|
ÖZET: Başvuran, sözleşmeli öğretmenlikte geçen hizmet süresinin kadrolu öğretmenlikteki kıdem hesaplamasına dahil edilmemesi nedeniyle maaş bordrosunda eksik ödeme yapıldığını iddia ederek, bu sürenin dikkate alınmasını ve geriye dönük maaş farkının yasal faizi ile ödenmesini talep etmiştir. İdare, başvuranın sözleşmeli olarak çalıştığı sürelerin kıdem hesaplamasına dahil edilmediğini savunarak talebi reddetmiştir. Ancak, 632 sayılı KHK ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri, sözleşmeli hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.
Danıştay, başvuranın sözleşmeli öğretmenlikte geçirdiği sürelerin kıdem aylığı hesaplamasında dikkate alınması gerektiğine ve bu eksikliğin düzeltilmesi için gerekli işlemlerin yapılması gerektiğine hükmetmiştir. Ayrıca, eksik ödenen kıdem aylığı miktarının, vergi ve prim kesintileri sonrası kalan tutar üzerinden hesaplanarak başvurana ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, idarenin hatasından kaynaklanan zararın tazmin edilmesi gerektiğini de ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10785-S.21.17354
BAŞVURU NO : 2021/1426
KARAR TARİHİ : 17/07/2021
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
KOCASİNAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın maaş bordrosundaki hizmet yılı bilgisinin düzeltilmesi ve eksik ödeme nedeniyle mahrum kaldığı maaş farkının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle;
1.1) Kayseri ili ilçesine bağlı Anaokulunda Okul Öncesi
Öğretmeni olarak görev yapmakta olduğunu,
1.2) Öğretmenlik mesleğine 30/09/2009 tarihinde sözleşmeli (4/B) statüsünde başladığını ve 14/06/2011
tarihli 632 sayılı KHK ile kadroya geçtiğini,
1.3) Kayseri Kocasinan Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne vermiş olduğu sözleşmeli
öğretmenlikte geçirdiği hizmet süresinin kadrolu öğretmenlikten sayılması gerektiği, maaş bordrosuna yansıtılan hizmet cetveli süresinin hesaplanmasında sözleşmeli olarak atandığı tarihin baz alınmayarak kadrolu öğretmenliğe geçiş tarihinin baz alındığı, sözleşmeli öğretmenlik hizmet süresinin kadrolu öğretmenlikten sayılmamasından dolayı hizmet süresinin eksik-yanlış hesaplandığı gerekçesiyle geriye dönük eksik hesaplamadan kaynaklı maaş farkının ödenmesine yönelik dilekçesinin Kayseri Kocasinan Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 14/01/2021 tarihli ve sayılı yazısıyla reddedildiğini,
1.4) 04/06/2011 tarihli ve 27954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 632 sayılı
KHK’da Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (b) fıkrası uyarınca sözleşmeli personel pozisyonlarında geçirilen hizmet sürelerinin öğrenim durumlarına göre yükselebilecek dereceleri
aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği, bu kişilerin atandıkları kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanacağı ve önceki pozisyonlarında aldıkları mali ve sosyal haklar hakkında herhangi bir mahsuplaşma yapılmayacağı hükmüne yer verildiğini,
1.5) 4/B’li olarak geçirilen hizmet sürelerinin kadrolu memurluktan sayılması ve bunu müteakip gerekli
tüm haklardan faydalanması gerektiğine yönelik birçok mahkeme kararı bulunduğunu ifade ederek; maaş bordrosuna yansıtılan hizmet cetveli süresinin hesaplanmasında kadrolu öğretmenliğe atanma tarihinin değil sözleşmeli 4/B olarak atandığı tarihin baz alınmasını ve hizmet süresinin eksik-yanlış hesaplandığı tarihten itibaren geriye dönük maaş farkının yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 01/06/2021 tarihli ve E- –
sayılı yazısı ekinde yer alan Kocasinan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 24/05/2021 tarihli ve E- – – sayılı yazısında;
2.1) Başvuranın ilk defa 30/09/2009 tarihinde Okulunda 657
Sayılı Kanunun 4/B Maddesi kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak görevlendirildiği, işe giriş işlemlerinin 5510 Sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında yapıldığı, sözleşmeli olarak çalıştığı dönemlerde mevzuat yönünden 657 Sayılı Kanuna ve sosyal güvenlik yönünden
5510 sayılı kanuna tabi olarak çalıştığı,
2.2) Başvuranın halihazırda bulunduğu derece ve kademesinin hesaplanmasında, sözleşmeli olarak
çalıştığı 30/09/2009-14/06/2011 tarihleri arası 615 günün, 30/09/2011 tarihinde, Kayseri İl Milli
Eğitim Müdürlüğünce, 632 sayılı KHK ile 657 sayılı Kanuna eklenen Geçici 37 nci maddenin 4 üncü fıkrası uyarınca ve 657 Sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (C) bendinin 6 ncı fıkrası gereğince kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirildiği,
2.3) Başvurana ait maaş bordrosunda yer alan kıdem ayı ve yılını gösteren kısımda başvuranın
sözleşmeli olarak çalıştığı sürelerin dahil edilmediği, başvuranın sözleşmeli öğretmen olarak çalıştığı sürelerde 657 Sayılı Kanunun 4/b maddesi kapsamında sözleşmeli ve 5510 sayılı Kanunun 4/a maddesi kapsamında sigortalı olarak çalıştığı, ilk defa devlet memuru olarak 14/06/2011 tarihinde 657 Sayılı Kanunun 4/a maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi kapsamında kadrolu öğretmen olarak çalışmaya başladığı,
2.4) Başvurana ait maaş bordrosunda yer alan kıdem ayı ve yılını gösteren kısımda başvuranın
sözleşmeli olarak çalıştığı süreler 632 sayılı KHK gereğince dahil edilmediği,
2.5) Başvurana ait maaş bordrosunda yer alan kıdem ayı ve yılını gösteren kısımda başvuranın
sözleşmeli olarak çalıştığı sürelerin dahil edilmemesinin emekli aylığı ve emekli ikramiyesi gibi haklara etkisinin bulunmadığı,
2.6) Başvuranın sözleşmeli olarak çalıştığı sürelerin öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri
dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle Kayseri İl Milli
Eğitim Müdürlüğünce 30/09/2011 tarihinde değerlendirildiği,
2.7) Başvuranın devlet memuru olarak ilk işe giriş tarihi 15/06/2011 olduğundan memur maaş
bordrosunda ilk işe giriş tarihinin sözleşmeli olarak göreve başlama tarihinin yazılmasının Maliye
Bakanlığı sistemi olan maaş ödemesi KBS sisteminde ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının
HITAP (Hizmet Takip Programı) sisteminde gösterilmesinin imkanının bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde;
“Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir.”
3.2) “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde,
“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
5.1) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde;
“… ORTAK HÜKÜMLER
C) … 6 – Bu kanunun 4 üncü ve 237 nci maddesinin (e) fıkrasına göre sözleşme ile istihdam edilenlerin, memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.”
5.2) “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinde;
“Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda
gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: Bütün sınıflar itibariyle her derece ve kademenin aylıklarının hesaplanmasına esas teşkil edecek Aylık Gösterge Tablosu aşağıdaki I Numaralı Cetvelde gösterilmiştir.
B) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır.”
5.3) “Yıllık izin” başlıklı 102 nci maddesinde;
“Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür.”
5.4) “Katsayı” başlıklı 154 üncü maddesinde;
“Aylık gösterge tablosunda yer alan rakamlar ile ek gösterge ve kıdem aylığı gösterge rakamlarının aylık tutarlarına çevrilmesinde uygulanacak aylık katsayısı ile memuriyet taban aylığı göstergesine uygulanacak taban aylık katsayısı üçer veya altışar aylık dönemler itibariyle uygulanmak üzere
Genel Bütçe Kanunu ile tespit olunur. Ancak mali yılın ikinci yarısında, memleketin ekonomik gelişmesi genel geçim şartları ve Devletin mali imkanları göz önünde bulundurulmak suretiyle
Cumhurbaşkanı bu katsayıları ikinci yarının tamamı veya üçer aylık dönemleri itibariyle uygulanmak üzere değiştirmeye yetkilidir.”
5.5) “Memurlara ödenecek aylık tutarları” başlıklı 155 inci maddesinde;
“Bu kanunun 36 ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.”
5.6) “Kademe ilerlemesinde verilecek aylık” başlıklı 160 ncı maddesinde;
“Kademe ilerlemesinde memur bir ileri kademeye ait göstergeye tekabül eden aylığı alır.”
5.7) “Derece değişikliğinde verilecek aylık” başlıklı 161 inci maddesinde;
“Derece yükselmesi veya daha aşağı bir dereceye atama halinde, A) Bulunduğu dereceden yukarı derecelere atanan memur; a) 68 nci maddenin (B) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesine, … tekabül eden aylığı alır.”
5.8) “Aylığın ödeme zamanı ve Esasları” başlıklı 164 üncü maddesinde;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, … hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki
/
tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
5.9) 02/06/2011 tarihli ve 632 sayılı KHK’nın 1 inci maddesiyle eklenen Geçici 37 nci maddesinde;
“Kamu kurum ve kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, … 4 üncü maddenin (B) fıkrası … uyarınca vizelenmiş veya ihdas edilmiş sözleşmeli personel pozisyonlarında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte çalışmakta olan ve 48 inci maddede belirtilen genel şartları taşıyanlardan otuz gün içinde yazılı olarak başvuranlar, pozisyonlarının vizeli olduğu teşkilat ve birimde, bulunduğu pozisyon unvanıyla aynı unvanlı 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerde yer alan memur kadrolarına, … bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde kurumlarınca atanırlar.
… Bu madde hükümlerine göre memur kadrolarına atananların, 4 üncü maddenin (B) fıkrası ve
4924 sayılı Kanun uyarınca sözleşmeli personel pozisyonlarında geçirdikleri hizmet süreleri,
öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Bunlar, atandıkları kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanır ve önceki pozisyonlarında aldıkları mali ve sosyal haklar hakkında herhangi bir mahsuplaşma yapılmaz.”
6) 30/06/1989 sayılı ve 20211 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 1 inci maddesinde; “A) Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanunu ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununa göre almakta olan personele 1000 gösterge rakamı üzerinden memuriyet taban aylığı ödenir.
Birinci fıkra kapsamına girenlere her bir hizmet yılı için 20 gösterge rakamı karşılığı kıdem aylığı ödenir. Ancak 25 ve daha fazla hizmet yılını dolduranlar için gösterge rakamı 500 olarak uygulanır.”
Hizmet yılları itibariyle ödenecek kıdem aylığının tespitinde kazanılmış hak aylığının hesabında değerlendirilen süreler esas alınır. Memuriyet taban ve kıdem aylığı miktarları, bunların göstergelerine 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 154 üncü maddesine göre tespit olunan katsayılar uygulanmak suretiyle belirlenir. Memuriyet taban aylığı göstergesi için farklı katsayı tespit edilebilir. Kıdem ve memuriyet taban aylığı göstergelerini üç katına kadar artırmaya
Cumhurbaşkanı yetkilidir.”
7) Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün
06/01/2021 tarihli ve 11638 sayılı Genelgesinde; “01/01/2021-30/06/2021 döneminde geçerli olmak üzere;
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca aylık gösterge tablosunda yer alan rakamlar ile ek gösterge ve kıdem aylığı gösterge rakamlarının aylık tutarlara çevrilmesinde uygulanacak aylık katsayısı (0,165786), men göstergesine uygulanacak taban aylık katsayısı (2,594917), iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zamlarının aylık tutarlara çevrilmesinde uygulanacak yan ödeme katsayısı ise (0,052576) olarak belirlenmiştir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın sözleşmeli
öğretmenlikte geçen sürelerinin başvuranın maaş bordrosunun kıdem bilgilerinin bulunduğu kısma dahil edilmesi için KBS sisteminde gerekli değişikliklerin yapılması, kıdem aylığının eksik hesaplandığı dönemler için her ay için eksik ödenen kıdem aylığı miktarından mevzuat uyarınca gerekli vergi ve primler kesildikten sonra kalan miktara ödeme tarihine kadar geçecek süre için faiz işlettirilmek suretiyle bulunacak miktarların toplamının başvurana ödenmesi ve söz konusu her ay için kesilecek vergi ve primlerin ilgili kurumlara aktarılması konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, maaş bordrosuna yansıtılan hizmet süresinin hesaplanmasında sözleşmeli olarak atandığı
tarihin baz alınmasını ve hizmet süresinin eksik-yanlış hesaplandığı tarihten itibaren geriye dönük maaş farkının yasal faizi ile ödenmesini talep etmektedir.
10) Bilindiği gibi, 02/06/2011 tarihli ve 632 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin l inci maddesi ile
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen Geçici 37 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, bu
madde hükümlerine göre memur kadrolarına atananların, 4 üncü maddenin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli personel pozisyonlarında geçirdikleri hizmet sürelerinin, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği düzenlenmiş; ayrıca 657 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin “Ortak
Hükümler” bölümünün (C) bendinin 6 ncı fıkrasında bu Kanunun 4 üncü maddesine göre sözleşme ile istihdam edilenlerin memuriyete geçirilmeleri halinde sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet sürelerinin her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
11) Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünce 81 il valiliğine gönderilen
26/03/2014 tarihli ve / / sayılı yazıda, yaşanan tereddütler nedeniyle açıklama yapılmasına ihtiyaç duyulduğu, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında sözleşmeli öğretmen iken kadrolu öğretmen olarak atananların sözleşmeli öğretmenlikte geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylık derece ve kademeleri ile öğretmenlik hizmetlerinde sayılması, ayrıca 06/05/2010 tarihinden önce göreve başlayanların zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulması, 06/05/2010 tarihinden sonra göreve başlayanların ise zorunlu çalışma yükümlüsü olduklarından çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında geçirilen sürelerin zorunlu çalışma süresinden sayılması gerektiği ifade edilmiştir.
12) Somut olayımızda, başvuran, maaş bordrolarında yer alan kıdem ayı ve yılını gösteren kısımda
sözleşmeli öğretmenlikte geçen sürelerin dahil edilmediğini fark etmesi üzerine 08/01/2021 tarihli dilekçesiyle kıdem ay/yıl bilgisinin düzeltilerek hatanın giderilmesini ve geriye yönelik maaş farkının yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmiş; ancak, Kayseri Kocasinan İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğünün 14/01/2021 tarihli ve sayılı yazısıyla, başvuranın kadrolu öğretmenliğe atandığı tarihten itibaren geçen süreye memuriyet hizmeti dışında SSK’lı çalışılan hizmet sürelerinin eklenemediğinden KBS sisteminde bir hata bulunmadığından işlem yapılmadığı bilgisi verilerek başvuranın talebi reddedilmiştir.
13) İdare tarafından Kurumumuza gönderilen başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde, başvuranın
sözleşmeli öğretmenlikte geçirdiği sürelerin, 30/09/2011 tarihinde kazanılmış hak derece ve kademesinde değerlendirilerek gerekli intibak işleminin yapıldığı görülmektedir. Bu açıdan, başvuranın bu tarihten sonra 657 sayılı Kanun’un 160 ncı ve 161 nci maddeleri uyarınca aldığı aylıklar ve ek gösterge aylığı açısından herhangi bir yanlışlık olmadığı değerlendirilmektedir.
14) Ancak, 375 sayılı KHK’nın birinci maddesinde, kıdem aylığının tespitinde kazanılmış hak
aylığının hesabında değerlendirilen sürelerin esas alınacağı hükmünün bulunduğu görülmektedir.
632 sayılı KHK ile 657 sayılı Kanuna eklenen Geçici 37 nci madde ve aynı Kanun’un 36 ncı
maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (C) bendinin 6 ncı fıkrası uyarınca sözleşmeli öğretmenlikte geçirilen sürelerin ilgilinin kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği açık olduğundan, bu sürelerin kıdem aylığının hesabında da değerlendirilmesi gerektiğinde herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.
15) Bununla birlikte, başvuranın 2021 yılı Ocak ayı maaş bordrosu incelendiğinde, kıdem ay/yıl
kısmında 9 yıl 8 ay bilgisinin girildiği, 375 sayılı KHK’nın 1 inci maddesinde her bir hizmet yılı için 20 gösterge rakamı karşılığı kıdem aylığı ödeneceğinin düzenlendiği göz önünde bulundurulduğunda, [Hizmet Yılı x 20 x Aylık Katsayı] formülüyle yapılan hesaplamaya göre, 11 yıllık hizmeti nedeniyle [11 x 20 x 0,165786 =] 36,47 TL kıdem aylığı ödenmesi gerekirken, sözleşmeli öğretmenlikte geçen sürelerin dahil edilmemesi nedeniyle 9 yıllık hizmeti karşılığında
[9 x 20 x 0,165786 =] 29,84 TL kıdem aylığı ödendiği görülmektedir. Buna göre, başvuranın maaşının kıdem aylığı yönünden eksik ödendiği anlaşılmaktadır.
16) Kıdem aylığının yanlış hesaplanmasının, kıdem aylığının diğer maaş kalemlerinin, sigorta
primlerinin ve vergilerinin hesaplanmasında da kullanılmakta olması nedeniyle, bu kalemler yönünden de yanlış hesaplama yapılmasına sebep olacağı açıktır. Kıdem aylığının hesaplamaya
dahil edildiği bazı maaş bordrosu kalemleri şunlardır:
16.1) Gelir Vergisi Kesintisi = [(Aylık + Taban Aylık + Ek Gösterge + Kıdem Aylığı + Yan Ödeme –
(Emekli Keseneği İştirakçi Payı (%16) veya SGK % 9 + Genel Sağlık Sigortası Şahıs Primi (%5) +
Özel Sigorta + Sakatlık İndirimi)] x Vergi Dilimine Göre Belirlenen Gelir Vergisi Oranı
16.2) Damga Vergisi Kesintisi = [(Aylık + Taban Aylık + Ek Gösterge + Kıdem Aylığı + 657 sayılı Kanun
152 inci maddeye göre ödenen zam ve tazminatlar + Ek Ödeme + Makam Tazminatı + Görev
Tazminatı + Üniversite Ödeneği + İdari Görev Ödeneği + Geliştirme Ödeneği + Eğitim Öğretim
Ödeneği + Yabancı Dil Tazminatı + Sendika Ödeneği)] x ‰ 7,59
16.3) Sosyal Güvenlik Kesintisi = [(Gösterge Aylığı + Taban Aylığı + Kıdem Aylığı + Ek Gösterge Aylığı
+ Makam Tazminatı + Görev Tazminatı + Özel Hizmet Tazminatı + Üniversite Ödeneği)] x Prim
Oranı
16.4) Genel Sağlık Sigortası Primi (Devlet) = [(Gösterge Aylığı + Taban Aylığı + Kıdem Aylık + Ek
Gösterge Aylığı + Makam Tazminatı + Görev Tazminatı + Özel Hizmet Tazminatı + Üniversite
Ödeneği)] x % 7,5
16.5) Genel Sağlık Sigortası Primi (Kişi) = [(Gösterge Aylığı + Taban Aylığı + Kıdem Aylık + Ek
Gösterge Aylığı + Makam Tazminatı + Görev Tazminatı + Özel Hizmet Tazminatı + Üniversite
Ödeneği)] x % 5
17) Öğreti ve yargı kararları ışığında faiz “alacaklının nakdinden bir süre için yoksun kalması nedeni
ile nakdin kullanılması olanağını borçluya bırakması karşılığında elde ettiği, miktarı kanun ya da hukuki işlem ile belirlenmiş, para borçları bakımından özel olarak düzenlenen, tahsili için zararın ve kusurun varlığı şart olmayan bir tür tazminat, bir medeni semeredir.” şeklinde tanımlanmıştır (HELVACI, Mehmet, Borçlar ve Ticaret Kanunu Bakımından Para Borçlarında Faiz Kavramı, Beta
Basım Yayım Dağıtım, İstanbul 2000, s. 65). Bu tanımdan yola çıkarak, Anayasa’nın 40 ıncı ve 125 inci maddelerinde yer alan idarenin kendi hatasından kaynaklanan kişilerin uğradığı zararı karşılaması gerektiği yönündeki amir hükümler gereğince, idarenin hatası ile eksik hesaplanan ve başvurana eksik ödenen kıdem aylığının düzeltilmesi anına kadar geçen süre bakımından hak ettiği parayı kullanamaması nedeniyle mahrum kalınan süreye bağlı olarak faiz ödemesi gerekmektedir.
18) Buna göre, başvuranın kıdem aylığının eksik hesaplanması nedeniyle başvurana ödenecek miktar
hesaplanırken, başvuranın kıdem yılına göre her ay için ayrı hesaplama yapılması, ancak bu miktardan vergi ve primlerin etkisi ölçüsünde kesilmesinin ardından kalan miktarın faiziyle birlikte başvurana ödenmesi, bunun yanında kesilecek vergi ve primlerin ilgili kurumlara aktarılması gerekmektedir.
19) Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığının maaş takip sistemi olan KBS sisteminde de başvuranın
kıdem bilgilerinin düzeltilmesi gerekmektedir. İdare tarafından KBS sisteminde memur maaş bordrosunda ilk işe giriş tarihi olarak sözleşmeli olarak göreve başlama tarihinin yazılmasının imkanı bulunmadığı ifade edilmekte ise de, bu işlemin yapılmasının hangi nedenle mümkün olmadığı konusunda herhangi bir açıklama yapılmamıştır.
20) Ancak, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından 2019
yılının Mayıs ayında yayımlanan Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sistemi Maaş Bilgi Ekranı
Uygulama Kılavuzu’nda, “İşe Başlama Tarihi” ayrı bir bölümde düzenlenmiş ve bu tarihin takvimden seçilerek girilebileceği ifade edilmiş, “Kıdem Süresi Ay/yıl” bölümünde ise ilgili personelin kıdem süresinin ay yıl olarak girilmesi gerektiği düzenlenmiş ve bu bilginin bir kere doğru girildikten sonra sistemin kendiliğinden kıdem süresinin güncel tutmakta ve otomatik olarak kıdem terfisini yapmakta olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca, personelin durumundaki değişiklikler üzerine yetkili personelin sistemin ilgili kısımlarında değişiklik yapabilme imkanı bulunmaktadır.
21) KBS sisteminde personelin işe başlama tarihi ile kıdem süresi kısımlarının birbirinden ayrı olarak
girilmekte ve birbirini etkilememektedir. Kaldı ki, memuriyet giriş süresinin her zaman personelin kıdemini göstermemektedir. Zira, ücretsiz izin, istifa sonrası yeniden memuriyete dönüş, belli mesleklerde geçirilen sürelerin belli bir kısmının hizmetten sayılması, memuriyette geçmiş sayılan
süreler ve kanun hükümleri çerçevesinde personelin kazanılmış hak ve aylığında değerlendirilen diğer süreler nedeniyle genellikle memuriyete girişten sonra geçen süre ile personelin kıdemi farklılık arz etmektedir. Dolayısıyla, memuriyete giriş tarihinin kıdem bilgileri ile doğrudan ilgisinin bulunmadığı, personelin kıdeminin memuriyete giriş tarihinden sonra geçen süreden daha fazla veya az olabilmektedir.
22) Bu itibarla, KBS sisteminde kıdem bilgileri kısmının güncellenmesinin mümkün olduğu ve ilgili
mevzuat hükümleri (375 sayılı KHK’nın 1 inci maddesi) uyarınca bunun bir zorunluluk olduğu açıktır. Nitekim, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmalar kapsamında, idarelerce, personelin mevzuat uyarınca hizmetten sayılan süreleri kazanılmış hak aylık ve derecesinin hesabında değerlendirdikten sonra bu intibak işlemini maaş bordrosuna kıdem ve yıl olarak yansıttıklarına ilişkin kanıtlayıcı belgeleri Kurumuza gönderdikleri görülmüştür.
23) Sonuç olarak, bilfiil memur olarak geçirilen süreler gibi 657 sayılı Kanunun 36/C maddesine göre
kazanılmış hak aylığında değerlendirilen sürelerin de kıdem hesabında dikkate alınması, maaş bordrolarında kıdem aylığı hesabını gösteren yıl/ay bölümünde mer’i mevzuat uyarınca kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen bütün sürelerin gösterilmesi gerektiğinde şüphe bulunmadığından, idarenin gerekli işlemleri tesis etmesi beklenmektedir.
24) Diğer yandan, idare tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının HİTAP sisteminde de,
başvuranın ilk işe giriş tarihi olarak sözleşmeli olarak göreve başlama tarihinin yazılmasının imkanı bulunmadığı ifade edilmekte ise de, HİTAP sisteminde böyle bir girişin yapılmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Zira, başvuranın 2021 yılının Mayıs ayına ait HİTAP Hizmet Döküm Bilgileri belgesi incelendiğinde de, başvuranın sözleşmeli öğretmenlikte SSK’ya tabi olarak geçirdiği 615 günlük hizmetinin birleştirildiği ve bu sürenin kazanılmış hak aylığı süresi, kıdem aylığı süresi ve emekli keseneği esas aylığı süresinde değerlendirildiği görülmektedir.
25) Buna ilaveten, memur maaşlarından yapılan ve hesaplanmasına kıdem aylığı miktarı da dahil edilen
emekli keseneği miktarı, memurların emekli olduklarında emekli ikramiyesi ile emekli aylıklarının miktarının belirlenmesinde esas alınmaktadır. Zira, kıdem aylığı, aylık bağlama oranı ölçüsünde emekli maaşına esas olan Emekli Sandığı matrahına dahil olarak emekli maaşına da yansımakta, ayrıca emeklilik ikramiyesi hesaplamasında kullanılmaktadır. Bu noktada, mer’i mevzuat çerçevesinde, memurun emekli olacağı tarihte alacağı kıdem aylığının zaten en üst düzeye ulaşmış olması halinde, kıdem aylığının emekli ikramiyesine herhangi bir etkisi olmasa da; memurun, kıdem aylığının eksik hesaplama nedeniyle en üst seviyeye ulaşmadan önce emekli olmasının söz konusu olması halinde, hak kaybına uğrayacaktır.
26) Ayrıca, emekli maaşlarına ve emekli ikramiyesinin hesaplamasına etki eden mevzuat hükümlerinin
değişmesi ve bu değişikliklerin başvuranın emekli olacağı tarihte başvurana uygulanması halinde, başvuranın hak kaybına uğramasına sebep olabilecektir. Bu sebeple, başvuranın HİTAP kayıtlarında kıdem bilgileri açısından hata bulunmadığı görülmekle birlikte, başvuranın emeklilik işlemleri sırasında yapılacak yazışmalarda karışıklığa sebebiyet verilmemesi için ve ileride yaşanması muhtemel ihtilafların ve hak kayıplarının önünce geçmek için, kıdeme ilişkin kayıtların en başından itibaren doğru bir şekilde tutulmasında fayda bulunmaktadır.
27) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın sözleşmeli öğretmenlikte
geçen sürelerinin başvuranın maaş bordrosunun kıdem bilgilerinin bulunduğu kısma dahil edilmesi için KBS sisteminde gerekli değişikliklerin yapılması, kıdem aylığının eksik hesaplandığı dönemler
için her ay için eksik ödenen kıdem aylığı miktarından mevzuat uyarınca gerekli vergi ve primler kesildikten sonra kalan miktara ödeme tarihine kadar geçecek süre için faiz işlettirilmek suretiyle bulunacak miktarların toplamının başvurana ödenmesi ve her ay için kesilecek vergi ve primlerin ilgili kurumlara aktarılması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
28) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma sür esinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın sözleşmeli öğretmenlikte geçen sürelerinin başvuranın maaş bordrosunun kıdem bilgilerinin bulunduğu kısma dahil edilmesi için KBS sisteminde gerekli değişikliklerin yapılması, kıdem aylığının eksik hesaplandığı dönemler için her ay için eksik ödenen kıdem aylığı miktarından mevzuat uyarınca gerekli vergi ve primler kesildikten sonra kalan miktara ödeme tarihine kadar geçecek süre için faiz işlettirilmek suretiyle bulunacak miktarların toplamının başvurana ödenmesi ve söz konusu her ay için kesilecek vergi ve primlerin ilgili kurumlara aktarılması yönünde MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi