|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eş durumu mazeretiyle yer değiştirme talebini incelemiş ve talebin reddedilmesine ilişkin idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. İnceleme sonucunda, başvuranın eşinin 2007 yılında göreve başlamış olması nedeniyle zorunlu çalışma yükümlülüğünün bulunmadığı ve dolayısıyla Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ilgili hükmünde belirtilen “kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan” şartını karşılamadığı tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, Anayasa Mahkemesi’nin eşitlik ilkesine dair içtihatları da dikkate alınarak, hukuksal durumları aynı olanlar için bu ilkenin uygulanabilir olduğu, ancak farklı durumların farklı kurallar gerektirebileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idarenin işlemi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/62555-S.20.67657
BAŞVURU NO : 2020/2732
KARAR TARİHİ : 25/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Başvuranın eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 09/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı olarak
Erzurum Narman İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde 4/B’li ziraat mühendisi olarak görev yaptığını, eşinin Konya Ereğli Gülbahçe İMKB İmam Hatip Ortaokulunda öğretmen olarak çalıştığını, eş durumu mazeret tayini talebinde bulunma hakkını elde ettiği günden beri birkaç defa eşinin yanına tayin talebinde bulunduğunu, ancak her seferinde 4/B’li Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 1. Fıkrasının (b) bendi gereği “Ereğli
Kaymakamlığı Gülbahçe İMKB İmam Hatip ortaokulunda öğretmen olarak görev yapan eşinin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde olmadığından Konya iline yer değişikliği talebi değerlendirilmemiştir.” şeklinde cevap verildiğini, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9. Maddesinin 2. fıkrasında eğitim öğretim hizmetleri sınıfının da zorunlu yer değiştirmeye tabi personel olduğunun öngörüldüğünü, ancak bu Yönetmelik hükmünün herkese eşit ve hakkaniyetli uygulanmadığını, aynı madde hükmünde sayılan tüm kamu görevlilerinin eş durumu nedeniyle tayin isteklerinin yerine getirildiğini, sadece eşi eğitim öğretim hizmetleri sınıfında öğretmen olan personellerin tayin taleplerinin reddedildiğini iddia ederek, idarenin takdir yetkisinin hukuk, hakkaniyet ve eşitlik ilkesine uygun bir şekilde kullanılarak eş durumu mazeret tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 26/3/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın, sözleşmeli personel olarak tabi olduğu 06.06.1978 tarihli ve sayılı
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek
Madde 3 ün (b) fıkrasında, “Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.” Hükmünün yer aldığı, bu hüküm gereğince başvuranın, öğretmen olarak görev yapan eşinin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde olmaması nedeniyle Konya iline yer değişikliği talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı,
2.2. Sözleşmeli Personelin Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasların ilgili hükmü gereğince
“kamu personeli olan eşin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir” hükmüne amir olduğu, ancak, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki eğitim öğretim sınıfı içinde yer alan öğretmenlerin yılda iki kez olmak üzere Şubat ve Ağustos aylarında dönem tayini hakları olması sebebiyle, görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir kadroda bulunmadıkları ve anılan madde hükmündeki şartları taşımadığı,
2.3. Konya İlinde taşra teşkilatı hizmet biriminde başvuranın unvanı ile aynı unvan ve niteliğe haiz boş sözleşmeli pozisyonu bulunmadığı,
2.4. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak şikayet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış ya da devam etmekte olan herhangi bir dava bulunmadığı,
İfade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Milli Eğitim
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 9/3/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda,
3.1. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında: “İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk
Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.” Denildiği,
3.2. Diğer taraftan eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan 17.04.2015 tarihli ve
29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin “Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları ve süreleri” başlıklı 42 nci maddesinde: “ (1) Bakanlık öğretmen kadrolarında 6/5/2010 tarihinden
sonra göreve başlayanlar:
a) Birinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
b) İkinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl,
çalışmakla yükümlüdür.
(2) Zorunlu çalışma yükümlülüğü, 4, 5 veya 6 ncı hizmet alanlarından birinde ya da birkaçında yerine getirilebilir.” Denildiği,
3.3. Yine aynı Yönetmeliğin “Zorunlu çalışma yükümlülüğüne bağlı yer değiştirmeler” başlıklı
43 üncü maddesinin birinci fıkrasında: “Zorunlu çalışma yükümlüsü öğretmenlerden yer
değiştirme yapılacak yılın 30 Eylül tarihi itibarıyla 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında ayrı ayrı veya toplam adaylık dâhil üç yıl görev yapanlar, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarına, tercihlerine ve hizmet puanlarına göre atanır; başvuruda bulunmayanlar ile tercihlerine atanamayanların atamaları Bakanlıkça resen yapılır.”
Hükmünün yer aldığı,
3.4. Görüleceği üzere eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında çalışan öğretmenlerin, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen ilgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan personel sınıfına dahil olduğu,
3.5. Ancak Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin yukarıda yazılı hükmünden de anlaşılacağı üzere, bugün itibarıyla Bakanlık öğretmen kadrolarına 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayan öğretmenler için zorunlu çalışma yükümlülüğünün bulunduğu, MEBBİS kayıtlarının incelemesinde başvuru sahibinin eşi
Bakanlıktaki görevine 2007 yılında başladığı ve zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunmadığının tespit edildiği,
Açıklamasında bulunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Kurum içi yer değişikliği başlıklı
Ek 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının b bendinde; “ Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.” hükmü yer almaktadır.
7. 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin, “Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “(Ek: 12/10/2000 – 2000/1466 K.; Değişik fıkra: 21/3/2016-2016/8671 K.) İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.”
8. 17.04.2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları ve süreleri” başlıklı 42 nci maddesinde, “1) Bakanlık öğretmen
kadrolarında 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayanlar:
a) Birinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
b) İkinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl,
çalışmakla yükümlüdür.
(2) Zorunlu çalışma yükümlülüğü, 4, 5 veya 6 ncı hizmet alanlarından birinde ya da birkaçında yerine getirilebilir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde, eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfının ilgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan personel sınıfı olarak düzenlenmekte ise de, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde 42’nci maddesi uyarınca, zorunlu çalışma yükümlülüğünün 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayan öğretmenler için öngörüldüğü, başvuranın eşinin ise 2007 yılında göreve başladığı, bir başka deyişle zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunmadığı hususu dikkate alındığında, diğer bir seçimlik koşul olan “mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması” şartını da karşılanmadığı görülmektedir.
15. Diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin, 14/03/2019 tarih ve E. 2019/3, K. 2019/12 sayılı kararında da belirtildiği üzere, Anayasanın 10’uncu maddesi ile teminat altına alınan kanun önünde eşitlik ilkesinin hukuksal durumları aynı olanlar bakımından uygulanabilir bir ilke olduğunu, söz konusu ilke ile hukuksal eşitliğin öngörüldüğünü, bir başka deyişle bu ilkenin, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme tabi kılınmasını sağlamaya yönelik olduğu, ancak kanun önünde eşitlik ilkesinin, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmediğini, kişilerin durumlarındaki bazı hususların, kimi kişiler için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebileceğini de belirtmek gerekmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın eş duruma bağlı yer değiştirme talebinin yerine getirilebilmesi için Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esasların Kurum içi yer değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası madde metninde öngörülen şartların, somut olay kapsamında gerçekleşmediği anlaşıldığından, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi