının verilmemesi, devlet memuru olan eşin sözleşmeli öğretmene tabi olması, ayrıca öğretmenlerin sözleşmeli olarak atanması yönünde bir düzenleme yapılması olduğu; kanun koyucunun, bu yolla eğitim hizmetinin düzenli bir biçimde yürütülmesini amaçladığı görülmektedir .
14. Öte yandan devlet memuru öğretmene sözleşmeli öğretmenin aksine mevzuatta sağlık mazeretine bağlı yer değiştirme imkânı tanınmış ve bu husus birtakım şartlara bağlanmıştır . Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi halinde sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabileceği düzenlenmiştir .
15. Sözleşmeli öğretmenlerin sağlık mazereti nedeniyle yaşadıkları mağduriyetin çözümü amacıyla
Bakanlığın 02.08.2018 tarihli ve sayılı işlemi ile kendisi, eşi ve çocukları ile anne ve babasının hastalığını sağlık kurulu raporuyla belgelendirenlerin sağlık mazeretine bağlı olarak yer değiştirmelerine imkân sağlandığı, bu hususta 81 İl Valiliğine yazı gönderildiği gibi 03.08.2018 tarihinde idarenin internet sitesinde sözleşmeli öğretmenlerin sağlık mazeretine bağlı yer değiştirmelerine ilişkin duyuru yayınlandığı, anılan duyuruda; “ Bakanlığımıza bağlı resmî eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak görev yapanlar, Bakanlık Makamının 02/ 08/ 2018 tarihli ve 49969 sayılı
Makam Onayı çerçevesinde kendisi, eşi ve çocukları ile ana ve babasının hastalığına bağlı olarak yer değiştirme isteğinde bulunabileceklerdir . Bu kapsamda başvuruda bulunacak sözleşmeli öğretmenler; kendisi, eşi ve çocukları ile anne, babasının hastalığının öğretmenin görev yaptığı yerde Devlet ve üniversite hastanesinde tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin alacakları sağlık kurulu raporlarını, vukuatlı nüfus kayıt örneği ile tedavi yaptıracakları illeri belirtir dilekçelerini 27- 31 Ağustos 2018 tarihleri arasında görev yaptıkları il millî eğitim müdürlüklerine ibraz edeceklerdir . İl millî eğitim müdürlükleri öğretmenlerin bu başvurularına ilişkin belgelerini en geç 5
Eylül 2018 tarihine kadar Bakanlığımıza göndereceklerdir . Atamalar sözleşmeli öğretmenlerin atanmak istedikleri illerde alanları itibarıyla ihtiyaç olması ve boş pozisyon bulunması halinde gerçekleştirilebilecektir .” ifadelerine yer verildiği görülmekle devlet memurları için öngürülen sağlık mazeretine bağlı yer değiştirmeye ilişkin mevzuata benzer bir düzenlemenin sözleşmeli öğretmenler açısından da idarenin işlemiyle getirildiği görülmektedir .
16. Olayda, başvuran Şanlıurfa ili, Suruç ilçesi, Atatürk İlkokulunda sözleşmeli sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta iken 17.08.2018 tarihli dilekçesiyle annesine ait engelli sağlık kurulu raporu ile Afyonkarahisar ili İncehisar ilçesine tayin hakkının olup olmadığı konusunda bilgi alma talebiyle idareye başvuru yaptığı, başvurusuna cevaben sözleşmeli öğretmenlerin sağlık mazeretine bağlı yer değiştirmelerin 81 İl Valiliğine gönderilen yazıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde yapıldığının bildirildiği, idarece ilan edilen duyuru sonrasında başvuran tarafından, sağlık mazeretine ilişkin yapılan duyuruda belirtilen şartları taşıyan bir sağlık kurulu raporu ile idareye sağlık mazeretine bağlı yer değiştirme talebinde bulunulmadığı görülmektedir .
4 / 517. Öte yandan, başvuran tarafından sunulan annesine ait Afyon Kocatepe Üniversitesi Araştırma ve
Uygulama Hastanesi Engelli Sağlık Kurulu Raporunda annesinin kendi başına hayatını idame ettiremeyeceği ve bakıma muhtaç olduğu belirtilmiş ise de, söz konusu raporun başvuranın görev yaptığı yerde annesinin Devlet ve üniversite hastanesinde tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin bir ibare içermediği hususu dikkate alındığında anılan raporun sağlık mazeretine ilişkin yer değiştirme kapsamında istenen sağlık kurulu raporu niteliğinde olmadığı değerlendirilmiştir .
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın annesinin sağlık problemleri ve raporu da dikkate alınarak annesinin ikamet ettiği Afyonkarahisar ili
İncehisar ilçesine tayin hakkı verilmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ve Milli Eğitim Bakanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi