|
ÖZET: Başvuran, Hatay Reyhanlı Nüfus Müdürlüğü’nde sözleşmeli memur olarak çalışırken eş durumu nedeniyle Çayırova Nüfus Müdürlüğü’ne geçici olarak görevlendirildiğini belirtmiştir. Sözleşme yenileme tarihini bekleyerek, 15.11.2023 tarihinde sözleşmesinin yenilenmeyeceğini bildirmiştir. Ancak, 02.02.2024 tarihinde Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne atandığı sırada, 1 yıllık atama cezası nedeniyle bu atama iptal edilmiştir. Başvuran, bu duruma itiraz etmiş ancak sonuç alamamıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı, başvuranın sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar gereğince, bir yıl geçmeden yeniden istihdam edilemeyeceğini açıklamıştır. Başvuranın, idarenin yönlendirmesi doğrultusunda hareket ettiğini belirtmesine rağmen, hukuki açıdan fesih teriminin, sözleşmenin sonlandırılması anlamına geldiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine yönelik önerisini Kamu Başdenetçisine sunmuş ve yapılan incelemeler sonucunda idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır. İyi yönetim ilkeleri açısından ise, idarenin başvuru sahibine verdiği cevapta başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle öneride bulunulmuştur. Başvuranın, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12709-S.24.19210
BAŞVURU NO : 2024/8418
KARAR TARİHİ : 21.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın atamasının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Hatay Reyhanlı Nüfus Müdürlüğünde sözleşmeli memur olarak çalışmaktayken eş durumundan dolayı Çayırova Nüfus Müdürlüğüne geçici görevlendirildiğini, nüfus müdürlüğünün yönlendirmesiyle ceza almamak için sözleşme yenileme tarihini beklediğini, Kpss puanı ile daha iyi kuruma atanabilmek amacıyla 31.12.2023 tarihli sözleşme bitiş tarihinden 1 ay önce
15.11.2023 tarihinde sözleşmenin yenilenmeyeceğini ceza almayacak şekilde bildirdiğini, kurumu
tarafından ceza alınmayacak şekilde işlem yapıldığının söylendiğini, 02.02.2024 tarihinde Adana İl Milli
Eğitim Müdürlüğüne sözleşmeli personel olarak atandığını, atamasının 1 yıllık atama cezası olmasından bahisle ceza almamak için uğraşarak gerçekleştirdiği işlem sebebiyle iptal edildiğini, itiraz ettiğini ancak sonuç çıkmadığını ifade ederek atamasının gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun Bilgi ve Belge Talebi yazısına istinaden Millî Eğitim Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların
“Yeniden Hizmete Alınma ” başlıklı Ek-1’inci maddesinde; “Sözleşmeli personelin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmesinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kamu kurum ve kuruluşlarının sözleşmeli personel pozisyonlarında yeniden istihdam edilemez. hükmünün yer aldığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(…) B) Sözleşmeli personel: (…) (Ek paragraf: 4/4/2007 – 5620/4 md.) Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle: 25/6/2009 – 5917/47 md.) Bu şekilde istihdam edilenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler.” 6. 28.06.1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Yeniden hizmete alınma” başlıklı Ek 1 inci maddesinde; 6.1. “(…)Bu madde çerçevesinde yeniden istihdam edilecek personel ile yapılacak sözleşme eski sözleşmenin devamı niteliğindedir. Sözleşmeli personelin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmesinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kamu kurum ve kuruluşlarının sözleşmeli personel pozisyonlarında yeniden istihdam edilemez. Sözleşmesini; a) Kısmi zamanlı veya proje süresi ile sınırlı çalışanlardan, b) Öğrenim durumu itibarıyla ihraz edilen ve ekli 4 sayılı cetvelde yer alan unvanlara ilişkin pozisyonlara ek 4 üncü madde çerçevesinde atanmak suretiyle unvan değişikliği yapanlardan, c) Eş veya sağlık durumu nedeniyle yer değişikliği talebinde bulunmakla beraber; geçiş yapacağı hizmet birimi bulunmaması, birim bulunmakla beraber o birimde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunmaması veya en az bir yıllık fiili çalışma şartını karşılayamaması nedenlerinden herhangi birine bağlı olarak, Ek 3 üncü maddenin (b) veya (c) bendi hükmü kendilerine uygulanamayanlardan, tek taraflı feshedenler, bir yıllık süre şartına tabi tutulmadan yeniden istihdam edilebilirler.” 6.2. “Sözleşmenin feshi” başlıklı Ek 6 ncı maddesinde; “Personelin; a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f) (Ek bend: 22.03.2017 – 2017/9949- BKK/3. md.) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da
kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.
Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran; Hatay Reyhanlı Nüfus Müdürlüğünde sözleşmeli memur olarak çalışmaktayken eş durumundan dolayı Çayırova Nüfus Müdürlüğüne geçici görevlendirildiğini, nüfus müdürlüğünün yönlendirmesiyle ceza almamak için sözleşme yenileme tarihini beklediğini, Kpss puanı ile daha iyi kuruma atanabilmek amacıyla 31.12.2023 tarihli sözleşme bitiş tarihinden 1 ay önce 15.11.2023 tarihinde sözleşmenin yenilenmeyeceğini ceza almayacak şekilde bildirdiğini, kurumu tarafından ceza alınmayacak şekilde işlem yapıldığının söylendiğini, 02.02.2024 tarihinde Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne sözleşmeli personel olarak atandığını, atamasının 1 yıllık atama cezası olmasından bahisle ceza almamak için uğraşarak gerçekleştirdiği işlem sebebiyle iptal edildiğini, itiraz ettiğini ancak sonuç çıkmadığını ifade ederek atamasının gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
9. Bakanlık tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, 657 sayılı Kanunun 4/B fıkrası ve
6.6.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ek’1 inci maddesinde öngörülen, hizmet sözleşmesini tek taraflı olarak feshedenlerin fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe yeniden hizmete alınamayacakları hükmü uyarınca, başvuranın yerleştiği sözleşmeli personel pozisyonuna atamasının yapılmasının mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.
10. Başvuran tarafından her ne kadar sözleşmesinin idarenin yönlendirmesi ile hak kaybı olmaksızın ifade edilmişse de, hukuki bir terim olan fesih sözcüğünün, devam etmekte olan bir hukuki ilişkiyi, tek taraflı olarak ve ileriye dönük olmak üzere sonlandıran bozucu yenilik doğuran hak olarak tanımlanmakta olduğunu öncelikle belirtmek gerekmektedir. Bu kapsamda, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esasların Ek 6’ncı maddesinde, söz konusu fesih hakkının gerek ilgili kamu kurum veya kuruluşu tarafından gerekse sözleşmeli personel tarafından hangi hallerde ve ne şekilde kullanılacağı hususlarının açıkça düzenlendiği, bahse konu düzenlemede sayılan fesih halleri dışında, tarafların karşılıklı anlaşma yoluyla sözleşmelerini sona erdirmeleri olarak tanımlanabilecek olan bozma sözleşmesine ise (İkale) yer verilmediği görülmektedir.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4’üncü maddesinde; sözleşmeli personel için, bu şekilde istihdam edilenlerin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemeyecekleri hükme bağlanmakta,
28.06.1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esasların, Ek 1’inci maddesinde; bu madde çerçevesinde yeniden istihdam edilecek personel ile yapılacak sözleşmenin eski sözleşmenin devamı niteliğinde olduğu, sözleşmeli personelin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmesinin feshedilmesi veya
sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kamu kurum ve kuruluşlarının sözleşmeli personel pozisyonlarında yeniden istihdam edilemeyecekleri kurala bağlandıktan sonra bahse konu kuralın istisnalarına yer verilmektedir.
12. Başvuruya konu edilen uyuşmazlığa benzer şekilde yapılan bir başvuruda; Danıştay 12. Dairesi 20/12/2021 tarih, 2021/6951 Karar ve 2021/6225 Esas sayılı kararında; “Ankara Abdurrahman Yurtaslan
Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli hemşire olarak görev yapmaktayken, KPSS/2010-5 sonucuna göre Trabzon Yavuz Selim Kemik
Hastalıkları ve Rehabilitasyon Hastanesine sözleşmeli hemşire olarak yerleştirilen davacının, atamasının yapılmamasına ilişkin Sağlık Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü işleminin … İdare Mahkemesinin …
tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptali üzerine göreve başlatılması sonrası söz konusu Mahkeme kararının
Danıştay 5. Dairesinin 31/10/2013 tarih ve E:2013/2700, K:2013/7245 sayılı kararıyla bozulması üzerine memuriyet görevine son verilmesine ilişkin Kamu Hastaneleri Kurumunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının tazminine karar verilmesi talebiyle yapılan başvuruda, davacının temyiz isteminin reddine karar vermiştir.
13. Kurumumuzca yapılan nihai değerlendirme sonucunda; idarenin konuya ilişkin açıklamaları, yukarıda mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılan açıklamalar ile Danıştay 12. Dairesi tarafından verilen 20/12/2021 tarihli ve 2021/6225 Esas sayılı Kararı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; sözleşmeli büro personeli pozisyonuna yerleşen başvuran hakkında Milli Eğitim Bakanlığınca atamasının yapılmaması yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi