|
ÖZET: Bu karar, sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebinin değerlendirilmesine ilişkindir. Başvuran, Van ilinde ebe olarak çalışmakta olup, eşinin Kocaeli Belediyesi’ne bağlı bir şirkette çalıştığını belirtmiştir. Sağlık Bakanlığı, eşinin kamu personeli statüsünde olmadığını ve bu nedenle yer değişikliği talebinin reddedildiğini ifade etmiştir. Ancak, başvuranın eşinin çalıştığı şirketin İzmit Belediyesi’ne ait olduğu ve bu durumun kamu personeli sayılabileceği yönündeki değerlendirmeler göz önüne alındığında, başvuranın yer değişikliği için gerekli şartları taşıdığı sonucuna varılmıştır.
Anayasa’nın 41. maddesi uyarınca aile birliğinin korunması ilkesi, kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir şekilde hizmet vermelerini sağlamak amacıyla önem taşımaktadır. Bu bağlamda, başvuranın eşinin çalıştığı kurumun statüsü ve başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın tayin talebinin Sağlık Bakanlığı tarafından yeniden ele alınması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2454-S.22.3710
BAŞVURU NO : 2021/16648
KARAR TARİHİ : 23/02/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Aile birliği mazeretiyle tayin talebine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 28/01/2020 tarihinde 663 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 45/a maddesi kapsamında ebe olarak Van ilinde göreve başladığını, eşinin Kocaeli ili İzmit
İlçe Belediyesinde %100’ü belediyeye ait olan Bekaş Bilişim Bayındırlık İnşaat Özel Sağlık Eğitim Enerji
Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nde 696 sayılı KHK kapsamında teknik personel kadrosunda makine mühendisi olarak çalıştığını, 663 sayılı KHK’nin 45/a maddesinin üçüncü fıkrasında
“Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir” hükmünün bulunduğunu, 2021 yılı Ocak ayında 1 yılının dolması ve eşinin de kamu kuruluşunda kadrolu olmasından dolayı tayin başvurusunda bulunduğunu, talebinin “663-45/A- Usul Ve
Esasların 4 Üncü Maddesinin Beşinci Fıkrası Uyarınca (Eşinin Kamu Kurum Ve Kuruluşlarında Kadrolu
Statüde İstihdam Edilmediği Anlaşıldığından)” gerekçesiyle reddedildiğini, aynı tayin döneminde itiraz hakkını kullanıp tekrar başvuru yapmasına rağmen talebinin tekrar reddedildiğini, 217 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (b) bendinde kamu kurum ve kuruluşlarının sayıldığını ve
Sağlık Bakanlığının önceki tayin dönemlerinde bu KHK’yi baz aldığını, 18/11/2020 tarihinde çocuğu dünyaya geldiğinden 28/04/2021 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığını ve ücretsiz izindeki personelin tayin hakkı olmadığını öğrendiğinden 2021 Temmuz tayin döneminde tayin başvurusunda bulunamadığını, şu anda ücretsiz izinde olduğundan eşiyle beraber Kocaeli ilinde ikamet ettiğini; ancak tayin hakkını kazanmak için Ocak tayin dönemine kadar işbaşı yapması gerekeceğini ve aile bütünlüğünün tekrar dağılacağını belirterek eş durumu mazeretiyle tayininin yapılmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nden alınan 26/10/2021 tarihli cevabi yazıda özetle; 2.1. Bakanlık kayıtlarının tetkiki neticesinde; adı geçenin 28/04/2021 tarihinde doğum nedeniyle hizmet sözleşmesini feshederek görevinden ayrıldığının anlaşıldığı, 2.2. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin
Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.” hükümlerine yer verildiği, sözleşmeli personelin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinden yararlanabilmesi için eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam ediliyor olması gerektiğinin açıkça ifade edildiği, 2.3. 63 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A Maddesine Tabi Sözleşmeli Sağlık Personelinin Aile
Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değiştirmesine İlişkin Usul ve Esasların 4 üncü maddesinin beşinci fıkrasında
“Eşleri, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu olarak istihdam edilen sözleşmeli personelin aile birliği mazeretinin sağlanması için; a) (…) kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu personel olması ve ilgili mevzuatı gereği yer değiştirmesinin mümkün olmaması veya eşinin görev yaptığı kurumun başka yerde teşkilatının bulunmaması, b) İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi olarak Türk silahlı kuvvetlerinde, mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri, jandarma hizmetleri, sahil güvenlik hizmetleri sınıflarından birinde görev yapması veya hâkim, savcı olması, c) Engelli personel olması, şarttır.” hükümleri ile altıncı fıkrasında da “Bu maddenin beşinci fıkrasında belirtilenler hariç olmak üzere eşleri, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu personel olanların aile birliği mazereti, kurumların ihtiyacı esas alınarak sağlanır. Kurumların ihtiyacı, ilgili kurumların dolu/boş kadro ve pozisyon sayıları esas alınarak tespit edilir.” hükümlerinin bulunduğu, 2.4. Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, sözleşmeli personelin aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinden yararlanabilmesi için eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam ediliyor olması gerektiğinin açıkça ifade edildiği, bu nedenle eşi kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam edilmeyen sözleşmeli personelin aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliğinden yararlandırılmasının mümkün olmadığı, 2.5. Muhtelif yargı kararlarında da ifade edildiği üzere, belli bir statüye girmeyi kabul eden bir kişinin, bu statü için geçerli olan kural ve kaidelere uyması gerektiği, sözleşmeli personelin de hizmet sözleşmesindeki şartları kabul ederek bu statüye girdiği, davacı ile akdedilen hizmet sözleşmesinin 10 uncu maddesinde
“Personel, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen haller dışında, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren en az üç yıl sözleşme yaptığı Kurumun hizmet biriminde görev yapar ve anılan
Kanun maddesinde belirtilen haller dışında başka bir yere atanma talebinde bulunamaz.” hükmüne yer verildiği,
2.6. Bu meyanda, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, sözleşmeli personel istihdamının, memur istihdamından farklı maksatlara matuf olduğunun görüleceği, 2.7. Adı geçenin dilekçesi ekinde sunduğu belgelerin incelenmesi neticesinde eşinin İzmit Belediyesi Bekaş
Anonim Şirketi bünyesinde çalıştığının anlaşıldığı, 27/06/1986 tarihli ve 375 sayılı KHK’nin ek 20 nci maddesi kapsamındaki şirketlerde 28/04/2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İl Özel
İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel
Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Karar” hükümleri çerçevesinde çalışan şirket personelinin, kamu personeli sayılmayacağı hakkındaki 20/09/2018 tarihli ve
161512 sayılı Devlet Personel Başkanlığı görüşüne istinaden adı geçenin talebi uygun görülmediği,
2.8. 2021 Yılı 2. Dönem Sağlık Bakanlığı 663-45/A Sözleşmeli Sağlık Personelinin Eş Durumu Nedeniyle
Yer Değişikliği Kurası için Kocaeli ilinde ebe unvanı için (4) boş pozisyon ilan edildiği, 2.9. Bakanlık kayıtlarının tetkiki neticesinde başvuru konusu hakkında açılmış bir davaya rastlanılmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesi; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.
Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 13/07/2005 tarihli ve 25874 sayılı Belediye Kanununun; 5.1. “Şirket kurulması” başlıklı 70 inci maddesi; “Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilir.” 6. 13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 16 ncı maddesinin birinci fıkrası; “Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.”
7. 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
“Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı” başlıklı 45/A maddesinin birinci fıkrası; “Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç olmak üzere ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatı gereği kura ile ataması öngörülenler dışında 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı kapsamında yer alan unvanlarla vize edilmiş pozisyonlarda bu maddede öngörülen şartlarla sözleşmeli personel istihdam edebilir.” üçüncü fıkrası; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; Van ilinde sözleşmeli ebe kadrosunda çalışan başvuran, eşinin
Kocaeli Belediyesine bağlı Bekaş Anonim Şirketi bünyesinde görev yaptığını belirterek Kocaeli İline atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. Sağlık Bakanlığı ise başvuranın eşinin, İzmit Belediyesi Bekaş Anonim Şirketi bünyesinde “İl Özel
İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel
Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Karar” hükümleri çerçevesinde çalıştığını ve kamu personeli sayılmayacağı hakkındaki 20/09/2018 tarihli ve 161512 sayılı
Devlet Personel Başkanlığı görüşüne istinaden “bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam edilmediği” gerekçesiyle aile birliği mazereti nedeniyle görev yeri değişikliğinin mümkün bulunmadığı yönünde değerlendirmede bulunmuştur.
11. Sosyal ve ekonomik hak ve ödevlere ilişkin düzenlemeler arasında yer alan aile birliğinin korunması ilkesi büyük önem taşımaktadır. Bu öneme binaen Anayasanın 41 inci maddesinde de Devlete, aile birliğini korumak, huzur ve refahını sağlamak ile gereken tedbirleri almak konusunda bir yükümlülük yüklenmiştir.
12. Bu bağlamda anayasa hükmü gereğince aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin huzur ve refahını sağlamak ve devam ettirmek amacıyla kamu görevlerini yürüten kişilerin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir şekilde yürütmelerini sağlamak için bir takım düzenlemeler ve ilgili işlemler yapılmaktadır.
13. Nitekim başvuruya ilişkin mevzuat hükümlerinde de, sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilen sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı ancak aile birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu personelin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması halinde eşinin diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam edilmesi şartıyla hizmet ihtiyacının fazla olduğu yere atamalarının yapılabileceği düzenlenmiştir.
14. Başvurana ait hizmet belgesi incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında sözleşmeli personel olarak 28/01/2020 tarihinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma
Hastanesinde “Ebe” kadrosunda kamu görevine başladığı, 01/01/2021 tarihinde sözleşmesinin yenilendiği ve 28/04/2021 tarihinde doğum iznine ayrıldığı bilgisi edinilmiştir.
15. Başvuranın eşine ait İzmit Belediyesi İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 25/01/2021 tarihli ve
– sayılı çalışma belgesi incelendiğinde “ nun; 4857 sayılı İş
Kanununa tabi 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 24 üncü maddesi ile Belediyemiz
Bekaş A.Ş. şirketinde işçi statüsünde Çevre Koruma Kont. Md. Teknik Pers. Yrd. olarak çalıştığı” ifadelerine yer verilmiştir.
16. Başvuruya konu 2021 yılı 2. Dönem Sözleşmeli Sağlık personelinin eş durumu nedeniyle yer değişikliği kurası ilan metninde; başvuruda bulunan sözleşmeli sağlık personelinin aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği için; bulunduğu ilde bir yıl görev yapmış olması, eşinin görev yaptığı ilde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon ilan edilmiş olması, eşinin Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşu personeli olması veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında kadrolu personel olmasının şart olduğu ifadelerine yer verilmiştir.
17. Somut olayda konu olayda, başvuranın yer değişikliği talebinde bulunabilme şartlarını taşıdığı anlaşıldığından başvuranın eşinin görev yaptığı BEKAŞ Bekirpaşa Bayındırlık İnşaat Özel Sağlık ve Eğitim
Yatırımlar Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve personelinin statüsünü değerlendirmek gerekmektedir.
18. 13/11/2013 tarihli ve 8442 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 1372 nci sayfasında BEKAŞ
Bekirpaşa Bayındırlık İnşaat Özel Sağlık ve Eğitim Yatırımlar Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ilgili olarak “Yapılan devir neticesinde şirketimiz tek pay sahipli bir anonim şirket olmuştur. Şirketin tek pay sahibi Ömerağa Mahallesi Abdurrahman Yüksel Caddesi No:9 Belsa Plaza İzmit Kocaeli adresinde ikamet eden İzmit Belediyesi’dir” ifadelerine yer verilmek suretiyle şirketin tek pay sahibi İzmit Belediyesi olarak gösterilmiştir. Kısacası; başvuranın eşinin görev yaptığı kurum, sermayesinin tamamı İzmit
Belediyesi’ne ait olan bir kurumdur.
19. Başvuru konusu ile ilgili doktrin incelendiğinde; – Belediye şirketlerinin belediyelerden ayrı birer tüzel kişiliği olduğu şüphesizdir ve “özellikle kaynak kullanımı bakımından bu şirketlerin kamunun parasını kullanması, belediyelerin hisselerinin %50’den fazla olduğu şirketlerin personelinin Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi sayılması bakımından bu şirketlerin kamu tüzel kişisi olarak” gözükebileceği belirtilmiştir. (Muhterem Dilbirliği, “Belediye
Şirketleri”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt 4, Sayı : 2022/2454-S.22.3710 2, Mart 1995, ss.65-80) .
– “Bu tür şirketler (…) kanunların verdiği özel bir yetkiye dayanarak kamu tüzel kişileri (il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri) tarafından kurulduğuna ve kendilerini kuran kamu tüzel kişilerinden ayrı birer tüzel kişiliğe sahip olduğuna ve kendilerini kuran mahalli idarenin denetimi altında bulunduklarına ve bunlar bir takım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatıldıklarına göre, bunlar birer kamu tüzel kişisidir ve dolayısıyla birer kamu kurumudur” (Kemal Gözler, İdare Hukuku Dersleri, Ekin 2015, s. 251. Aynı yönde Yahya Kazım Zabunoğlu, age, s.285; Halil Kalabalık, age, s.288-289)
20. Mülga 217 sayılı Devlet Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde “Bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren
kamu kurum ve kuruluşları şunlardır:
a) Genel bütçeye dâhil dairelerle, katma bütçeli idareler ve bunlara bağlı kuruluşlar, b) İl Özel İdareleri ve belediyeler, bunların birlikleri ve bunlara bağlı iktisadi müesseseler, işletmeler, (…) ” hükmü yer almaktadır Bu şekilde, “kamu hizmetlerinin düzenli, süratli, müessir ve ekonomik şekilde yürütülebilmesi için; Devlet Personel rejiminin temel ilke ve politikasının, Devletin ve diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarının teşkilat, görev ve yetkilerinin; kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde çalışacak memur ve diğer kamu görevlilerinin tabi olacakları personel rejimlerinin; memleketin kültür, sosyal ve ekonomik şartlarına ve hukuki esaslarına uygun olacak şekilde düzenlenmesi, personel rejimleri arasında uyum, denge ve koordinasyonun sağlanması, uygulamalarda görülecek aksaklıkların giderilmesi mevzuatın değişen şartlara göre geliştirilmesi, kamu personelinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak ve bu konulardaki uygulamanın takip ve denetlenmesi; kullanılan idari usul ve metotların değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için gerekli bütün mevzuat çalışmalarının ilmi ve tarafsızlık esaslarına göre yürütülmesinde görevli ve yetkili olmak” üzere kurulan Devlet Personel Başkanlığının yetki çevresine belediyelere bağlı iktisadi müesseselerden olmak sıfatıyla belediye şirketlerinin de gireceği değerlendirilmiştir. Nitekim AŞTİ Genel Müdürlüğü ile Başkent Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje
AŞ’nin (BUGSAŞ) 217 sayılı KHK kapsamına girip girmediğine ilişkin Devlet Personel Başkanlığının
07.01.2008 tarih ve 20799 sayılı mütalaasında da bu sonuca ulaşılmıştır.
21. Yine 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun kapsam maddesine göre il özel idareleri ve belediyeler ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu kanun hükümlerine göre yürütülecektir.
Yani belediye şirketlerinin, yine “normal” şirketlerden farklı olarak Kamu İhale Kanununa tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
22. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E:2011/16606, K:2013/19303 sayılı kararında; “İlave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde, Devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir.
Buna göre; A. İşveren kapsamı yönünden Devlete ve ona bağlı olmak üzere, 1. Genel, katma ve özel bütçeli daireler, 2. Sermayesi değişen kurumlar, 3. Sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlar ve bunlara bağlı kuruluşlar, 4. Belediyeler ve belediyelere bağlı kuruluşlar, 5. 3460 ve 3659 sayılı Kanun kapsamına giren, sermayesinin tamamı Devlete ait olan veya bu sermeye ile kurulan iktisadi Devlet kuruluşları,
3460 sayılı Yasa bugün itibari ile yürürlükte olan bir yasa değildir. 3659 sayılı Yasa ise, banka ve Devlet
kurumlarında çalışan memurların aylıkları ile ilgili düzenleme getirmiş ve halen yürürlüktedir. Bu Yasanın
1 inci maddesinde, kapsama dahil kurumlar daha ayrıntılı açıklanmıştır.
Yukarda belirtilen kurumlarca, sermayesinin yarısından fazlasına iştirak suretiyle kurulan kuruluşlar ve bunların aynı nispette iştirakleriyle vücut bulan kurumlar, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar veya satın alınıp belediyelere bağlanan müesseseler de Kanun kapsamına alınmıştır.
Keza 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununda, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ekli cetvellerde sayılmıştır. Bu cetvellerde Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu idareleri, Özel
Bütçeli İdareler, Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Sosyal Güvenlik Kurumlarında çalışanların kanun kapsamında olduğunun kabulü gerekir.
Sonuç itibari ile kapsam bakımından, Devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
23. Bu kapsamda başvuranın eşinin görev yaptığı Bekaş Anonim Şirketi ile ilgili olarak tüm sermaye payının İzmit Belediye Başkanlığına ait olması başvuranın eşinin adı geçen Kurumda bir kadro ve pozisyonda süreklilik arz eden bir görevde çalışıyor olmasına ilişkin sebepler bir arada değerlendirildiğinde başvuranın eşinin görev yaptığı ildeki aynı unvan ve niteliği haiz boş bir pozisyona yer değişikliğinin yapılabileceği değerlendirilmektedir.
24. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; 2021 yılı 2. Dönem Sözleşmeli Sağlık Personelinin Eş Durumu
Nedeniyle Yer Değişikliği Kurası İlan Metninde; sözleşmeli sağlık personelinin eşinin çalıştığı Kurum itibariyle ilan metninde belirtilen şartları sağladığı değerlendirildiğinden Anayasada yer alan aile birliğinin korunması ilkesi doğrultusunda tayin talebinin yeniden değerlendirilmesi sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; /
Başvuranın 2021 yılı 2. Dönem Sözleşmeli Sağlık Personelinin Eş Durumu Nedeniyle Yer Değişikliği İlan
Kurası metninde belirtilen şartları sağladığından tayin talebinin yeniden değerlendirilmesi konusunda
SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SAĞLIK
BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi