|
ÖZET: Başvuran, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu’nda sözleşmeli personel olarak çalışırken, Sosyal Güvenlik Kurumu’na programcı olarak atandığını ve yurt içi sürekli görev yolluğu talep etmiştir. İdare, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 9 ve 10. maddeleri gereği, devlet memurluğuna ilk defa atananlara harcırah ödenmediğini belirterek, başvuranın açıktan atama ile göreve başladığını ve önceki sözleşmeli statüsünün durumu değiştirmediğini ifade etmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesi, kamu hizmetlerinin memurlar ve sözleşmeli personel tarafından yürütüleceğini belirtmektedir. Başvuranın durumu, memur statüsüne geçiş yapmasıyla birlikte değişse de, idarenin harcırah ödememesi yönündeki işlemleri hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın sürekli görev yolluğu talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15676-S.22.23931
BAŞVURU NO : 2022/8019
KARAR TARİHİ : 05/12/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın sürekli görev yolluğu talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından özetle, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Siirt İl Müdürlüğüne bağlı
Yurt Müdürlüğünde sözleşmeli personel statüsünde yönetim personeli olarak görev yapmaktayken 13.07.2018 tarihli merkezi yerleştirme sonucu programcı unvanı ile Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığına yerleştirildiği, 01.03.2019 tarihinde görevine başladığı, emsal yargı kararları doğrultusunda yurt içi sürekli görev yolluğunun ödenmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 15.06.2022 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazımıza istinaden
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 27.06.2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Siirt Yurt Müdürlüğünde sözleşmeli personel statüsünde yurt personeli olarak görev yapmakta iken, KPPS 2018/1 açıktan ataması usulü ile
Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü Programcı kadrosuna açıktan atanan adı geçene yurt içi sürekli görev yolluğu ödemesi yönünde yeni bir işlem tesis edilmediği, 2.2. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “yeniden veya” ibaresinin madde metninden çıkarıldığı, aynı Kanunun yine birinci maddesiyle 6245 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının ilk defa bir memuriyete atananlara harcırah verilmesini düzenleyen (a) bendi de yürürlükten kaldırıldığı, yapılan yasal düzenlemeyle birlikte, 6245 sayılı Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşlarda ilk defa veya yeniden ataması yapılanlar ile bunların aile fertlerine söz konusu atamalara bağlı olarak sürekli görev harcırahı ödenmediği,
2.3. Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesince 2008 yılında verilen kararda; “…İlk defa devlet memurluğuna atanan kişi, görevine başlayıncaya kadar memur ya da kamu görevlisi sayılmamakta, görevine başladığı tarihten itibaren kamu görevlisi sıfatını kazanmaktadır. Bu süreye ilişkin olarak kendisine aylık ödenmemekte, tedavi yardımı hizmetleri ile memurlara ve diğer kamu görevlilerine sağlanan bir takım haklardan yararlandırılmamaktadır. Oysa naklen atanan kamu görevlileri, naklen atama işleminin yapıldığı tarihten önce kamu görevlisi olup, belirli bir statü hukuku içerisinde kendilerine yüklenilen kamu görevini yerine getirmektedirler. Bu durumda, ilk defa devlet memurluğuna atananlar ile halen devlet memuru olup da naklen ataması yapılanlar aynı hukuksal konumda bulunmamaktadır. İlk defa devlet memurluğuna atanan kişiler kamu görevlisi sıfatını, görevlerine başladıkları tarihten itibaren kazandıklarından ve görevlerine başlamadıkları sürece kamu görevlisi sayılmadıklarından, atandıkları görev yerlerine ulaşıncaya kadar üstlendikleri giderlerin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklandığını söylemek mümkün değildir. Böyle olunca da atandıkları yere giderken üstlendikleri giderlerin kamuca paylaşılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu çerçevede açıktan atanan kişilere sürekli görev yolluğu ödenmemesinin Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olmadığına” karar verdiği, 2.4. Bu kapsamda, söz konusu personelin atamasının KPPS 2018/1 açıktan atama olduğu, dilekçe ekinde vermiş olduğu emsal mahkeme kararlarının ise içtihadı birleştirme kararı olmadığı, bireysel mahkeme kararı olduğu, bireysel mahkeme kararlarının ise üçüncü kişiler hakkında uygulanamayacağı ifade edilmiştir.2003 tarihli 4969 sayılı Kanun’un 1’inci maddesiyle 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “yeniden veya” ibaresinin madde metninden çıkarıldığı, aynı Kanunun yine 1’inci maddesiyle 6245 sayılı Kanun’un 9’unu maddesinin birinci fıkrasının ilk defa bir memuriyete atananlara harcırah verilmesini düzenleyen (a) bendinin de yürürlükten kaldırıldığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “ Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
(Değişik 2. fıkra: 03.10.2001 – 4709 S.K/Madde 19) Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 07.05.2010 – 5982
S.K/Madde 12) Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
/
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir” 4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır.
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.”, 5.2. “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesi birinci fıkrasında; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.” 5.3. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesi birinci fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.” 6. 10.02.1954 tarih ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun; 6.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (c) fıkrasında; “Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseleri (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç) …ifade eder.” 6.2. “Daimi vazife harcırahının mebdei” başlıklı 9 uncu maddesinin (b) fıkrasında; “Daimi vazife harcırahı, b) Naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden; …
İtibaren verilir.” 6.3. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer dağiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir:
1. (Değişik bend: 01.07.2006 – 5538 S.K/Madde 2) Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar;…” 7. 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların; 7.1. 1 inci maddesinde; “Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır.” 7.2. 4 üncü maddesinde; “Personel, sözleşmelerinde belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz.
Görev yeri dışına geçici olarak gönderilenlerin gündelik ve yol giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen harcırah miktarını aşmamak üzere sözleşmelerde belirtilir. (Ek: 24/4/2007-2007/12061) Sözleşmeli personele geçici görev yolluğu dışında harcırah ödenemez. (Danıştay İkinci Dairesinin 26/12/2013 tarihli ve E:2009/140, K:2013/12270 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)” 7.3. “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “(Ek: 2/3/2009-2009/14799) Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz.
Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir.
a) Kurumun hizmet icapları dikkate alınarak, aynı unvan ve hizmet niteliklerini haiz sözleşmeli personelin kurum içi karşılıklı yer değiştirme talepleri, pozisyonunun vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olmaları şartıyla yerine getirilebilir.
b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.
c) Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; mazeret süresince geçerli olmak üzere, personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması, pozisyonunun bulunduğu ildeki Devlet ve üniversite hastanesinde kendisi, eşi ve çocukları ile mevzuat uyarınca bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasının hastalığının tedavisinin mümkün olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporunu kuruma ibraz etmesi halinde yerine getirilebilir. Sağlık mazeretinin sona ermesi durumunda, eski pozisyonun bulunduğu il sınırları içerisindeki aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyona yeniden atama yapılır. ç) Aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması halinde, eşi şehit olan personelin kurum içi yer değişiklik talebi, bir defaya mahsus olmak üzere yerine getirilir.
d) (Ek:12/5/2011-2011/1802) Pozisyonunun bulunduğu yerde, kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının can güvenliğinin tehlikeye düştüğü adli veya mülki makamlarca belgelendirilen personel ile eşi vefat eden personelin kurum içi yer değişikliği talebi; geçiş yapacağı birimde aynı unvan
/
ve niteliğe haiz boş pozisyon bulunması kaydıyla kurumun hizmet gerekleri dikkate alınarak yerine getirilebilir.
e) (Ek:12/5/2011-2011/1802) Kamu idareleri adına vizeli boş pozisyonlara sözleşmeli personel alımı yapılmadan önce yılda bir kez, pozisyonun vizeli olduğu ilde en az üç yıl hizmet süresi bulunan personelin geçiş yapmak istediği birimde aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyona kurum içi yer değişikliği talebi, ilgili idarece hizmet gereklerine göre belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilebilir. İdareler, il gruplarından oluşan görev bölgeleri ve bu bölgeler için üç yıldan başlamak üzere farklı hizmet süreleri belirleyebilir.” 8. 28.08.2019 tarih ve 2019/1 Karar Numaralı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının
Sözleşmeli personelin sürekli görev yolluğu başlıklı 47 nci maddesinde; “6245 sayılı Harcırah Kanununun sürekli görev yolluğuna ilişkin hükümleri, aynı Kanuna tabi idarelerde ayın veya haftanın bazı günleri ya da günün belirli saatleri gibi kısmi zamanlı çalışan sözleşmeli personel hariç olmak üzere, sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilenlerden mevzuatı veya sözleşmesi uyarınca sürekli görev yolluğu ödenmeyenler hakkında 5 inci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik tutarı esas alınarak uygulanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle; Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Siirt İl Müdürlüğünde sözleşmeli personel statüsünde yurt yönetim personeli olarak görev yapmaktayken 13.07.2018 tarihli merkezi yerleştirme sonucu programcı unvanı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yerleştirildiğini ve
01.03.2019 tarihinde görevine başladığını belirterek yurt içi sürekli görev yolluğunun tarafına ödenmesini
talep etmektedir.
11. İdare tarafından özetle; 2018/1 KPSS açıktan atama yolu ile başvuranın Hizmet Sunumu Genel
Müdürlüğünde göreve başladığı, Harcırah Kanununun 9 ve 10 uncu maddesi kapsamında devlet memurluğuna ilk defa atananlara harcırah ödemesi yapılmadığı, başvuranın atamasının açıktan atama olduğu ve bu nedenle öncesinde sözleşmeli statüde çalışmasının durumu değiştirmeyeceğine yönelik açıklamalara yer verilmiştir.
12. Başvuran 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamında Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu bünyesinde çalışmakta iken merkezi yerleştirme ile programcı olarak Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışmaya başlamıştır. Bahse konu uyuşmazlık; kişilerin 657 sayılı Kanuna tâbi 4/B sözleşmeli personel olarak çalışmakta iken aynı Kanunun 4/A düzenlemesinde yer alan memur olarak atanması işlemlerinde sürekli görev yolluğu ödenip ödenmeyeceği noktasında düğümlenmektedir. Bu kapsamda başvuranın hem statüsü hem de çalıştığı Kurumun değiştiği görülmekle birlikte söz konusu değişiklik durumunda bu atamanın açıktan atama ya da naklen atama olup olmadığı hususunun tartışılması gerekmektedir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun istihdam şekillerine ilişkin 4 üncü maddesinde, kamu hizmetlerinin memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği ifade edilmekte, (A) fıkrasında memur, mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler olduğu, (B)
fıkrasında ise sözleşmeli personel, kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olduğu tanımlamalarına yer verilmiştir. Madde metninde görüldüğü üzere sözleşmeli personelin çalışma esaslarının 657 sayılı Kanun dışında Cumhurbaşkanınca belirlenecek esas ve usuller çerçevesinde düzenleneceği belirtilmiştir.
14. Temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da resen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte, bu atamaya bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, atama işlemi sonucunda görev yeri değişen kamu görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır.
15. Harcırah Kanunu, kamu hukuku alanında, çalışanla çalıştıranlar arasındaki istihdam ilişkilerini ve buna dayanan mali hakları düzenleyen bir Kanun değil, 1’inci maddesinde belirtildiği üzere, genel, katma ve özel bütçeli idarelerde, bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli kurumlarda, özel kanunlarla kurulmuş banka ve teşekküllerde yolluk ödenmesini gerektiren hizmet yapılması hallerinde uygulanacak kuralları içeren bir gider kanunudur. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda, bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal bir idari işlemdir. Başka bir deyişle, gerektiğinde görevlendirilen kişilere, katlandıkları zorunlu giderlerin karşılığı olarak yapılan bir ödemedir.
16. 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli personel hakkında uygulanacak hükümler
28.6.1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslarda düzenlenmiş olup Esasların 1 inci maddesinde, bu Esasların 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 4’üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı öngörülmüş; 4 üncü maddesinde ise sözleşmeli personelin, sözleşmelerinde belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamayacağı, görev yeri dışına geçici olarak gönderilenlerin ise gündelik ve yol giderlerinin, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen harcırah miktarını aşmamak üzere sözleşmelerde belirtileceği öngörülmüştür. Hükümde yer alan “Sözleşmeli personele geçici görev yolluğu dışında harcırah ödenemez” ibaresi ise Danıştay İkinci Dairesinin 26/12/2013 tarihli ve E:2009/140, K:2013/12270 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
17. Bununla birlikte, 29.03.2009 tarih ve 27184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar ile Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara Ek 3 üncü madde eklenerek sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapamayacağı ancak belirli şartları taşıması koşuluyla naklen atanabileceğine yönelik düzenleme getirilmiştir. Esaslarda yapılan değişikliğe uygun olarak 01.09.2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararında sözleşmeli personele 6245 sayılı
Harcırah Kanununun sürekli görev yolluğuna ilişkin hükümleri kapsamında yolluk ödemesi yapılacağına yer verilerek sözleşmeli personelin naklen atamalarında mevzuatı gereği ayrıca düzenleme olmaması durumunda 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında sürekli görev yolluğu ödeneceği hususu belirlenmiştir.
18. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Daimi vazife harcırahının mebdei” başlıklı 9 uncu maddesinde, daimi vazife harcırahının, naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden, muvakkat vazife ile veya vekaleten bir yerde bulundukları esnada asli vazife mahalli değişenlere eski memuriyetleri mahallinden itibaren verileceği; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10uncu maddesinde, yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar verileceği düzenlemelerine yer verilmektedir.
19. Mezkur Kanunun 9/a maddesinde, “İlk defa bir memuriyete tayin olunanlara tayinleri sırasında mütemekkin oldukları mahalden” 10’uncu maddesinin birinci bendinde de “yurt içinde veya dışında daimi bir vazifeye yeniden veya naklen tayin olunanlarla yabancı memleketlerdeki memuriyet merkezi tebdil olunan veyahut bu yerlerden yurt içinde diğer bir daimi vazifeye tayin edilen memur ve hizmetlilere yeni vazife mahallerine kadar” harcırahın verileceği kuralları yer almakta iken, 12.08.2003 tarihli Resmi Gazete
‘de yayımlanan 4969 sayılı Kanun ile 6245 sayılı Kanun’un ilk defa bir memuriyete atananlara sürekli görev yolluğu ödeneceğine ilişkin 9/a maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Bu değişiklikle, 6245 sayılı Kanun’un
9 uncu ve 10 uncu maddelerinin sadece naklen atamaya ilişkin hükümleri uygulamada kalmıştır.
20. 4969 sayılı Kanun ile yapılan değişikliği müteakiben Kanunun 9 uncu maddesi (a) bendi uyarınca ilk defa Devlet memurluğuna atananlara harcırah verilirken bu düzenlemenin yürürlükten kaldırılması, 10 uncu maddesi birinci fıkrasının yeniden düzenlenmesi ve bu maddede memurluğa ilk defa yapılacak atamalarda memurlara harcırah verileceğine ilişkin bir hükmün yer almaması nedeniyle idarelerce ilgililere harcırah ödemesi yapılmamıştır. Bunun sonucu olarak Gaziantep 1. İdare
Mahkemesince naklen atanan Devlet memurları ile ilk defa Devlet memuru olarak atananlar arasında
Anayasanın 10’uncu maddesinde ifade edilen eşitlik ilkesinin ve 2’nci maddesinde yer alan sosyal hukuk devleti ilkesinin zedelendiği, aynı koşullar altında bulunan kamu görevlileri arasında farklılık yaratılmasının eşitliğe ve sosyal hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu kanaatine varılarak 6245 sayılı
Harcırah Kanunu’nun 10’uncu maddesi birinci fıkrasının Anayasa’nın 2 ve 10’uncu maddelerine aykırılığı iddialarıyla iptali istemiyle, Anayasa Mahkemesine itiraz edilmiş, Anayasa Mahkemesinin 20.03.2008 tarihli ve E.2006/44, K.2008/81 sayılı kararı ile ilk defa Devlet memurluğuna atanan kişinin, görevine başlayıncaya kadar memur ya da kamu görevlisi sayılmadığı, görevine başladığı tarihten itibaren kamu görevlisi sıfatını kazandığı, bu süreye ilişkin olarak kendisine aylık ödenmediği, tedavi yardımı hizmetleri ile memurlara ve diğer kamu görevlilerine sağlanan bir takım haklardan yararlandırılmadığı, oysa naklen atanan kamu görevlilerinin, naklen atama işleminin yapıldığı tarihten önce kamu görevlisi olduğu, belirli bir statü hukuku içerisinde kendilerine yüklenilen kamu görevini yerine getirdikleri, bu durumda, ilk defa
Devlet memurluğuna atananlar ile halen Devlet memuru olup da naklen ataması yapılanların aynı hukuksal konumda bulunmadıkları gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.
21. Sonuç olarak, 6245 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesi gereğince, bir memura sürekli görev yolluğunun ödenebilmesi için memurun daimi vazife ile görev yaptığı yerden başka bir yere yine aynı statüde tayin, nakil veya atamasının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sözleşmeli personelin naklen atanmasının mümkün hale geldiği ve naklen atanma halinde 2019/1 Karar Numaralı Kamu Görevlileri
Hakem Kurulu kararı kapsamında sürekli görev yolluğu ödenebileceği değerlendirilmekle birlikte
yürürlükteki düzenlemeler bu ödemenin ancak sözleşmeli personelin Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına
İlişkin Esaslar kapsamında naklen atanması durumunda mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Esaslar kapsamında sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği de mümkün görünmemektedir.
22. Sözleşmeli personel statüsü, her ne kadar 657 sayılı Kanun’da belirtilen istihdam şekillerinden birisi olsa da bu statüde istihdam edilen personelin özlük ve sosyal hakları yine aynı Kanunun 4/B maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkartılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslar’da belirlenmektedir. Ayrıca sözleşmeli personel, memurlardan farklı olarak, yıllık sözleşme ile istihdam edilen kamu hizmeti görevlisi olarak kabul edildiğinden memuriyet statüsünden farklı bir statü olarak oluşturulmuştur. Nitekim Danıştay İdari Dava Dairleri Kurulu temyizen incelediği 15.04.2021 tarih E. 2020/3122, K. 2021/785 sayılı kararında, sözleşmeli öğretmen olarak görev yapan davacının yeni bir atama ile farklı bir ilde yer alan okula 657 sayılı Kanunun 4/A maddesi uyarınca memur olarak atandığındaki sürekli görev yolluğu talebine yönelik başvurusunu; bunların farklı statüler olduğu, davacının yeni bir statüye atandığı ve bu sebeple sürekli görev yolluğu şartlarından olan naklen atama işlemi sayılmadığı bunun ilk atama olarak değerlendirilmesi gerektiğinden bahisle Daire kararının bozulmasına hükmetmiştir.
23. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesince, yürürlükteki mevzuat hükümleri ile
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 15.04.2021 tarihli kararı birlikte değerlendirilerek; 23.1. Başvuranın yeni bir statüye atandığı, sözleşmeli personel olarak çalışmaktayken yeni bir atama ile
657 sayılı Kanun’un 4/A maddesi kapsamında memur statüsünde çalışmaya başladığı,
23.2. Memur ile sözleşmeli personelin çalışma esaslarının farklı düzenlemelere konu olduğu, Kanun’da yapılan tanımla memur ile sözleşmeli personel arasındaki ayrımın belirlenmesi nedenleriyle her ne kadar her iki statü de 657 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde belirlenmiş olsa da sözleşmeli personelin çalışma koşul ve niteliklerinin memurlardan farklı olarak öngörüldüğü, 23.3. Bir kişinin sözleşmeli personel olarak çalışmaktayken yeni bir atama ile memur statüsünde çalışmaya başlaması halinin kamu görevinin yürütülmesinde bir devamlılık gösteremeyeceği nitekim somut olayda yeni atama işlemiyle hem statü değişikliği hem de kurum değişikliği yaşandığı, 23.4. Başvuranın yolluk ve harcırahlarına ilişkin talep ettiği mali haklarının ödenmesine Harcırah Kanunu uyarınca imkân bulunmadığı anlaşıldığından İdarece tesis edilen sürekli görev yolluğu ödenmemesi yönündeki işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/