personeli görevde yükselme sözlü sınavı mülakatında adayların anılan hüküm kapsamında değerlendirildiği,
2.3) Sözlü sınavda adaylara yöneltilecek soruların sözlü sınav kurulu tarafından önceden
belirlenerek 28/ 02/ 2017 tarih ve 2 sayılı Ek-Kararla kayıt altına alındığı, kayıt altına alınan 660 adet genel kültür ve 220 adet alan bilgisi olmak üzere toplam 880 adet soru arasından, sözlü sınav esnasında kurul tarafından belirlenen soruların adaylara yöneltildiği, hangi soruların sorulduğunun kayıt altına alındığı, ancak sorulan sorulara verilecek cevapların kayıt altına alınacağı, sözlü sınav değerlendirilirken değerlendirmenin ne şekilde yapılacağı ve bunların gerekçelerinin kayıt altına alınacağı ile yazı işleri müdürlüğü sözlü sınavının sesli ve görüntülü kayıt altına alınacağına ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından bu hususların kayıt altına alınmadığı,
2.4) Bunun dışında, başvuran diğer adaylar gibi Adalet Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 15/A maddesinde belirlenen puanlama kriterleri esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilmeye tabi tutulduğu ve sözlü sınav kurulunun başkan ve üyeleri tarafından sırasıyla 64, 69, 56, 60, 56 puan takdir edildiği, her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalaması ise 61 olarak tespit edildiği ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin ( 77) 31 sayılı “İdarenin İşlemleri Karşısında
Bireyin Korunması Hakkında Karar”ında
“İlgililerin haklarına, özgürlüklerine veya çıkarlarına değinen bir idari işlem söz konusu olunca, bunun bir gerekçeye dayandırılması -özellikle muhtemel bir itiraza olanak vermek içintemel öğedir .”,
6) Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin
“Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesinde
“Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının dört katı aday sözlü sınava alınır . Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır . İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi ( 25 puan), .
2 / 6b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü ( 15 puan),
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu ( 15 puan), d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı ( 15 puan), e) Genel kültürü ve genel yeteneği ( 15 puan), f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ( 15 puan)
esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir . Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir . Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır .”,
6.1) “Başarı sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde
“Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır . Başarı puanı yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir . Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir .”,
6.2) “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ıncı maddesinin 2 nci fıkrasında
“Sözlü sınav kurulu; Bakanlıkça uygun görülecek Personel Genel Müdür Yardımcılarından birinin başkanlığında, Personel Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ile hâkim sınıfından üç üyenin katılımıyla toplam beş üyeden oluşur . Aynı usulle yedek üyeler de belirlenir .
Gerektiğinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav kurulu oluşturulabilir .”,
6.3) “Sınav kurullarının görevleri” başlıklı 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında
“Sözlü sınav kurulunun görevleri; sözlü sınava katılmaya hak kazananları belirlemek ve duyurmak, sözlü sınav tarihini belirlemek, sözlü sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları yapmak ve değerlendirmek, sözlü sınav sonucuna göre başarı listesinin düzenlenmesini ve ilanını sağlamak, sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak, sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemleri yürütmektir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın sözlü sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi talebinin yerinde olmadığı
değerlendirilerek başvurunun bu yönden reddedilmesi; sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde adaylara sorulacak soruları hazırlaması, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
.
3 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Samsun Adliyesinde zabıt kâtibi olarak görev yapan başvuranın Kurumumuza Adalet Bakanlığı
Personeli Görevde Yükselme Sözlü Sınavı sonucunda başarısız sayılması üzerine başarısız sayılma işleminin yeniden değerlendirilmesi istemiyle başvuru yaptığı anlaşılmıştır .
9) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü
sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir . 6 ıncı paragrafta yer alan Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sözlü sınav” başlıklı 15/A maddesi incelendiğinde değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu görülmektedir .
10) Danıştay 2 nci Dairesinin 27/ 03/ 2017 tarihli ve E :2016 / 7249, K:2016 / 7249 sayılı Kararı’nda
ise, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır . Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir . Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır .” ifadelerine yer verilmektedir .
11) Sözlü sınav işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil,
sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılabilmesi için sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması sağlanmalıdır .
12) Somut olayda, sözlü sınavda adaylara yöneltilecek soruların sözlü sınav kurulu tarafından
önceden belirlendiği ve 28/ 02/ 2017 tarih ve 2 sayılı Ek-Kararla da kayıt altına alındığı, bu bağlamda hazırlanan 660 adet genel kültür ve 220 adet alan bilgisi olmak üzere toplam 880 adet soru arasından, sözlü sınav esnasında kurul tarafından belirlenen soruların adaylara yöneltildiği tespit edildiğinden sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
13) Öte yandan, 09/ 10/ 2016 tarihinde yapılan Adalet Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personeli Görevde
Yükselme yazılı sınavında başarılı olup sözlü sınava katılmaya hak kazanan, atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilen personelin değerlendirilmesinin Adalet Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sınav kurulları ve görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen usule uygun olarak beş üyeden oluşan sözlü sınav kurulu tarafından yapıldığı ve bu kurul üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme tutanaklarında ayrı ayrı gösterildiği tespit edilmiştir .
.
4 / 614) İdare tarafından Kurumumuza gönderilen sözlü sınav kurulu değerlendirme tutanakları
incelendiğinde ise, kurul üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle idarenin takdir yetkisini, kamu düzenini bozacak şekilde kullanmadığı değerlendirilmiş olup sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın mevzuata uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır .
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu Adalet
Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme Sözlü Sınavının, 25/ 03/ 2004 tarihli ve 25413 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
17) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin ( 77) 31 sayılı “İdarenin İşlemleri Karşısında Bireyin
Korunması Hakkında Karar”ında “İlgililerin haklarına, özgürlüklerine veya çıkarlarına değinen bir idari işlem söz konusu olunca, bunun bir gerekçeye dayandırılması -özellikle muhtemel bir itiraza olanak vermek için- temel öğedir .” şeklinde düzenlenmeye yer verilmiştir . İdarenin sözlü-mülakat sınavı öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği ve muhtemel bir itiraza olanak vermesi açısından aranan kriterlerdir .
18) İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa
geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
.
5 / 6VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın sözlü sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın Başvurana ve ADALET BAKANLIĞIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.