|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Trakya Üniversitesi’nde sözleşmeli hemşire olarak çalıştığı ve iş sonu tazminatı talep ettiği belirtilmektedir. İdare, başvuranın sözleşmesini bir ay önceden haber vermeden feshetmediği gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Başvuranın sözleşmesinin 31 Aralık 2020 tarihinde sona erdiği ve fesih bildirimini süresinde yapmadığı tespit edilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesi ve Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar uyarınca, sözleşmeli personelin iş akdini feshetmek için bir ay önceden haber vermesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın fesih bildiriminin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, iş sonu tazminatı talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13597-S.22.20879
BAŞVURU NO : 2022/6369
KARAR TARİHİ : 21/10/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TRAKYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İş sonu tazminatı ödemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle: Trakya Üniversitesi Hastanesinde 3 yıl 3 ay 4-B kapsamında hemşirelik yaptığını, 31/12/2021 tarihinde sözleşmesini yenilemeyerek kurumdan ayrıldığını, ancak sözleşmeyi usulüne uygun sonlandırmadığı gerekçesiyle kıdem tazminatının verilmediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Trakya Üniversitesi Rektörlüğünün 06/06/2022 tarih ve sayılı cevap yazısında: Başvuranın 06.06.1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda Hemşire unvanı ile 26.09.2017 tarihinde göreve başladığı, 2021 Yılında sözleşme imzalamak istemediği bildirildiğinden sözleşme süresi bitim tarihi olan 31.12.2020 itibariyle ilişiği kesildiği,
2.1. Başvurucunun iş sonu tazminatı ödenmesine yönelik talebinin tabi olduğu mevzuat ve kendisinin imzası ile tasdik ettiği sözleşme hükümlerine uygun olmadığı, talep yeniden değerlendirme konusu edildi ise de, önceki yapılan işlemin hukuka uygun olması nedeniyle yeni bir işlem tesisine lüzum görülmediği, şikayet başvurusuna ilişkin bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür. A) Memur: Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır. Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. …”,
6. 28.6.1978 tarihli ve 16330 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6.6.1978 tarihli ve Sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslar’ın
6.1. 4 üncü maddesinde: “Personel, sözleşmelerinde belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz. Görev yeri dışına geçici olarak gönderilenlerin gündelik ve yol giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen harcırah miktarını aşmamak üzere sözleşmelerde belirtilir.”,
6.2. 7 nci maddesinde: “Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personel ile haftalık çalışma saati süresi 40 (kırk) saatin altında bulunan personel (Milli Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde sözleşme ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat şartı aranmaz)(1) hariç olmak üzere, kurumunda(2)(3) fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılını tamamlayanlardan; a) (Değişik:22/11/2010-2010/1169) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince sürekli tam iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması, b) Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi, c) İlgilinin ek 6 ncı maddenin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeyi feshetmesi, ç) İlgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, d) İlgilinin ölümü, hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, görev yapmakta olduğu pozisyon unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri hizmet sınıfındaki aynı veya benzeri kadro unvanı esas alınarak hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personele 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını geçmemek üzere, kurumunda (2)(3) çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış
tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı aylık brüt ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır.
Bu tazminatın ödenmesinde; daha önce iş sonu tazminatı, ikramiye ve kıdem tazminatı ile benzeri ödemelerde değerlendirilmiş süreler dikkate alınmaz. İş sonu tazminatı ödemesinde dikkate alınmış süreler kıdem tazminatı ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uyarınca ödenecek ikramiye hesabında değerlendirilmez. Ölüm halinde, yukarıdaki fıkra uyarınca hesaplanacak tutar, ölenin kanuni mirasçılarına ödenir.
(Değişik cümle:RG-4/1/2022-31709-CK-5060/3 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında sözleşmeli olarak çalıştırılan yabancı uyruklu personelden; hizmetlerine gerek kalmaması veya yaş haddi nedenleriyle sözleşmesi fesh edilen veya yenilenmeyenlere, yerel sosyal güvenlik mevzuatına göre emeklilik, malullük, ölüm veya mücbir sebep nedeniyle ayrılanlara, yerel mevzuata uyulmasının zorunlu olmadığı durumlarda Cumhurbaşkanlığının görüşü alınmak kaydıyla iş sonu tazminatı ödenebilir. Ancak bu yolla ödenecek iş sonu tazminatı tutarı aralıksız olarak çalışılan her tam yıl için son aylık sözleşme ücretinin %50’sini geçemez. Bir yıldan artan süreler için de, tam yıl için hesaplanan miktardan o süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılır.
Bu statüde çalışanların sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle kurum tarafından, sözleşme esasları dışında herhangi bir nedenle çalışanlar tarafından, sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi hallerinde, iş sonu tazminatı ödenmez.
İş sonu tazminatı ödemelerinde emsal belirleme hususları ile uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidir”,(2) Danıştay Onikinci Dairesinin 28/3/2019 tarihli ve E.:2018/3058; K.:2019/2367 sayılı kararı ile bu fıkrada yer alan “kurumunda” ibareleri iptal edilmiştir.(3) Danıştay Onikinci Dairesinin 28/3/2019 tarihli ve E.:2018/3059; K.:2019/2368 sayılı kararı ile bu fıkrada yer alan “kurumunda” ibareleri iptal edilmiştir.
6.3. “Sözleşmenin feshi başlıklı Ek 6 ncı Maddesinde; “Personelin; a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, c)Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi, ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, (Danıştay
Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E:2011/6048, K:2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)
d)Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması, e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması, f)(Ek: 20/02/2017-2017/9949)Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması, hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.
Personel; kendi isteği ile bir ay önceden haber vermek koşuluyla veya Ek 1 inci maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bendi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.
Hizmet sözleşmesi, ölüm ve 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sayılan hallerde kendiliğinden sona erer.”, Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran özetle, iş sonu tazminatının ödenmesini talep etmektedir.
9. İdare ise özetle, başvuranın bir ay önceden haber vermek koşuluyla iş akdini feshetmediğinden talebinin olumlu karşılanamadığını bildirmiştir.
10. Başvuru kapsamında Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden; başvuranın Trakya
Üniversitesinde 657 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi kapsamında hemşire pozisyonunda sözleşmeli personel statüsünde görev yaparken 31 Aralık 2020 tarihinden itibaren sözleşmesinin yenilenmediği anlaşılmaktadır.
11. Ayrıca Kurumumuza yapılan 2022/5873 şikayet başvurusuna verilen 24/08/2022 tarihli Ret Kararında; “… Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 7 nci maddesinde belirtilmiş olan en az 2 hizmet yılı çalışmış olma şartının sağlanmış olduğu ve hizmet sözleşmesinin başvuran tarafından 21/02/2022 tarihinde kendi isteğiyle feshedildiği ile 21/02/2022 tarihli dilekçeyle iş sonu tazminatı talebinde bulunulduğu hususlarında tereddüt bulunmamaktadır. Başvuranın Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu
Genel Müdürlüğüne Mühendis unvanında atanmasına ilişkin sonuçlar 06/01/2022 tarihinde açıklanmıştır.
Bu durumda, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde olan başvuran tarafından, hizmet sözleşmesinin kendi isteğiyle feshedildiği 21/02/2022 tarihinden bir ay önce haber vererek sözleşmeyi feshetmesi için gerekli sürenin var olduğu görülmekte olup yukarıda yer verilen Danıştay kararlarında değinilen haklı bir nedenin varlığından bahsedilemeyeceği ve dolayısıyla başvuranın sözleşme koşullarına uygun hareket etmediği kanaatine varılmıştır.
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; sözleşmeli personelin bir ay önce haber vererek sözleşmeyi kendi isteğiyle feshetmesi ile öğrenim durumu itibariyle ihraz edilen ve Esaslara ekli 4 sayılı cetvelde yer alan unvanlara ilişkin pozisyonlara sözleşmeli personelin unvan değişikliği suretiyle atanması hususlarının karşılanmadığı, dolayısıyla Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar düzenlemelerine uygun şartlarla hizmet sözleşmesinin feshedilmediği değerlendirmesiyle başvuranın iş sonu tazminatı ödenmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.” hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
12. Kurumumuzca yapılan incelemede; başvuranın 2021 yılında sözleşmesinin yenilememesine ilişkin bildirim ile iş sonu tazminatının ödenmesi için; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın; mezkûr 7 nci maddesinin atfıyla ek 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeli personelin bir ay önce haber vererek sözleşmeyi feshetmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Başvuranın iş sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin dilekçe incelendiğinde; başvuran tarafından sözleşmenin fesih edilmesi için idareye verilen dilekçesinde 07/01/2020 tarihi yazılmış olsa da ilgili dilekçenin Trakya Üniversitesi Kurum kayıtlarına giriş tarihinin 07/01/2021 olduğu tespit edilmiştir. 31/12/2020 tarihinde sona erecek sözleşmenin fesih bildiriminin en geç 1 ay önceden yapılması gerektiği ve bu tarihin ise 31/11/2020 tarihinden öncesine isabet ettiği açık olup 07/01/2021 tarihli fesih amaçlı verilen dilekçenin mevzuatta belirtilen süreye uygun olmadığı görülmektedir. Bu kapsamda; başvuranın 31/12/2020 tarihinde sona
/
erecek olan iş sözleşmesinin fesih edilmesine ilişkin dilekçesinin 07/01/2021 tarihinde Kurum kayıtlarına girildiği anlaşılmakta olup Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın ek 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sözleşmeli personel tarafından sözleşmenin feshi için bir ay önceden haber verilmesi zorunluluğunun yerine getirilmediği görülmektedir. Söz konusu bildirimin başvuran tarafından idareye süresinde yapılmaması sonucunda iş sonu tazminatı ödenmemesi işleminde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Edirne İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde;
Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TRAKYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/