TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 4252-4252
BAŞVURU NO : 2018/15668
KARAR TARİHİ : 21/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresinin hesabında özel öğretim kurumlarında geçen sürelerin 2/3 ünün dikkate alınarak hizmet süresinin hesabında değerlendirilmesi ve ücret ödemelerinde yeni belirlenen hizmet sürelerinin dikkate alınması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 27/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Türkiye Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmetleri Kolu Kamu Çalışanları Sendikası vekili Av. … tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı’nca sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresi hesaplanırken mevzuatta yer alan ‘özel okul’ ibaresinin dar yorumlanarak özel dershanelerde, etüt eğitim merkezlerinde vb. özel öğretim kurumlarında çalışılan hizmet sürelerinin dikkate alınmadığı, ‘özel okul’ ibaresinin dar anlamda değil ‘özel öğretim kurumu’ anlamında anlaşılması gerektiği, sözleşmeli öğretmenlerin özel öğretim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün de hizmet süresine eklenerek ücretlerin bu süreye göre hesaplanması gerektiği belirtilerek sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresinin hesabında özel öğretim kurumlarında (dershaneler, etüt merkezleri vb.) geçen sürelerin 2/3 ünün dikkate alınarak hizmet süresinin hesabında değerlendirilmesi ve ücret ödemelerinde yeni belirlenen hizmet sürelerinin dikkate alınması hususunda karar alınması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 09/01/2019 tarihli ve … sayılı yazısında, 2.1. Bakanlık bünyesinde sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilenlerin ücretlerinin tespitinde yalnızca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında aynı pozisyonda geçen hizmet sürelerinin değerlendirilmesinin mümkün olduğu, bu kapsam dışındaki hizmet sürelerinin sözleşme ücretinin tespitinde değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, 2.2. Ancak sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilenlerden daha önce özel öğretim kurumlarında görev yapmış olanların bu sürelerinin kadrolu öğretmenliğe atanmaları halinde
657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilebileceği, açıklamalarına yer verilmektedir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 23/07/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Ortak hükümler” başlıklı 36 ncı maddesinin (C) fıkrasının 5 inci bendinde; “Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.
Yukarıdaki fıkralara göre, değerlendirilecek hizmet süresinden sadece özel sektörde geçen süre
12 yılı geçemez.
Ancak, T. C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar kanunlarına tabi görevlerde bulunmuş olanların kazanılmış hakları saklıdır.
Yapılacak intibak neticesinde ilgililerin girecekleri dereceler öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri derecenin son kademe aylığını geçemez.”, 5.2. “Öğrenim durumu değişmeyenlerin derece ve kademelere intibak” başlıklı Ek geçici
2 nci maddesinde; “1/3/1970 tarihi ile 30/11/1970 tarihi arasında görevde bulunmaları
nedeniyle intibakı ya-pılmış olanlar ile 30/11/1970’den 1/3/1975 tarihine kadar olan sürede göreve alınanlardan bu madde gereğince değerlendirmeye esas alınan, hizmetlerde öğrenim durumları değişmemiş olan-ların derece ve kademelere intibakı aşağıdaki esaslara göre yapılır.
…
C) Aşağıda gösterilen görevlerde başarılı olarak geçen süreler (B) fıkrasındaki sürelere eklenir.
…
f) Özel okullarda yöneticilik ve öğretmenlik yapanlardan Milli Eğitim Bakanlığı emrinde görev kabul etmiş olanların, özel öğretim kurumlarında (12 yılı geçmemek üzere bu hizmetlerin 2/3’ü)”, 6. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘Atama’ başlıklı Ek 4 üncü maddesinde; “…Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği dört yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanır. Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz.
(4) Bu madde hükümlerine göre öğretmen kadrolarına atananların, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli öğretmen pozisyonlarında geçirdikleri hizmet süreleri, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir…”, 7. 28.06.1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren
06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 3
üncü maddesinde; “Sözleşmeli personelin ücreti; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edilir.
…
Sözleşme ile çalıştırılacak personele sözleşme ücreti dışında herhangi bir ad altında ödeme yapılamaz ve sözleşmelere bu yolda hüküm konulamaz.
Ancak, … Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşmeli olarak çalıştırılacak öğretmenlere ek ders ücreti ve her öğretim yılı başında verilecek öğretim yılına hazırlık ödeneği
… dördüncü fıkra hükmü dışındadır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuran sendikanın talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran Türkiye Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmetleri Kolu Kamu Çalışanları
Sendikası tarafından, sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresinin hesabında özel öğretim kurumlarında (dershaneler, etüt merkezleri vb.) geçen sürelerin 2/3 ünün dikkate alınarak hizmet süresinin hesabında değerlendirilmesi ve ücret ödemelerinde yeni belirlenen hizmet sürelerinin dikkate alınması hususunda karar alınması talep edilmektedir.
10. Yukarıda verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, sözleşmeli personelin ücretinin; pozisyon unvanı, bu unvana ilişkin eğitim düzeyi, kamu kurum ve kuruluşlarında aynı kadro veya pozisyon unvanında geçen hizmet süresi dikkate alınarak tespit edileceği, sözleşme ile çalıştırılacak personele sözleşme ücreti dışında herhangi bir ad altında ödeme yapılamayacağı ve sözleşmelere bu yolda hüküm konulamayacağı, ancak norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşmeli olarak çalıştırılacak öğretmenlere ek ders ücreti ve her öğretim yılı başında verilecek öğretim yılına hazırlık ödeneği yönünden anılan kurala istisna getirildiği görülmektedir.
11. Öte yandan, özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim
Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirileceği düzenleme altına alınmıştır.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Ortak hükümler” başlıklı 36 ncı maddesinin (C) fıkrasının 5 inci bendinde yer verilen ‘özel okul’ ibaresinin nasıl anlaşılması gerektiği
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20.10.1995 tarih ve E:1994/488, K:1995/728 sayılı kararında belirtilmiş olup, anılan kararın gerekçesinde; “657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 36 ncı maddesinin Ortak Hükümler Bölümünün (C) bendinin 5 inci fıkrasında
“Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Maddede, değerlendirilecek hizmet süresi “özel okullarda geçen süre” olarak belirtilmiş ise de; anılan maddeyi yasanın diğer intibak hükümleri ile birlikte değerlendirmek ve yasa koyucunun amacım saptamak gerekmektedir. Maddenin devamında değerlendirilecek sürenin azami sınırı saptanırken “özel sektörde geçen süre 12 yılı geçemez.” denilmiş olup, “özel okul” ibaresinden daha kapsamlı bir ibare kullanılmıştır.
36 ncı maddenin Ortak Hükümler Bölümünün (Ç) bendinin 1., 2. ve 3 üncü fıkralarında, teknik
hizmetler, sağlık hizmetleri, avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memurluğa girmeden önce
“özel kurumlarda” geçen hizmetlerinin değerlendirilmesi öngörülmüştür. Aynı yasanın intibaka ilişkin ek geçici 2 nci maddesinin C/f bendinde aynen “özel okullarda yöneticilik ve öğretmenlik yapanlardan Milli Eğitim Bakanlığı emrinde görev kabul etmiş olanların, özel öğretim kurumlarında” geçen hizmet sürelerinin maddede belirlenen kısmının intibakta değerlendirileceği hükmü yer almıştır. 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine Ortak Hükümler başlığı altındaki maddelerin eklenmesine dair 1897 sayılı Kanunun gerekçesinde “evvelce intibakı yapılanlarla sonradan göreve alınacakların intibakı arasında mutabakat sağlamak” amacı açıkça belirtilmiştir.
Bütün bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, c/5 fıkrasındaki “özel okul” ibaresinin dar anlamda değil, “özel öğretim kurumu” anlamında anlaşılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.
13. Başvuran sendika tarafından her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığı’nca sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresi hesaplanırken mevzuatta yer alan ‘özel okul’ ibaresinin dar yorumlanarak özel dershanelerde, etüt eğitim merkezlerinde vb. özel öğretim kurumlarında çalışılan hizmet sürelerinin dikkate alınmadığı iddia edilmiş ise de, Kurumumuzca yapılan bilgi ve belge talebine istinaden idare tarafından gönderilen Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğü’nün 09/01/2019 tarihli ve E.555698 sayılı yazısında, sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilenlerden daha önce özel öğretim kurumlarında görev yapmış olanların bu sürelerinin kadrolu öğretmenliğe atanmaları halinde 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilebileceği ifade edilmekte olup, “özel okul” ibaresinin idare tarafından da “özel öğretim kurumu” anlamında anlaşıldığı görülmekte olup, olayda uyuşmazlığın esasını sözleşmeli öğretmenlerin daha önce özel öğretim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususu oluşturmaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Ortak hükümler” başlıklı 36 ncı maddesinin (C) fıkrasının 5 inci bendinde yer verilen hüküm uyarınca özel öğretim kurumlarında görev yaptıktan sonra Milli Eğitim
Bakanlığı emrinde memuriyete atananların özel öğretim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirileceği hususu dikkate alındığında başvuran sendikanın sözleşmeli öğretmenlerin hizmet süresinin hesabında özel öğretim kurumlarında geçen sürelerin 2/3 ünün dikkate alınarak hizmet süresinin hesabında değerlendirilmesi ve ücret ödemelerinde yeni belirlenen hizmet sürelerinin dikkate alınması talebinin reddine ilişkin başvuru konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, makul sürede karar verme, kararın gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi