Sözleşmeli personelin emeklilik sonrası kimlik kartı talebi idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebilir mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/7995-S.23.13084

BAŞVURU NO : 2023/708

KARAR TARİHİ : 23/06/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Emekli kimlik kartı talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 13/01/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, özetle: 10.02.1993 tarihinde Başbakanlık Hazine Müsteşarlığında Sözleşmeli Personel olarak göreve başladığını, 18.07.2018 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığından emekli olduğunu, emekli kimlik kartı talebinde bulunmasına rağmen kimlik kartının verilmediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca Hazine ve Maliye Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup Hazine ve Maliye

Bakanlığının 14/03/2023 tarih ve sayılı cevap yazısında özetle: 15.04.2011 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2 Seri No.lu Kamu Personeli Genel Tebliğinin D Bölümünün 2 inci maddesinde; “2- Kurumlarca her memura üzerinde memurun kurumu, adı, soyadı, unvanı, Türkiye

Cumhuriyeti kimlik numarası, fotoğrafı ve gerekli görülen diğer bilgilerin yer aldığı bir kurum kimlik belgesi verilir.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilenler, personel bilgi sistemine kaydolunur ve bunlara kurum kimlik belgesi verilir. Söz konusu personel için personel bilgi dosyası tutulur.” hükmüne yer verildiği, söz konusu düzenlemede 657 sayılı Kanunun 4/B maddesine göre sözleşmeli olarak çalıştırılan personele kurum kimliği düzenleneceğinin belirtildiği, ancak sözleşmeli personel iken emekli olanlara kurum kimliği düzenlenmesine ilişkin bir zorunluluk getirilmediği,

2.1. Bakanlığın 5/12/2009 tarihli ve 2009/3 sayılı Kimlik İşlemlerine İlişkin Genelgesinin “Kimlik

Talepleri” başlıklı B bölümünün 1 inci maddesinde ise; Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görev yapan (sözleşmeli personel, geçici işçi ve sürekli işçi dahil) ile emekli mensuplarımız için kimlik talep formu kullanılarak kimlik talebinde bulunulacağı belirtilmekte olup, söz konusu hüküm gereğince,

Bakanlığın memuriyet kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışmakta iken emekliye ayrılan Bakanlık personeline talep etmeleri halinde emekli kimlik kartı verildiği, ancak başvuranın 657 sayılı Kanuna tabi personel olmaması ve sözleşmeli personel olması sebebiyle söz konusu

Genelge uyarınca emekli kimlik kartı düzenlenemediği belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.”

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4. Maddesinde; “…B)

Sözleşmeli personel:(1) Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.”

7. 15.04.2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2 Seri No.lu Kamu Personeli Genel

Tebliğinin D Bölümünün 2 nci maddesinde; “2- Kurumlarca her memura üzerinde memurun kurumu, adı, soyadı, unvanı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, fotoğrafı ve gerekli görülen diğer bilgilerin yer aldığı bir kurum kimlik belgesi verilir.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilenler, personel bilgi sistemine kaydolunur ve bunlara kurum kimlik belgesi verilir. Söz konusu personel için personel bilgi dosyası tutulur.”

8. Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 2009/3 sayılı Genelgesi’nin “Kimlik Talepleri” başlıklı B bölümünün 1 inci maddesinde; “Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatında görev yapan (sözleşmeli personel, geçici işçi ve sürekli işçi dahil) ile emekli mensuplarımız için “Maliye Bakanlığı

Personeli Kimlik Talep Formu” kullanılacaktır.”

Hükümlerine yer verilmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan

Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. Başvuran özetle, 10.02.1993 tarihinde Başbakanlık Hazine Müsteşarlığında Sözleşmeli Personel olarak göreve başladığını, 18.07.2018 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığından emekli olduğunu, emekli kimlik kartı talebinde bulunmasına rağmen kimlik kartının verilmediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

11. Başvuru kapsamında Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden; başvuranın, 10.02.1993 tarihinde

Başbakanlık Hazine Müsteşarlığında Sözleşmeli Personel olarak göreve başladığı, 18.07.2018 tarihinde

Hazine ve Maliye Bakanlığından emekli olduğu, emekli kimlik kartı için idareye başvuruda bulunduğu ancak idarece başvuranın talebinin sözleşmeli personel iken emekli olanlara kurum kimliği düzenlenmesine ilişkin bir zorunluluk olmaması gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir.

12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4. Maddesinde “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.” hükmüne yer verilmiş olup başvuranın ilgili kanun maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak kamu hizmetini yerine getirdiği açıktır. Başvuranın kamu hizmetini ifa ettiği 10.02.1993 – 18.07.2018 yılları arasında çalıştığı Kurumun

“Kurum Kimliğine” haiz olduğu anlaşılmakta olup emeklilik sonrasında “emekli kimlik kartının” idarece başvurana verilmediği noktasında uyuşmazlık yaşandığı tespit edilmiştir.

13. İdarece, başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçesi olarak; 15.04.2011 tarihli ve 27906 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanan 2 Seri No.lu Kamu Personeli Genel Tebliğinin D Bölümünün 2 inci maddesi kapsamında sözleşmeli personel iken emekli olanlara kurum kimliği düzenlenmesine ilişkin bir zorunluluk olmadığı belirtilmiştir. İdarenin söz konusu açıklaması göz önünde bulundurulduğunda; her ne kadar sözleşmeli personel iken emekli olanlara kurum kimliği verilmesi yönünde zorunluluk olmasa da emekli olan sözleşmeli personele kurum kimliği verilmemesi yönünde kısıtlayıcı bir mevzuat hükmüne de rastlanmamıştır. Bu noktada, idarenin söz konusu kurum kimlik kartının sözleşmeli personel olarak görev yaparken emekli olan kişilere verilmesi hususunda “takdir yetkisi” ne sahip olduğu görülmektedir.

14. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda

Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).

15. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, İdarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; somut olayda, idarece başvurana emekli kimlik kartının verilmemesi işleminde idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullandığına dair tespit yapılamadığı, başvurana emekli kimlik kartı verilmesi sonucu oluşabilecek olumsuzluklar ya da

hukuki zorunluluk bakımından gerekçeli açıklamaların ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, idarece başvurana emekli kimlik kartı verilmemesi işleminde hukuka uyarlık görülmemektedir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde;

Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvurana emekli kimlik kartı verilmesinin yeniden değerlendirilmesi hususunda HAZİNE ve MALİYE

BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın, Başvurana ve HAZİNE ve MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi