|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Bağcılar’da sözleşmeli öğretmen olarak çalışmakta olup, 3 Şubat 2024 tarihinde çocuğunu kaybettiğini belirterek Batman’a tayin talep etmiştir. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı, 652 sayılı KHK’nın Ek-4 maddesi gereği bu talebi reddetmiştir. Başvuran, bu durumun Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunarak, tayin işleminin gerçekleştirilmesini istemektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı, başvuranın 26 Eylül 2022’de sözleşmeli öğretmen olarak göreve başladığını ve 7433 sayılı kanun kapsamında memur kadrosuna atandığını açıklamıştır. İlgili mevzuat, memur kadrosuna atananların dört yıl boyunca başka bir yere atanamayacağını belirtmektedir. Ayrıca, başvuranın Batman’da öğretmen ihtiyacının bulunmadığı ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın tayin talebinin hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kısmen kabulü ve kısmen reddine karar vermiştir. Başvuranın gerekli şartları taşıdığı takdirde, Batman’a atanmasının uygun olacağı belirtilmiştir. İdarenin, başvuranın durumunu dikkate alarak hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kararın, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından otuz gün içinde uygulanması zorunludur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8061-S.24.12658
BAŞVURU NO : 2024/4545
KARAR TARİHİ : 06.08.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 02.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, İstanbul ili Bağcılar ilçesi sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığını, 03/02/2024 tarihinde çocuğunu kaybettiğini, bu gerekçeyle Batman iline tayin talep ettiğini, talebinin 652 sayılı KHK’nin Ek-4 üncü maddesi gereği reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, talebinin sözleşmeli öğretmen olması nedeniyle reddedilmesinin Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek atamasının yapılmasını
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 07.05.2024 tarihli ve E- – – sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın İstanbul ilinde 26/09/2022 tarihinde sözleşmeli öğretmen olarak göreve başladığı daha sonra 7433 sayılı Kanun kapsamında öğretmen unvanlı memur kadrosuna atandığı, 2.2. 7433 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3’üncü maddesiyle 657 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 48’inci maddede bu kapsamda memur kadrolarına atananların, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacakları; ancak dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebileceği hükmüne yer verildiği, 2.3. 652 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek-4’üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca başvuranın çocuğunun vefatına bağlı olarak yer değişikliği yapması mümkün olamadığı, /
2.4. Batman ilinde coğrafya alanında öğretmen ihtiyacı bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.”, “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.”, Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Geçici 48 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir.” 6. 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin Ek 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli öğretmenler, can güvenliği ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabidir. Sözleşmeli öğretmenler, aday öğretmenler için öngörülen adaylık sürecine tabi tutulur. Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanır. Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran İstanbul ilinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığını, 03/02/2024 tarihinde çocuğunu kaybettiğini, bu gerekçeyle Batman iline tayin talep ettiğini, ancak talebinin reddedildiğini belirtmektedir.
/
Başvuran, talebinin sözleşmeli öğretmen olması nedeniyle reddedilmesinin Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek atamasının yapılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
9. Anayasamızda herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olacağı hüküm altına alınmıştır. “Bu ilkenin amacı aynı durumda bulunan kişilerin aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliği ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı kuralla bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kurallara bağlı tutulursa Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz.” (Anayasa Mahkemesinin 31/10/2013 tarihli ve E:2013/23, K:2013/123 sayılı
Kararı). Dolayısıyla, farklı statükodaki memurlara farklı mevzuat hükümlerinin uygulanması Anayasaya aykırı değildir.
10. Anayasamızda herkesin aile hayatına saygı duyulması da hüküm altına alınmıştır. “Bununla birlikte pozitif yükümlülükler kapsamında, kamu görevlilerinin atanması veya nakil işlemlerinde gözetilen kamusal yarar ile bireyin aile hayatına saygı hakkından yararlanmasındaki bireysel çıkar arasında makul bir denge kurulmalıdır. Elbette ki her atama veya görevlendirme işleminde olayın kendine özgü koşullarının gözetilmesi gerekir. Ancak devletin söz konusu dengeyi sağlayamaması durumunda aile hayatına saygı hakkının özünün zedelenebileceği gözden kaçırılmamalıdır (Nurbani Fikri, B. No: 2014/2502, 11/10/2018, § 48). “(Anayasa Mahkemesinin 8/12/2022 tarihli ve 2019/39998 no’lu Bireysel Başvuru Kararı)
11. Ayrıca, “Kişinin kamu görevlisi olması, kendisine sağladığı birtakım ayrıcalıklar ve avantajların yanında birtakım külfet ve sorumluluklara katlanmayı, diğer kişilerin tabi olmadığı birtakım sınırlamalara tabi olmayı gerektirmektedir. Kişi, kamu görevine kendi isteği ile girmekle bu statünün gerektirdiği ayrıcalıklardan yararlanmayı ve külfetlere katlanmayı kabul etmiş sayılmakta olup kamu hizmetinin kendine has özellikleri, bu avantaj ve sınırlamaları zorunlu kılmaktadır (İhsan Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 38)” (Anayasa Mahkemesinin 8/12/2022 tarihli ve 2019/39998 no’lu Bireysel Başvuru Kararı)
12. 657 sayılı Kanun’da ise sözleşmeli olarak çalışmaktayken memur kadrolarına atananların sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı düzenlenmiştir. Kanun’da dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebileceği belirtilmektedir.
13. Başvuru konusu olayda başvuranın 26/09/2022 tarihinde sözleşmeli öğretmen olarak çalışmaya başladığı görülmektedir. İlgili mevzuatı kapsamında başvuranın başka bir ile atamasının yapılmasının hukuka uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
14. Diğer yandan, kamu görevlilerinin atanması veya nakil işlemlerinde gözetilen kamusal yarar ile bireyin aile hayatına saygı hakkından yararlanmasındaki bireysel çıkar arasında makul bir denge sağlanması açısından İdarenin başvuranın gerekli şartları taşıması halinde atamasının talep ettiği Batman iline yapmasının da Anayasal bir gereklilik olduğu değerlendirilmiştir.
15. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, yargı kararları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, batman iline atanmasının
/
hukuka uygun olmadığı, ancak Anayasamız ve hakkaniyet ilkesi gereği başvuranın gerekli şartları taşıyacağı tarihte ve talep etmesi halinde Batman iline atamasının yapılmasının uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE, Başvuranın Kurumumuza başvuru tarihi itibariyle atamasının Batman iline yapılması talebinin REDDİNE, Başvuranın başka bir ile atanma hakkını kazanacağı tarihte talepte bulunması halinde atamasının Batman iline yapılması hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli
Eğitim bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/